[3]这zhè年nián，龙lóng门mén人rén王wáng通tōng到dào皇huáng宫gōng门mén前qián献xiàn上shàng《太tài平píng十shí二èr策cè》，文wén帝dì未wèi予yǔ采cǎi用yòng，王wáng通tōng作zuò罢bà返fǎn回huí。他tā就jiù在zài河hé、汾fén一yī带dài教jiāo书shū，他tā的de学xué生shēng从cóng远yuǎn方fāng来lái的de人rén很hěn多duō。朝cháo廷tíng多duō次cì征zhēng召zhào他tā都dōu不bù出chū来lái。杨yáng素sù很hěn器qì重zhòng王wáng通tōng，劝quàn他tā作zuò官guān，王wáng通tōng说shuō：“我wǒ有yǒu祖zǔ先xiān留liú下xià的de破pò草cǎo房fáng足zú以yǐ遮zhē挡dǎng风fēng雨yǔ，薄bó田tián足zú以yǐ使shǐ我wǒ喝hē上shàng粥zhōu，读dú书shū论lùn道dào足zú以yǐ自zì娱yú。希xī望wàng明míng公gōng端duān正zhèng自zì己jǐ的de言yán行xíng来lái治zhì理lǐ天tiān下xià，四sì时shí和hé谐xié，年nián年nián丰fēng收shōu，我wǒ也yě就jiù受shòu到dào许xǔ多duō恩ēn赐cì了le。我wǒ不bù愿yuàn意yì作zuò官guān。”有yǒu人rén对duì杨yáng素sù说shuō王wáng通tōng的de坏huài话huà：“他tā实shí在zài太tài怠dài慢màn您nín了le，您nín为wèi什shén么me要yào尊zūn敬jìng他tā呢ne？”杨yáng素sù以yǐ此cǐ来lái问wèn王wáng通tōng，王wáng通tōng说shuō：“如rú果guǒ您nín可kě以yǐ被bèi怠dài慢màn，那nà我wǒ就jiù做zuò对duì了le；如rú果guǒ您nín不bù可kě以yǐ被bèi怠dài慢màn，那nà我wǒ就jiù做zuò错cuò了le。得dé失shī都dōu在zài我wǒ自zì己jǐ，您nín何hé必bì参cān与yù进jìn来lái呢ne？”杨yáng素sù对duì待dài他tā还hái象xiàng当dāng初chū一yī样yàng地dì尊zūn重zhòng。

弟dì子zǐ贾jiǎ琼qióng问wèn息xī谤bàng，通tōng曰yuē：“无wú辩biàn。”问wèn止zhǐ怨yuàn，曰yuē：“不bù争zhēng。”通tōng尝cháng称chēng：“无wú赦shè之zhī国guó，其qí刑xíng必bì平píng；重zhòng敛liǎn之zhī国guó，其qí财cái必bì削xuē。”又yòu曰yuē：“闻wén谤bàng而ér怒nù者zhě，谗chán之zhī也yě；见jiàn誉yù而ér喜xǐ者zhě，佞nìng之zhī媒méi也yě：绝jué去qù媒méi，谗chán佞nìng远yuǎn矣yǐ。”大dà业yè末mò，卒zú于yú家jiā，门mén人rén谥shì曰yuē文wén中zhōng子zi。

王wáng通tōng的de弟dì子zǐ贾jiǎ琼qióng问wèn王wáng通tōng如rú何hé平píng息xī诽fěi谤bàng，王wáng通tōng说shuō：“不bù去qù争zhēng辩biàn。”贾jiǎ琼qióng问wèn如rú何hé制zhì止zhǐ往wǎng怨yuàn恨hèn，王wáng通tōng说shuō：“不bù去qù争zhēng论lùn。”王wáng通tōng曾céng声shēng称chēng：“没méi有yǒu罪zuì过guò可kě赦shè免miǎn的de国guó崐kūn家jiā，其qí刑xíng法fǎ必bì定dìng公gōng允yǔn；横héng征zhēng暴bào敛liǎn的de国guó家jiā，其qí财cái力lì必bì定dìng削xuē弱ruò。”又yòu说shuō：“听tīng到dào诽fěi谤bàng就jiù发fā怒nù的de人rén容róng易yì中zhōng了le进jìn谗chán言yán者zhě的de圈quān套tào，听tīng到dào称chēng赞zàn就jiù高gāo兴xìng的de人rén容róng易yì为wèi阿ē谀yú奉fèng承chéng的de人rén所suǒ利lì用yòng。如rú果guǒ去qù掉diào这zhè些xiē毛máo病bìng，谗chán言yán奸jiān佞nìng就jiù会huì远yuǎn离lí而ér去qù。”大dà业yè末mò年nián，王wáng通tōng在zài家jiā去qù世shì，他tā的de弟dì子zǐ追zhuī赠zèng他tā为wèi“文wén中zhōng子zi。”

[4]突tū厥jué步bù迦jiā可kè汗hán所suǒ部bù大dà乱luàn，铁tiě勒lēi仆pū骨gǔ等děng十shí余yú部bù，皆jiē叛pàn步bù迦jiā降jiàng于yú启qǐ民mín。步bù迦jiā众zhòng溃kuì，西xī奔bēn吐tǔ谷yù浑hún；长zhǎng孙sūn晟chéng送sòng启qǐ民mín置zhì碛qì口kǒu，启qǐ民mín于yú是shì尽jǐn有yǒu步bù迦jiā之zhī众zhòng。

[4]突tū厥jué步bù迦jiā可kè汗hán的de部bù下xià大dà乱luàn。铁tiě勒lēi、仆pū骨gǔ等děng十shí余yú个gè部bù族zú都dōu背bèi叛pàn了le步bù迦jiā，归guī降xiáng了le启qǐ民mín可kè汗hán。步bù迦jiā可kè汗hán的de部bù众zhòng溃kuì散sàn，向xiàng西xī逃táo到dào吐tǔ谷yù浑hún，长zhǎng孙sūn晟chéng将jiāng启qǐ民mín可kè汗hán安ān置zhì在zài碛qì口kǒu，于yú是shì启qǐ民mín可kè汗hán统tǒng辖xiá了le步bù迦jiā可kè汗hán的de所suǒ有yǒu部bù众zhòng。