占zhān梦mèng理lǐ论lùn家jiā解jiě梦mèng

明míng代dài中zhōng期qī，陈chén士shì元yuán撰zhuàn《梦mèng占zhàn逸yì旨zhǐ》，综zōng合hé历lì代dài诸zhū家jiā梦mèng说shuō，根gēn据jù发fā梦mèng的de不bù同tóng原yuán因yīn和hé梦mèng与yǔ所suǒ兆zhào的de不bù同tóng关guān系xì，认rèn为wéi梦mèng可kě以yǐ归guī纳nà为wèi九jiǔ个gè大dà类lèi：

感gǎn变biàn九jiǔ端duān，畴chóu（谁shuí）识shí其qí由yóu然rán哉zāi？一yī曰yuē气qì盛shèng、二èr曰yuē气qì虚xū、三sān曰yuē邪xié寓yù、四sì曰yuē体tǐ滞zhì、五wǔ曰yuē情qíng溢yì、六liù曰yuē直zhí叶yè、七qī曰yuē比bǐ象xiàng、八bā曰yuē反fǎn极jí、九jiǔ曰yuē厉lì妖yāo。

“气qì盛shèng”之zhī梦mèng，即jí《灵líng枢shū·淫yín邪xié发fā梦mèng篇piān》、《素sù问wèn·脉mài要yào精jīng微wēi论lùn》和hé《列liè子zi·周zhōu穆mù王wáng篇piān》所suǒ论lùn阴yīn盛shèng、阳yáng盛shèng、五wǔ脏zàng各gè盛shèng以yǐ及jí甚shèn饥jī甚shèn饱bǎo、长cháng虫chóng短duǎn虫chóng之zhī梦mèng，共gòng十shí五wǔ种zhǒng梦mèng象xiàng。

“气qì虚xū”之zhī梦mèng，即jí《素sù问wèn·方fāng盛shèng衰shuāi论lùn》所suǒ论lùn五wǔ脏zàng各gè虚xū五wǔ梦mèng，各gè“得dé其qí时shí”五wǔ梦mèng，共gòng十shí种zhǒng梦mèng象xiàng。

“邪xié寓yù”之zhī梦mèng，即jí《灵líng枢shū·淫yín邪xié发fā梦mèng篇piān》所suǒ论lùn，邪xié气qì客kè寓yù五wǔ脏zàng、六liù腑fǔ、阴yīn器qì、颈jǐng项xiàng、腿tuǐ胫jìng、股gǔ肱gōng，等děng等děng之zhī梦mèng，共gòng十shí五wǔ种zhǒng梦mèng象xiàng。

“体tǐ滞zhì”之zhī梦mèng，由yóu《列liè子zi》“籍jí带dài而ér寝qǐn则zé梦mèng蛇shé，飞fēi鸟niǎo衔xián发fā则zé梦mèng飞fēi”推tuī类lèi，诸zhū如rú“□有yǒu含hán、则zé梦mèng强qiáng言yán而ér喑yīn；足zú有yǒu绊bàn、则zé梦mèng强qiáng行xíng而ér；首shǒu堕duò枕zhěn、则zé梦mèng跻jī高gāo而ér坠zhuì；卧wò藉jí微wēi绳shéng，则zé梦mèng蛇shé虺huī；卧wò藉jí彩cǎi衣yī，则zé梦mèng虎hǔ豹bào；发fā挂guà树shù枝zhī，则zé梦mèng倒dào悬xuán”等děng。“体tǐ滞zhì”指zhǐ肉ròu体tǐ知zhī觉jué凝níng滞zhì于yú某mǒu种zhǒng东dōng西xī。严yán格gé说shuō来lái，这zhè种zhǒng梦mèng不bù单dān由yóu于yú肉ròu体tǐ知zhī觉jué有yǒu所suǒ凝níng滞zhì，还hái有yǒu心xīn理lǐ上shàng的de“衍yǎn化huà”。

“情qíng溢yì”之zhī梦mèng是shì陈chén士shì元yuán的de创chuàng说shuō，指zhǐ喜xǐ忧yōu过guò度dù而ér梦mèng。诸zhū如rú“过guò喜xǐ则zé梦mèng开kāi，过guò怒nù则zé梦mèng闭bì，过guò惧jù则zé梦mèng匿nì，过guò忧yōu则zé梦mèng嗔chēn，过guò哀āi则zé梦mèng救jiù，过guò忿fèn则zé梦mèng詈lì，过guò惊jīng则zé梦mèng狂kuáng”等děng。这zhè种zhǒng梦mèng纯chún粹cuì是shì心xīn理lǐ原yuán因yīn产chǎn生shēng的de。

“直zhí叶yè”之zhī梦mèng，即jí直zhí梦mèng或huò直zhí应yīng之zhī梦mèng。诸zhū如rú“梦mèng君jūn则zé见jiàn君jūn，梦mèng甲jiǎ则zé见jiàn甲jiǎ，梦mèng鹿lù则zé见jiàn鹿lù，梦mèng粟sù则zé见jiàn粟sù，梦mèng刺cì客kè则zé得dé刺cì客kè，梦mèng受shòu秋qiū驾jià则zé受shòu秋qiū驾jià”等děng。

“比bǐ象xiàng”之zhī梦mèng也yě是shì陈chén士shì元yuán的de一yī种zhǒng新xīn概gài括kuò，意yì为wèi“缘yuán象xiàng比bǐ类lèi”而ér梦mèng。“比bǐ”，类lèi也yě。“事shì类lèi相xiāng似sì谓wèi之zhī比bǐ”。诸zhū如rú“将jiāng升shēng官guān则zé梦mèng棺guān，将jiāng得dé钱qián则zé梦mèng秽huì，将jiāng贵guì显xiǎn则zé梦mèng登dēng高gāo，将jiāng雨yǔ则zé梦mèng鱼yú，将jiāng食shí则zé梦mèng呼hū犬quǎn，将jiāng遭zāo丧sàng则zé梦mèng白bái衣yī，将jiāng沐mù恩ēn宠chǒng则zé梦mèng衣yī锦jǐn，谋móu为wèi不bù遂suí则zé梦mèng荆jīng棘jí泥ní途tú”等děng。其qí中zhōng，“棺guān”和hé“官guān”、“鱼yú”和hé“雨yǔ”，声shēng相xiāng类lèi似shì；“秽huì”和hé“钱qián”，据jù说shuō同tóng属shǔ脏zàng物wù。登dēng高gāo和hé显xiǎn贵guì，同tóng为wèi向xiàng上shàng高gāo升shēng；荆jīng棘jí泥ní途tú和hé谋móu为wèi不bù遂suí，同tóng为wèi事shì情qíng很hěn难nán。梦mèng象xiàng为wéi人rén事shì之zhī象xiàng征zhēng。其qí他tā，食shí和hé呼hū犬quǎn，丧sàng和hé白bái衣yī、恩ēn宠chǒng和hé衣yī锦jǐn，在zài生shēng活huó中zhōng往wǎng往wǎng相xiāng关guān联lián等děng。占zhān梦mèng家jiā常cháng常cháng用yòng“缘yuán象xiàng比bǐ类lèi”，进jìn行xíng附fù会huì。然rán而ér梦mèng的de“因yīn衍yǎn”变biàn化huà，确què有yǒu“缘yuán象xiàng比bǐ类lèi”的de现xiàn象xiàng，不bù可kě一yī概gài斥chì之zhī为wèi迷mí信xìn。占zhān梦mèng家jiā的de附fù会huì有yǒu时shí相xiāng当dāng灵líng验yàn，正zhèng是shì不bù自zì觉jué地dì利lì用yòng了le“因yīn衍yǎn”变biàn化huà的de这zhè种zhǒng特tè征zhēng。

“反fǎn极jí”之zhī梦mèng，即jí反fǎn梦mèng或huò极jí反fǎn之zhī梦mèng，《庄zhuāng子zi》、《列liè子zi》、《梦mèng列liè》早zǎo有yǒu其qí例lì或huò其qí名míng。陈chén士shì元yuán所suǒ举jǔ的de梦mèng例lì还hái有yǒu：“有yǒu亲qīn姻yīn燕yàn会huì，则zé梦mèng哭kū泣qì；有yǒu哭kū泣qì、口kǒu舌shé、争zhēng讼sòng则zé梦mèng歌gē舞wǔ；寒hán则zé梦mèng暧ài，饥jī则zé梦mèng饱bǎo，病bìng则zé梦mèng医yī；忧yōu孝xiào则zé梦mèng赤chì衣yī绛jiàng袍páo；庆qìng贺hè则zé梦mèng麻má苴jū凶xiōng服fú”等děng。“反fǎn极jí”之zhī梦mèng多duō与yǔ心xīn理lǐ上shàng的de忧yōu虑lǜ，忌jì讳huì和hé摆bǎi脱tuō窘jiǒng境jìng的de愿yuàn望wàng有yǒu关guān，所suǒ以yǐ占zhān梦mèng家jiā“反fǎn说shuō”有yǒu时shí确què会huì应yìng验yàn。但dàn要yào说shuō“有yǒu亲qīn姻yīn燕yàn会huì”将jiāng一yí定dìng“梦mèng哭kū泣qì”则zé未wèi必bì。若ruò无wú忧yōu虑lǜ、忌jì讳huì、一yì般bān多duō为wèi“梦mèng歌gē舞wǔ”。

“厉lì妖yāo”之zhī梦mèng，指zhǐ厉lì鬼guǐ、妖yāo怪guài作zuò祟suì而ér得dé梦mèng。这zhè是shì典diǎn型xíng的de神shén直zhí说shuō数shù。据jù说shuō：

强qiáng死sǐ之zhī鬼guǐ，依yī人rén为wéi殃yāng；聚jù怨yuàn之zhī人rén，鬼guǐ将jiāng有yǒu报bào。其qí见jiàn之zhī于yú梦mèng寐mèi者zhě，则zé由yóu己jǐ之zhī志zhì虑lǜ疑yí猜cāi，神shén气qì昏hūn乱luàn，然rán后hòu鬼guǐ厉lì乘chéng其qí类lèi瑕xiá肆sì其qí怪guài孽niè，故gù祸huò灾zāi立lì著zhù，福fú祉zhǐ难nán祈qí也yě。乃nǎi若ruò晋jìn侯hóu受shòu絷zhí于yú秦qín伯bó（《左zuǒ传zhuàn》僖xī公gōng15年nián：秦qín伯bó执zhí晋jìn侯hóu曰yuē：“亦yì晋jìn之zhī妖yāo梦mèng是shì践jiàn”。），燕yàn王wáng贬biǎn徙xǐ于yú房fáng州zhōu（见jiàn《通tōng鉴jiàn》燕yàn王wáng忠zhōng贬biǎn徙xǐ房fáng州zhōu，数shù有yǒu妖yāo梦mèng），则zé又yòu其qí次cì矣yǐ。

“厉lì妖yāo”作zuò祟suì不bù必bì评píng论lùn。“志zhì虑lǜ疑yí猜cāi，神shén气qì昏hūn乱luàn”倒dào有yǒu一yí定dìng的de道dào理lǐ。“志zhì虑lǜ疑yí猜cāi”即jí现xiàn代dài人rén们men常cháng说shuō的de老lǎo是shì疑yí神shén疑yí鬼guǐ的de一yī种zhǒng心xīn理lǐ状zhuàng态tài。“神shén气qì昏hūn乱luàn”则zé同tóng神shén经jīng生shēng理lǐ的de疾jí病bìng有yǒu关guān。有yǒu了le这zhè种zhǒng生shēng理lǐ心xīn理lǐ上shàng的de原yuán因yīn，梦mèng鬼guǐ梦mèng妖yāo并bìng没méi有yǒu什shén么me奇qí怪guài。殷yīn人rén卜bǔ辞cí中zhōng已yǐ经jīng记jì载zǎi了le不bù少shǎo鬼guǐ梦mèng。《周zhōu礼lǐ》中zhōng的de“噩è梦mèng”、“惧jù梦mèng”相xiāng当dāng一yī部bù分fèn也yě可kě能néng属shǔ于yú鬼guǐ梦mèng、妖yāo梦mèng等děng。然rán而ér梦mèng象xiàng中zhōng出chū现xiàn鬼guǐ妖yāo，并bìng不bù能néng证zhèng明míng鬼guǐ妖yāo的de存cún在zài。

陈chén士shì元yuán是shì一yī位wèi占zhān梦mèng理lǐ论lùn家jiā，但dàn所suǒ划huà的de“九jiǔ梦mèng”当dāng中zhōng绝jué大dà部bù分fèn有yǒu一yí定dìng的de经jīng验yàn根gēn据jù和hé科kē学xué内nèi容róng。只zhǐ有yǒu少shǎo量liàng的de属shǔ迷mí信xìn的de内nèi容róng或huò被bèi占zhān梦mèng家jiā利lì用yòng。