第dì40节jié：一yí个gè不bù平píng庸yōng的de皇huáng帝dì

醉zuì梦mèng之zhī期qī

孟mèng森sēn在zài他tā的de《明míng清qīng史shǐ讲jiǎng义yì》内nèi称chēng神shén宗zōng晚wǎn期qī为wèi"醉zuì梦mèng之zhī期qī"，并bìng说shuō此cǐ期qī神shén宗zōng的de特tè点diǎn是shì"怠dài于yú临lín朝cháo，勇yǒng于yú敛liǎn财cái，不bù郊jiāo不bù庙miào不bù朝cháo者zhě三sān十shí年nián，与yǔ外wài廷tíng隔gé绝jué"。那nà么me，神shén宗zōng是shì什shén么me时shí候hòu从cóng一yí个gè立lì志zhì有yǒu为wéi的de皇huáng帝dì变biàn成chéng一yí个gè荒huāng怠dài的de皇huáng帝dì呢ne？又yòu是shì什shén么me东dōng西xī让ràng皇huáng帝dì堕duò落luò得de如rú此cǐ厉lì害hài呢ne？虽suī然rán，按àn照zhào晚wǎn明míng的de一yī位wèi名míng士shì夏xià允yǔn彝yí的de说shuō法fǎ，神shén宗zōng怠dài于yú临lín朝cháo的de原yuán因yīn，先xiān是shì因yīn为wèi宠chǒng幸xìng郑zhèng贵guì妃fēi，后hòu是shì因yīn为wèi厌yàn定dìng陵líng出chū土tǔ的de金jīn冠guān

恶è大dà臣chén之zhī间jiān的de朋péng党dǎng斗dòu争zhēng。但dàn是shì，学xué者zhě们men也yě以yǐ为wéi，神shén宗zōng之zhī怠dài于yú临lín朝cháo，还hái因yīn为wèi他tā的de身shēn体tǐ虚xū弱ruò的de原yuán因yīn。当dāng然rán，身shēn体tǐ虚xū弱ruò的de背bèi后hòu，是shì酒jiǔ色sè财cái气qì的de过guò度dù。

万wàn历lì十shí七qī年nián（1589）十shí二èr月yuè，大dà理lǐ寺sì左zuǒ评píng事shì雒luò于yú仁rén上shàng了le一yī疏shū，疏shū中zhōng批pī评píng神shén宗zōng纵zòng情qíng于yú酒jiǔ、色sè、财cái、气qì，并bìng献xiàn"四sì箴zhēn"。对duì皇huáng帝dì私sī生shēng活huó这zhè样yàng干gān涉shè，使shǐ神shén宗zōng非fēi常cháng恼nǎo怒nù。幸xìng好hǎo首shǒu辅fǔ大dà学xué士shì申shēn时shí行xíng婉wǎn转zhuǎn开kāi导dǎo，说shuō皇huáng帝dì如rú果guǒ要yào处chǔ置zhì雒luò于yú仁rén，无wú疑yí是shì承chéng认rèn雒luò于yú仁rén的de批pī评píng是shì确què有yǒu其qí事shì，外wài面miàn的de臣chén民mín会huì信xìn以yǐ为wéi真zhēn的de。最zuì后hòu，雒luò于yú仁rén被bèi革gé职zhí为wèi民mín。在zài处chǔ理lǐ这zhè件jiàn事shì的de过guò程chéng中zhōng，神shén宗zōng曾céng召zhào见jiàn申shēn时shí行xíng等děng人rén于yú毓yù德dé宫gōng中zhōng，"自zì辨biàn甚shèn悉xī"。神shén宗zōng对duì内nèi阁gé大dà学xué士shì们men说shuō："他tā说shuō朕zhèn好hǎo酒jiǔ，谁shuí人rén不bù饮yǐn酒jiǔ？……又yòu说shuō朕zhèn好hào色sè，偏piān宠chǒng贵guì妃fēi郑zhèng氏shì。朕zhèn只zhǐ因yīn郑zhèng氏shì勤qín劳láo，朕zhèn每měi至zhì一yī宫gōng，她tā必bì相xiāng随suí。朝zhāo夕xī间jiān她tā独dú小xiǎo心xīn侍shì奉fèng，委wěi的de勤qín劳láo。……朕zhèn为wèi天tiān子zi，富fù有yǒu四sì海hǎi之zhī内nèi，普pǔ天tiān之zhī下xià，莫mò非fēi王wáng土tǔ，天tiān下xià之zhī财cái皆jiē朕zhèn之zhī财cái。……人rén孰shú无wú气qì，且qiě如rú先xiān生shēng每měi也yě有yǒu僮tóng仆pú家jiā人rén，难nán道dào更gèng不bù责zé治zhì？"看kàn来lái，神shén宗zōng根gēn本běn不bù承chéng认rèn雒luò于yú仁rén的de批pī评píng。的dí确què，明míng末mò社shè会huì好hǎo酒jiǔ成chéng风fēng。清qīng初chū的de学xué者zhě张zhāng履lǚ祥xiáng记jì载zǎi了le明míng代dài晚wǎn期qī朝cháo廷tíng上shàng下xià好hǎo酒jiǔ之zhī习xí："朝cháo廷tíng不bù榷què酒jiǔ酤gū，民mín得dé自zì造zào。又yòu无wú群qún饮yǐn之zhī禁jìn，至zhì于yú今jīn日rì，流liú滥làn已yǐ极jí。……饮yǐn者zhě率lǜ数shù升shēng，定dìng陵líng出chū土tǔ的de皇huáng后hòu凤fèng冠guān

能néng者zhě无wú量liàng。……饮yǐn酒jiǔ或huò终zhōng日rì夜yè。朝cháo野yě上shàng下xià，恒héng舞wǔ酣hān歌gē。"意yì思si是shì说shuō，明míng代dài后hòu期qī对duì于yú酒jiǔ不bù实shí行xíng专zhuān卖mài制zhì度dù，所suǒ以yǐ民mín间jiān可kě以yǐ自zì己jǐ制zhì造zào酒jiǔ，又yòu不bù禁jīn止zhǐ群qún饮yǐn，饮yǐn酒jiǔ成chéng风fēng。喝hē酒jiǔ少shǎo的de能néng喝hē几jǐ升shēng，多duō的de无wú限xiàn量liàng，日rì夜yè不bù止zhǐ，朝cháo野yě上shàng下xià都dōu是shì如rú此cǐ。神shén宗zōng的de好hǎo酒jiǔ，不bù过guò是shì这zhè种zhǒng饮yǐn酒jiǔ之zhī风fēng的de体tǐ现xiàn罢bà了le。神shén宗zōng在zài17岁suì的de时shí候hòu，曾céng经jīng因yīn为wèi醉zuì酒jiǔ杖zhàng责zé冯féng保bǎo的de义yì子zi，差chà点diǎn被bèi慈cí圣shèng太tài后hòu废fèi掉diào帝dì位wèi。这zhè件jiàn事shì他tā倒dǎo是shì承chéng认rèn。至zhì于yú说shuō到dào好hào色sè，神shén宗zōng虽suī然rán似sì乎hū不bù及jí他tā的de祖zǔ父fù，但dàn却què一yì点diǎn也yě不bù逊xùn色sè于yú他tā的de父fù亲qīn。他tā在zài万wàn历lì十shí年nián（1582）的de三sān月yuè，就jiù曾céng效xiào仿fǎng他tā的de祖zǔ父fù世shì宗zōng的de做zuò法fǎ，在zài民mín间jiān大dà选xuǎn嫔pín妃fēi，一yī天tiān就jiù娶qǔ了le"九jiǔ嫔pín"。而ér且qiě，神shén宗zōng竟jìng然rán还hái玩wán起qǐ同tóng性xìng恋liàn的de勾gòu当dàng，即jí玩wán弄nòng女nǚ色sè的de同tóng时shí，还hái玩wán弄nòng小xiǎo太tài监jiàn。当dāng时shí宫gōng中zhōng有yǒu10个gè长zhǎng得dé很hěn俊jùn定dìng陵líng出chū土tǔ的de刺cì绣xiù百bǎi子zǐ女nǚ夹jiá衣yī秀xiù的de太tài监jiàn，就jiù是shì专zhuān门mén"给gěi事shì御yù前qián，或huò承chéng恩ēn与yǔ上shàng同tóng卧wò起qǐ"，号hào称chēng"十shí俊jùn"。所suǒ以yǐ，雒luò于yú仁rén的de奏zòu疏shū中zhōng有yǒu"幸xìng十shí俊jùn以yǐ开kāi骗piàn门mén"的de批pī评píng。这zhè一yì点diǎn，神shén宗zōng与yǔ当dāng初chū荒huāng唐táng的de武wǔ宗zōng有yǒu一yì点diǎn类lèi似sì。至zhì于yú贪tān财cái一yī事shì，神shén宗zōng在zài明míng代dài诸zhū帝dì中zhōng可kě谓wèi最zuì有yǒu名míng了le。他tā在zài亲qīn政zhèng以yǐ后hòu，查chá抄chāo了le冯féng保bǎo、张zhāng居jū正zhèng的de家jiā产chǎn，就jiù让ràng太tài监jiàn张zhāng诚chéng全quán部bù搬bān入rù宫gōng中zhōng，归guī自zì己jǐ支zhī配pèi。为wèi了le掠lüè夺duó钱qián财cái，他tā派pài出chū矿kuàng监jiān、税shuì监jiān，到dào各gè地dì四sì处chù搜sōu括kuò。

酒jiǔ色sè的de过guò度dù，使shǐ神shén宗zōng的de身shēn体tǐ极jí为wéi虚xū弱ruò。万wàn历lì十shí四sì年nián（1586），24岁suì的de神shén宗zōng传chuán谕yù内nèi阁gé，说shuō自zì己jǐ"一yī时shí头tóu昏hūn眼yǎn黑hēi，力lì乏fá不bù兴xīng"。礼lǐ部bù主zhǔ事shì卢lú洪hóng春chūn为wèi此cǐ特tè地dì上shàng疏shū，指zhǐ出chū"肝gān虚xū则zé头tóu晕yūn目mù眩xuàn，肾shèn虚xū则zé腰yāo痛tòng精jīng泄xiè"。万wàn历lì十shí八bā年nián（1590）正zhēng月yuè初chū一yī，神shén宗zōng自zì称chēng"腰yāo痛tòng脚jiǎo软ruǎn，行xíng立lì不bù便biàn"。万wàn历lì三sān十shí年nián（1602），神shén宗zōng曾céng因yīn为wèi病bìng情qíng加jiā剧jù，召zhào首shǒu辅fǔ沈shěn一yí贯guàn入rù阁gé嘱zhǔ托tuō后hòu事shì。从cóng这zhè些xiē现xiàn象xiàng看kàn来lái，神shén宗zōng的de身shēn体tǐ状zhuàng况kuàng实shí是shì每měi况kuàng愈yù下xià。因yīn此cǐ，神shén宗zōng亲qīn政zhèng期qī间jiān，几jī乎hū很hěn少shǎo上shàng朝cháo。他tā处chǔ理lǐ政zhèng事shì的de主zhǔ要yào方fāng法fǎ是shì通tōng过guò谕yù旨zhǐ的de形xíng式shì向xiàng下xià面miàn传chuán递dì。万wàn历lì三sān大dà征zhēng中zhōng边biān疆jiāng大dà事shì的de处chǔ理lǐ，都dōu是shì通tōng过guò谕yù旨zhǐ的de形xíng式shì，而ér不bú是shì大dà臣chén们men所suǒ希xī望wàng的de"召zhào对duì"形xíng式shì。在zài三sān大dà征zhēng结jié束shù之zhī后hòu，神shén宗zōng对duì于yú大dà臣chén们men的de奏zòu章zhāng的de批pī复fù，似sì乎hū更gèng不bù感gǎn兴xìng趣qù了le。所suǒ以yǐ，神shén宗zōng荒huāng怠dài的de情qíng形xíng，还hái真zhēn有yǒu前qián后hòu两liǎng个gè阶jiē段duàn：前qián一yī阶jiē段duàn是shì不bù愿yuàn意yì上shàng朝cháo听tīng政zhèng；后hòu一yī阶jiē段duàn是shì连lián大dà臣chén们men的de奏zòu章zhāng也yě不bù批pī复fù，直zhí接jiē"留liú中zhōng"不bù发fā。但dàn是shì，按àn照zhào明míng朝cháo的de制zhì定dìng陵líng宝bǎo城chéng度dù，皇huáng帝dì是shì政zhèng府fǔ的de惟wéi一yī决jué策cè者zhě。一yí旦dàn皇huáng帝dì不bù愿yuàn处chǔ置zhì但dàn又yòu不bù轻qīng易yì授shòu权quán于yú太tài监jiàn或huò大dà臣chén，整zhěng个gè文wén官guān政zhèng府fǔ的de运yùn转zhuàn就jiù可kě能néng陷xiàn于yú停tíng顿dùn。到dào十shí七qī世shì纪jì初chū期qī，由yóu于yú神shén宗zōng不bù理lǐ朝cháo政zhèng，官guān员yuán空kòng缺quē的de现xiàn象xiàng非fēi常cháng严yán重zhòng。万wàn历lì三sān十shí年nián（1602），南nán、北běi两liǎng京jīng共gòng缺quē尚shàng书shū3名míng、侍shì郎láng10名míng；各gè地dì缺quē巡xún抚fǔ3名míng，布bù政zhèng使shǐ、按àn察chá使shǐ等děng官guān66名míng、知zhī府fǔ25名míng。按àn正zhèng常cháng的de编biān制zhì，南nán、北běi二èr京jīng六liù部bù应yīng当dāng有yǒu尚shàng书shū12名míng，侍shì郎láng24名míng，这zhè时shí总zǒng共gòng缺quē了le近jìn三sān分fēn之zhī一yī。到dào万wàn历lì四sì十shí一yī年nián（1613）十shí一yī月yuè，南nán北běi两liǎng京jīng缺quē定dìng陵líng方fāng城chéng明míng楼lóu

尚shàng书shū、侍shì郎láng14名míng。地dì方fāng的de行xíng政zhèng管guǎn理lǐ，有yǒu时shí必bì须xū由yóu一yí个gè县xiàn的de知zhī县xiàn兼jiān任rèn邻lín县xiàn的de知zhī县xiàn。由yóu这zhè样yàng的de情qíng形xíng，我wǒ们men可kě以yǐ想xiǎng见jiàn万wàn历lì后hòu期qī政zhèng府fǔ运yùn作zuò的de效xiào率lǜ。神shén宗zōng委wěi顿dùn于yú上shàng，百bǎi官guān党dǎng争zhēng于yú下xià，这zhè就jiù是shì万wàn历lì朝cháo后hòu期qī的de官guān场chǎng大dà势shì。官guān僚liáo队duì伍wǔ中zhōng党dǎng派pài林lín立lì，门mén户hù之zhī争zhēng日rì盛shèng一yī日rì，互hù相xiāng倾qīng轧yà。东dōng林lín党dǎng、宣xuān党dǎng、昆kūn党dǎng、齐qí党dǎng、浙zhè党dǎng，名míng目mù众zhòng多duō。整zhěng个gè政zhèng府fǔ陷xiàn于yú半bàn瘫tān痪huàn状zhuàng态tài。正zhèng如rú梁liáng启qǐ超chāo说shuō，明míng末mò的de党dǎng争zhēng，就jiù好hǎo像xiàng两liǎng群qún冬dōng烘hōng先xiān生shēng打dǎ架jià，打dǎ到dào明míng朝cháo亡wáng了le，便biàn一yì起qǐ拉lā倒dǎo。这zhè样yàng的de恶è果guǒ，未wèi尝cháng不bú是shì由yóu神shén宗zōng的de荒huāng怠dài造zào成chéng的de。所suǒ以yǐ，《明míng史shǐ》对duì于yú明míng神shén宗zōng的de盖gài棺guān论lùn定dìng是shì这zhè样yàng表biǎo述shù的de："论lùn者zhě谓wèi：明míng之zhī亡wáng，实shí定dìng陵líng地dì宫gōng亡wáng于yú神shén宗zōng。"

万wàn历lì四sì十shí八bā年nián（1620）七qī月yuè二èr十shí一yī日rì，神shén宗zōng朱zhū翊yì钧jūn病bìng逝shì，十shí月yuè葬zàng于yú定dìng陵líng。300多duō年nián以yǐ后hòu，他tā的de坟fén墓mù定dìng陵líng被bèi发fā掘jué。1958年nián，在zài考kǎo古gǔ学xué大dà师shī夏xià鼐nài的de指zhǐ挥huī下xià，神shén宗zōng的de梓zǐ宫gōng（棺guān椁guǒ）被bèi开kāi启qǐ。在zài厚hòu厚hòu的de龙lóng袍páo下xià面miàn，掩yǎn藏cáng着zhe神shén宗zōng的de尸shī骨gǔ。尸shī骨gǔ复fù原yuán后hòu的de结jié论lùn是shì："万wàn历lì帝dì生shēng前qián体tǐ形xíng上shàng部bù为wèi驼tuó背bèi。从cóng骨gǔ骼gé测cè量liáng，头tóu顶dǐng至zhì左zuǒ脚jiǎo长zhǎng164米mǐ。"1966年nián8月yuè24日rì下xià午wǔ，"地dì主zhǔ阶jiē级jí的de总zǒng头tóu目mù"神shén宗zōng的de尸shī骨gǔ被bèi砸zá烂làn、焚fén烧shāo。这zhè位wèi曾céng经jīng统tǒng治zhì中zhōng国guó48年nián的de驼tuó背bèi皇huáng帝dì，终zhōng于yú化huà作zuò一yī缕lǚ青qīng烟yān远yuǎn去qù。