十shí国guó世shì家jiā年nián谱pǔ第dì十shí一yī

呜wū呼hū，尧yáo、舜shùn盛shèng矣yǐ！三sān代dài之zhī王wáng，功gōng有yǒu余yú而ér德dé不bù足zú，故gù皆jiē更gēng始shǐ以yǐ自zì新xīn，由yóu是shì改gǎi正zhèng朔shuò矣yǐ ，至zhì于yú后hòu世shì，遂suì名míng年nián以yǐ建jiàn元yuán。及jí僭jiàn窃qiè交jiāo兴xīng，而ér称chēng号hào纷fēn杂zá，则zé不bù可kě以yǐ不bù别bié也yě。五wǔ代dài十shí国guó，称chēng帝dì改gǎi元yuán者zhě七qī。吴wú越yuè、荆jīng、楚chǔ，常cháng行xíng中zhōng国guó年nián号hào。然rán予yǔ闻wén于yú故gù老lǎo，谓wèi吴wú越yuè亦yì尝cháng称chēng帝dì改gǎi元yuán，而ér求qiú其qí事shì迹jì不bù可kě得dé，颇pǒ疑yí吴wú越yuè后hòu自zì讳huì之zhī。及jí旁páng采cǎi闽mǐn、楚chǔ、南nán汉hàn诸zhū国guó之zhī书shū，与yǔ吴wú越yuè往wǎng来lái者zhě多duō矣yǐ，皆jiē无wú称chēng帝dì之zhī事shì。独dú得dé其qí封fēng落luò星xīng石shí为wèi宝bǎo石shí山shān制zhì书shū，称chēng宝bǎo正zhèng六liù年nián辛xīn卯mǎo，则zé知zhī其qí尝cháng改gǎi元yuán矣yǐ。辛xīn卯mǎo，长cháng兴xīng二èr年nián，乃nǎi镠liú之zhī末mò世shì也yě，然rán不bú见jiàn其qí终zhōng始shǐ所suǒ因yīn，故gù不bù得dé而ér备bèi列liè。钱qián氏shì讫qì五wǔ代dài，尝cháng外wài尊zūn中zhōng国guó，岂qǐ其qí张zhāng轨guǐ之zhī比bǐ乎hū。十shí国guó皆jiē非fēi中zhōng国guó有yǒu也yě，其qí称chēng帝dì改gǎi元yuán与yǔ不bù，未wèi足zú较jiào其qí得dé失shī，故gù并bìng列liè之zhī。作zuò《十shí国guó世shì家jiā年nián谱pǔ》。

以yǐ下xià表biǎo略lüè

或huò问wèn：十shí国guó固gù非fēi中zhōng国guó有yǒu也yě，然rán犹yóu命mìng以yǐ封fēng爵jué，而ér称chēng中zhōng国guó年nián号hào来lái朝cháo贡gòng者zhě，亦yì有yǒu之zhī矣yǐ，本běn纪jì之zhī不bù书shū，何hé也yě？曰yuē：封fēng爵jué之zhī不bù书shū，所suǒ以yǐ见jiàn其qí非fēi中zhōng国guó有yǒu也yě。其qí朝cháo贡gòng之zhī来lái如rú夷yí狄dí，以yǐ夷yí狄dí书shū之zhī则zé甚shèn矣yǐ。问wèn者zhě曰yuē：四sì夷yí、十shí国guó，皆jiē非fēi中zhōng国guó之zhī有yǒu也yě，四sì夷yí之zhī封fēng爵jué朝cháo贡gòng则zé书shū，而ér十shí国guó之zhī不bù书shū何hé也yě？曰yuē：以yǐ中zhōng国guó而ér视shì夷yí狄dí，夷yí狄dí之zhī可kě也yě。以yǐ五wǔ代dài之zhī君jūn而ér视shì十shí国guó，夷yí狄dí之zhī则zé未wèi可kě也yě。故gù十shí国guó之zhī封fēng爵jué、朝cháo贡gòng，不bù如rú夷yí狄dí，则zé无wú以yǐ书shū之zhī。书shū如rú夷yí狄dí，则zé五wǔ代dài之zhī君jūn未wèi可kě以yǐ夷yí狄dí之zhī也yě。是shì以yǐ外wài而ér不bù书shū，见jiàn其qí自zì绝jué于yú中zhōng国guó焉yān尔ěr。问wèn者zhě曰yuē：外wài而ér不bù书shū，则zé东dōng汉hàn之zhī立lì何hé以yǐ书shū？曰yuē：吾wú于yú东dōng汉hàn，常cháng异yì其qí辞cí于yú九jiǔ国guó也yě。《春chūn秋qiū》因yīn乱luàn世shì而ér立lì治zhì法fǎ，本běn纪jì以yǐ治zhì法fǎ而ér正zhèng乱luàn君jūn。世shì乱luàn则zé疑yí难nán之zhī事shì多duō，正zhèng疑yí处chù难nán，敢gǎn不bù慎shèn也yě。周zhōu、汉hàn之zhī事shì，可kě谓wèi难nán矣yǐ哉zāi！或huò谓wèi：刘liú旻mín尝cháng致zhì书shū于yú周zhōu，求qiú其qí子zi赟yūn不bù得dé而ér后hòu自zì立lì，然rán则zé旻mín之zhī志zhì不bù以yǐ忘wàng汉hàn为wèi仇chóu，而ér以yǐ失shī子zi为wèi仇chóu也yě。曰yuē：汉hàn尝cháng诏zhào立lì赟yūn为wèi嗣sì，则zé赟yūn为wèi汉hàn之zhī国guó君jūn，不bù独dú为wèi旻mín子zi也yě。旻mín之zhī大dà义yì，宜yí不bù为wèi周zhōu屈qū，其qí立lì虽suī未wèi必bì是shì，而ér义yì当dāng不bù屈qū于yú周zhōu，此cǐ其qí可kě以yǐ异yì乎hū九jiǔ国guó矣yǐ。终zhōng旻mín之zhī世shì，犹yóu称chēng乾qián祐yòu，至zhì承chéng钧jūn立lì，然rán后hòu改gǎi元yuán，则zé旻mín之zhī志zhì岂qǐ不bù可kě哀āi也yě哉zāi！

十shí国guó年nián世shì，惟wéi楚chǔ、闽mǐn、东dōng汉hàn三sān国guó，诸zhū家jiā之zhī说shuō不bù同tóng，而ér互hù有yǒu得dé失shī，最zuì难nán考kǎo正zhèng。今jīn略lüè其qí诸zhū说shuō而ér正zhèng其qí是shì者zhě，庶shù几jǐ博bó览lǎn者zhě不bù惑huò，而ér一yī以yǐ《年nián谱pǔ》为wèi正zhèng也yě。马mǎ氏shì，据jù《湖hú湘xiāng故gù事shì》、《九jiǔ国guó志zhì》、《运yùn历lì图tú》，并bìng云yún殷yīn以yǐ长cháng兴xīng元yuán年nián卒zú，是shì岁suì，子zi希xī声shēng立lì，长cháng兴xīng三sān年nián卒zú。而ér《五wǔ代dài旧jiù史shǐ》殷yīn列liè传zhuàn云yún，殷yīn长cháng兴xīng二èr年nián卒zú，享xiǎng年nián七qī十shí八bā，子zi希xī声shēng立lì，不bù周zhōu岁suì而ér卒zú；明míng宗zōng本běn纪jì长cháng兴xīng元yuán年nián，书shū希xī声shēng除chú节jié度dù使shǐ，起qǐ复fù，三sān年nián八bā月yuè，又yòu书shū希xī声shēng卒zú。今jīn据jù《九jiǔ国guó志zhì》，殷yīn以yǐ大dà中zhōng六liù年nián岁suì在zài壬rén申shēn生shēng，享xiǎng年nián七qī十shí九jiǔ。盖gài自zì大dà中zhōng壬rén申shēn至zhì长cháng兴xīng元yuán年nián庚gēng寅yín，实shí七qī十shí九jiǔ年nián，为wèi得dé其qí实shí。而ér希xī声shēng，据jù《湖hú湘xiāng故gù事shì》、《九jiǔ国guó志zhì》、《运yùn历lì图tú》皆jiē以yǐ三sān年nián卒zú，与yǔ明míng宗zōng本běn纪jì皆jiē合hé，不bù疑yí。惟wéi《旧jiù史shǐ》书shū殷yīn卒zú二èr年nián，及jí年nián七qī十shí八bā，希xī声shēng立lì不bù周zhōu岁suì卒zú为wèi缪móu尔ěr。希xī萼è、希xī崇chóng之zhī乱luàn，南nán唐táng尽jǐn迁qiān马mǎ氏shì之zhī族zú归guī于yú金jīn陵líng。《五wǔ代dài旧jiù史shǐ》云yún，时shí广guǎng顺shùn元yuán年nián也yě。而ér《运yùn历lì图tú》云yún乾qián祐yòu二èr年nián马mǎ氏shì灭miè者zhě，缪móu也yě。初chū，殷yīn入rù湖hú南nán，掘jué地dì得dé石shí，谶chèn云yún：“龙lóng起qǐ头tóu，猪zhū掉diào尾wěi。”盖gài殷yīn以yǐ乾qián宁níng三sān年nián岁suì在zài丙bǐng辰chén，自zì立lì于yú湖hú南nán，至zhì广guǎng顺shùn元yuán年nián辛xīn亥hài而ér灭miè。《九jiǔ国guó志zhì》以yǐ乾qián祐yòu三sān年nián为wèi辛xīn亥hài，《湖hú湘xiāng故gù事shì》以yǐ显xiǎn德dé元yuán年nián为wèi辛xīn亥hài者zhě，皆jiē缪móu也yě。惟wéi《五wǔ代dài旧jiù史shǐ》得dé其qí实shí。王wáng氏shì世shì次cì，曰yuē潮cháo、曰yuē审shěn知zhī、曰yuē延yán翰hàn、曰yuē璘lín、曰yuē昶chǎng、曰yuē曦xī、曰yuē延yán政zhèng，凡fán七qī主zhǔ。而ér潮cháo以yǐ唐táng景jǐng福fú元yuán年nián岁suì在zài壬rén子zi始shǐ入rù福fú州zhōu，至zhì开kāi运yùn三sān年nián丙bǐng午wǔ而ér灭miè，实shí五wǔ十shí五wǔ年nián。当dāng云yún七qī主zhǔ五wǔ十shí五wǔ年nián，为wèi得dé其qí实shí。而ér《运yùn历lì图tú》云yún五wǔ十shí六liù年nián，《九jiǔ国guó志zhì》、《五wǔ代dài旧jiù史shǐ》、《纪jì年nián通tōng谱pǔ》、《闽mǐn中zhōng实shí录lù》、《闽mǐn王wáng列liè传zhuàn》皆jiē云yún七qī主zhǔ六liù十shí年nián者zhě，皆jiē缪móu也yě。审shěn知zhī，《五wǔ代dài旧jiù史shǐ》本běn传chuán云yún，同tóng光guāng元yuán年nián十shí二èr月yuè卒zú，《九jiǔ国guó志zhì》亦yì云yún同tóng光guāng元yuán年nián卒zú。《运yùn历lì图tú》同tóng光guāng三sān年nián卒zú。今jīn检jiǎn《五wǔ代dài旧jiù史shǐ》庄zhuāng宗zōng本běn纪jì，同tóng光guāng二èr年nián五wǔ月yuè丙bǐng午wǔ，审shěn知zhī加jiā检jiǎn校xiào太tài师shī守shǒu中zhōng书shū令lìng，岂qǐ得dé卒zú于yú元yuán年nián也yě？又yòu至zhì四sì年nián二èr月yuè庚gēng子zi，福fú建jiàn副fù使shǐ王wáng延yán翰hàn奏zòu称chēng权quán知zhī军jūn府fǔ事shì，三sān月yuè辛xīn亥hài，遂suì除chú延yán翰hàn威wēi武wǔ军jūn节jié度dù使shǐ。以yǐ此cǐ推tuī之zhī，审shěn知zhī卒zú当dāng在zài同tóng光guāng三sān年nián十shí二èr月yuè，盖gài闽mǐn去qù京jīng师shī远yuǎn，明míng年nián二èr月yuè延yán翰hàn之zhī奏zòu始shǐ至zhì京jīng师shī，理lǐ当dāng然rán也yě。又yòu据jù《闽mǐn王wáng列liè传zhuàn》、《九jiǔ国guó志zhì》，皆jiē云yún审shěn知zhī在zài位wèi二èr十shí九jiǔ年nián。审shěn知zhī以yǐ唐táng乾qián宁níng四sì年nián嗣sì位wèi，是shì岁suì丁dīng巳sì，至zhì同tóng光guāng三sān年nián乙yǐ酉yǒu，实shí二èr十shí九jiǔ年nián。则zé《运yùn历lì图tú》为wèi是shì，而ér《旧jiù史shǐ》、《九jiǔ国guó志zhì》元yuán年nián卒zú者zhě，皆jiē缪móu也yě。璘lín本běn名míng延yán钧jūn，《五wǔ代dài旧jiù史shǐ》本běn传chuán云yún在zài位wèi十shí二èr年nián。《九jiǔ国guó志zhì》云yún在zài位wèi十shí一yī年nián。《闽mǐn王wáng列liè传zhuàn》、《纪jì年nián通tōng谱pǔ》皆jiē云yún在zài位wèi十shí年nián。盖gài璘lín以yǐ天tiān成chéng元yuán年nián杀shā延yán翰hàn自zì立lì，是shì岁suì丙bǐng戌xū，至zhì清qīng泰tài二èr年nián乙yǐ未wèi，实shí十shí年nián而ér卒zú，与yǔ《闽mǐn王wáng列liè传zhuàn》合hé，而ér《旧jiù史shǐ》、《九jiǔ国guó志zhì》皆jiē缪móu也yě。璘lín以yǐ清qīng泰tài二èr年nián改gǎi元yuán永yǒng和hé，是shì岁suì见jiàn杀shā，而ér《旧jiù史shǐ》、《九jiǔ国guó志zhì》、《运yùn历lì图tú》皆jiē无wú永yǒng和hé之zhī号hào，又yòu《运yùn历lì图tú》书shū鏻lín见jiàn杀shā在zài天tiān福fú元yuán年nián丙bǐng申shēn者zhě，皆jiē缪móu也yě。刘liú旻mín，《九jiǔ国guó志zhì》云yún，乾qián祐yòu七qī年nián十shí一yī月yuè旻mín卒zú，享xiǎng年nián六liù十shí，子zi承chéng钧jūn立lì，时shí年nián二èr十shí九jiǔ。乾qián祐yòu七qī年nián，乃nǎi显xiǎn德dé元yuán年nián也yě。而ér《五wǔ代dài旧jiù史shǐ》、《周zhōu世shì宗zōng实shí录lù》、《运yùn历lì图tú》、《纪jì年nián通tōng谱pǔ》皆jiē云yún显xiǎn德dé二èr年nián冬dōng旻mín卒zú。又yòu有yǒu旻mín伪wěi中zhōng书shū舍shě人rén王wáng保bǎo衡héng《晋jìn阳yáng见jiàn闻wén要yào录lù》云yún，旻mín乙yǐ卯mǎo生shēng，卒zú年nián六liù十shí一yī，子zi承chéng钧jūn立lì。承chéng钧jūn丙bǐng戌xū生shēng，立lì时shí年nián二èr十shí九jiǔ。保bǎo衡héng是shì旻mín之zhī臣chén，其qí亲qīn所suǒ见jiàn闻wén，所suǒ得de最zuì实shí，然rán而ér颇pǒ为wèi转zhuǎn写xiě差chà误wù尔ěr。按àn保bǎo衡héng书shū旻mín乙yǐ卯mǎo生shēng，若ruò享xiǎng年nián六liù十shí一yī，当dāng于yú乙yǐ卯mǎo岁suì卒zú，则zé是shì显xiǎn德dé二èr年nián也yě。又yòu书shū承chéng钧jūn丙bǐng戌xū生shēng，立lì时shí年nián二èr十shí九jiǔ，则zé当dāng是shì显xiǎn德dé元yuán年nián甲jiǎ寅yín岁suì也yě。岂qǐ有yǒu旻mín卒zú于yú二èr年nián，承chéng钧jūn以yǐ元yuán年nián嗣sì位wèi？理lǐ必bì不bù然rán。以yǐ《九jiǔ国guó志zhì》参cān较jiào，旻mín享xiǎng年nián六liù十shí，显xiǎn德dé元yuán年nián卒zú，承chéng钧jūn以yǐ是shì岁suì嗣sì位wèi，时shí年nián二èr十shí九jiǔ，为wèi得dé其qí实shí，但dàn《见jiàn闻wén要yào录lù》衍yǎn“一yī”字zì尔ěr。其qí云yún二èr年nián卒zú者zhě，皆jiē缪móu也yě。《九jiǔ国guó志zhì》又yòu云yún，承chéng钧jūn立lì，服fú丧sāng三sān年nián，至zhì乾qián祐yòu九jiǔ年nián服fú除chú，改gǎi十shí年nián为wèi天tiān会huì元yuán年nián，当dāng是shì显xiǎn德dé四sì年nián。而ér《纪jì年nián通tōng谱pǔ》以yǐ显xiǎn德dé三sān年nián为wèi天tiān会huì元yuán年nián者zhě，缪móu也yě。晋jìn与yǔ梁liáng为wèi敌dí国guó，自zì称chēng天tiān祐yòu者zhě二èr十shí年nián，故gù首shǒu列liè于yú《年nián谱pǔ》，其qí后hòu遂suì灭miè梁liáng而ér为wèi唐táng，故gù不bù列liè于yú世shì家jiā。