卷juǎn第dì一yì百bǎi二èr十shí三sān　报bào应yìng二èr十shí二èr（冤yuān报bào）

胡hú激jī　秦qín匡kuāng谋móu　韦wéi判pàn官guān　杨yáng收shōu 宋sòng柔róu　王wáng表biǎo　乾qián宁níng宰zǎi相xiàng

胡hú激jī

唐táng胡hú激jī者zhě，前qián岭lǐng南nán节jié度dù使shǐ诞dàn（诞dàn明míng抄chāo本běn作zuò证zhèng。）之zhī子zi也yě。宰zǎi相xiàng贾jiǎ餗sù知zhī举jǔ，登dēng进jìn士shì第dì。大dà和hé中zhōng，甘gān露lù之zhī变biàn，北běi军jūn方fāng捕bǔ餗sù，有yǒu禁jìn军jūn牙yá校xiào，利lì激jī家jiā富fù，白bái仇chóu士shì良liáng曰yuē：“恐kǒng餗sù在zài激jī所suǒ。”因yīn遣qiǎn士shì卒zú理lǐ其qí家jiā，既jì不bù获huò餗sù，擒qín激jī以yǐ诣yì士shì良liáng，士shì良liáng命mìng戮lù于yú辕yuán门mén外wài，尽jǐn没méi其qí财cái。时shí激jī弟dì湘xiāng，在zài河hé东dōng郡jùn，忽hū一yī日rì，家jiā僮tóng见jiàn一yī人rén无wú头tóu，着zhe绿lǜ衣yī，上shàng皆jiē流liú血xiě，甚shèn异yì之zhī。及jí凶xiōng问wèn至zhì，询xún其qí由yóu，则zé激jī死sǐ之zhī日rì也yě。后hòu士shì良liáng死sǐ，亦yì破pò其qí家jiā，餗sù其qí报bào也yě。（出chū《补bǔ录lù记jì传chuán》）

【译yì文wén】

唐táng朝cháo的de胡hú激jī是shì前qián任rèn岭lǐng南nán节jié度dù使shǐ胡hú诞dàn的de儿ér子zi。宰zǎi相xiàng贾jiǎ餗sù主zhǔ管guǎn科kē举jǔ的de时shí候hòu胡hú激jī考kǎo中zhōng了le进jìn士shì。大dà和hé年nián间jiān，发fā生shēng了le甘gān露lù事shì变biàn。北běi军jūn要yào抓zhuā捕bǔ贾jiǎ餗sù。有yǒu一yí个gè禁jìn军jūn牙yá校xiào，贪tān图tú胡hú激jī家jiā财cái产chǎn富fù足zú，就jiù告gào诉sù仇chóu士shì良liáng说shuō：“恐kǒng怕pà贾jiǎ餗sù在zài胡hú激jī家jiā里lǐ。”因yīn此cǐ仇chóu士shì良liáng就jiù派pài了le士shì兵bīng去qù搜sōu查chá胡hú家jiā，但dàn没méi有yǒu抓zhuā到dào贾jiǎ餗sù，把bǎ胡hú激jī抓zhuā到dào仇chóu士shì良liáng那nà里lǐ，仇chóu士shì良liáng命mìng令lìng在zài辕yuán门mén外wài将jiāng胡hú激jī斩zhǎn首shǒu，并bìng把bǎ他tā的de家jiā产chǎn全quán部bù没mò收shōu。当dāng时shí胡hú激jī的de弟dì弟di胡hú湘xiāng在zài河hé东dōng郡jùn。忽hū然rán有yǒu一yī天tiān，家jiā僮tóng见jiàn到dào一yí个gè人rén没méi有yǒu头tóu，穿chuān着zhe绿lǜ衣yī服fú，身shēn上shàng都dōu流liú着zhe血xuè。大dà家jiā都dōu很hěn奇qí怪guài。等děng到dào凶xiōng信xìn传chuán来lái，询xún问wèn事shì情qíng的de根gēn由yóu，才cái知zhī道dào那nà天tiān正zhèng好hǎo是shì胡hú激jī死sǐ的de日rì子zi。后hòu来lái仇chóu士shì良liáng也yě死sǐ了le，也yě是shì家jiā产chǎn全quán部bù破pò败bài。大dà概gài是shì对duì他tā的de报bào应yìng吧ba。

秦qín匡kuāng谋móu

唐táng太tài傅fù汾fén国guó公gōng杜dù悰cóng，节jié度dù江jiāng陵líng。咸xián通tōng十shí四sì年nián，黔qián南nán廉lián使shǐ秦qín匡kuāng谋móu以yǐ蛮mán寇kòu大dà举jǔ，兵bīng力lì不bù敌dí来lái奔bēn。既jì谒yè见jiàn公gōng，公gōng怒nù其qí不bù趋qū庭tíng，退tuì而ér使shǐ吏lì让ràng之zhī曰yuē：“汝rǔ凤fèng翔xiáng一yī民mín也yě，悰cóng两liǎng为wèi凤fèng翔xiáng节jié度dù使shǐ，汝rǔ今jīn靡mí认rèn桑sāng梓zǐ也yě。”匡kuāng谋móu报bào曰yuē：“某mǒu虽suī家jiā世shì岐qí下xià，然rán少shǎo离lí中zhōng土tǔ，太tài傅fù拥yōng节jié之zhī日rì，已yǐ忝tiǎn分fēn符fú，实shí不bù曾céng趋qū走zǒu台tái阶jiē。比bǐ日rì况kuàng在zài荆jīng南nán，若ruò论lùn桑sāng梓zǐ，恐kǒng非fēi仪yí也yě。”悰cóng怒nù，遣qiǎn絷zhí之zhī，发fā函hán与yǔ韦wéi相xiāng保bǎo衡héng云yún：“秦qín匡kuāng谋móu擅shàn弃qì城chéng池chí，不bù能néng死sǐ王wáng事shì，请qǐng诛zhū之zhī。”韦wéi以yǐ悰cóng国guó之zhī元yuán臣chén，兼jiān素sù有yǒu旧jiù恩ēn，遂suì奏zòu请qǐng以yǐ悰cóng处chǔ置zhì。敕chì既jì降jiàng，悰cóng乃nǎi亲qīn临lín都dū市shì监jiān戮lù。匡kuāng谋móu将jiāng就jiù法fǎ，谓wèi其qí子zi曰yuē：“今jīn日rì之zhī死sǐ，实shí冤yuān枉wǎng无wú状zhuàng，奈nài申shēn诉sù非fēi及jí，但dàn多duō烧shāo纸zhǐ墨mò，当dāng于yú泉quán下xià理lǐ之zhī耳ěr。”行xíng刑xíng，观guān者zhě驾jià肩jiān接jiē踵zhǒng，挥huī刃rèn之zhī际jì，悰cóng大dà惊jīng，骤zhòu得dé疾jí，遂suì舆yú而ér返fǎn。俄é有yǒu旋xuán风fēng暴bào作zuò，飞fēi卷juǎn尘chén埃āi，直zhí入rù府fǔ署shǔ乃nǎi散sàn。是shì夕xī，狱yù吏lì发fā狂kuáng，自zì呼hū姓xìng名míng叱chì责zé曰yuē：“吾wú已yǐ惠huì若ruò钱qián帛bó非fēi少shǎo，奚xī复fù隐yǐn吾wú受shòu用yòng诸zhū物wù？”举jǔ体tǐ自zì扑pū而ér殒yǔn。其qí年nián六liù月yuè十shí三sān日rì杀shā秦qín匡kuāng谋móu，七qī月yuè十shí三sān日rì，悰cóng乃nǎi薨hōng。将jiāng归guī葬zàng洛luò阳yáng，为wèi束shù身shēn楸qiū函hán而ér即jí路lù。欲yù悰cóng之zhī夕xī，主zhǔ吏lì觉jué函hán短duǎn，忧yōu惧jù甚shèn，又yòu难nán于yú改gǎi易yì。遂suì厚hòu赂lù阴yīn阳yáng者zhě，给gěi杜dù氏shì诸zhū子zi曰yuē：“太tài傅fù薨hōng死sǐ时shí甚shèn凶xiōng，就jiù木mù之zhī际jì，若ruò临lín近jìn，必bì有yǒu大dà祸huò。”诸zhū子zi信xìn然rán，于yú是shì尽jǐn率lǜ家jiā人rén，待dài于yú别bié室shì。及jí举jǔ尸shī就jiù敛liǎn，楸qiū函hán果guǒ短duǎn，遂suì陷xiàn胸xiōng折zhé项xiàng骨gǔ而ér入rù焉yān，无wú有yǒu知zhī者zhě。及jí抵dǐ东dōng洛luò，长zhǎng子zǐ无wú逸yì，相xiāng次cì而ér逝shì。岁suì月yuè既jì久jiǔ，其qí事shì稍shāo闻wén于yú世shì，议yì者zhě以yǐ悰cóng恃shì权quán贵guì，枉wǎng刑xíng戮lù，获huò兹zī报bào焉yān。（出chū《南nán楚chǔ新xīn闻wén》）

【译yì文wén】

唐táng朝cháo的de太tài傅fù汾fén国guó公gōng杜dù悰cóng兼jiān任rèn江jiāng陵líng节jié度dù使shǐ。咸xián通tōng十shí四sì年nián，黔qián南nán廉lián使shǐ秦qín匡kuāng谋móu因yīn为wèi蛮mán寇kòu大dà举jǔ进jìn犯fàn。而ér自zì己jǐ的de兵bīng力lì敌dí不bù过guò投tóu奔bèn杜dù悰cóng了le。已yǐ经jīng拜bài见jiàn汾fén国guó公gōng，杜dù公gōng对duì他tā不bù听tīng教jiào诲huì而ér生shēng气qì。回huí到dào内nèi室shì就jiù派pài一yí个gè小xiǎo官guān吏lì责zé备bèi他tā说shuō：“你nǐ是shì凤fèng翔xiáng的de一yí个gè百bǎi姓xìng，杜dù悰cóng两liǎng次cì任rèn凤fèng翔xiáng节jié度dù使shǐ，你nǐ现xiàn在zài情qíng况kuàng不bù好hǎo了le，来lái认rèn故gù乡xiāng来lái了le。”匡kuāng谋móu回huí报bào说shuō：“我wǒ的de家jiā世shì居jū岐qí下xià，然rán而ér年nián少shào时shí离lí开kāi中zhōng土tǔ，太tài傅fù作zuò节jié度dù使shǐ的de时shí候hòu，我wǒ已yǐ愧kuì有yǒu职zhí务wù，实shí在zài不bù曾céng奔bēn走zǒu奉fèng侍shì高gāo攀pān，那nà时shí你nǐ们men还hái在zài荆jīng南nán，现xiàn在zài和hé我wǒ谈tán什shén么me乡xiāng里lǐ的de事shì，恐kǒng怕pà不bù太tài友yǒu好hǎo吧ba。”杜dù悰cóng听tīng后hòu很hěn气qì愤fèn，派pài人rén把bǎ他tā抓zhuā起qǐ来lái，发fā一yī封fēng信xìn函hán给gěi宰zǎi相xiàng韦wéi保bǎo衡héng。信xìn中zhōng说shuō秦qín匡kuāng谋móu擅shàn自zì放fàng弃qì城chéng池chí，不bù能néng以yǐ死sǐ效xiào忠zhōng国guó家jiā大dà事shì，请qǐng求qiú杀shā了le他tā。韦wéi宰zǎi相xiàng认rèn为wéi杜dù悰cóng是shì元yuán老lǎo大dà臣chén，再zài说shuō杜dù悰cóng对duì他tā以yǐ前qián有yǒu恩ēn，于yú是shì上shàng奏zòu请qǐng求qiú按àn杜dù悰cóng的de意yì见jiàn处chǔ置zhì秦qín匡kuāng谋móu。杜dù悰cóng就jiù亲qīn自zì到dào刑xíng场chǎng监jiān斩zhǎn。匡kuāng谋móu将jiāng要yào被bèi杀shā时shí，对duì他tā的de儿ér子zi说shuō：“现xiàn在zài我wǒ的de死sǐ，实shí在zài是shì冤yuān枉wǎng得dé没méi办bàn法fǎ说shuō，但dàn是shì现xiàn在zài申shēn诉sù也yě来lái不bù及jí了le，你nǐ只zhǐ要yào多duō烧shāo点diǎn纸zhǐ和hé墨mò，我wǒ应yīng该gāi在zài九jiǔ泉quán之zhī下xià告gào他tā。”行xíng刑xíng时shí，来lái观guān看kàn的de人rén摩mó肩jiān接jiē踵zhǒng。刽guì子zi手shǒu挥huī刀dāo的de时shí候hòu杜dù悰cóng吓xià了le一yī大dà跳tiào，马mǎ上shàng就jiù得dé了le病bìng，于yú是shì坐zuò车chē返fǎn回huí。不bù一yī会huì儿er又yòu突tū然rán刮guā起qǐ了le大dà旋xuán风fēng，卷juǎn起qǐ尘chén土tǔ直zhí飞fēi天tiān空kōng，一yì直zhí飞fēi到dào汾fén国guó公gōng王wáng府fǔ才cái散sàn。当dàng晚wǎn，狱yù吏lì也yě发fā疯fēng了le，自zì己jǐ叫jiào着zhe自zì己jǐ的de姓xìng名míng叱chì责zé说shuō：“我wǒ给gěi你nǐ的de钱qián物wù已yǐ经jīng不bù少shǎo了le，为wèi什shén么me还hái瞒mán着zhe我wǒ用yòng那nà些xiē钱qián物wù？”说shuō完wán抬tái起qǐ身shēn子zi一yī下xià子zi栽zāi倒dǎo在zài地dì上shàng而ér死sǐ。那nà年nián六liù月yuè十shí三sān日rì杀shā了le秦qín匡kuāng谋móu，七qī月yuè十shí三sān日rì杜dù悰cóng就jiù死sǐ了le。将jiāng要yào归guī葬zàng在zài洛luò阳yáng，作zuò好hǎo了le棺guān材cái就jiù上shàng路lù，想xiǎng要yào装zhuāng殓liàn那nà天tiān晚wǎn上shàng，主zhǔ管guǎn的de官guān吏lì觉jué得de棺guān材cái太tài短duǎn了le，但dàn又yòu很hěn害hài怕pà，很hěn难nán改gǎi换huàn了le。就jiù贿huì赂lù了le阴yīn阳yáng先xiān生shēng很hěn多duō钱qián，然rán后hòu欺qī骗piàn杜dù家jiā的de几jǐ个gè儿ér子zi说shuō：“太tài傅fù死sǐ时shí太tài凶xiōng，装zhuāng棺guān的de时shí候hòu如rú果guǒ在zài近jìn旁páng，一yí定dìng会huì有yǒu大dà祸huò。这zhè些xiē儿ér子zi们men都dōu信xìn了le，于yú是shì带dài着zhe所suǒ有yǒu家jiā里lǐ的de人rén到dào另lìng一yī间jiān屋wū子zi里lǐ等děng待dài。等děng到dào抬tái起qǐ尸shī体tǐ要yào装zhuāng殓liàn，楸qiū木mù棺guān材cái果guǒ然rán短duǎn了le，只zhǐ好hǎo压yā着zhe胸xiōng折zhé断duàn颈jǐng项xiàng装zhuāng进jìn去qù了le。没méi有yǒu人rén知zhī道dào这zhè些xiē事shì。等děng到dào了le东dōng都dōu洛luò阳yáng，长zhǎng子zǐ无wú逸yì相xiāng继jì去qù逝shì。时shí间jiān很hěn久jiǔ了le，这zhè些xiē事shì在zài慢màn慢màn流liú传chuán到dào世shì间jiān。议yì论lùn的de人rén都dōu说shuō杜dù悰cóng依yī杖zhàng权quán责zé，胡hú乱luàn冤yuān屈qū杀shā人rén才cái得dé到dào这zhè种zhǒng报bào应yìng的de。

韦wéi判pàn官guān

唐táng博bó陵líng崔cuī应yīng任rèn扶fú沟gōu令lìng，亭tíng午wǔ独dú坐zuò，有yǒu老lǎo人rén请qǐng见jiàn应yīng。应yīng问wèn之zhī，老lǎo人rén对duì曰yuē：”某mǒu通tōng于yú灵líng只zhǐ也yě。今jīn者zhě冥míng司sī韦wéi判pàn官guān来lái拜bài谒yè，幸xìng望wàng厚hòu礼lǐ以yǐ待dài之zhī。请qǐng备bèi香xiāng案àn，屏píng去qù侍shì从cóng，当dāng为wèi延yán入rù。“应yīng依yī命mìng，老lǎo人rén即jí出chū迎yíng之zhī。及jí庭tíng，隐yǐn隐yǐn然rán不bú见jiàn其qí形xíng，自zì通tōng名míng衔xián，称chēng（许xǔ本běn黄huáng本běn衔xián作zuò，衔xián称chēng作zuò称chēng。）思sī穆mù，叙xù拜bài俟qí（俟qí原yuán作zuò时shí，据jù明míng抄chāo本běn改gǎi。）候hòu。应yīng亦yì答dá拜bài，揖yī让ràng再zài三sān，乃nǎi言yán曰yuē：”某mǒu冥míng司sī要yào职zhí也yě，侧cè闻wén长zhǎng官guān宏hóng才cái令lìng器qì，冠guān于yú当dāng时shí，辄zhé将jiāng心xīn事shì，且qiě愿yuàn相xiāng托tuō，故gù俟qí亭tíng午wǔ务wù隙xì拜bài谒yè，幸xìng无wú惊jīng异yì。“应yīng曰yuē：”某mǒu闻wén神shén明míng不bù昧mèi，今jīn乃nǎi不bù虚xū，孱càn劣liè幽yōu薄báo，独dú事shì蒙méng鄙bǐ，何hé幸xìng明míng灵líng俯fǔ降jiàng，但dàn揣chuāi微wēi贱jiàn，力lì不bù副fù心xīn。苟gǒu可kě施shī于yú区qū区qū，敢gǎn不bù从cóng命mìng，幸xìng示shì指zhǐ南nán，愿yuàn效xiào勤qín劳láo。“冥míng使shǐ曰yuē：”某mǒu谢xiè去qù人rén世shì数shù载zài，得dé居jū冥míng职zhí。自zì弃qì掷zhì妻qī孥nú，家jiā事shì零líng替tì。爱ài子zi文wén卿qīng，少shǎo遭zāo悯mǐn凶xiōng，鄙bǐ野yě无wú文wén，职zhí居jū郑zhèng滑huá院yuàn，近jìn经jīng十shí载zài，交jiāo替tì院yuàn务wù之zhī日rì，不bù明míng簿bù书shū，欠qiàn折zhé数shù万wàn贯guàn疋pǐ，实shí非fēi己jǐ用yòng。欲yù冒mào严yán明míng，俯fǔ为wèi存cún庇bì。“应yīng俯fǔ然rán曰yuē：”噫yī，某mǒu扶fú沟gōu令lìng也yě，焉yān知zhī郑zhèng滑huá院yuàn。“使shǐ者zhě曰yuē：”不bù然rán，以yǐ阁gé下xià材cái器qì禄lù位wèi，岂qǐ一yī院yuàn哉zāi！自zì今jīn已yǐ后hòu，历lì官guān清qīng显xiǎn，雄xióng居jū方fāng镇zhèn，位wèi极jí人rén臣chén。然rán数shù月yuè后hòu，当dāng与yǔ郑zhèng滑huá院yuàn交jiāo职zhí，倘tǎng不bù负fù今jīn日rì之zhī言yán，某mǒu于yú冥míng司sī，当dāng竭jié微wēi分fēn，仰yǎng护hù荣róng贵guì，非fēi止zhǐ一yī身shēn，抑yì亦yì庆qìng及jí后hòu嗣sì。“应yīng曰yuē：”某mǒu虽suī鄙bǐ陋lòu，敢gǎn不bù惟wéi命mìng是shì听tīng。“冥míng使shǐ感gǎn泣qì，于yú是shì叙xù别bié而ér去qù。应yīng闻wén淮huái南nán杜dù相xiāng悰cóng方fāng求qiú政zhèng理lǐ，偶ǒu具jù书shū启qǐ，兼jiān录lù为wèi县xiàn课kè绩jì。驰chí使shǐ扬yáng州zhōu，意yì者zhě以yǐ思sī穆mù之zhī言yán，且qiě于yú验yàn试shì其qí事shì。时shí相xiàng国guó都dū督dū维wéi扬yáng，兼jiān判pàn盐yán铁tiě，奏zòu应yīng知zhī郑zhèng滑huá院yuàn事shì。及jí交jiāo割gē帐zhàng籍jí钱qián帛bó，欠qiàn折zhé数shù万wàn贯guàn疋pǐ，收shōu录lù家jiā资zī填tián偿cháng外wài，尚shàng欠qiàn三sān四sì万wàn无wú所suǒ出chū。初chū应yīng在zài扶fú沟gōu，受shòu思sī穆mù寄jì托tuō，事shì实shí丁dīng宁níng。比bǐ及jí郑zhèng滑huá，遂suì违wéi前qián约yuē，且qiě曰yuē：”欠qiàn折zhé数shù广guǎng，何hé由yóu辨biàn明míng？文wén卿qīng虽suī云yún赃zāng非fēi己jǐ用yòng，积jī年nián不bù申shēn论lùn，须xū抵dǐ严yán刑xíng，以yǐ惩chéng慢màn易yì。穷qióng达dá既jì定dìng，鬼guǐ何hé能néng移yí？若ruò弃qì法fǎ徇xùn神shén，是shì陷xiàn而ér求qiú福fú。“乃nǎi拘jū絷zhí文wén卿qīng而ér白bái于yú使shǐ。文wén卿qīng自zì度dù必bì死sǐ，乃nǎi预yù怀huái毒dú于yú衣yī带dài之zhī间jiān，比bǐ及jí囚qiú絷zhí，数shù欲yù服fú之zhī，辄zhé失shī其qí药yào，搜sōu求qiú不bù获huò。及jí文wén卿qīng以yǐ死sǐ论lùn，是shì日rì，思sī穆mù见jiàn于yú文wén卿qīng前qián而ér告gào曰yuē：”呜wū呼hū，无wú信xìn之zhī人rén，陷xiàn汝rǔ家jiā族zú，吾wú为wèi汝rǔ上shàng告gào于yú帝dì，帝dì许xǔ我wǒ夺duó崔cuī应yīng之zhī录lù，吾wú之zhī族zú亦yì灭miè矣yǐ。“文wén卿qīng匍pú匐fú拜bài哭kū，忽hū失shī其qí父fù，乃nǎi得dé所suǒ怀huái之zhī药yào，仰yǎng而ér死sǐ焉yān。于yú是shì应yīng与yǔ巡xún官guān李lǐ擅shàn、滑huá乣jiǔ朱zhū程chéng、戎róng曹cáo贾jiǎ均jūn就jiù非fēi所suǒ将jiāng刑xíng之zhī。文wén卿qīng既jì已yǐ死sǐ，应yīng方fāng悔huǐ悟wù，乃nǎi礼lǐ葬zàng文wén卿qīng，身shēn衣yī缟gǎo素sù而ér躬gōng送sòng之zhī。应yīng后hòu加jiā殿diàn中zhōng，时shí有yǒu人rén自zì邯hán郸dān将jiāng美měi人rén曰yuē金jīn闺guī来lái献xiàn于yú应yīng，应yīng纳nà而ér嬖bì之zhī。崔cuī君jūn始shǐ惑huò于yú声shēng色sè，为wéi政zhèng之zhī心xīn怠dài矣yǐ。后hòu二èr年nián，加jiā侍shì御yù史shǐ，知zhī杨yáng子zi院yuàn，与yǔ妻qī卢lú氏shì及jí金jīn闺guī偕xié行xíng。寻xún除chú浙zhè西xī院yuàn，应yīng自zì至zhì职zhí，金jīn闺guī宠chǒng爱ài日rì盛shèng，中zhōng门mén之zhī外wài，置zhì别bié馆guǎn焉yān，华huá丽lì逾yú于yú正zhèng寝qǐn。视shì事shì之zhī罢bà，经jīng日rì不bù履lǚ内nèi，前qián后hòu历lì任rèn宝bǎo货huò，悉xī置zhì金jīn闺guī之zhī所suǒ。无wú何hé，复fù有yǒu人rén献xiàn吴wú姝shū，艳yàn于yú金jīn闺guī，应yīng纳nà之zhī，宠chǒng嬖bì愈yù甚shèn，每měi歌gē舞wǔ得dé意yì，乃nǎi夺duó金jīn闺guī宝bǎo货huò而ér赐cì新xīn姝shū。因yīn是shì金jīn闺guī忿fèn逆nì，与yǔ亲qīn弟dì陈chén行xíng宗zōng置zhì毒dú药yào于yú酒jiǔ中zhōng，夜yè以yǐ献xiàn应yīng。饮yǐn之zhī，俄é顷qǐng而ér卒zú，潜qián迁qiān应yīng于yú大dà厅tīng。诘jí旦dàn，家jiā人rén乃nǎi觉jué，莫mò知zhī事shì实shí，卢lú氏shì慈cí善shàn，不bù能néng穷qióng究jiū。金jīn闺guī乃nǎi持chí宝bǎo货huò，尽jǐn室shì而ér去qù。诸zhū姬jī分fēn散sàn，崔cuī氏shì门mén馆guǎn日rì微wēi。后hòu陇lǒng西xī李lǐ君jūn知zhī浙zhè西xī院yuàn，闻wén金jīn闺guī艳yàn丽lì，求qiú而ér纳nà之zhī。李lǐ君jūn与yǔ金jīn闺guī白bái昼zhòu开kāi筵yán，应yīng乃nǎi见jiàn形xíng于yú庭tíng，叱chì金jīn闺guī曰yuē：”汝rǔ已yǐ鸩zhèn我wǒ，又yòu纳nà于yú李lǐ君jūn，后hòu不bù得dé意yì，复fù欲yù祸huò李lǐ君jūn耶yé？“金jīn闺guī惧jù而ér辞cí归guī。后hòu李lǐ君jūn方fāng欲yù捕bǔ金jīn闺guī，案àn理lǐ旧jiù事shì，雪xuě崔cuī生shēng之zhī冤yuān，金jīn闺guī忽hū而ér逃táo去qù不bù知zhī所suǒ在zài。（出chū《阴yīn德dé传chuán》）

【译yì文wén】

唐táng朝cháo博bó陵líng人rén崔cuī应yīng任rèn扶fú沟gōu县xiàn令lìng，有yǒu一yī天tiān中zhōng午wǔ自zì己jǐ在zài家jiā里lǐ坐zuò着zhe。这zhè时shí有yǒu一yí个gè老lǎo人rén请qǐng求qiú拜bài见jiàn崔cuī应yīng。崔cuī应yīng问wèn他tā有yǒu什shén么me事shì，老lǎo人rén回huí答dá说shuō：”我wǒ和hé神shén灵líng相xiāng通tōng啊a，现xiàn在zài冥míng府fǔ的de韦wéi判pàn官guān前qián来lái拜bài见jiàn你nǐ，希xī望wàng你nǐ用yòng大dà礼lǐ对duì待dài他tā。还hái请qǐng你nǐ准zhǔn备bèi香xiāng案àn，让ràng侍shì从cóng们men都dōu退tuì去qù，我wǒ就jiù给gěi你nǐ引yǐn见jiàn。“崔cuī应yīng就jiù按àn他tā的de话huà办bàn了le。老lǎo人rén立lì刻kè出chū去qù迎yíng接jiē判pàn官guān。到dào了le庭tíng院yuàn，根gēn本běn见jiàn不bú到dào人rén影yǐng，自zì通tōng名míng衔xián说shuō称chēng思sī穆mù，叙xù拜bài侍shì候hòu，崔cuī应yīng也yě回huí拜bài他tā，谦qiān让ràng再zài三sān才cái说shuō：”我wǒ在zài冥míng司sī担dān任rèn要yào职zhí，听tīng说shuō长zhǎng官guān你nǐ宏hóng才cái大dà器qì，是shì当dāng今jīn众zhòng人rén之zhī冠guān。就jiù将jiāng我wǒ的de心xīn事shì托tuō付fù给gěi你nǐ，所suǒ以yǐ我wǒ才cái等děng到dào你nǐ中zhōng午wǔ有yǒu空kòng才cái来lái拜bài见jiàn你nǐ，希xī望wàng你nǐ不bú要yào受shòu惊jīng怪guài我wǒ。“崔cuī应yīng说shuō：”我wǒ听tīng说shuō神shén灵líng不bù糊hú涂tú，现xiàn在zài看kàn真zhēn是shì不bù假jiǎ，我wǒ是shì一yí个gè软ruǎn弱ruò无wú能néng的de小xiǎo官guān，自zì己jǐ的de事shì也yě办bàn不bù明míng白bái，有yǒu什shén么me资zī格gé让ràng圣shèng明míng的de神shén灵líng降jiàng临lín，只zhǐ是shì我wǒ的de能néng力lì太tài小xiǎo，恐kǒng怕pà力lì不bù从cóng心xīn，如rú果guǒ能néng为wèi你nǐ办bàn点diǎn事shì的de话huà，我wǒ怎zěn么me敢gǎn不bù听tīng从cóng命mìng令lìng呢ne？希xī望wàng你nǐ说shuō吧ba！我wǒ甘gān愿yuàn效xiào劳láo。“判pàn官guān说shuō：”我wǒ离lí开kāi人rén世shì已yǐ经jīng多duō年nián了le，在zài冥míng府fǔ得dé到dào官guān职zhí。自zì从cóng抛pāo弃qì了le妻qī子zǐ女nǚ儿ér以yǐ后hòu，家jiā庭tíng就jiù衰shuāi落luò下xià来lái。我wǒ的de爱ài子zi叫jiào文wén卿qīng，遭zāo到dào点diǎn不bù幸xìng的de事shì，他tā愚yú笨bèn而ér浅qiǎn薄bó，在zài郑zhèng滑huá院yuàn当dāng官guān快kuài到dào十shí年nián了le，在zài交jiāo接jiē院yuàn务wù的de那nà天tiān，又yòu不bù明míng白bái文wén书shū帐zhàng簿bù，欠qiàn下xià的de财cái物wù可kě以yǐ折zhé合hé几jǐ万wàn贯guàn钱qián或huò布bù匹pǐ，确què实shí不bú是shì他tā私sī自zì占zhàn用yòng了le，想xiǎng要yào冒mào犯fàn你nǐ的de严yán明míng，给gěi他tā掩yǎn盖gài一yī下xià。“崔cuī应yīng低dī着zhe头tóu说shuō：”噫yī，我wǒ仅jǐn仅jǐn是shì一yí个gè扶fú沟gōu县xiàn令lìng，怎zěn么me知zhī道dào郑zhèng滑huá院yuàn？“判pàn官guān说shuō”不bú对duì，凭píng你nǐ的de才cái能néng和hé官guān运yùn，岂qǐ止zhǐ一yí个gè郑zhèng滑huá院yuàn呢ne？从cóng今jīn以yǐ后hòu，你nǐ就jiù会huì作zuò大dà官guān，雄xióng居jū方fāng镇zhèn，官guān位wèi可kě作zuò到dào大dà臣chén，然rán而ér几jǐ个gè月yuè以yǐ后hòu，应yīng该gāi和hé郑zhèng滑huá院yuàn交jiāo接jiē职zhí务wù，如rú果guǒ你nǐ不bù违wéi背bèi今jīn天tiān说shuō的de话huà，我wǒ在zài冥míng府fǔ里lǐ也yě该gāi尽jǐn我wǒ的de能néng力lì，保bǎo护hù你nǐ荣róng华huá富fù贵guì，还hái并bìng不bù仅jǐn仅jǐn是shì你nǐ一yí个gè人rén，会huì延yán续xù到dào你nǐ的de后hòu代dài。“崔cuī应yīng说shuō：”我wǒ虽suī然rán愚yú蠢chǔn浅qiǎn薄bó，怎zěn么me敢gǎn不bù唯wéi命mìng是shì听tīng。“判pàn官guān感gǎn动dòng得dé哭kū了le。于yú是shì又yòu谈tán了le些xiē别bié的de话huà告gào辞cí去qù了le，崔cuī应yīng听tīng说shuō淮huái南nán相xiāng杜dù悰cóng正zhèng在zài寻xún找zhǎo能néng办bàn事shì的de人rén，偶ǒu然rán写xiě了le一yī封fēng信xìn报bào告gào，并bìng把bǎ作zuò县xiàn令lìng的de政zhèng绩jì也yě都dōu写xiě上shàng了le，派pài人rén送sòng到dào扬yáng州zhōu，他tā心xīn里lǐ想xiǎng着zhe思sī穆mù的de话huà，想xiǎng试shì验yàn一yī下xià灵líng不bù灵líng。当dāng时shí杜dù宰zǎi相xiàng都dū督dū维wéi扬yáng，兼jiān管guǎn盐yán铁tiě。就jiù上shàng奏zòu让ràng崔cuī应yīng管guǎn理lǐ郑zhèng滑huá院yuàn。等děng到dào接jiē交jiāo帐zhàng目mù钱qián物wù，原yuán郑zhèng滑huá院yuàn折zhé欠qiàn钱qián款kuǎn几jǐ万wàn贯guàn，把bǎ他tā的de家jiā资zī都dōu资zī来lái充chōng填tián偿cháng还huán的de话huà，还hái欠qiàn三sān四sì万wàn没méi有yǒu着zhuó落luò。当dāng初chū崔cuī应yīng在zài扶fú沟gōu县xiàn，接jiē受shòu了le思sī穆mù的de寄jì托tuō，这zhè事shì实shí在zài是shì再zài三sān叮dīng嘱zhǔ。等děng他tā到dào了le郑zhèng滑huá院yuàn，就jiù违wéi背bèi了le以yǐ前qián的de约yuē定dìng。并bìng且qiě说shuō：”亏kuī欠qiàn的de数shù目mù太tài大dà，用yòng什shén么me理lǐ由yóu来lái说shuō明míng，文wén卿qīng虽suī然rán说shuō赃zāng款kuǎn并bìng不bú是shì自zì己jǐ私sī用yòng，但dàn他tā积jī压yā了le这zhè么me多duō年nián也yě不bù申shēn报bào，必bì须xū用yòng严yán刑xíng来lái抵dǐ偿cháng，以yǐ此cǐ来lái惩chéng罚fá他tā的de轻qīng视shì和hé怠dài慢màn。我wǒ的de贫pín穷qióng和hé显xiǎn达dá上shàng天tiān已yǐ定dìng，鬼guǐ神shén怎zěn么me能néng改gǎi变biàn，如rú果guǒ抛pāo弃qì法fǎ律lǜ屈qū从cóng神shén灵líng，就jiù是shì陷xiàn媚mèi而ér求qiú福fú。于yú是shì拘jū押yā了le文wén卿qīng报bào告gào了le官guān使shǐ。文wén卿qīng自zì己jǐ考kǎo虑lǜ一yí定dìng是shì死sǐ罪zuì，就jiù预yù先xiān在zài衣yī带dài里lǐ藏cáng好hǎo了le毒dú药yào，等děng到dào被bèi拘jū押yā起qǐ来lái，多duō次cì想xiǎng吃chī毒dú药yào，但dàn药yào却què丢diū了le，翻fān遍biàn了le也yě找zhǎo不bú到dào。等děng文wén卿qīng判pàn了le死sǐ罪zuì，当dàng天tiān，思sī穆mù出chū现xiàn在zài文wén卿qīng面miàn前qián告gào诉sù他tā：“唉āi，不bù讲jiǎng信xìn义yì的de人rén，陷xiàn害hài了le你nǐ的de家jiā族zú，我wǒ已yǐ经jīng为wèi你nǐ到dào天tiān帝dì那nà里lǐ告gào了le他tā，天tiān帝dì答dā应yìng我wǒ夺duó去qù崔cuī应yīng的de官guān禄lù，然rán而ér我wǒ们men家jiā也yě灭miè族zú了le。”文wén卿qīng趴pā在zài地dì上shàng叩kòu拜bài大dà哭kū。忽hū然rán间jiān父fù亲qīn就jiù不bú见jiàn了le，却què找zhǎo到dào了le他tā藏cáng在zài怀huái里lǐ的de药yào，吃chī了le以yǐ后hòu仰yǎng面miàn而ér死sǐ。那nà时shí崔cuī应yìng和hè巡xún官guān李lǐ擅shàn、滑huá乣jiǔ朱zhū程chéng、戎róng曹cáo贾jiǎ均jūn到dào监jiān狱yù要yào行xíng刑xíng，文wén卿qīng已yǐ经jīng死sǐ了le。这zhè时shí崔cuī应yīng才cái明míng白bái过guò来lái，就jiù大dà礼lǐ给gěi文wén卿qīng办bàn丧sāng事shì，身shēn穿chuān孝xiào衣yī恭gōng敬jìng地dì给gěi他tā送sòng葬zàng。崔cuī应yīng后hòu来lái升shēng入rù殿diàn中zhōng，当dāng时shí有yǒu人rén从cóng邯hán郸dān带dài着zhe一yí个gè叫jiào金jīn闺guī的de美měi人rén来lái献xiàn给gěi崔cuī应yīng，崔cuī应yīng纳nà为wèi妾qiè而ér宠chǒng爱ài她tā。崔cuī应yìng从cóng此cǐ被bèi声shēng色sè所suǒ迷mí惑huò，办bàn理lǐ政zhèng事shì的de思sī想xiǎng就jiù懈xiè怠dài了le。过guò了le二èr年nián，升shēng为wèi侍shì御yù吏lì，管guǎn杨yáng子zi院yuàn，他tā与yǔ妻qī卢lú氏shì以yǐ及jí金jīn闺guī同tóng行háng。不bù久jiǔ又yòu任rèn命mìng到dào浙zhè西xī院yuàn，崔cuī应yīng自zì从cóng去qù任rèn职zhí，金jīn闺guī一yī天tiān比bǐ一yī天tiān受shòu宠chǒng爱ài，在zài中zhōng门mén之zhī外wài又yòu置zhì备bèi了le公gōng馆guǎn，豪háo华huá壮zhuàng丽lì都dōu超chāo过guò了le正zhèng妻qī的de房fáng所suǒ。崔cuī应yīng办bàn公gōng回huí来lái，整zhěng天tiān也yě不bú到dào内nèi室shì。前qián后hòu作zuò官guān所suǒ得de到dào的de宝bǎo物wù全quán部bù放fàng在zài金jīn闺guī的de住zhù处chù。不bù久jiǔ，又yòu有yǒu人rén献xiàn个gè叫jiào吴wú姝shū的de人rén，她tā的de美měi丽lì娇jiāo艳yàn超chāo过guò了le金jīn闺guī，崔cuī应yīng又yòu纳nà为wèi妾qiè，宠chǒng爱ài得dé更gèng厉lì害hài。每měi次cì歌gē唱chàng舞wǔ蹈dǎo到dào高gāo兴xìng时shí他tā就jiù夺duó取qǔ金jīn闺guī的de宝bǎo物wù赏shǎng给gěi吴wú姝shū。因yīn此cǐ金jīn闺guī就jiù气qì忿fèn而ér反fǎn对duì他tā。金jīn闺guī和hé亲qīn弟dì弟di陈chén行xíng宗zōng准zhǔn备bèi了le毒dú药yào放fàng到dào酒jiǔ里lǐ，到dào夜yè间jiān献xiàn给gěi崔cuī应yīng，崔cuī应yīng就jiù喝hē了le，不bù一yī会huì儿er死sǐ去qù。又yòu偷tōu着zhe把bǎ崔cuī应yīng送sòng到dào大dà厅tīng去qù。到dào天tiān亮liàng时shí，家jiā人rén才cái发fā觉jué，都dōu不bù知zhī道dào事shì实shí真zhēn象xiàng。卢lú氏shì面miàn慈cí心xīn善shàn，不bù能néng追zhuī究jiū，金jīn闺guī就jiù带dài着zhe宝bǎo物wù空kōng室shì逃táo跑pǎo，姬jī妾qiè都dōu分fēn散sàn了le。崔cuī家jiā的de门mén庭tíng日rì益yì衰shuāi落luò。后hòu来lái有yǒu个gè陇lǒng西xī的de李lǐ君jūn来lái管guǎn浙zhè西xī院yuàn，听tīng说shuō金jīn闺guī艳yàn丽lì，请qǐng求qiú金jīn闺guī并bìng纳nà为wèi妻qī。李lǐ君jūn和hé金jīn闺guī白bái天tiān摆bǎi下xià筵yán席xí，崔cuī应yīng就jiù在zài庭tíng堂táng现xiàn了le形xíng，呵hē叱chì金jīn闺guī说shuō：“你nǐ已yǐ经jīng药yào死sǐ了le我wǒ，又yòu被bèi李lǐ君jūn纳nà妾qiè，以yǐ后hòu再zài不bù如rú意yì还hái想xiǎng害hài死sǐ李lǐ君jūn吗ma？”金jīn闺guī害hài怕pà就jiù告gào辞cí回huí家jiā了le，后hòu来lái李lǐ君jūn正zhèng要yào捉zhuō拿ná金jīn闺guī，想xiǎng要yào审shěn理lǐ以yǐ前qián的de事shì，给gěi崔cuī应yīng昭zhāo雪xuě冤yuān仇chóu，金jīn闺guī忽hū然rán间jiān逃táo跑pǎo了le，不bù知zhī道dào在zài哪nǎ里lǐ。

杨yáng收shōu

唐táng丞chéng相xiàng杨yáng收shōu，贬biǎn死sǐ岭lǐng外wài。于yú时shí郑zhèng愚yú尚shàng书shū镇zhèn南nán海hǎi，忽hū一yī日rì，宾bīn司sī报bào云yún：“杨yáng相xiàng公gōng在zài客kè次cì，欲yù现xiàn尚shàng书shū。”愚yú惊jīng骇hài，以yǐ收shōu近jìn有yǒu后hòu命mìng，安ān得dé来lái此cǐ，乃nǎi延yán接jiē之zhī。杨yáng曰yuē：“某mǒu为wèi军jūn容róng使shǐ杨yáng玄xuán价jià所suǒ谮zèn，不bù幸xìng遭zāo害hài，今jīn已yǐ得dé请qǐng于yú上shàng帝dì，赐cì阴yīn兵bīng以yǐ复fù仇chóu，欲yù托tuō尚shàng书shū宴yàn犒kào，兼jiān借jiè钱qián十shí万wàn缗mín。”郑zhèng诺nuò之zhī，唯wéi钱qián辞cí以yǐ军jūn府fǔ事shì多duō，许xǔ其qí半bàn。杨yáng相xiāng曰yuē：“非fēi铜tóng钱qián也yě，烧shāo时shí幸xìng勿wù着zhe地dì。”愚yú曰yuē：“若ruò此cǐ则zé固gù得dé遵zūn副fù。”从cóng容róng长cháng揖yī而ér灭miè。愚yú令lìng于yú北běi郊jiāo具jù酒jiǔ馔zhuàn素sù钱qián以yǐ祭jì之zhī。杨yáng犹yóu子zi有yǒu典diǎn寿shòu阳yáng者zhě。见jiàn收shōu乘chéng白bái马mǎ，臂bì朱zhū弓gōng彤tóng矢shǐ，有yǒu朱zhū衣yī天tiān吏lì控kòng马mǎ，谓wèi之zhī曰yuē：“今jīn上shàng帝dì许xǔ我wǒ仇chóu杀shā杨yáng玄xuán价jià，我wǒ射shè中zhōng之zhī，必bì死sǐ也yě。”俄é而ér杨yáng中zhōng射shè暴bào得dé疾jí而ér死sǐ。蜀shǔ毛máo文wén锡xī，其qí先xiān为wèi潮cháo州zhōu牧mù，曾céng事shì郑zhèng愚yú，熟shú详xiáng其qí事shì。（出chū《北běi梦mèng琐suǒ言yán》）

【译yì文wén】

唐táng朝cháo的de丞chéng相xiàng杨yáng收shōu被bèi贬biǎn官guān死sǐ在zài岭lǐng外wài。当dāng时shí尚shàng书shū郑zhèng愚yú镇zhèn守shǒu海hǎi南nán。忽hū然rán有yǒu一yī天tiān，宾bīn司sī来lái报bào告gào说shuō：“杨yáng相xiàng公gōng在zài客kè厅tīng等děng你nǐ，他tā想xiǎng要yào见jiàn尚shàng书shū。”郑zhèng愚yú又yòu惊jīng又yòu怕pà，以yǐ为wéi杨yáng收shōu最zuì近jìn又yòu复fù活huó了le，怎zěn么me会huì来lái到dào这zhè里lǐ。就jiù迎yíng接jiē了le他tā。杨yáng收shōu说shuō：“我wǒ被bèi军jūn容róng使shǐ杨yáng玄xuán价jià诬wū陷xiàn，不bù幸xìng被bèi杀shā。现xiàn在zài我wǒ已yǐ经jīng请qǐng求qiú天tiān帝dì。上shàng帝dì赏shǎng赐cì我wǒ阴yīn间jiān兵bīng来lái报bào仇chóu，想xiǎng要yào托tuō尚shàng书shū犒kào赏shǎng他tā们men，另lìng外wài再zài借jiè钱qián十shí万wàn缗mín。”郑zhèng愚yú就jiù答dā应yìng了le，只zhǐ有yǒu钱qián的de问wèn题tí郑zhèng愚yú推tuī辞cí说shuō军jūn府fǔ的de事shì情qíng太tài多duō，只zhǐ能néng借jiè给gěi一yí半bàn。杨yáng收shōu说shuō：“不bú是shì铜tóng钱qián，要yào纸zhǐ钱qián，烧shāo的de时shí候hòu千qiān万wàn不bú要yào着zhe地dì。”郑zhèng愚yú说shuō：“如rú果guǒ是shì这zhè样yàng我wǒ就jiù应yīng该gāi听tīng你nǐ的de吩fēn咐fù。”杨yáng收shōu从cóng容róng作zuò了le长cháng揖yī就jiù消xiāo失shī了le。郑zhèng愚yú命mìng人rén在zài北běi郊jiāo准zhǔn备bèi了le酒jiǔ菜cài和hé纸zhǐ钱qián给gěi杨yáng收shōu祭jì奠diàn。杨yáng收shōu还hái有yǒu个gè主zhǔ管guǎn寿shòu阳yáng的de儿ér子zi。只zhǐ见jiàn杨yáng收shōu乘chéng着zhe白bái马mǎ，拿ná着zhe红hóng弓gōng红hóng箭jiàn，有yǒu一yí个gè穿chuān红hóng衣yī服fú的de天tiān吏lì牵qiān着zhe马mǎ。对duì他tā的de儿ér子zi说shuō：“现xiàn在zài上shàng帝dì允yǔn许xǔ我wǒ杀shā杨yáng玄xuán价jià报bào仇chóu，我wǒ射shè中zhōng他tā，他tā一yí定dìng会huì死sǐ。”不bù一yī会huì儿er杨yáng中zhōng尉wèi突tū然rán得dé急jí病bìng死sǐ了le。蜀shǔ地dì的de毛máo文wén锡xī，以yǐ前qián作zuò潮cháo州zhōu牧mù，曾céng在zài郑zhèng愚yú手shǒu下xià办bàn事shì，十shí分fēn详xiáng细xì这zhè件jiàn事shì。

宋sòng柔róu

唐táng僖xī宗zōng之zhī狩shòu于yú岷mín蜀shǔ也yě，黄huáng巾jīn尚shàng游yóu魂hún于yú三sān辅fǔ。中zhōng和hé辛xīn丑chǒu岁suì，诏zhào丞chéng相xiàng晋jìn国guó公gōng王wáng铎duó，为wèi诸zhū道dào行héng营yíng都dū统tǒng，执zhí操cāo旗qí鼓gǔ，乘chéng三sān峡xiá而ér下xià，作zuò镇zhèn南nán燕yàn，为wèi东dōng诸zhū侯hóu节jié度dù。又yòu诏zhào军jūn容róng使shǐ西xī门mén季jì玄xuán为wèi都dōu监jiān。秋qiū七qī月yuè，铎duó至zhì滑huá，都dōu监jiān次cì于yú临lín汝rǔ，郡jùn当dāng兵bīng道dào，邮yóu传chuán皆jiē焚fén，乃nǎi舍shě于yú龙lóng兴xīng北běi禅chán院yuàn。其qí西xī廊láng小xiǎo院yuàn，即jí都dōu监jiān下xià都dōu押yā衙yá何hé群qún处chù之zhī。群qún滑huá人rén也yě，世shì为wèi本běn军jūn剧jù职zhí，群qún少shǎo凶xiōng险xiǎn，亲qīn姻yīn颇pǒ薄báo之zhī。乃nǎi西xī走zǒu上shàng京jīng，以yǐ干gàn中zhōng贵guì人rén，而ér西xī门mén纳nà焉yān。至zhì是shì擢zhuó为wèi元yuán从cóng都dōu押yā衙yá，戎róng事shì一yī以yǐ委wěi焉yān。群qún志zhì气qì骄jiāo佚yì，肉ròu视shì其qí从cóng。尝cháng一yī日rì，汝rǔ州zhōu监jiān军jūn使shǐ董dǒng弘hóng贽zhì，令lìng孔kǒng目mù官guān宋sòng柔róu，奉fèng启qǐ于yú都dōu监jiān。致zhì命mìng将jiāng出chū，值zhí群qún方fāng据jù胡hú床chuáng于yú门mén下xià，怒nù其qí不bù先xiān礼lǐ谒yè也yě，叱chì数shù卒zú捽zuó以yǐ入rù，击jī以yǐ马mǎ挝wō而ér遣qiǎn之zhī。弘hóng贽zhì闻wén之zhī大dà恐kǒng，笞chī宋sòng柔róu数shù十shí，仍réng斥chì去qù，不bù复fù任rèn使shǐ，驰chí书shū使shǐ谢xiè群qún，群qún亦yì无wú怍zuò。复fù数shù旬xún，日rì将jiāng夕xī，宋sòng柔róu徒tú行xíng，经jīng寺sì门mén，又yòu值zhí群qún自zì外wài将jiāng入rù。瞥piē见jiàn发fā怒nù，连lián叱chì驺zōu皂zào，录lù之zhī入rù院yuàn，候hòu曛xūn黑hēi，杀shā而ér支zhī解jiě，纳nà诸zhū溷hùn中zhōng。既jì张zhāng灯dēng，宛wǎn见jiàn宋sòng柔róu被bèi发fā徒tú跣xiǎn，浴yù血xuè而ér立lì于yú灯dēng后hòu。群qún矍jué起qǐ，奋fèn剑jiàn击jī刺cì。歘chuā然rán而ér灭miè，厥jué后hòu夜yè夜yè见jiàn之zhī。暮mù秋qiū月yuè，都dōu监jiān迁qiān于yú荥xíng阳yáng郡jùn，舍shě于yú开kāi元yuán寺sì，子zi城chéng东dōng南nán隅yú之zhī地dì。至zhì是shì群qún神shén情qíng惝chǎng怳huǎng，渐jiàn不bù自zì安ān，乃nǎi与yǔ其qí裨pí将jiàng窦dòu思sī礼lǐ等děng谋móu叛pàn，将jiāng大dà惊jīng郡jùn中zhōng，而ér奔bēn于yú江jiāng左zuǒ。都dōu监jiān部bù曲qū三sān百bǎi许xǔ人rén，皆jiē畏wèi群qún而ér唯wéi诺nuò。会huì太tài守shǒu杜dù真zhēn府fǔ符fú请qǐng都dōu监jiān夜yè宴yàn，启qǐ至zhì，群qún谓wèi思sī礼lǐ等děng曰yuē：“机jī不bù旋xuán踵zhǒng，时shí不bù再zài来lái，必bì发fā今jīn宵xiāo，无wú贻yí后hòu悔huǐ。”思sī礼lǐ等děng遂suì潜qián勒lēi部bù分fèn，至zhì晡bū时shí，都dōu监jiān赴fù宴yàn。群qún令lìng亲qīn信xìn十shí数shù人rén从cóng，戒jiè曰yuē：“至zhì三sān更gēng，汝rǔ焚fén六liù司sī院yuàn门mén，寺sì中zhōng必bì举jǔ火huǒ相xiāng应yìng。”其qí夕xī一yī鼓gǔ，群qún假jiǎ寝qǐn帐zhàng中zhōng，乃nǎi梦mèng宋sòng柔róu向xiàng群qún大dà叱chì曰yuē：“吾wú仇chóu雪xuě矣yǐ。”遂suì惊jīng觉jué，召zhào思sī礼lǐ语yǔ之zhī，对duì曰yuē：“此cǐ乃nǎi思sī也yě，是shì何hé能néng为wèi？”二èr鼓gǔ将jiāng半bàn，乃nǎi令lìng其qí徒tú擐huàn甲jiǎ，使shǐ一yī卒zú登dēng佛fó殿diàn西xī大dà梓zǐ树shù，瞷jiàn子zi城chéng内nèi。无wú何hé，郡jùn都dōu虞yú侯hóu游yóu巡xún到dào僧sēng纲gāng，启qǐ门mén入rù，至zhì殿diàn隅yú，仰yǎng视shì木mù杪miǎo，心xīn动dòng，命mìng爇ruò炬jù于yú下xià，乃nǎi见jiàn介jiè者zhě蹲dūn于yú枝zhī间jiān。方fāng诘jí所suǒ从cóng，群qún连lián声shēng谓wèi曰yuē：“走zǒu卒zú痁shān作zuò。遂suì逃táo于yú上shàng，无wú他tā也yě。”都dōu虞yú侯hóu色sè变biàn，驰chí出chū戒jiè严yán。群qún呼hū思sī礼lǐ等děng谓wèi曰yuē：“事shì亟jí矣yǐ，不bù速sù行xíng，将jiāng为wèi竖shù子zi所suǒ殄tiǎn。”乃nǎi拥yōng其qí徒tú，斩zhǎn东dōng门mén关guān而ér出chū奔bēn。若ruò走zǒu两liǎng舍shě，而ér群qún心xīn荡dàng，无wú所suǒ从cóng其qí适shì。下xià稍shāo稍shāo亡wáng去qù，倦juàn憩qì水shuǐ侧cè，遥yáo闻wén严yán鼓gǔ声shēng，乃nǎi仆pū射shè陂bēi东dōng北běi隅yú壖ruán也yě。思sī礼lǐ觉jué（觉jué明míng抄chāo本běn作zuò却què。）乃nǎi前qián，请qǐng启qǐ密mì语yǔ，群qún将jiāng耳ěr附fù之zhī。思sī礼lǐ拔bá佩pèi刀dāo，疾jí斫zhuó群qún首shǒu坠zhuì于yú地dì。余yú众zhòng大dà嚣xiāo而ér散sàn，思sī礼lǐ携xié群qún首shǒu，迟chí明míng，归guī命mìng于yú都dōu监jiān。贳shì其qí罪zuì，使shǐ招zhāo其qí散sàn卒zú焉yān。（出chū《三sān水shuǐ小xiǎo牍dú》）

【译yì文wén】

唐táng僖xī宗zōng到dào岷mín蜀shǔ去qù狩shòu猎liè，黄huáng巾jīn军jūn在zài三sān辅fǔ还hái有yǒu残cán余yú势shì力lì。中zhōng和hé辛xīn丑chǒu年nián，下xià诏zhào令lìng丞chéng相xiàng晋jìn国guó公gōng王wáng铎duó为wèi诸zhū道dào行héng营yíng都dū统tǒng，带dài领lǐng大dà军jūn乘chéng船chuán沿yán三sān峡xiá而ér下xià，坐zuò镇zhèn南nán燕yàn，为wèi东dōng诸zhū侯hóu节jié度dù使shǐ。又yòu下xià诏zhào命mìng军jūn容róng使shǐ西xī门mén季jì玄xuán为wèi都dōu监jiān。秋qiū七qī月yuè，王wáng铎duó到dào了le滑huá地dì，都dōu监jiān停tíng在zài临lín汝rǔ。郡jùn守shǒu占zhàn着zhe兵bīng道dào，驿yì站zhàn全quán都dōu烧shāo毁huǐ了le。都dōu监jiān就jiù住zhù在zài龙lóng兴xīng北běi边biān的de禅chán院yuàn，那nà里lǐ的de西xī廊láng小xiǎo院yuàn就jiù由yóu都dōu监jiān的de部bù下xià都dōu押yā衙yá何hé群qún住zhù着zhe。何hé群qún是shì滑huá地dì人rén，世shì代dài都dōu作zuò本běn军jūn的de要yào职zhí，何hé群qún少shào年nián时shí就jiù很hěn凶xiōng险xiǎn，亲qīn戚qī们men都dōu远yuǎn离lí他tā，于yú是shì他tā就jiù西xī走zǒu进jìn京jīng想xiǎng谋móu个gè中zhōng等děng官guān职zhí，西xī门mén就jiù接jiē纳nà了le他tā。从cóng此cǐ提tí升shēng为wèi元yuán从cóng都dōu押yā衙yá。军jūn中zhōng的de事shì全quán部bù委wěi托tuō给gěi他tā。何hé群qún志zhì气qì骄jiāo横hèng，不bù把bǎ部bù下xià当dāng人rén看kàn。有yǒu一yī天tiān，汝rǔ州zhōu监jiān军jūn使shǐ董dǒng弘hóng贽zhì令lìng孔kǒng目mù官guān宋sòng柔róu给gěi都dōu监jiān送sòng信xìn，送sòng完wán信xìn刚gāng要yào出chū来lái，正zhèng碰pèng上shàng何hé群qún坐zuò在zài门mén下xià的de凳dèng子zi上shàng，对duì宋sòng柔róu不bù先xiān参cān拜bài他tā而ér生shēng气qì，呵hē叱chì着zhe几jǐ个gè士shì卒zú揪jiū着zhe他tā进jìn门mén，用yòng马mǎ鞭biān子zi打dǎ他tā然rán后hòu撵niǎn走zǒu。弘hóng贽zhì听tīng到dào这zhè事shì很hěn害hài怕pà，打dǎ了le宋sòng柔róu几jǐ十shí大dà板bǎn又yòu斥chì责zé他tā回huí去qù，不bù再zài给gěi他tā什shén么me差chāi事shì。很hěn快kuài又yòu派pài人rén送sòng一yī封fēng信xìn表biǎo示shì道dào歉qiàn。何hé群qún也yě不bù感gǎn到dào惭cán愧kuì。又yòu过guò了le几jǐ十shí天tiān，太tài阳yáng快kuài落là了le，宋sòng柔róu步bù行xíng经jīng过guò寺sì门mén又yòu碰pèng上shàng何hé群qún从cóng外wài面miàn回huí来lái要yào进jìn门mén，何hé群qún瞥piē见jiàn宋sòng柔róu就jiù来lái了le气qì，连lián连lián呵hē叱chì马mǎ夫fū把bǎ他tā抓zhuā到dào院yuàn内nèi，等děng到dào日rì落luò天tiān黑hēi，把bǎ宋sòng柔róu杀shā死sǐ并bìng肢zhī解jiě了le，扔rēng到dào几jǐ个gè粪fèn坑kēng里lǐ。然rán后hòu点diǎn上shàng灯dēng，宛wǎn然rán见jiàn到dào宋sòng柔róu披pī散sǎn着zhe头tóu发fà光guāng着zhe脚jiǎo全quán身shēn流liú血xiě站zhàn在zài灯dēng后hòu，何hé群qún立lì刻kè精jīng神shén起qǐ来lái，奋fèn力lì用yòng剑jiàn击jī刺cì，一yī闪shǎn就jiù没méi有yǒu影yǐng了le。以yǐ后hòu夜yè夜yè都dōu见jiàn宋sòng柔róu。到dào了le晚wǎn秋qiū，都dōu监jiān迁qiān到dào荥xíng阳yáng郡jùn，住zhù在zài开kāi元yuán寺sì。子zi城chéng东dōng南nán角jiǎo的de地dì方fāng。从cóng这zhè以yǐ后hòu何hé群qún的de精jīng神shén恍huǎng惚hū，渐jiàn渐jiàn心xīn神shén不bù定dìng，就jiù和hé他tā的de裨pí将jiàng窦dòu思sī礼lǐ等děng人rén阴yīn谋móu叛pàn乱luàn，准zhǔn备bèi大dà肆sì掠lüè夺duó荥xíng阳yáng郡jùn，然rán后hòu投tóu奔bèn到dào江jiāng东dōng。都dōu监jiān的de部bù下xià三sān百bǎi多duō人rén都dōu害hài怕pà何hé群qún而ér同tóng意yì了le。正zhèng巧qiǎo太tài守shǒu杜dù真zhēn送sòng府fǔ帖tiē请qǐng都dōu监jiān夜yè晚wǎn赴fù宴yàn。请qǐng柬jiǎn到dào了le，何hé群qún对duì思sī礼lǐ等děng说shuō：“机jī会huì不bù能néng接jiē着zhe来lái，时shí间jiān失shī去qù了le也yě不bù再zài来lái，一yí定dìng要yào在zài今jīn晚wǎn发fā动dòng兵bīng变biàn，不bú要yào贻yí误wù时shí机jī而ér后hòu悔huǐ”。思sī礼lǐ等děng于yú是shì就jiù暗àn中zhōng布bù置zhì。到dào申shēn时shí，都dōu监jiān赴fù宴yàn，何hé群qún派pài十shí多duō个gè亲qīn信xìn随suí从cóng都dōu监jiān，并bìng告gào诫jiè他tā们men说shuō：“到dào三sān更gēng时shí你nǐ们men就jiù烧shāo六liù司sī院yuàn门mén，我wǒ们men寺sì中zhōng一yí定dìng点diǎn火huǒ相xiāng呼hū应yìng。”那nà天tiān晚wǎn上shàng则zé到dào一yī更gèng，何hé群qún在zài帐zhàng里lǐ装zhuāng睡shuì，就jiù梦mèng见jiàn宋sòng柔róu向xiàng何hé群qún大dà声shēng呵hē叱chì说shuō：“我wǒ的de仇chóu要yào洗xǐ清qīng了le。”何hé群qún立lì刻kè惊jīng醒xǐng，召zhào呼hū思sī礼lǐ来lái告gào诉sù他tā。思sī礼lǐ回huí答dá说shuō：“这zhè是shì意yì念niàn，有yǒu什shén么me作zuò用yòng呢ne？”二èr更gèng刚gāng过guò一yí半bàn，何hé群qún就jiù下xià令lìng部bù下xià穿chuān上shàng盔kuī甲jiǎ，派pài一yí个gè士shì兵bīng登dēng上shàng佛fó殿diàn四sì边biān的de一yī棵kē大dà梓zǐ树shù上shàng，窥kuī视shì子zi城chéng内nèi。不bù多duō久jiǔ，郡jùn都dōu虞yú侯hóu游yóu巡xún到dào了le佛fú院yuàn中zhōng心xīn，开kāi门mén进jìn入rù大dà殿diàn一yī角jiǎo，仰yǎng起qǐ头tóu看kàn佛fó像xiàng，心xīn有yǒu所suǒ动dòng，命mìng人rén在zài下xià面miàn点diǎn上shàng火huǒ炬jù，于yú是shì就jiù看kàn见jiàn了le蹲dūn在zài树shù上shàng的dī士shì兵bīng，刚gāng要yào追zhuī问wèn他tā从cóng哪nǎ里lǐ来lái，何hé群qún连lián声shēng对duì他tā说shuō：“小xiǎo兵bīng闹nào虐nüè疾jí驱qū逐zhú他tā就jiù逃táo到dào树shù上shàng了le，没méi有yǒu什shén么me事shì。”都dōu虞yú侯hóu脸liǎn色sè都dōu变biàn了le，立lì刻kè跑pǎo出chū去qù戒jiè严yán。何hé群qún招zhāo呼hū思sī礼lǐ对duì他tā说shuō：“事shì情qíng很hěn紧jǐn迫pò了le，不bù赶gǎn快kuài行xíng动dòng，就jiù将jiāng被bèi这zhè小xiǎo子zi所suǒ灭miè。”于yú是shì就jiù带dài领lǐng他tā的de部bù下xià打dǎ开kāi东dōng门mén关guān出chū逃táo，大dà约yuē跑pǎo了le六liù十shí多duō里lǐ，何hé群qún的de心xīn就jiù动dòng摇yáo了le，不bù知zhī道dào往wǎng哪nǎ里lǐ跑pǎo才cái好hǎo，部bù下xià也yě慢màn慢màn逃táo走zǒu。他tā疲pí倦juàn地dì躺tǎng在zài水shuǐ边biān休xiū息xī，听tīng到dào很hěn远yuǎn的de地dì方fāng有yǒu鼓gǔ声shēng，原yuán来lái是shì仆pū射shè陂bēi东dōng北běi角jiǎo的de空kòng地dì。思sī礼lǐ这zhè时shí也yě觉jué悟wù了le，就jiù走zǒu到dào何hé群qún面miàn前qián，请qǐng求qiú告gào诉sù他tā一yī件jiàn秘mì密mì的de事shì，何hé群qún就jiù附fù过guò耳ěr朵duǒ，思sī礼lǐ拔bá出chū佩pèi刀dāo迅xùn速sù地dì把bǎ何hé群qún的de头tóu砍kǎn掉diào到dào地dì上shàng，其qí余yú的de众zhòng人rén大dà叫jiào着zhe四sì散sàn奔bēn逃táo。思sī礼lǐ提tí着zhe何hé群qún的de头tóu，在zài第dì二èr天tiān早zǎo晨chén到dào都dōu监jiān那nà里lǐ自zì首shǒu，赦shè免miǎn了le他tā的de罪zuì，让ràng他tā招zhāo纳nà那nà些xiē失shī散sàn的dī士shì卒zú去qù了le。

王wáng表biǎo

河hé东dōng裴péi光guāng远yuǎn，唐táng龙lóng纪jì己jǐ酉yǒu岁suì，调diào授shòu滑huá州zhōu卫wèi南nán县xiàn尉wèi。性xìng贪tān婪lán，冒mào于yú货huò贿huì，严yán刑xíng峻jùn法fǎ，吏lì民mín畏wèi而ér恶è之zhī。尤yóu好hǎo击jī鞠jū，虽suī九jiǔ夏xià蒸zhēng郁yù，亦yì不bù暂zàn休xiū息xī。畜chù一yī白bái马mǎ，骏jùn健jiàn能néng驰chí骋chěng，竟jìng以yǐ暑shǔ月yuè不bù胜shèng其qí役yì，而ér致zhì毙bì于yú广guǎng场chǎng之zhī内nèi。有yǒu里lǐ长zhǎng王wáng表biǎo者zhě，家jiā虽suī富fù赡shàn，早zǎo丧sàng其qí妻qī。唯wéi一yī子zi，可kě七qī八bā岁suì。白bái皙xī端duān丽lì，常cháng随suí父fù来lái县xiàn曹cáo。光guāng远yuǎn见jiàn而ér怜lián之zhī，呼hū令lìng入rù宅zhái，遗yí以yǐ服fú玩wán，自zì是shì率shuài以yǐ为wéi常cháng。光guāng远yuǎn令lìng所suǒ亲qīn谓wèi表biǎo曰yuē：“我wǒ无wú子zi，若ruò能néng以yǐ此cǐ儿ér相xiāng饷xiǎng，当dāng善shàn待dài汝rǔ，纵zòng有yǒu大dà过guò，亦yì不bù汝rǔ瑕xiá疵cī也yě。”表biǎo答dá曰yuē：“某mǒu诚chéng贱jiàn微wēi，受shòu制zhì于yú上shàng，骨gǔ肉ròu之zhī间jiān，则zé无wú以yǐ奉fèng命mìng。况kuàng此cǐ儿ér襁qiǎng褓bǎo丧sàng母mǔ，岂qǐ可kě复fù离lí其qí父fù乎hū，设shè使shǐ以yǐ此cǐ获huò罪zuì于yú明míng公gōng，亦yì甘gān心xīn矣yǐ”。光guāng远yuǎn闻wén而ér衔xián之zhī。后hòu数shù日rì，乃nǎi遣qiǎn表biǎo使shǐ于yú曹cáo南nán，使shǐ盗dào待dài诸zhū境jìng上shàng，杀shā之zhī而ér取qǔ其qí子zi。大dà顺shùn辛xīn亥hài岁suì春chūn，光guāng远yuǎn遘gòu疾jí，逾yú月yuè委wěi顿dùn，或huò时shí若ruò鬼guǐ物wù所suǒ中zhōng，独dú言yán曰yuē：“王wáng表biǎo来lái也yě，当dāng还hái尔ěr儿ér。”又yòu为wèi表biǎo言yán曰yuē：“某mǒu虽suī小xiǎo吏lì，慎shèn密mì未wèi尝cháng有yǒu过guò，反fǎn招zhāo贱jiàn贼zéi，规guī夺duó赤chì子zi，已yǐ诉sù于yú天tiān，令lìng来lái请qǐng命mìng。”又yòu为wèi己jǐ语yǔ：“今jīn还hái尔ěr儿ér，与yǔ尔ěr重zhòng作zuò功gōng德dé，厚hòu赂lù尔ěr阴yīn钱qián，免miǎn我wǒ乎hū？”皆jiē曰yuē：“不bù可kě。”少shǎo顷qǐng曰yuē：“白bái马mǎ来lái也yě。”则zé代dài马mǎ语yǔ曰yuē：“为wéi人rén乘chéng骑qí。自zì有yǒu年nián限xiàn。至zhì于yú负fù载zài驰chí骤zhòu。亦yì有yǒu常cháng程chéng。筋jīn力lì之zhī劳láo，所suǒ不bù敢gǎn惮dàn。岂qǐ有yǒu盛shèng夏xià之zhī月yuè，击jī鞠jū不bù止zhǐ，毙bì此cǐ微wēi命mìng，实shí由yóu于yú君jūn，已yǐ诉sù上shàng天tiān，今jīn来lái奉fèng取qǔ。”又yòu为wèi己jǐ语yǔ，祈qí之zhī如rú王wáng表biǎo，终zhōng不bù听tīng。数shù日rì，光guāng远yuǎn遂suì卒zú。（出chū《三sān水shuǐ小xiǎo牍dú》）

【译yì文wén】

河hé东dōng人rén裴péi光guāng远yuǎn，在zài唐táng朝cháo龙lóng纪jì己jǐ酉yǒu年nián调diào官guān授shòu予yǔ滑huá州zhōu卫wèi南nán县xiàn尉wèi。生shēng性xìng贪tān婪lán，索suǒ贿huì受shòu贿huì、严yán刑xíng而ér刻kè薄bó执zhí法fǎ，官guān吏lì百bǎi姓xìng都dōu畏wèi惧jù而ér厌yàn恶wù他tā。他tā尤yóu其qí好hǎo打dǎ球qiú，即jí使shǐ是shì三sān伏fú盛shèng暑shǔ，也yě不bù休xiū息xī。他tā养yǎng了le一yì匹pǐ白bái马mǎ，骏jùn健jiàn能néng驰chí聘pìn，竟jìng然rán因yīn为wèi在zài暑shǔ天tiān受shòu不bù了liǎo役yì使shǐ，而ér导dǎo致zhì死sǐ在zài广guǎng场chǎng内nèi。有yǒu个gè叫jiào王wáng表biǎo的de里lǐ长zhǎng，家jiā中zhōng虽suī然rán很hěn富fù足zú，但dàn早zǎo年nián丧sàng妻qī，只zhǐ有yǒu一yī子zi，有yǒu七qī、八bā岁suì了le。皮pí肤fū白bái皙xī，端duān庄zhuāng美měi丽lì，经jīng常cháng跟gēn着zhe父fù亲qīn来lái县xiàn府fǔ，光guāng远yuǎn见jiàn到dào就jiù很hěn怜lián爱ài他tā，召zhào呼hū他tā让ràng他tā进jìn屋wū，送sòng给gěi他tā衣yī服fú和hé玩wán具jù。从cóng这zhè以yǐ后hòu就jiù习xí以yǐ为wéi常cháng了le。光guāng远yuǎn让ràng他tā的de亲qīn信xìn对duì王wáng表biǎo说shuō：“我wǒ没méi有yǒu儿ér子zi，如rú果guǒ能néng把bǎ这zhè个ge孩hái子zi相xiāng送sòng，就jiù应yīng该gāi好hǎo好hǎo待dài你nǐ，即jí便biàn是shì有yǒu大dà的de过guò错cuò，也yě不bù让ràng你nǐ承chéng担dān。”王wáng表biǎo回huí答dá说shuō：“我wǒ确què实shí是shì个gè低dī贱jiàn的de小xiǎo人rén物wù，受shòu上shàng面miàn的de管guǎn辖xiá，但dàn亲qīn生shēng骨gǔ肉ròu的de事shì则zé不bù能néng奉fèng命mìng，况kuàng且qiě这zhè个ge儿ér子zi很hěn小xiǎo就jiù失shī去qù了le母mǔ亲qīn，怎zěn么me能néng再zài失shī去qù父fù亲qīn呢ne？假jiǎ如rú因yīn为wèi过guò件jiàn事shì得dé罪zuì了le明míng公gōng，我wǒ也yě甘gān心xīn啊a！”光guāng远yuǎn听tīng说shuō后hòu怀huái恨hèn在zài心xīn里lǐ。过guò了le几jǐ天tiān，就jiù派pài王wáng表biǎo去qù府fǔ南nán，派pài强qiáng盗dào等děng在zài境jìng上shàng，杀shā了le王wáng表biǎo夺duó了le他tā的de儿ér子zi。到dào大dà顺shùn辛xīn亥hài年nián春chūn天tiān，光guāng远yuǎn得dé了le病bìng，过guò一yí个gè月yuè后hòu更gèng加jiā严yán重zhòng，有yǒu时shí好hǎo象xiàng鬼guǐ就jiù在zài他tā的de屋wū了le里lǐ。他tā自zì言yán自zì语yǔ说shuō：“王wáng表biǎo来lái了le，我wǒ应yīng该gāi还huán给gěi你nǐ的de儿ér子zi。”又yòu装zhuāng作zuò王wáng表biǎo说shuō话huà：“我wǒ虽suī然rán是shì个gè小xiǎo吏lì，但dàn办bàn事shì谨jǐn慎shèn细xì致zhì，从cóng来lái没méi有yǒu出chū过guò什shén么me错cuò，反fǎn倒dào遭zāo残cán害hài，原yuán来lái是shì为wèi了le夺duó我wǒ的de儿ér子zi。我wǒ已yǐ上shàng告gào于yú天tiān，现xiàn在zài来lái要yào你nǐ的de命mìng。”又yòu装zhuāng作zuò自zì己jǐ说shuō话huà：“现xiàn在zài还hái你nǐ儿ér子zi，给gěi你nǐ重zhòng作zuò功gōng德dé祭jì奠diàn，多duō送sòng给gěi你nǐ阴yīn间jiān的de钱qián，能néng饶ráo我wǒ吗ma？”然rán后hòu说shuō：“不bù可kě。”不bù一yī会huì儿er又yòu说shuō：“白bái马mǎ来lái了le。”则zé又yòu代dài替tì马mǎ说shuō：“我wǒ给gěi人rén乘chéng骑qí，自zì然rán是shì有yǒu年nián限xiàn的de，至zhì于yú负fù载zài奔bēn跑pǎo，也yě是shì有yǒu一yì般bān的de里lǐ程chéng，我wǒ劳láo动dòng筋jīn力lì是shì不bù敢gǎn害hài怕pà的de。但dàn怎zěn么me能néng在zài盛shèng夏xià时shí月yuè击jī打dǎ不bù止zhǐ，使shǐ我wǒ这zhè微wēi命mìng死sǐ去qù，这zhè实shí在zài是shì由yóu于yú你nǐ造zào成chéng的de，我wǒ已yǐ上shàng诉sù于yú天tiān帝dì，现xiàn在zài奉fèng命mìng来lái取qǔ你nǐ的de命mìng。”又yòu在zài说shuō自zì己jǐ的de话huà向xiàng王wáng表biǎo祈qí祷dǎo求qiú饶ráo，但dàn王wáng表biǎo终zhōng于yú没méi听tīng，几jǐ天tiān以yǐ后hòu光guāng远yuǎn就jiù死sǐ了le。

乾qián宁níng宰zǎi相xiàng

唐táng乾qián宁níng二èr年nián，邠bīn州zhōu王wáng行xíng瑜yú会huì李lǐ茂mào贞zhēn、韩hán建jiàn入rù觐jìn，决jué谋móu废fèi立lì。帝dì既jì睹dǔ三sān帅shuài齐qí至zhì，必bì有yǒu异yì谋móu，乃nǎi御yù楼lóu见jiàn之zhī。谓wèi曰yuē：“卿qīng等děng不bù召zhào而ér来lái，欲yù有yǒu何hé意yì？”茂mào贞zhēn等děng洽qià背bèi不bù能néng对duì，但dàn云yún：“南nán北běi司sī紊wěn乱luàn朝cháo政zhèng，因yīn疏shū韦wéi昭zhāo度dù讨tǎo西xī川chuān失shī谋móu，李lǐ磎xī麻má下xià，为wèi刘liú崇chóng鲁lǔ所suǒ哭kū，陛bì下xià不bù合hé违wéi众zhòng用yòng之zhī。”乃nǎi令lìng宦huàn官guān诏zhào害hài昭zhāo度dù已yǐ下xià，三sān帅shuài乃nǎi还hái镇zhèn。内nèi外wài冤yuān之zhī。初chū王wáng行xíng瑜yú跋bá扈hù，朝cháo廷tíng欲yù加jiā尚shàng书shū令lìng，昭zhāo度dù力lì止zhǐ之zhī曰yuē：“太tài宗zōng以yǐ此cǐ官guān总zǒng政zhèng而ér登dēng大dà位wèi，后hòu郭guō子zi仪yí以yǐ六liù朝cháo立lì功gōng，虽suī有yǒu甚shèn名míng，终zhōng身shēn退tuì让ràng。令lìng行xíng瑜yú安ān可kě轻qīng授shòu焉yān。”因yīn请qǐng加jiā尚shàng父fù，至zhì是shì为wèi行xíng瑜yú所suǒ憾hàn而ér被bèi害hài焉yān，后hòu追zhuī赠zèng太tài师shī。李lǐ磎xī字zì民mín望wàng，拜bài相xiāng麻má出chū，刘liú崇chóng鲁lǔ抱bào之zhī而ér哭kū，改gǎi授shòu太tài子zi少shǎo傅fù。乃nǎi上shàng十shí表biǎo，及jí讷nè谏jiàn五wǔ篇piān，以yǐ求qiú自zì雪xuě，后hòu竟jìng登dēng庸yōng，且qiě讦jié崇chóng鲁lǔ之zhī恶è。时shí同tóng列liè崔cuī昭zhāo纬wěi与yǔ韦wéi昭zhāo度dù及jí磎xī素sù不bù相xiāng协xié，王wáng行xíng瑜yú专zhuān制zhì朝cháo廷tíng，以yǐ判pàn官guān崔cuī磎xī入rù阙quē奏zòu事shì，与yǔ昭zhāo纬wěi关guān通tōng，因yīn托tuō致zhì意yì。由yóu是shì行xíng瑜yú率lǜ三sān镇zhèn胁xié君jūn，磎xī亦yì遇yù祸huò。其qí子zi磎xī，有yǒu高gāo才cái，亦yì同tóng日rì害hài之zhī。磎xī着zhe书shū百bǎi卷juǎn，号hào李lǐ书shū楼lóu，后hòu追zhuī赠zèng司sī徒tú。太tài原yuán李lǐ克kè用yòng破pò王wáng行xíng瑜yú后hòu，崔cuī昭zhāo纬wěi贬biǎn而ér赐cì死sǐ。昭zhāo皇huáng切qiè齿chǐ下xià诏zhào捕bǔ崔cuī磎xī，亦yì冤yuān报bào之zhī验yàn也yě。（出chū《北běi梦mèng琐suǒ言yán》）

【译yì文wén】

唐táng朝cháo乾qián宁níng二èr年nián，邠bīn州zhōu的de王wáng行xíng瑜yú会huì同tóng李lǐ茂mào贞zhēn、韩hán建jiàn入rù宫gōng朝cháo见jiàn皇huáng帝dì，他tā们men谋móu划huà决jué定dìng废fèi立lì皇huáng帝dì的de事shì。皇huáng帝dì看kàn见jiàn三sān镇zhèn统tǒng帅shuài一yī齐qí来lái到dào，一yí定dìng有yǒu阴yīn谋móu，就jiù在zài御yù楼lóu上shàng接jiē见jiàn了le他tā们men。对duì他tā们men说shuō：“卿qīng等děng不bù召zhào就jiù来lái了le，想xiǎng到dào干gàn什shén么me？”茂mào贞zhēn等děng人rén背bèi地dì商shāng量liáng的de一yī时shí说shuō不bù出chū口kǒu，只zhǐ好hǎo说shuō：“南nán北běi司sī紊wěn乱luàn朝cháo政zhèng，因yīn此cǐ他tā们men上shàng疏shū说shuō韦wéi昭zhāo度dù讨tǎo伐fá西xī川chuān失shī策cè，李lǐ磎xī被bèi贬biǎn麻má下xià，刘liú崇chóng鲁lǔ为wèi他tā痛tòng哭kū，陛bì下xià不bù应yīng该gāi违wéi背bèi众zhòng人rén的de意yì愿yuàn而ér任rèn用yòng这zhè些xiē人rén。”皇huáng帝dì就jiù让ràng宦huàn官guān下xià昭zhāo杀shā害hài了le韦wéi昭zhāo度dù以yǐ下xià的de人rén。三sān帅shuài才cái回huí到dào本běn镇zhèn。宫gōng廷tíng内nèi外wài都dōu认rèn为wéi韦wéi昭zhāo度dù等děng太tài冤yuān枉wǎng了le。当dāng初chū王wáng行xíng瑜yú飞fēi扬yáng跋bá扈hù，朝cháo廷tíng想xiǎng给gěi他tā加jiā上shàng尚shàng书shū令lìng的de头tóu衔xián。韦wéi昭zhāo度dù竭jié力lì阻zǔ止zhǐ说shuō：“太tài宗zōng皇huáng帝dì用yòng这zhè个ge官guān总zǒng领lǐng朝cháo政zhèng而ér登dēng上shàng皇huáng位wèi，后hòu来lái郭guō子zi仪yí为wèi六liù朝cháo元yuán老lǎo立lì了le大dà功gōng，虽suī然rán加jiā了le此cǐ衔xián，但dàn他tā只zhǐ有yǒu此cǐ名míng而ér终zhōng身shēn退tuì让ràng，现xiàn在zài怎zěn么me能néng轻qīng率shuài地dì授shòu予yǔ行xíng瑜yú此cǐ官guān衔xián呢ne？”因yīn此cǐ请qǐng求qiú给gěi他tā加jiā尚shàng父fù衔xián。从cóng这zhè以yǐ后hòu被bèi行xíng瑜yú所suǒ怀huái恨hèn而ér导dǎo致zhì被bèi杀shā害hài。后hòu来lái追zhuī赠zèng为wèi太tài师shī。李lǐ磎xī字zì民mín望wàng，拜bài相xiāng后hòu到dào麻má下xià，刘liú崇chóng鲁lǔ抱bào着zhe他tā哭kū，又yòu改gǎi授shòu为wèi太tài子zi少shǎo傅fù。于yú是shì上shàng了le十shí表biǎo，还hái有yǒu纳nà谏jiàn五wǔ篇piān用yòng来lái洗xǐ清qīng自zì己jǐ，后hòu来lái竟jìng被bèi重zhòng用yòng，并bìng且qiě揭jiē发fā了le刘liú崇chóng鲁lǔ的de坏huài事shì。那nà时shí同tóng级jí官guān员yuán崔cuī昭zhāo纬wěi与yǔ韦wéi昭zhāo度dù和hé李lǐ铤dìng平píng常cháng关guān系xì就jiù不bù好hǎo。王wáng行xíng瑜yú专zhuān制zhì朝cháo廷tíng，让ràng判pàn官guān崔cuī铤dìng入rù宫gōng奏zòu事shì，并bìng和hé崔cuī昭zhāo纬wěi沟gōu通tōng，委wěi托tuō崔cuī铤dìng向xiàng他tā致zhì意yì。因yīn此cǐ王wáng行xíng瑜yú率shuài领lǐng三sān镇zhèn统tǒng帅shuài胁xié迫pò皇huáng帝dì加jiā害hài崔cuī昭zhāo纬wěi韦wéi昭zhāo度dù等děng人rén。李lǐ磎xī也yě遭zāo到dào灾zāi祸huò，他tā的de儿ér子zi叫jiào李lǐ磎xī，有yǒu过guò人rén的de才cái能néng，也yě在zài同tóng一yī天tiān被bèi杀shā害hài。李lǐ磎xī着zhe书shū百bǎi卷juǎn，号hào称chēng李lǐ书shū楼lóu。后hòu来lái追zhuī赠zèng为wèi司sī徒tú。太tài原yuán的de李lǐ克kè用yòng打dǎ败bài王wáng行xíng瑜yú以yǐ后hòu，崔cuī昭zhāo纬wěi被bèi贬biǎn官guān赐cì死sǐ。唐táng昭zhāo王wáng切qiè齿chǐ下xià诏zhào捕bǔ捉zhuō崔cuī铤dìng。这zhè也yě是shì冤yuān报bào的de验yàn证zhèng啊a。