[5]上shàng以yǐ汉hàn世shì豫yù作zuò山shān陵líng，免miǎn子zǐ孙sūn苍cāng猝cù劳láo费fèi，又yòu志zhì在zài俭jiǎn葬zàng，恐kǒng子zǐ孙sūn从cóng俗sú奢shē靡mí。二èr月yuè，丁dīng巳sì，自zì为wèi终zhōng制zhì，因yīn山shān为wèi陵líng，客kè棺guān而ér已yǐ。

[5]太tài宗zōng认rèn为wéi汉hàn朝cháo预yù先xiān修xiū筑zhù陵líng墓mù，以yǐ免miǎn子zǐ孙sūn们men时shí间jiān仓cāng促cù又yòu耗hào费fèi财cái力lì，而ér且qiě一yī心xīn要yào薄bó葬zàng，担dān心xīn子zǐ孙sūn随suí从cóng时shí尚shàng追zhuī求qiú奢shē靡mí。二èr月yuè，丁dīng巳sì（初chū二èr），太tài宗zōng自zì定dìng送sòng终zhōng制zhì度dù，依yī山shān建jiàn陵líng，地dì宫gōng仅jǐn能néng容róng得dé下xià棺guān木mù即jí可kě。

[6]甲jiǎ子zi，上shàng行háng幸xìng洛luò阳yáng宫gōng。

[6]甲jiǎ子zi（初chū九jiǔ），太tài宗zōng巡xún幸xìng洛luò阳yáng宫gōng。

[7]上shàng至zhì显xiǎn仁rén宫gōng，官guān吏lì以yǐ缺quē储chǔ，有yǒu被bèi谴qiǎn者zhě。魏wèi徵zhēng谏jiàn曰yuē：“陛bì下xià以yǐ储chǔ谴qiǎn官guān吏lì，臣chén恐kǒng承chéng风fēng相xiāng扇shàn，异yì日rì民mín不bù聊liáo生shēng，殆dài非fēi行xíng幸xìng之zhī本běn意yì也yě。昔xī炀yáng帝dì讽fěng郡jùn县xiàn献xiàn食shí，视shì其qí丰fēng俭jiǎn以yǐ为wéi赏shǎng罚fá，故gù海hǎi内nèi叛pàn之zhī。此cǐ陛bì下xià所suǒ亲qīn见jiàn，柰nài何hé欲yù效xiào之zhī乎hū！”上shàng惊jīng曰yuē：“非fēi公gōng不bù闻wén此cǐ言yán。”因yīn谓wèi长zhǎng孙sūn无wú忌jì等děng曰yuē：“朕zhèn昔xī过guò此cǐ，买mǎi饭fàn而ér食shí，僦jiù舍shě而ér宿sù；今jīn供gōng顿dùn如rú此cǐ，岂qǐ得dé嫌xián不bù足zú乎hū！”

[7]太tài宗zōng到dào达dá显xiǎn仁rén宫gōng，当dāng地dì官guān员yuán因yīn缺quē乏fá储chǔ备bèi，有yǒu被bèi降jiàng职zhí的de。魏wèi徵zhēng劝quàn谏jiàn道dào：“陛bì下xià因yīn为wèi储chǔ备bèi的de事shì就jiù将jiàng官guān吏lì降jiàng职zhí，我wǒ担dān心xīn此cǐ风fēng气qì盛shèng行xíng，则zé会huì造zào成chéng民mín不bù聊liáo生shēng，这zhè并bìng非fēi陛bì下xià巡xún幸xìng各gè地dì的de本běn意yì。从cóng前qián隋suí炀yáng帝dì暗àn示shì各gè地dì郡jùn县xiàn进jìn献xiàn食shí品pǐn，视shì其qí进jìn献xiàn多duō少shǎo做zuò为wèi赏shǎng罚fá的de根gēn据jù，所suǒ以yǐ天tiān下xià百bǎi姓xìng叛pàn离lí。这zhè是shì陛bì下xià亲qīn眼yǎn所suǒ见jiàn，为wèi什shén么me又yòu要yào效xiào法fǎ呢ne！”太tài宗zōng惊jīng叹tàn地dì说shuō：“没méi有yǒu你nǐ，我wǒ便biàn听tīng不bú到dào这zhè类lèi话huà。”进jìn而ér对duì长zhǎng孙sūn无wú忌jì等děng人rén说shuō：“朕zhèn从cóng前qián经jīng过guò这zhè里lǐ，买mǎi饭fàn而ér食shí，租zū房fáng舍shè而ér宿sù，如rú今jīn供gòng奉fèng如rú此cǐ，怎zěn么me就jiù能néng嫌xián其qí做zuò得dé不bù够gòu呢ne！”

[8]三sān月yuè，丙bǐng戌xū朔shuò，日rì有yǒu食shí之zhī。

[8]三sān月yuè，丙bǐng戌xū朔shuò日rì（初chū一yī），出chū现xiàn日rì食shí。

[9]庚gēng子zi，上shàng宴yàn洛luò阳yáng宫gōng西xī苑yuàn，泛fàn积jī翠cuì池chí，顾gù谓wèi侍shì臣chén曰yuē：“炀yáng帝dì作zuò此cǐ宫gōng苑yuàn，结jié怨yuàn于yú民mín，今jīn悉xī为wèi我wǒ有yǒu，正zhèng由yóu宇yǔ文wén述shù、虞yú世shì基jī、裴péi蕴yùn之zhī徒tú内nèi为wèi谄chǎn谀yú，外wài蔽bì聪cōng明míng故gù也yě，可kě不bù戒jiè哉zāi！”

[9]庚gēng子zi（十shí五wǔ日rì），太tài宗zōng在zài洛luò阳yáng宫gōng西xī苑yuàn饮yǐn宴yàn，在zài积jī翠cuì池chí泛fàn舟zhōu，对duì大dà臣chén们men说shuō：“隋suí炀yáng帝dì修xiū筑zhù此cǐ宫gōng苑yuàn，与yǔ百bǎi姓xìng结jié下xià积jī怨yuàn，如rú今jīn全quán都dōu归guī我wǒ所suǒ有yǒu，正zhèng是shì因yīn为wèi宇yǔ文wén述shù、虞yú世shì基jī、裴péi蕴yùn之zhī流liú在zài宫gōng内nèi谄chǎn谀yú，在zài宫gōng外wài堵dǔ塞sè君jūn主zhǔ视shì听tīng的de缘yuán故gù，能néng不bù引yǐn以yǐ为wéi戒jiè吗ma？”

[10]房fáng玄xuán龄líng，魏wèi徵zhēng上shàng所suǒ定dìng新xīn礼lǐ一yì百bǎi三sān十shí八bā篇piān；丙bǐng午wǔ，诏zhào行xíng之zhī。

[10]房fáng玄xuán龄líng、魏wèi徵zhēng上shàng奏zòu所suǒ定dìng《新xīn礼lǐ》一yì百bǎi三sān十shí八bā篇piān；丙bǐng午wǔ（二èr十shí一yī日rì），太tài宗zōng下xià诏zhào颁bān行xíng全quán国guó。

[11]以yǐ礼lǐ部bù尚shàng书shū王wáng为wèi魏wèi王wáng泰tài师shī，上shàng谓wèi泰tài曰yuē：“汝rǔ事shì当dāng如rú事shì我wǒ。”泰tài见jiàn，辄zhé先xiān拜bài，亦yì以yǐ师shī道dào自zì居jū。子zi敬jìng直zhí尚shàng南nán平píng公gōng主zhǔ。先xiān是shì，公gōng主zhǔ下xià嫁jià，皆jiē不bù以yǐ妇fù礼lǐ事shì舅jiù姑gū，曰yuē：“今jīn主zhǔ上shàng钦qīn明míng，动dòng循xún礼lǐ法fǎ，吾wú受shòu公gōng主zhǔ谒yè见jiàn，岂qǐ为wèi身shēn荣róng，所suǒ以yǐ成chéng国guó家jiā之zhī美měi耳ěr。”乃nǎi与yǔ其qí妻qī就jiù席xí坐zuò，令lìng公gōng主zhǔ执zhí行xíng馈kuì之zhī礼lǐ。是shì后hòu公gōng主zhǔ始shǐ行xíng妇fù礼lǐ，自zì始shǐ。

[11]太tài宗zōng任rèn命mìng礼lǐ部bù尚shàng书shū王wáng为wèi魏wèi王wáng李lǐ泰tài的de老lǎo师shī，太tài宗zōng对duì李lǐ泰tài说shuō：“你nǐ对duì待dài王wáng当dāng如rú侍shì奉fèng我wǒ一yī样yàng。”李lǐ泰tài见jiàn到dào王wáng，总zǒng先xiān行xíng拜bài见jiàn礼lǐ，王wáng也yě以yǐ师shī礼lǐ自zì处chù。王wáng的de儿ér子zi王wáng敬jìng直zhí娶qǔ南nán平píng公gōng主zhǔ为wèi妻qī。先xiān前qián，公gōng主zhǔ下xià嫁jià，都dōu不bù以yǐ媳xí妇fù礼lǐ节jié侍shì奉fèng公gōng婆pó，王wáng说shuō：“如rú今jīn皇huáng上shàng圣shèng明míng，行xíng为wéi举jǔ止zhǐ都dōu依yī循xún礼lǐ法fǎ，我wǒ接jiē受shòu公gōng主zhǔ行xíng礼lǐ，难nán道dào是shì为wèi自zì身shēn荣róng耀yào？只zhǐ是shì为wèi了le成chéng就jiù国guó家jiā的de美měi名míng。”于yú是shì和hé他tā的de妻qī子zǐ就jiù席xí而ér坐zuò，让ràng公gōng主zhǔ拿ná着zhe盛shèng枣zǎo栗lì的de竹zhú器qì，行xíng媳xí妇fù侍shì公gōng婆pó的de馈kuì之zhī礼lǐ，洗xǐ手shǒu后hòu，递dì上shàng特tè豚tún。此cǐ后hòu公gōng主zhǔ向xiàng公gōng婆pó行xíng礼lǐ，就jiù从cóng王wáng家jiā开kāi始shǐ。

[12]群qún臣chén复fù请qǐng封fēng禅shàn，上shàng使shǐ秘mì书shū监jiān颜yán师shī古gǔ等děng议yì其qí礼lǐ，房fáng玄xuán龄líng裁cái定dìng之zhī。

[12]众zhòng位wèi大dà臣chén又yòu请qǐng求qiú太tài宗zōng登dēng泰tài山shān封fēng禅shàn，太tài宗zōng让ràng秘mì书shū监jiān颜yán师shī古gǔ等děng人rén讨tǎo论lùn礼lǐ仪yí，房fáng玄xuán龄líng予yǔ以yǐ裁cái定dìng。

[13]夏xià，四sì月yuè，己jǐ卯mǎo，魏wèi徵zhēng上shàng疏shū，以yǐ为wéi：“人rén主zhǔ善shàn始shǐ者zhě多duō，克kè终zhōng者zhě寡guǎ，岂qǐ取qǔ之zhī易yì而ér守shǒu之zhī难nán乎hū？盖gài以yǐ殷yīn忧yōu则zé竭jié诚chéng以yǐ尽jǐn下xià，安ān逸yì则zé骄jiāo恣zì而ér轻qīng物wù；尽jǐn下xià则zé胡hú、越yuè同tóng心xīn，轻qīng物wù则zé六liù亲qīn离lí德dé，虽suī震zhèn之zhī以yǐ威wēi怒nù，亦yì皆jiē貌mào从cóng而ér心xīn不bù服fú故gù也yě。人rén主zhǔ诚chéng能néng见jiàn可kě欲yù则zé思sī知zhī足zú，将jiāng兴xīng缮shàn则zé思sī知zhī止zhǐ，处chù高gāo危wēi则zé思sī谦qiān降jiàng，临lín满mǎn盈yíng则zé思sī挹yì损sǔn，遇yù逸yì乐lè则zé思sī撙zǔn节jié，在zài宴yàn安ān则zé思sī后hòu患huàn，防fáng壅yōng蔽bì则zé思sī延yán纳nà，疾jí谗chán邪xié则zé思sī正zhèng己jǐ，行xíng爵jué赏shǎng则zé思sī因yīn喜xǐ而ér僭jiàn，施shī刑xíng罚fá则zé思sī因yīn怒nù而ér滥làn，兼jiān是shì十shí思sī，而ér选xuǎn贤xián任rèn能néng，固gù可kě以yǐ无wú为wéi而ér治zhì，又yòu何hé必bì劳láo神shén苦kǔ体tǐ以yǐ代dài百bǎi司sī之zhī任rèn哉zāi！”

[13]夏xià季jì，四sì月yuè，己jǐ卯mǎo（二èr十shí五wǔ日rì），魏wèi徵zhēng上shàng奏zòu疏shū认rèn为wéi：“君jūn主zhǔ善shàn始shǐ者zhě较jiào多duō，能néng够gòu善shàn终zhōng的de少shǎo，难nán道dào是shì取qǔ天tiān下xià容róng易yì而ér守shǒu成chéng难nán吗ma？那nà是shì因yīn为wèi身shēn处chù忧yōu患huàn则zé竭jié心xīn尽jìn力lì对duì待dài百bǎi姓xìng，一yī俟qí安ān逸yì就jiù骄jiāo横hèng恣zì肆sì而ér轻qīng薄bó怠dài慢màn；竭jié心xīn尽jìn力lì待dài人rén则zé胡hú、越yuè等děng族zú也yě同tóng心xīn协xié力lì，轻qīng薄bó怠dài慢màn则zé亲qīn属shǔ也yě离lí心xīn离lí德dé，即jí使shǐ以yǐ神shén威wēi圣shèng怒nù震zhèn动dòng天tiān下xià，臣chén下xià也yě都dōu是shì外wài表biǎo顺shùn从cóng，表biǎo里lǐ不bù一yī。君jūn主zhǔ应yīng该gāi能néng够gòu做zuò到dào见jiàn到dào希xī望wàng得dé到dào的de东dōng西xī则zé想xiǎng到dào知zhī足zú，将jiāng要yào兴xīng缮shàn营yíng建jiàn的de时shí候hòu想xiǎng到dào适shì可kě而ér止zhǐ，身shēn处chù高gāo处chù则zé想xiǎng着zhe谦qiān卑bēi，面miàn临lín盈yíng满mǎn则zé想xiǎng着zhe减jiǎn损sǔn，遇yù见jiàn安ān逸yì享xiǎng乐lè则zé想xiǎng着zhe克kè制zhì，在zài平píng安ān的de时shí候hòu想xiǎng到dào后hòu患huàn，防fáng止zhǐ闭bì目mù塞sè听tīng则zé想xiǎng到dào延yán纳nà谏jiàn诤zhèng，痛tòng恨hèn谗chán言yán邪xié恶è则zé想xiǎng着zhe端duān正zhèng自zì己jǐ，行xíng爵jué赏shǎng时shí想xiǎng着zhe由yóu于yú高gāo兴xìng而ér乱luàn行xíng封fēng赏shǎng，施shī刑xíng罚fá时shí想xiǎng到dào会huì因yīn为wèi恼nǎo怒nù而ér滥làn罚fá。君jūn主zhǔ常cháng常cháng思sī考kǎo着zhe这zhè十shí个gè方fāng面miàn，而ér选xuǎn贤xián任rèn能néng，这zhè样yàng就jiù可kě以yǐ达dá到dào无wú为wéi而ér治zhì，又yòu何hé必bì劳láo神shén费fèi力lì以yǐ代dài行xíng百bǎi官guān的de职zhí责zé呢ne？”