列liè传zhuàn九jiǔ

郭guō崇chóng韬tāo，字zì安ān时shí，代dài州zhōu雁yàn门mén人rén也yě。父fù宏hóng正zhèng。崇chóng韬tāo初chū为wèi李lǐ克kè修xiū帐zhàng下xià亲qīn信xìn。克kè修xiū镇zhèn昭zhāo义yì，崇chóng韬tāo累lèi典diǎn事shì务wù，以yǐ廉lián干gàn称chēng。克kè修xiū卒zú，武wǔ皇huáng用yòng为wèi典diǎn谒yè，奉fèng使shǐ凤fèng翔xiáng称chēng旨zhǐ，署shǔ教jiào练liàn使shǐ。崇chóng韬tāo临lín事shì机jī警jǐng，应yìng对duì可kě观guān。庄zhuāng宗zōng嗣sì位wèi，尤yóu器qì重zhòng之zhī。天tiān祐yòu十shí四sì年nián，用yòng为wèi中zhōng门mén副fù使shǐ，与yǔ孟mèng知zhī祥xiáng、李lǐ绍shào宏hóng俱jù参cān机jī要yào。俄é而ér绍shào宏hóng出chū典diǎn幽yōu州zhōu留liú事shì，知zhī祥xiáng恳kěn辞cí要yào职zhí。先xiān是shì，中zhōng门mén使shǐ吴wú珙gǒng、张zhāng虔qián厚hòu忠zhōng而ér获huò罪zuì。知zhī祥xiáng惧jù，求qiú为wèi外wài任rèn，妻qī璚qióng华huá公gōng主zhǔ泣qì请qǐng于yú贞zhēn简jiǎn太tài后hòu。庄zhuāng宗zōng谓wèi知zhī祥xiáng曰yuē：“公gōng欲yù避bì路lù，当dāng举jǔ其qí代dài。”知zhī祥xiáng因yīn举jǔ崇chóng韬tāo。乃nǎi署shǔ知zhī祥xiáng为wèi太tài原yuán军jūn在zài城chéng都dōu虞yú候hòu。自zì是shì崇chóng韬tāo专zhuān典diǎn机jī务wù，艰jiān难nán战zhàn伐fá，靡mí所suǒ不bù从cóng。

十shí八bā年nián，从cóng征zhēng张zhāng文wén礼lǐ于yú镇zhèn州zhōu。契qì丹dān引yǐn众zhòng至zhì新xīn乐lè，王wáng师shī大dà恐kǒng，诸zhū将jiāng咸xián请qǐng退tuì还huán魏wèi州zhōu，庄zhuāng宗zōng犹yóu豫yù未wèi决jué。崇chóng韬tāo曰yuē：“安ān巴bā坚jiān只zhǐ为wèi王wáng都dōu所suǒ诱yòu，本běn利lì货huò财cái，非fēi敦dūn邻lín好hǎo，苟gǒu前qián锋fēng小xiǎo衄nǜ，遁dùn走zǒu必bì矣yǐ。况kuàng我wǒ新xīn破pò汴biàn寇kòu，威wēi振zhèn北běi地dì，乘chéng此cǐ驱qū攘rǎng，焉yān往wǎng不bù捷jié！且qiě事shì之zhī济jì否fǒu，亦yì有yǒu天tiān命mìng。”庄zhuāng宗zōng从cóng之zhī，王wáng师shī果guǒ捷jié。明míng年nián，李lǐ存cún审shěn收shōu镇zhèn州zhōu，遣qiǎn崇chóng韬tāo阅yuè其qí府fǔ库kù，或huò以yǐ珍zhēn货huò赂lù遗yí，一yī无wú所suǒ取qǔ，但dàn市shì书shū籍jí而ér已yǐ。

庄zhuāng宗zōng即jí位wèi于yú魏wèi州zhōu，崇chóng韬tāo加jiā检jiǎn校xiào太tài保bǎo、守shǒu兵bīng部bù尚shàng书shū，充chōng枢shū密mì使shǐ。是shì时shí，卫wèi州zhōu陷xiàn于yú梁liáng，澶chán、相xiāng之zhī间jiān，寇kòu钞chāo日rì至zhì，民mín流liú地dì削xuē，军jūn储chǔ不bù给gěi，群qún情qíng恟xiōng恟xiōng，以yǐ为wéi霸bà业yè终zhōng不bù能néng就jiù，崇chóng韬tāo寝qǐn不bù安ān席xí。俄é而ér王wáng彦yàn章zhāng陷xiàn德dé胜shèng南nán城chéng，敌dí势shì滋zī蔓màn，汴biàn人rén急jí攻gōng杨yáng刘liú城chéng。明míng宗zōng在zài郓yùn，音yīn驿yì断duàn绝jué。庄zhuāng宗zōng登dēng城chéng四sì望wàng，计jì无wú所suǒ出chū。崇chóng韬tāo启qǐ曰yuē：“段duàn凝níng阻zǔ绝jué津jīn路lù，苟gǒu王wáng师shī不bù南nán，郓yùn州zhōu安ān能néng保bǎo守shǒu！臣chén请qǐng于yú博bó州zhōu东dōng岸àn立lì栅zhà，以yǐ固gù通tōng津jīn，但dàn虑lǜ汴biàn人rén侦zhēn知zhī，径jìng来lái薄báo我wǒ，请qǐng陛bì下xià募mù敢gǎn死sǐ之zhī士shì，日rì以yǐ挑tiǎo战zhàn，如rú三sān四sì日rì间jiān。贼zéi军jūn未wèi至zhì，则zé栅zhà垒lěi成chéng矣yǐ。”崇chóng韬tāo率lǜ毛máo璋zhāng等děng万wàn人rén夜yè趋qū博bó州zhōu，视shì矛máo戟jǐ之zhī端duān有yǒu光guāng，崇chóng韬tāo曰yuē：“吾wú闻wén火huǒ出chū兵bīng刃rèn，破pò贼zéi之zhī兆zhào也yě。”至zhì博bó州zhōu，渡dù河hé版bǎn筑zhù，昼zhòu夜yè不bù息xī。崇chóng韬tāo于yú葭jiā苇wěi间jiān据jù胡hú床chuáng假jiǎ寝qǐn，觉jué裤kù中zhōng冷lěng，左zuǒ右yòu视shì之zhī，乃nǎi蛇shé也yě，其qí忘wàng疲pí励lì力lì也yě如rú是shì。居jū三sān日rì，梁liáng军jūn果guǒ至zhì，城chéng垒lěi低dī庳bì，沙shā土tǔ散sàn恶è，战zhàn具jù不bù完wán，汴biàn将jiāng王wáng彦yàn章zhāng、杜dù晏yàn球qiú率lǜ众zhòng攻gōng击jī，军jūn不bù得dé休xiū息xī。崇chóng韬tāo身shēn先xiān督dū众zhòng，四sì面miàn拒jù战zhàn，有yǒu急jí即jí应yīng，城chéng垂chuí陷xiàn，俄é报bào庄zhuāng宗zōng领lǐng亲qīn军jūn次cì西xī岸àn，梁liáng军jūn闻wén之zhī退tuì走zǒu，因yīn解jiě杨yáng刘liú之zhī围wéi。

未wèi几jǐ，汴biàn将jiāng康kāng延yán孝xiào来lái奔bēn，崇chóng韬tāo延yán于yú卧wò内nèi，讯xùn其qí军jūn机jī。延yán孝xiào曰yuē：“汴biàn人rén将jiāng四sì道dào齐qí举jǔ，以yǐ困kùn我wǒ军jūn。”庄zhuāng宗zōng忧yōu之zhī，召zhào诸zhū将jiāng谋móu进jìn取qǔ之zhī策cè。宣xuān徽huī使shǐ李lǐ绍shào宏hóng请qǐng弃qì郓yùn州zhōu，与yǔ汴biàn人rén盟méng，以yǐ河hé为wèi界jiè，无wú相xiāng侵qīn寇kòu。庄zhuāng宗zōng不bú悦yuè，独dú卧wò帐zhàng中zhōng，召zhào崇chóng韬tāo谓wèi曰yuē：“计jì将jiāng安ān出chū？”对duì曰yuē：“臣chén不bù知zhī书shū，不bù能néng征zhēng比bǐ前qián古gǔ，请qǐng以yǐ时shí事shì言yán之zhī。自zì陛bì下xià十shí五wǔ年nián起qǐ义yì图tú霸bà，为wèi雪xuě家jiā雠chóu国guó耻chǐ，甲jiǎ胄zhòu生shēng虮jǐ虱shī，黎lí人rén困kùn输shū挽wǎn。今jīn纂zuǎn崇chóng大dà号hào，河hé朔shuò士shì庶shù，日rì望wàng荡dàng平píng，才cái得dé汶wèn阳yáng尺chǐ寸cùn之zhī地dì，不bù敢gǎn保bǎo守shǒu，况kuàng尽jǐn有yǒu中zhōng原yuán乎hū！将jiāng来lái岁suì赋fù不bù充chōng，物wù议yì咨zī怨yuàn，设shè若ruò划huà河hé为wèi界jiè，谁shuí为wèi陛bì下xià守shǒu之zhī？臣chén自zì延yán孝xiào言yán事shì以yǐ来lái，昼zhòu夜yè筹chóu度dù，料liào我wǒ兵bīng力lì，算suàn贼zéi事shì机jī，不bù出chū今jīn年nián，雌cí雄xióng必bì决jué。闻wén汴biàn人rén决jué河hé，自zì滑huá至zhì郓yùn，非fēi舟zhōu楫jí不bù能néng济jì。又yòu闻wén精jīng兵bīng尽jǐn在zài段duàn凝níng麾huī下xià，王wáng彦yàn章zhāng日rì寇kòu郓yùn境jìng，彼bǐ既jì以yǐ大dà军jūn临lín我wǒ南nán鄙bǐ，又yòu凭píng恃shì决jué河hé，谓wèi我wǒ不bù能néng南nán渡dù，志zhì在zài收shōu复fù汶wèn阳yáng，此cǐ汴biàn人rén之zhī谋móu也yě。臣chén谓wèi段duàn凝níng保bǎo据jù河hé需xū，苟gǒu欲yù持chí我wǒ，臣chén但dàn请qǐng留liú兵bīng守shǒu鄴yè，保bǎo固gù杨yáng刘liú；陛bì下xià亲qīn御yù六liù军jūn，长cháng驱qū倍bèi道dào，直zhí指zhǐ大dà梁liáng，汴biàn城chéng无wú兵bīng，望wàng风fēng自zì溃kuì。若ruò使shǐ伪wěi主zhǔ授shòu首shǒu，贼zéi将jiāng自zì然rán倒dǎo戈gē，半bàn月yuè之zhī间jiān，天tiān下xià必bì定dìng。如rú不bù决jué此cǐ计jì，傍bàng采cǎi浮fú谭tán，臣chén恐kǒng不bù能néng济jì也yě。今jīn岁suì秋qiū稼jià不bù登dēng，军jūn粮liáng才cái支zhī数shù月yuè，决jué则zé成chéng败bài未wèi知zhī，不bù决jué则zé坐zuò见jiàn不bù济jì。臣chén闻wén作zuò舍shě道dào边biān，三sān年nián不bù成chéng，帝dì王wáng应yìng运yùn，必bì有yǒu天tiān命mìng，成chéng败bài天tiān也yě，在zài陛bì下xià独dú断duàn。”庄zhuāng宗zōng蹶jué然rán而ér兴xīng曰yuē：“正zhèng合hé吾wú意yì。丈zhàng夫fū得dé则zé为wèi王wáng，失shī则zé为wèi掳lǔ，行xíng计jì决jué矣yǐ！”即jí日rì下xià令lìng军jūn中zhōng，家jiā口kǒu并bìng还hái魏wèi州zhōu。庄zhuāng宗zōng送sòng刘liú皇huáng后hòu与yǔ兴xīng圣shèng宫gōng使shǐ继jì岌jí至zhì朝cháo城chéng西xī野yě亭tíng泣qì别bié，曰yuē：“事shì势shì危wēi蹙cù，今jīn须xū一yī决jué，事shì苟gǒu不bù济jì，无wú复fù相xiāng见jiàn。”乃nǎi留liú李lǐ绍shào宏hóng及jí租zū庸yōng使shǐ张zhāng宪xiàn守shǒu魏wèi州zhōu，大dà军jūn自zì杨yáng刘liú济jì河hé。是shì岁suì，擒qín王wáng彦yàn章zhāng，诛zhū梁liáng氏shì，降jiàng段duàn凝níng，皆jiē崇chóng韬tāo赞zàn成chéng其qí谋móu也yě。

庄zhuāng宗zōng至zhì汴biàn州zhōu，宰zǎi相xiàng豆dòu卢lú革gé在zài魏wèi州zhōu，令lìng崇chóng韬tāo权quán行xíng中zhōng书shū事shì。俄é拜bài侍shì中zhōng兼jiān枢shū密mì使shǐ，及jí郊jiāo礼lǐ毕bì，以yǐ崇chóng韬tāo兼jiān领lǐng镇zhèn、冀jì州zhōu节jié度dù使shǐ，进jìn封fēng赵zhào郡jùn公gōng，邑yì二èr千qiān户hù，赐cì铁tiě券quàn，恕shù十shí死sǐ。崇chóng韬tāo既jì位wèi极jí人rén臣chén，权quán倾qīng内nèi外wài，谋móu猷yóu献xiàn纳nà，必bì尽jìn忠zhōng规guī，士shì族zú朝cháo伦lún，颇pǒ亦yì收shōu奖jiǎng人rén物wù，内nèi外wài翕xī然rán称chēng之zhī。初chū收shōu汴biàn、洛luò，稍shāo通tōng赂lù遗yí，亲qīn友yǒu或huò规guī之zhī，崇chóng韬tāo曰yuē：“余yú备bèi位wèi将jiàng相xiàng，禄lù赐cì巨jù万wàn，但dàn伪wěi梁liáng之zhī日rì，赂lù遗yí成chéng风fēng，今jīn方fāng面miàn籓fān侯hóu，多duō梁liáng之zhī旧jiù将jiāng，皆jiē吾wú君jūn射shè钩gōu斩zhǎn祛qū之zhī人rén也yě。一yí旦dàn革gé面miàn，化huà为wèi吾wú人rén，坚jiān拒jù其qí请qǐng，得dé无wú惧jù乎hū！藏cáng余yú私sī室shì，无wú异yì公gōng帑tǎng。”及jí郊jiāo禋yīn，崇chóng韬tāo悉xī献xiàn家jiā财cái，以yǐ助zhù赏shǎng给gěi。时shí近jìn臣chén劝quàn庄zhuāng宗zōng以yǐ贡gòng奉fèng物wù为wèi内nèi库kù，珍zhēn货huò山shān积jī，公gōng府fǔ赏shǎng军jūn不bù足zú。崇chóng韬tāo奏zòu请qǐng出chū内nèi库kù之zhī财cái以yǐ助zhù，庄zhuāng宗zōng沉chén吟yín有yǒu靳jìn惜xī之zhī意yì。是shì时shí天tiān下xià已yǐ定dìng，寇kòu仇chóu外wài息xī，庄zhuāng宗zōng渐jiàn务wù华huá侈chǐ，以yǐ逞chěng己jǐ欲yù。洛luò阳yáng大dà内nèi宏hóng敞chǎng，宫gōng宇yǔ深shēn邃suì，宦huàn官guān阿ā意yì顺shùn旨zhǐ，以yǐ希xī恩ēn宠chǒng，声shēng言yán宫gōng中zhōng夜yè见jiàn鬼guǐ物wù，不bù谋móu同tóng辞cí。庄zhuāng宗zōng骇hài异yì其qí事shì，且qiě问wèn其qí故gù。宦huàn者zhě曰yuē：“见jiàn本běn朝cháo长cháng安ān大dà内nèi，六liù宫gōng嫔pín御yù，殆dài及jí万wàn人rén，椒jiāo房fáng兰lán室shì，无wú不bù充chōng牣rèn。今jīn宫gōng室shì大dà半bàn空kòng闲xián，鬼guǐ神shén尚shàng幽yōu，亦yì无wú所suǒ怪guài。”由yóu是shì景jǐng进jìn、王wáng允yǔn平píng等děng于yú诸zhū道dào采cǎi择zé宫gōng人rén，不bù择zé良liáng贱jiàn，内nèi之zhī宫gōng掖yè。

三sān年nián夏xià，雨yǔ，河hé大dà水shuǐ，坏huài天tiān津jīn桥qiáo。是shì时shí，酷kù暑shǔ尤yóu甚shèn。庄zhuāng宗zōng常cháng择zé高gāo楼lóu避bì暑shǔ，皆jiē不bù称chēng旨zhǐ。宦huàn官guān曰yuē：“今jīn大dà内nèi楼lóu观guàn，不bù及jí旧jiù时shí长cháng安ān卿qīng相xiāng之zhī家jiā，旧jiù日rì大dà明míng、兴xīng庆qìng两liǎng宫gōng，楼lóu观guàn百bǎi数shù，皆jiē雕diāo楹yíng画huà栱gǒng，干gān云yún蔽bì日rì，今jīn官guān家jiā纳nà凉liáng无wú可kě御yù者zhě。”庄zhuāng宗zōng曰yuē：“予yǔ富fù有yǒu天tiān下xià，岂qǐ不bù能néng办bàn一yī楼lóu！”即jí令lìng宫gōng苑yuàn使shǐ经jīng营yíng之zhī，犹yóu虑lǜ崇chóng韬tāo有yǒu所suǒ谏jiàn止zhǐ，使shǐ谓wèi崇chóng韬tāo曰yuē：“今jīn年nián恶è热rè，朕zhèn顷qǐng在zài河hé上shàng，五wǔ六liù月yuè中zhōng，与yǔ贼zéi对duì垒lěi，行xíng宫gōng卑bēi湿shī，介jiè马mǎ战zhàn贼zéi，恆héng若ruò清qīng凉liáng。今jīn晏yàn然rán深shēn宫gōng，不bù耐nài暑shǔ毒dú，何hé也yě？”崇chóng韬tāo奏zòu：“陛bì下xià顷qǐng在zài河hé上shàng，汴biàn寇kòu未wèi平píng，废fèi寝qǐn忘wàng食shí，心xīn在zài战zhàn阵zhèn，祁qí寒hán溽rù暑shǔ，不bù介jiè圣shèng怀huái。今jīn寇kòu既jì平píng，中zhōng原yuán无wú事shì，纵zòng耳ěr目mù之zhī玩wán，不bù忧yōu战zhàn阵zhèn，虽suī层céng台tái百bǎi尺chǐ，广guǎng殿diàn九jiǔ筵yán，未wèi能néng忘wàng热rè于yú今jīn日rì也yě。愿yuàn陛bì下xià思sī艰jiān难nán创chuàng业yè之zhī际jì，则zé今jīn日rì之zhī暑shǔ，坐zuò变biàn清qīng凉liáng。”庄zhuāng宗zōng默mò然rán。王wáng允yǔn平píng等děng竟jìng加jiā营yíng造zào，崇chóng韬tāo复fù奏zòu曰yuē：“内nèi中zhōng营yíng造zào，日rì有yǒu縻mí费fèi，属shǔ当dāng灾zāi馑jǐn，且qiě乞qǐ权quán停tíng。”不bù听tīng。

初chū，崇chóng韬tāo与yǔ李lǐ绍shào宏hóng同tóng为wèi内nèi职zhí，及jí庄zhuāng宗zōng即jí位wèi，崇chóng韬tāo以yǐ绍shào宏hóng素sù在zài己jǐ上shàng，旧jiù人rén难nán制zhì，即jí奏zòu泽zé潞lù监jiān军jūn张zhāng居jū翰hàn同tóng掌zhǎng枢shū密mì，以yǐ绍shào宏hóng为wèi宣xuān徽huī使shǐ。绍shào宏hóng大dà失shī所suǒ望wàng，泣qì涕tì愤fèn郁yù。崇chóng韬tāo乃nǎi置zhì内nèi勾gōu使shǐ，应yīng三sān司sī财cái赋fù，皆jiē令lìng勾gōu覆fù，令lìng绍shào宏hóng领lǐng之zhī，冀jì塞sāi其qí心xīn。绍shào宏hóng怏yàng怅chàng不bù已yǐ。崇chóng韬tāo自zì以yǐ有yǒu大dà功gōng，河hé、洛luò平píng定dìng之zhī后hòu，权quán位wèi熏xūn灼zhuó，恐kǒng为wéi人rén所suǒ倾qīng夺duó，乃nǎi谓wèi诸zhū子zi曰yuē：“吾wú佐zuǒ主zhǔ上shàng，大dà事shì了le矣yǐ，今jīn为wèi群qún邪xié排pái毁huǐ，吾wú欲yù避bì之zhī，归guī镇zhèn常cháng山shān，为wèi菟tú裘qiú之zhī计jì。”其qí子zi廷tíng说shuō等děng曰yuē：“大dà人rén功gōng名míng及jí此cǐ，一yī失shī其qí势shì，便biàn是shì神shén龙lóng去qù水shuǐ，为wèi蝼lóu蚁yǐ所suǒ制zhì，尤yóu宜yí深shēn察chá。”门mén人rén故gù吏lì又yòu谓wèi崇chóng韬tāo曰yuē：“侍shì中zhōng勋xūn业yè第dì一yī，虽suī群qún官guān侧cè目mù，必bì未wèi能néng离lí间jiàn。宜yí于yú此cǐ时shí坚jiān辞cí机jī务wù，上shàng必bì不bù听tīng，是shì有yǒu辞cí避bì之zhī名míng，塞sāi其qí谗chán慝tè之zhī口kǒu。魏wèi国guó夫fū人rén刘liú氏shì有yǒu宠chǒng，中zhōng宫gōng未wèi正zhèng，宜yí赞zàn成chéng册cè礼lǐ，上shàng心xīn必bì悦yuè。内nèi得dé刘liú氏shì之zhī助zhù，群qún阉yān其qí如rú余yú何hé！”崇chóng韬tāo然rán之zhī，于yú是shì三sān上shàng章zhāng坚jiān辞cí枢shū密mì之zhī位wèi，优yōu诏zhào不bù从cóng。崇chóng韬tāo乃nǎi密mì奏zòu请qǐng立lì魏wèi国guó夫fū人rén为wèi皇huáng后hòu，复fù奏zòu时shí务wù利lì害hài二èr十shí五wǔ条tiáo，皆jiē便biàn于yú时shí，取qǔ悦yuè人rén心xīn；又yòu请qǐng罢bà枢shū密mì院yuàn事shì，各gè归guī本běn司sī，以yǐ轻qīng其qí权quán，然rán宦huàn官guān造zào谤bàng不bù已yǐ。

三sān年nián，坚jiān乞qǐ罢bà兼jiān领lǐng节jié钺yuè，许xǔ之zhī。《册cè府fǔ元yuán龟guī》云yún：同tóng光guāng中zhōng，崇chóng韬tāo再zài表biǎo辞cí镇zhèn，批pī答dá曰yuē；“朕zhèn以yǐ卿qīng久jiǔ司sī枢shū要yào，常cháng处chù重zhòng难nán。或huò迟chí疑yí未wèi决jué之zhī机jī，询xún诸zhū先xiān见jiàn；或huò忧yōu挠náo不bù定dìng之zhī事shì，访fǎng自zì必bì成chéng。至zhì于yú赞zàn朕zhèn丕pī基jī，登dēng兹zī大dà宝bǎo，众zhòng兴xīng异yì论lùn，卿qīng独dú坚jiān言yán，天tiān命mìng不bù可kě违wéi，唐táng祚zuò必bì须xū复fù，请qǐng纳nà家jiā族zú，明míng设shè誓shì文wén，及jí其qí密mì取qǔ汶wèn阳yáng，兴xīng师shī入rù不bù测cè之zhī地dì；潜qián通tōng河hé口kǒu，贡gòng谋móu占zhàn必bì济jì之zhī津jīn。人rén所suǒ不bù知zhī，卿qīng惟wéi合hé意yì。迨dài中zhōng都dū啸xiào聚jù，群qún党dǎng窥kuī陵líng，朕zhèn决jué议yì平píng妖yāo，兼jiān收shōu浚jùn水shuǐ，虽suī云yún先xiān定dìng，更gèng审shěn前qián筹chóu，果guǒ尽jǐn赞zàn成chéng，悉xī谐xié沈shěn算suàn，斯sī即jí何hé须xū冒mào刃rèn，始shǐ显xiǎn殊shū庸yōng。况kuàng常cháng山shān陆lù梁liáng，正zhèng虞yú未wèi复fù，卿qīng能néng抚fǔ众zhòng，共gòng定dìng群qún心xīn，惟wéi朕zhèn知zhī卿qīng，他tā人rén宁níng表biǎo。所suǒ以yǐ赏shǎng卿qīng之zhī庞páng，实shí异yì等děng伦lún；沃wò朕zhèn之zhī心xīn，非fēi虚xū渥wò泽zé。今jīn卿qīng再zài三sān谦qiān逊xùn，重chóng叠dié退tuì辞cí，始shǐ纳nà常cháng阳yáng，请qǐng归guī上shàng将jiàng，又yòu称chēng梁liáng苑yuàn，不bù可kě兼jiān权quán。如rú此cǐ周zhōu身shēn，贵guì全quán名míng节jié，古gǔ人rén操cāo守shǒu，未wèi可kě比bǐ方fāng，既jì览lǎn坚jiān辞cí，难nán沮jǔ来lái表biǎo。其qí再zài让ràng汴biàn州zhōu，所suǒ宜yí依yī允yǔn。”

会huì客kè省shěng使shǐ李lǐ严yán使shǐ西xī川chuān回huí，言yán王wáng衍yǎn可kě图tú之zhī状zhuàng，庄zhuāng宗zōng与yǔ崇chóng韬tāo议yì讨tǎo伐fá之zhī谋móu，方fāng择zé大dà将jiàng。时shí明míng宗zōng为wèi诸zhū道dào兵bīng马mǎ慈cí管guǎn当dāng行xíng，崇chóng韬tāo自zì以yǐ宦huàn者zhě相xiāng倾qīng，欲yù立lì大dà功gōng以yǐ制zhì之zhī，乃nǎi奏zòu曰yuē：“契qì丹dān犯fàn边biān，北běi面miàn须xū藉jí大dà臣chén，全quán倚yǐ总zǒng管guǎn镇zhèn御yù。臣chén伏fú念niàn兴xīng圣shèng宫gōng使shǐ继jì岌jí，德dé望wàng日rì隆lóng，大dà功gōng未wèi著zhù，宜yí依yī故gù事shì，以yǐ亲qīn王wáng为wèi元yuán帅shuài，付fù以yǐ讨tǎo伐fá之zhī权quán，俾bǐ成chéng其qí威wēi望wàng。”庄zhuāng宗zōng方fāng爱ài继jì岌jí，即jí曰yuē：“小xiǎo兒ér幼yòu稚zhì，安ān能néng独dú行xíng，卿qīng当dāng择zé其qí副fù。”崇chóng韬tāo未wèi奏zòu，庄zhuāng宗zōng曰yuē：“无wú逾yú于yú卿qīng者zhě。”乃nǎi以yǐ继jì岌jí为wèi都dū统tǒng，崇chóng韬tāo为wèi招zhāo讨tǎo使shǐ。是shì岁suì九jiǔ月yuè十shí八bā日rì，率lǜ亲qīn军jūn六liù万wàn，进jìn讨tǎo蜀shǔ川chuān。崇chóng韬tāo将jiāng发fā，奏zòu曰yuē：“臣chén以yǐ非fēi才cái，谬miù当dāng戎róng事shì，仗zhàng将jiàng士shì之zhī忠zhōng力lì，凭píng陛bì下xià之zhī威wēi灵líng，庶shù几jǐ克kè捷jié。若ruò西xī川chuān平píng定dìng，陛bì下xià择zé帅shuài，如rú信xìn厚hòu善shàn谋móu，事shì君jūn有yǒu节jié，则zé孟mèng知zhī祥xiáng有yǒu焉yān，望wàng以yǐ蜀shǔ帅shuài授shòu之zhī。如rú宰zǎi辅fǔ阙quē人rén，张zhāng宪xiàn有yǒu披pī榛zhēn之zhī劳láo，为wéi人rén谨jǐn重zhòng而ér多duō识shí。其qí次cì李lǐ琪qí、崔cuī居jū俭jiǎn，中zhōng朝cháo士shì族zú，富fù有yǒu文wén学xué，可kě择zé而ér任rèn之zhī。”庄zhuāng宗zōng御yù嘉jiā庆qìng殿diàn，置zhì酒jiǔ宴yàn征zhēng西xī诸zhū将jiāng，举jǔ酒jiǔ属shǔ崇chóng韬tāo曰yuē：“继jì岌jí未wèi习xí军jūn政zhèng，卿qīng久jiǔ从cóng吾wú战zhàn伐fá，西xī面miàn之zhī事shì，属shǔ之zhī于yú卿qīng。”

军jūn发fā，十shí月yuè十shí九jiǔ日rì入rù大dà散sàn关guān，崇chóng韬tāo以yǐ马mǎ箠chuí指zhǐ山shān险xiǎn谓wèi魏wèi王wáng曰yuē；“朝cháo廷tíng兴xīng师shī十shí万wàn，已yǐ入rù此cǐ中zhōng，傥tǎng不bù成chéng功gōng，安ān有yǒu归guī路lù？今jīn岐qí下xià飞fēi挽wǎn，才cái支zhī旬xún日rì，必bì须xū先xiān取qǔ凤fèng州zhōu，收shōu其qí储chǔ积jī，方fāng济jì吾wú事shì。”乃nǎi令lìng李lǐ严yán、康kāng延yán孝xiào先xiān驰chí书shū檄xí，以yǐ谕yù伪wěi凤fèng州zhōu节jié度dù使shǐ王wáng承chéng捷jié。及jí大dà军jūn至zhì，承chéng捷jié果guǒ以yǐ城chéng降jiàng，得dé兵bīng八bā千qiān，军jūn储chǔ四sì十shí万wàn。次cì至zhì故gù镇zhèn，伪wěi命mìng屯tún驻zhù指zhǐ挥huī使shǐ唐táng景jǐng思sī亦yì以yǐ城chéng降jiàng，得dé兵bīng四sì千qiān。又yòu下xià三sān泉quán，得dé军jūn储chǔ三sān十shí余yú万wàn。自zì是shì师shī无wú匮kuì乏fá，军jūn声shēng大dà振zhèn。其qí招zhāo怀huái制zhì置zhì，官guān吏lì补bǔ置zhì，师shī行xíng筹chóu画huà，军jūn书shū告gào谕yù，皆jiē出chū于yú崇chóng韬tāo，继jì岌jí承chéng命mìng而ér已yǐ。庄zhuāng宗zōng令lìng内nèi官guān李lǐ廷tíng安ān、李lǐ从cóng袭xí、吕lǚ知zhī柔róu为wèi都dū统tǒng府fǔ纪jì纲gāng，见jiàn崇chóng韬tāo幕mù府fǔ繁fán重zhòng，将jiāng吏lì辐fú辏còu，降jiàng人rén争zhēng先xiān赂lù遗yí，都dū统tǒng府fǔ唯wéi大dà将jiàng省shěng谒yè，牙yá门mén索suǒ然rán，由yóu是shì大dà为wèi诟gòu耻chǐ。及jí六liù军jūn使shǐ王wáng宗zōng弼bì归guī款kuǎn，行xíng赂lù先xiān招zhāo讨tǎo府fǔ。王wáng衍yǎn以yǐ成chéng都dū降jiàng，崇chóng韬tāo居jū王wáng宗zōng弼bì之zhī第dì。宗zōng弼bì选xuǎn王wáng衍yǎn之zhī妓jì妾qiè珍zhēn玩wán以yǐ奉fèng崇chóng韬tāo，求qiú为wèi蜀shǔ帅shuài，崇chóng韬tāo许xǔ之zhī。又yòu与yǔ崇chóng韬tāo子zi廷tíng诲huì谋móu，令lìng蜀shǔ人rén列liè状zhuàng见jiàn魏wèi王wáng，请qǐng奏zòu崇chóng韬tāo为wèi蜀shǔ帅shuài。继jì岌jí览lǎn状zhuàng谓wèi崇chóng韬tāo曰yuē：“主zhǔ上shàng倚yǐ侍shì中zhōng如rú衡héng、华huá，安ān肯kěn弃qì元yuán老lǎo于yú蛮mán夷yí之zhī地dì，况kuàng余yú不bù敢gǎn议yì此cǐ。”《九jiǔ国guó志zhì·王wáng宗zōng弼bì传chuán》：宗zōng弼bì送sòng款kuǎn于yú魏wèi王wáng，乃nǎi还hái成chéng都dū，尽jǐn辇niǎn内nèi藏cáng之zhī宝bǎo货huò，归guī于yú其qí家jiā。魏wèi王wáng遣qiǎn使shǐ征zhēng犒kào军jūn钱qián数shù千qiān万wàn，宗zōng弼bì辄zhé靳jìn之zhī，魏wèi王wáng甚shèn怒nù。及jí王wáng师shī至zhì，令lìng其qí子zi承chéng班bān赍jī衍yǎn玩wán用yòng直zhí百bǎi万wàn，献xiàn于yú魏wèi王wáng，并bìng赂lù郭guō崇chóng韬tāo，请qǐng以yǐ己jǐ为wèi西xī川chuān节jié度dù使shǐ。魏wèi王wáng曰yuē：“此cǐ吾wú家jiā之zhī物wù，焉yān用yòng献xiàn为wèi！”魏wèi王wáng入rù城chéng，翼yì日rì，数shù其qí不bù忠zhōng之zhī罪zuì，并bìng其qí子zi斩zhǎn之zhī于yú市shì。李lǐ从cóng袭xí等děng谓wèi继jì岌jí曰yuē：“郭guō公gōng收shōu蜀shǔ部bù人rén情qíng，意yì在zài难nán测cè，王wáng宜yí自zì备bèi。”由yóu是shì两liǎng相xiāng猜cāi察chá。

庄zhuāng宗zōng令lìng中zhōng官guān向xiàng延yán嗣sì赍jī诏zhào至zhì蜀shǔ，促cù班bān师shī，诏zhào使shǐ至zhì，崇chóng韬tāo不bù郊jiāo迎yíng，延yán嗣sì愤fèn愤fèn。从cóng袭xí谓wèi之zhī曰yuē：“魏wèi王wáng，贵guì太tài子zi也yě，主zhǔ上shàng万wàn福fú，郭guō公gōng专zhuān弄nòng威wēi柄bǐng，旁páng若ruò无wú人rén。昨zuó令lìng蜀shǔ人rén请qǐng己jǐ为wèi帅shuài，郭guō廷tíng诲huì拥yōng徒tú出chū入rù，贵guì拟nǐ王wáng者zhě，所suǒ与yǔ狎xiá游yóu，无wú非fēi军jūn中zhōng骁xiāo果guǒ，蜀shǔ中zhōng凶xiōng豪háo，昼zhòu夜yè妓jì乐lè欢huān宴yàn，指zhǐ天tiān画huà地dì，父fù子zǐ如rú此cǐ，可kě见jiàn其qí心xīn。今jīn诸zhū军jūn将jiàng校xiào，无wú非fēi郭guō氏shì之zhī党dǎng，魏wèi王wáng悬xuán军jūn孤gū弱ruò，一yī朝zhāo班bān师shī，必bì恐kǒng纷fēn乱luàn，吾wú属shǔ莫mò知zhī暴bào骨gǔ之zhī所suǒ！”因yīn相xiāng向xiàng垂chuí涕tì。延yán嗣sì使shǐ还hái具jù奏zòu，皇huáng后hòu泣qì告gào庄zhuāng宗zōng，乞qǐ保bǎo全quán继jì岌jí。庄zhuāng宗zōng复fù阅yuè蜀shǔ簿bù曰yuē：“人rén言yán蜀shǔ中zhōng珠zhū玉yù金jīn银yín，不bù知zhī其qí数shù，何hé如rú是shì之zhī微wēi也yě！”延yán嗣sì奏zòu曰yuē：“臣chén问wèn蜀shǔ人rén，知zhī蜀shǔ中zhōng宝bǎo货huò皆jiē入rù崇chóng韬tāo之zhī门mén，言yán崇chóng韬tāo得dé金jīn万wàn两liǎng，银yín四sì十shí万wàn，名míng马mǎ千qiān匹pǐ，王wáng衍yǎn爱ài妓jì六liù十shí，乐yuè工gōng百bǎi，犀xī玉yù带dài百bǎi。廷tíng诲huì自zì有yǒu金jīn银yín十shí万wàn两liǎng，犀xī玉yù带dài五wǔ十shí，艺yì色sè绝jué妓jì七qī十shí，乐yuè工gōng七qī十shí，他tā财cái称chēng是shì。魏wèi王wáng府fǔ，蜀shǔ人rén赂lù不bù过guò遣qiǎn匹pǐ马mǎ而ér已yǐ。”庄zhuāng宗zōng初chū闻wén崇chóng韬tāo欲yù留liú蜀shǔ，心xīn已yǐ不bù平píng，又yòu闻wén全quán有yǒu蜀shǔ之zhī妓jì乐lè珍zhēn玩wán，怒nù见jiàn颜yán色sè。即jí令lìng中zhōng官guān马mǎ彦yàn珪guī驰chí入rù蜀shǔ视shì崇chóng韬tāo去qù就jiù，如rú班bān师shī则zé已yǐ，如rú实shí迟chí留liú，则zé与yǔ继jì岌jí图tú之zhī。彦yàn珪guī见jiàn皇huáng后hòu曰yuē：“祸huò机jī之zhī发fā，间jiān不bù容róng发fà，何hé能néng数shù千qiān里lǐ外wài复fù禀bǐng圣shèng旨zhǐ哉zāi！”皇huáng后hòu再zài言yán之zhī，庄zhuāng宗zōng曰yuē：“未wèi知zhī事shì之zhī实shí否fǒu，讵jù可kě便biàn令lìng果guǒ决jué？”皇huáng后hòu乃nǎi自zì为wèi教jiào与yǔ继jì岌jí，令lìng杀shā崇chóng韬tāo。时shí蜀shǔ土tǔ初chū平píng，山shān林lín多duō盗dào，孟mèng知zhī祥xiáng未wèi至zhì，崇chóng韬tāo令lìng任rèn圜huán、张zhāng筠yún分fēn道dào招zhāo抚fǔ，虑lǜ师shī还hái后hòu，部bù曲qū不bù宁níng，故gù归guī期qī稍shāo缓huǎn。

四sì年nián正zhēng月yuè六liù日rì，马mǎ彦yàn珪guī至zhì军jūn，决jué取qǔ十shí二èr日rì发fā成chéng都dū赴fù阙quē，令lìng任rèn圜huán权quán知zhī留liú事shì，以yǐ俟qí知zhī祥xiáng。诸zhū军jūn部bù署shǔ已yǐ定dìng，彦yàn珪guī出chū皇huáng后hòu教jiào以yǐ示shì继jì岌jí，继jì岌jí曰yuē：“大dà军jūn将jiāng发fā，他tā无wú衅xìn端duān，安ān得dé为wèi此cǐ负fù心xīn事shì！公gōng辈bèi勿wù复fù言yán。”从cóng袭xí等děng泣qì曰yuē：“圣shèng上shàng既jì有yǒu口kǒu敕chì，王wáng若ruò不bù行xíng，苟gǒu中zhōng途tú事shì泄xiè，为wéi患huàn转zhuǎn深shēn。”继jì岌jí曰yuē：“上shàng无wú诏zhào书shū，徒tú以yǐ皇huáng后hòu教jiào令lìng，安ān得dé杀shā招zhāo讨tǎo使shǐ！”从cóng袭xí等děng巧qiǎo造zào事shì端duān以yǐ间jiān之zhī，继jì岌jí既jì英yīng断duàn，僶mǐn俛fǔ从cóng之zhī。诘jí旦dàn，从cóng袭xí以yǐ继jì岌jí之zhī命mìng召zhào崇chóng韬tāo计jì事shì，继jì岌jí登dēng楼lóu避bì之zhī，崇chóng韬tāo入rù，左zuǒ右yòu楇huò杀shā之zhī。崇chóng韬tāo有yǒu子zi五wǔ人rén，廷tíng信xìn、廷tíng诲huì随suí父fù死sǐ于yú蜀shǔ，廷tíng说shuō诛zhū于yú洛luò阳yáng，廷tíng让ràng诛zhū于yú魏wèi州zhōu，廷tíng议yì诛zhū于yú太tài原yuán，家jiā产chǎn籍jí没mò。明míng宗zōng即jí位wèi，诏zhào令lìng归guī葬zàng，仍réng赐cì太tài原yuán旧jiù宅zhái。延yán诲huì、廷tíng让ràng各gè有yǒu幼yòu子zi一yī人rén，姻yīn族zú保bǎo之zhī获huò免miǎn，崇chóng韬tāo妻qī周zhōu氏shì，携xié养yǎng于yú太tài原yuán。

崇chóng韬tāo服fú勤qín尽jǐn节jié，佐zuǒ佑yòu王wáng家jiā，草cǎo昧mèi艰jiān难nán，功gōng无wú与yǔ比bǐ，西xī平píng巴bā蜀shǔ，宣xuān暢chàng皇huáng威wēi，身shēn死sǐ之zhī日rì，夷yí夏xià冤yuān之zhī。然rán议yì者zhě以yǐ崇chóng韬tāo功gōng烈liè虽suī多duō，事shì权quán太tài重zhòng，不bù能néng处chǔ身shēn量liàng力lì，而ér听tīng小xiǎo人rén误wù计jì，欲yù取qǔ泰tài山shān之zhī安ān，如rú急jí行xíng避bì迹jì，其qí祸huò愈yù速sù。性xìng复fù刚gāng戾lì，遇yù事shì便biàn发fā，既jì不bù知zhī前qián代dài之zhī成chéng败bài，又yòu未wèi体tǐ当dāng时shí之zhī物wù情qíng，以yǐ天tiān下xià为wéi己jǐ任rèn，孟mèng浪làng之zhī甚shèn也yě。及jí权quán倾qīng四sì海hǎi，车chē骑qí盈yíng门mén，士shì人rén谄chǎn奉fèng，渐jiàn别bié流liú品pǐn。同tóng列liè豆dòu卢lú革gé谓wèi崇chóng韬tāo曰yuē：“汾fén阳yáng王wáng代dài北běi人rén，徙xǐ家jiā华huá阴yīn，侍shì中zhōng世shì在zài雁yàn门mén，得dé非fēi祖zǔ德dé欤yú？”崇chóng韬tāo应yīng曰yuē：“经jīng乱luàn失shī谱pǔ牒dié，先xiān人rén尝cháng云yún去qù汾fén阳yáng王wáng四sì世shì。”革gé曰yuē：“故gù祖zǔ德dé也yě。”因yīn是shì旌jīng别bié流liú品pǐn，援yuán引yǐn薄báo徒tú，委wěi之zhī心xīn腹fù；佐zuǒ命mìng勋xūn旧jiù，一yī切qiè鄙bǐ弃qì。旧jiù僚liáo有yǒu干gàn进jìn者zhě，崇chóng韬tāo谓wèi之zhī曰yuē：“公gōng虽suī代dài邸dǐ之zhī旧jiù，然rán家jiā无wú门mén阀fá，深shēn知zhī公gōng才cái技jì，不bù敢gǎn骤zhòu进jìn者zhě，虑lǜ名míng流liú嗤chī余yú故gù也yě。”及jí征zhēng蜀shǔ之zhī行xíng，于yú兴xīng平píng拜bài尚shàng父fù子zǐ仪yí之zhī墓mù。尝cháng从cóng容róng白bái继jì岌jí曰yuē：“蜀shǔ平píng之zhī后hòu，王wáng为wèi太tài子zi，待dài千qiān秋qiū万wàn岁suì，神shén器qì在zài手shǒu，宜yí尽jǐn去qù宦huàn官guān，优yōu礼lǐ士shì族zú，不bù唯wéi疏shū斥chì阉yān寺sì，骟shàn马mǎ不bù可kě复fù乘chéng。”内nèi则zé伶líng官guān巷xiàng伯bó，怒nù目mù切qiè齿chǐ；外wài则zé旧jiù僚liáo宿sù将jiàng，戟jǐ手shǒu痛tòng心xīn。掇duō其qí族zú灭miè之zhī祸huò，有yǒu自zì来lái矣yǐ。复fù以yǐ诸zhū子zi骄jiāo纵zòng不bù法fǎ，既jì定dìng蜀shǔ川chuān，辇niǎn运yùn珍zhēn货huò，实shí于yú洛luò阳yáng之zhī第dì，籍jí没mò之zhī日rì，泥ní封fēng尚shàng湿shī。虽suī庄zhuāng宗zōng季jì年nián为wèi群qún小xiǎo所suǒ惑huò，致zhì功gōng臣chén不bù保bǎo其qí终zhōng，亦yì崇chóng韬tāo自zì贻yí其qí灾zāi祸huò也yě。