志zhì第dì三sān十shí 礼lǐ八bā（嘉jiā礼lǐ二èr）

册cè皇huáng后hòu仪yí册cè妃fēi嫔pín仪yí附fù 册cè皇huáng太tài子zi及jí皇huáng太tài子zi妃fēi仪yí册cè亲qīn王wáng及jí王wáng妃fēi仪yí册cè公gōng主zhǔ仪yí附fù 皇huáng帝dì 加jiā元yuán服fú仪yí 册cè皇huáng太tài子zi皇huáng子zi冠guàn礼lǐ品pǐn官guān冠guàn礼lǐ 庶shù人rén冠guàn礼lǐ

○册cè皇huáng后hòu仪yí

古gǔ者zhě立lì后hòu无wú册cè命mìng礼lǐ。至zhì汉hàn灵líng帝dì立lì宋sòng美měi人rén为wéi皇huáng后hòu，始shǐ御yù殿diàn，命mìng太tài尉wèi持chí节jié，奉fèng玺xǐ绶shòu，读dú册cè。皇huáng后hòu北běi面miàn称chēng臣chén妾qiè，跪guì受shòu。其qí后hòu沿yán为wèi定dìng制zhì，而ér仪yí文wén代dài各gè不bù同tóng。明míng仪yí注zhù大dà抵dǐ参cān唐táng、宋sòng之zhī制zhì而ér用yòng之zhī，太tài祖zǔ初chū，定dìng制zhì。

凡fán册cè皇huáng后hòu，前qián期qī三sān日rì斋zhāi戒jiè，遣qiǎn官guān祭jì告gào天tiān地dì、宗zōng庙miào。前qián一yī日rì，侍shì仪yí司sī设shè册cè宝bǎo案àn于yú奉fèng天tiān殿diàn御yù座zuò前qián，设shè奉fèng节jié官guān位wèi于yú册cè案àn之zhī东dōng，掌zhǎng节jié者zhě位wèi于yú其qí左zuǒ，稍shāo退tuì，设shè承chéng制zhì官guān位wèi于yú其qí南nán，俱jù西xī向xiàng。设shè正zhèng副fù使shǐ受shòu制zhì位wèi于yú横héng街jiē于yú南nán，北běi向xiàng。设shè承chéng制zhì宣xuān制zhì官guān位wèi于yú其qí北běi，设shè奉fèng节jié奉fèng册cè奉fèng宝bǎo官guān位wèi于yú其qí东dōng北běi，俱jù西xī向xiàng。设shè正zhèng副fù使shǐ受shòu册cè宝bǎo褥rù位wèi于yú受shòu制zhì位wèi之zhī北běi，北běi向xiàng。典diǎn仪yí二èr人rén位wèi丹dān陛bì上shàng南nán，赞zàn礼lǐ二èr人rén位wèi正zhèng副fù使shǐ北běi，知zhī班bān二èr人rén位wèi赞zàn礼lǐ之zhī南nán，俱jù东dōng西xī相xiāng向xiàng。百bǎi官guān及jí侍shì从cóng位wèi，如rú朝cháo仪yí。

是shì日rì早zǎo，列liè卤lǔ簿bù，陈chén甲jiǎ士shì，设shè乐lè如rú仪yí。内nèi官guān设shè皇huáng后hòu受shòu册cè位wèi及jí册cè节jié宝bǎo案àn于yú宫gōng中zhōng，设shè香xiāng案àn于yú殿diàn上shàng，设shè权quán置zhì册cè宝bǎo案àn于yú香xiāng案àn前qián，设shè女nǚ乐lè于yú丹dān陛bì。质zhì明míng，正zhèng副fù使shǐ及jí百bǎi官guān入rù。鼓gǔ三sān严yán，皇huáng帝dì衮gǔn冕miǎn御yù奉fèng天tiān殿diàn。礼lǐ部bù官guān奉fèng册cè宝bǎo，各gè置zhì于yú案àn。诸zhū执zhí事shì官guān各gè人rén就jiù殿diàn上shàng位wèi立lì。乐lè作zuò，四sì拜bài，兴xīng，乐lè止zhǐ。承chéng制zhì官guān奏zòu发fā皇huáng后hòu册cè宝bǎo，承chéng制zhì讫qì，由yóu中zhōng门mén出chū，降jiàng自zì中zhōng陛bì，至zhì宣xuān制zhì位wèi，曰yuē“有yǒu制zhì”。正zhèng副fù使shǐ跪guì，承chéng制zhì官guān宣xuān制zhì曰yuē：“册cè妃fēi某mǒu氏shì为wèi皇huáng后hòu，命mìng卿qīng等děng持chí节jié展zhǎn礼lǐ。”宣xuān毕bì，由yóu殿diàn西xī门mén入rù。正zhèng副fù使shǐ俯fǔ伏fú，兴xīng。执zhí事shì者zhě举jǔ册cè宝bǎo案àn，由yóu中zhōng门mén出chū，降jiàng自zì中zhōng陛bì。奉fèng节jié官guān率lǜ掌zhǎng节jié者zhě前qián导dǎo，至zhì正zhèng副fù使shǐ褥rù位wèi，以yǐ案àn置zhì于yú北běi。掌zhǎng节jié者zhě脱tuō节jié衣yī，以yǐ节jié授shòu奉fèng节jié官guān。奉fèng节jié官guān以yǐ授shòu正zhèng使shǐ，正zhèng使shǐ以yǐ授shòu掌zhǎng节jié者zhě，掌zhǎng节jié者zhě跪guì受shòu，兴xīng，立lì于yú正zhèng使shǐ之zhī左zuǒ。奉fèng节jié官guān退tuì。引yǐn礼lǐ引yǐn正zhèng使shǐ诣yì受shòu册cè位wèi，奉fèng册cè官guān以yǐ册cè授shòu正zhèng使shǐ，正zhèng使shǐ跪guì受shòu，置zhì于yú案àn。退tuì，复fù位wèi。副fù使shǐ受shòu宝bǎo亦yì如rú之zhī。乐lè作zuò，正zhèng副fù使shǐ四sì拜bài。兴xīng，乐lè止zhǐ。正zhèng使shǐ随suí册cè，副fù使shǐ随suí宝bǎo，掌zhǎng节jié者zhě前qián导dǎo，举jǔ案àn者zhě次cì之zhī，乐lè作zuò。出chū奉fèng天tiān门mén，乐lè止zhǐ。侍shì仪yí奏zòu礼lǐ毕bì，驾jià兴xīng，百bǎi官guān出chū。掌zhǎng节jié者zhě加jiā节jié衣yī，奉fèng册cè宝bǎo官guān皆jiē搢jìn笏hù，取qǔ册cè宝bǎo置zhì龙lóng亭tíng内nèi，仪yí仗zhàng大dà乐lè前qián导dǎo，至zhì中zhōng宫gōng门mén外wài，乐lè作zuò。皇huáng后hòu具jù九jiǔ龙lóng四sì凤fèng冠guān，服fú祎yī衣yī，出chū閤gé，至zhì殿diàn上shàng，南nán向xiàng立lì。乐lè止zhǐ，正zhèng副fù使shǐ奉fèng册cè宝bǎo权quán置zhì于yú门mén外wài所suǒ设shè案àn上shàng。引yǐn礼lǐ引yǐn正zhèng副fù使shǐ及jí内nèi使shǐ监jiān令lìng俱jù就jiù位wèi。正zhèng使shǐ诣yì内nèi使shǐ监jiān令lìng前qián，称chēng册cè礼lǐ使shǐ臣chén某mǒu，副fù使shǐ臣chén某mǒu，奉fèng制zhì授shòu皇huáng后hòu册cè宝bǎo。内nèi使shǐ监jiān令lìng入rù告gào皇huáng后hòu，出chū，复fù位wèi。引yǐn礼lǐ引yǐn内nèi外wài命mìng妇fù入rù就jiù位wèi。正zhèng使shǐ奉fèng册cè授shòu内nèi使shǐ监jiān令lìng，内nèi使shǐ监jiān令lìng跪guì受shòu，以yǐ授shòu内nèi官guān。副fù使shǐ授shòu宝bǎo亦yì如rú之zhī。各gè复fù位wèi。内nèi使shǐ监jiān令lìng率lǜ奉fèng册cè奉fèng宝bǎo内nèi官guān入rù，各gè置zhì于yú案àn。尚shàng仪yí引yǐn皇huáng后hòu降jiàng陛bì，诣yì庭tíng中zhōng位wèi立lì。内nèi官guān奉fèng册cè宝bǎo立lì于yú皇huáng后hòu之zhī东dōng西xī。内nèi使shǐ监jiān令lìng称chēng“有yǒu制zhì”，尚shàng仪yí奏zòu拜bài。皇huáng后hòu拜bài，乐lè作zuò。四sì拜bài，兴xīng，乐lè止zhǐ。宣xuān制zhì讫qì，奉fèng册cè内nèi官guān以yǐ册cè授shòu读dú册cè内nèi官guān读dú讫qì，以yǐ授shòu内nèi使shǐ监jiān令lìng。内nèi使shǐ监jiān令lìng跪guì以yǐ授shòu皇huáng后hòu，皇huáng后hòu跪guì受shòu，以yǐ授shòu司sī言yán。奉fèng宝bǎo如rú前qián仪yí。受shòu讫qì，以yǐ授shòu司sī宝bǎo。尚shàng仪yí奏zòu拜bài，皇huáng后hòu拜bài如rú前qián。内nèi使shǐ监jiān令lìng出chū，诣yì正zhèng副fù使shǐ前qián，称chēng“皇huáng后hòu受shòu册cè礼lǐ毕bì”。使shǐ者zhě退tuì诣yì奉fèng天tiān殿diàn横héng街jiē南nán，北běi面miàn西xī上shàng立lì，给gěi事shì中zhōng立lì于yú正zhèng副fù使shǐ东dōng北běi，西xī向xiàng。正zhèng副fù使shǐ再zài拜bài复fù命mìng曰yuē：“奉fèng制zhì册cè命mìng皇huáng后hòu礼lǐ毕bì。”又yòu再zài拜bài，给gěi事shì中zhōng奏zòu闻wén，乃nǎi退tuì。皇huáng后hòu既jì受shòu册cè宝bǎo，升shēng座zuò。引yǐn礼lǐ引yǐn内nèi命mìng妇fù班bān首shǒu一yī人rén，诣yì殿diàn中zhōng贺hè位wèi跪guì，致zhì词cí曰yuē：“兹zī遇yù皇huáng后hòu殿diàn下xià膺yīng受shòu册cè宝bǎo，正zhèng位wèi中zhōng宫gōng，妾qiè等děng不bù胜shèng欢huān庆qìng，谨jǐn奉fèng贺hè。”赞zàn拜bài，乐lè作zuò。再zài拜bài，兴xīng，乐lè止zhǐ。退tuì，复fù位wèi。又yòu引yǐn外wài命mìng妇fù班bān首shǒu一yī人rén，入rù就jiù殿diàn上shàng贺hè位wèi，如rú内nèi命mìng妇fù仪yí。礼lǐ毕bì俱jù出chū。皇huáng后hòu降jiàng座zuò，乐lè作zuò。还hái閤gé，乐lè止zhǐ。

次cì日rì，百bǎi官guān上shàng表biǎo笺jiān称chēng贺hè。皇huáng帝dì御yù殿diàn受shòu贺hè，如rú常cháng仪yí。遂suì卜bo日rì，行xíng谒yè庙miào礼lǐ，先xiān遣qiǎn官guān用yòng牲shēng牢láo行xíng事shì，告gào以yǐ皇huáng后hòu将jiāng祗zhī见jiàn之zhī意yì。前qián期qī，皇huáng后hòu斋zhāi三sān日rì，内nèi外wài命mìng妇fù及jí执zhí事shì内nèi官guān斋zhāi一yī日rì。设shè皇huáng后hòu拜bài位wèi于yú庙miào门mén外wài及jí庙miào中zhōng，设shè内nèi命mìng妇fù陪péi祀sì位wèi于yú庙miào庭tíng南nán，外wài命mìng妇fù陪péi祀sì位wèi于yú内nèi命mìng妇fù之zhī南nán。司sī赞zàn位wèi皇huáng后hòu拜bài位wèi之zhī东dōng西xī，司sī宾bīn位wèi内nèi命mìng妇fù之zhī北běi，司sī香xiāng位wèi香xiāng案àn右yòu。陈chén盥guàn洗xǐ于yú阶jiē东dōng，司sī盥guàn洗xǐ官guān位wèi其qí所suǒ。至zhì日rì，内nèi外wài命mìng妇fù各gè翟dí衣yī集jí中zhōng宫gōng内nèi门mén外wài。皇huáng后hòu具jù九jiǔ龙lóng四sì凤fèng冠guān，服fú祎yī衣yī。出chū内nèi宫gōng门mén，升shēng舆yú，至zhì外wài门mén外wài降jiàng舆yú，升shēng重zhòng翟dí车chē。鼓gǔ吹chuī设shè而ér不bù作zuò。尚shàng仪yí陈chén仪yí卫wèi，次cì外wài命mìng妇fù，次cì内nèi命mìng妇fù，皆jiē乘chéng车chē前qián导dǎo。内nèi使shǐ监jiān扈hù从cóng，宿sù卫wèi陈chén兵bīng仗zhàng前qián后hòu导dǎo从cóng。皇huáng后hòu至zhì庙miào门mén，司sī宾bīn引yǐn命mìng妇fù先xiān入rù。皇huáng后hòu降jiàng车chē，司sī赞zàn导dǎo自zì左zuǒ门mén入rù，就jiù位wèi，北běi向xiàng立lì。命mìng妇fù各gè就jiù位wèi，北běi向xiàng立lì。司sī赞zàn奏zòu拜bài，司sī宾bīn赞zàn拜bài，皇huáng后hòu及jí命mìng妇fù皆jiē再zài拜bài，兴xīng。司sī赞zàn请qǐng诣yì盥guàn洗xǐ位wèi，盥guàn手shǒu帨shuì抉jué手shǒu，由yóu东dōng陛bì升shēng，至zhì神shén位wèi前qián。司sī赞zàn奏zòu上shàng香xiāng者zhě三sān，司sī香xiāng捧pěng香xiāng于yú右yòu，皇huáng后hòu三sān上shàng讫qì，导dǎo复fù位wèi，赞zàn拜bài如rú前qián。司sī赞zàn奏zòu礼lǐ毕bì，皇huáng后hòu出chū自zì庙miào之zhī左zuǒ门mén，命mìng妇fù以yǐ次cì出chū。皇huáng后hòu升shēng车chē，命mìng妇fù前qián导dǎo，如rú来lái仪yí。过guò庙miào，鼓gǔ吹chuī振zhèn作zuò，皇huáng后hòu入rù宫gōng。是shì日rì，皇huáng帝dì宴yàn群qún臣chén于yú谨jǐn身shēn殿diàn，皇huáng后hòu宴yàn内nèi外wài命mìng妇fù于yú中zhōng宫gōng。皆jiē如rú正zhēng旦dàn宴yàn会huì仪yí。

及jí成chéng祖zǔ即jí位wèi，册cè皇huáng后hòu徐xú氏shì，其qí制zhì小xiǎo异yì。皇huáng帝dì皮pí弁biàn服fú御yù华huá盖gài殿diàn，翰hàn林lín院yuàn官guān以yǐ诏zhào书shū用yòng宝bǎo讫qì，然rán后hòu御yù奉fèng天tiān殿diàn，传chuán制zhì皇huáng后hòu受shòu册cè。礼lǐ毕bì，翰hàn林lín官guān以yǐ诏zhào书shū授shòu礼lǐ部bù官guān，礼lǐ部bù官guān奉fèng诏zhào书shū于yú承chéng天tiān门mén开kāi读dú。皇huáng帝dì还hái宫gōng，率lǜ皇huáng后hòu具jù服fú诣yì奉fèng先xiān殿diàn谒yè告gào毕bì。皇huáng后hòu具jù服fú于yú内nèi殿diàn，俟qí皇huáng帝dì升shēng座zuò。赞zàn引yǐn女nǚ官guān导dǎo诣yì拜bài位wèi，行xíng谢xiè恩ēn礼lǐ，乐lè作zuò。八bā拜bài，兴xīng，乐lè止zhǐ。礼lǐ毕bì。次cì日rì，皇huáng帝dì皇huáng后hòu受shòu贺hè宴yàn会huì，如rú前qián仪yí。天tiān顺shùn八bā年nián，增zēng定dìng亲qīn王wáng于yú皇huáng帝dì前qián庆qìng贺hè，次cì诣yì皇huáng太tài后hòu庆qìng贺hè，次cì诣yì皇huáng后hòu前qián八bā拜bài仪yí。嘉jiā靖jìng十shí三sān年nián，册cè皇huáng后hòu方fāng氏shì，礼lǐ臣chén具jù仪yí注zhù，有yǒu谒yè告gào内nèi殿diàn仪yí，无wú谒yè告gào太tài庙miào世shì庙miào之zhī礼lǐ，帝dì命mìng议yì增zēng。于yú是shì礼lǐ臣chén以yǐ仪yí上shàng。先xiān期qī斋zhāi三sān日rì，所suǒ司sī陈chén设shè如rú时shí祫xiá仪yí。至zhì日rì，皇huáng帝dì御yù辂lù，皇huáng后hòu妃fēi御yù翟dí车chē，同tóng诣yì太tài庙miào。命mìng官guān奉fèng七qī庙miào主zhǔ升shēng神shén座zuò讫qì。皇huáng帝dì奉fèng高gāo皇huáng帝dì主zhǔ，皇huáng后hòu奉fèng高gāo皇huáng后hòu主zhǔ，出chū升shēng神shén座zuò。迎yíng神shén、上shàng香xiāng、奠diàn帛bó、祼guàn献xiàn，乐lè作zuò止zhǐ，皆jiē如rú仪yí。次cì诣yì世shì庙miào行xíng礼lǐ，同tóng上shàng仪yí。隆lóng庆qìng元yuán年nián增zēng定dìng，颁bān诏zhào次cì日rì，命mìng妇fù行xíng见jiàn皇huáng后hòu礼lǐ。

册cè妃fēi之zhī仪yí。自zì洪hóng武wǔ三sān年nián册cè孙sūn氏shì为wèi贵guì妃fēi，定dìng皇huáng帝dì不bù御yù殿diàn，承chéng制zhì官guān宣xuān制zhì曰yuē：“妃fēi某mǒu氏shì，特tè封fēng某mǒu妃fēi，命mìng卿qīng等děng持chí节jié行xíng礼lǐ。”但dàn授shòu册cè，无wú宝bǎo，馀yú并bìng如rú中zhōng宫gōng仪yí。永yǒng乐lè七qī年nián，定dìng册cè妃fēi礼lǐ。皇huáng帝dì皮pí弁biàn服fú御yù华huá盖gài殿diàn，传chuán制zhì。至zhì宣xuān宗zōng立lì孙sūn贵guì妃fēi，始shǐ授shòu宝bǎo，宪xiàn宗zōng封fēng万wàn贵guì妃fēi，始shǐ称chēng皇huáng，非fēi洪hóng武wǔ之zhī旧jiù矣yǐ。嘉jiā靖jìng十shí年nián，帝dì册cè九jiǔ嫔pín，礼lǐ官guān上shàng仪yí注zhù。先xiān日rì，所suǒ司sī陈chén设shè仪yí仗zhàng如rú朔shuò望wàng仪yí。至zhì期qī，皇huáng帝dì具jù衮gǔn冕miǎn，告gào太tài庙miào、世shì庙miào讫qì，易yì皮pí弁biàn服fú，御yù华huá盖gài殿diàn。百bǎi官guān公gōng服fú入rù行háng礼lǐ。正zhèng、副fù使shǐ朝cháo服fú承chéng制zhì，举jǔ节jié册cè至zhì九jiǔ嫔pín宫gōng。九jiǔ嫔pín迎yíng于yú宫gōng门mén外wài，随suí至zhì拜bài位wèi。女nǚ官guān宣xuān册cè，九jiǔ嫔pín受shòu册cè，先xiān后hòu八bā拜bài。送sòng节jié出chū宫gōng门mén复fù命mìng。九jiǔ嫔pín随suí具jù服fú候hòu，皇huáng后hòu率lǜ诣yì奉fèng先xiān殿diàn谒yè告gào，及jí诣yì皇huáng帝dì、皇huáng后hòu前qián谢xiè恩ēn，俱jù如rú册cè妃fēi礼lǐ。惟wéi圭guī用yòng次cì玉yù，谷gǔ文wén、银yín册cè少shǎo杀shā于yú皇huáng妃fēi五wǔ分fēn之zhī一yī。二èr十shí年nián，册cè德dé妃fēi张zhāng氏shì，以yǐ妃fēi将jiāng就jiù室shì，而ér帝dì方fāng静jìng摄shè，不bù传chuán制zhì，不bù谒yè告gào内nèi殿diàn，馀yú并bìng如rú旧jiù。

○册cè皇huáng太tài子zi及jí皇huáng太tài子zi妃fēi仪yí

自zì汉hàn代dài始shǐ称chēng皇huáng太tài子zi，明míng帝dì始shǐ有yǒu临lín轩xuān、册cè拜bài之zhī仪yí。唐táng则zé年nián长zhǎng者zhě临lín轩xuān册cè授shòu，幼yòu者zhě遣qiǎn使shǐ内nèi册cè。宋sòng惟wéi用yòng临lín轩xuān。元yuán惟wéi用yòng内nèi册cè，不bù以yǐ长zhǎng幼yòu。

明míng兴xīng，定dìng制zhì，册cè皇huáng太tài子zi，所suǒ司sī陈chén设shè如rú册cè后hòu仪yí。设shè皇huáng太tài子zi拜bài位wèi于yú丹dān陛bì上shàng。中zhōng严yán，皇huáng帝dì衮gǔn冕miǎn御yù谨jǐn身shēn殿diàn，皇huáng太tài子zi冕miǎn服fú俟qí于yú奉fèng天tiān门mén。外wài办bàn，皇huáng帝dì升shēng奉fèng天tiān殿diàn，引yǐn礼lǐ导dǎo皇huáng太tài子zi入rù奉fèng天tiān东dōng门mén。乐lè作zuò，由yóu东dōng阶jiē升shēng至zhì丹dān陛bì位wèi，乐lè止zhǐ。百bǎi官guān各gè就jiù丹dān墀chí位wèi。乐lè作zuò，皇huáng太tài子zi再zài拜bài，兴xīng，乐lè止zhǐ。承chéng制zhì官guān由yóu殿diàn中zhōng门mén出chū，立lì于yú门mén外wài，曰yuē：“有yǒu制zhì”。皇huáng太tài子zi跪guì。宣xuān制zhì曰yuē：“册cè长zhǎng子zǐ某mǒu为wèi皇huáng太tài子zi。”皇huáng太tài子zi俯fǔ伏fú，兴xīng，乐lè作zuò。再zài拜bài。乐lè止zhǐ。引yǐn礼lǐ导dǎo皇huáng太tài子zi由yóu殿diàn东dōng门mén入rù，乐lè作zuò。内nèi赞zàn导dǎo至zhì御yù座zuò前qián，乐lè止zhǐ。内nèi赞zàn赞zàn跪guì，赞zàn宣xuān册cè。宣xuān毕bì，赞zàn搢jìn圭guī，赞zàn授shòu册cè。皇huáng太tài子zi搢jìn圭guī，跪guì受shòu册cè，以yǐ授shòu内nèi侍shì。复fù赞zàn授shòu宝bǎo，如rú授shòu册cè仪yí。赞zàn出chū圭guī，皇huáng太tài子zi出chū圭guī，俯fǔ伏fú，兴xīng，由yóu殿diàn东dōng门mén出chū。执zhí事shì官guān举jǔ节jié册cè宝bǎo随suí出chū。皇huáng太tài子zi复fù位wèi，乐lè作zuò。四sì拜bài兴xīng，乐lè止zhǐ。由yóu东dōng阶jiē降jiàng，乐lè作zuò。至zhì奉fèng天tiān门mén，乐lè止zhǐ。仪yí仗zhàng、鼓gǔ乐yuè迎yíng册cè宝bǎo至zhì文wén华huá殿diàn，持chí节jié官guān持chí节jié复fù命mìng，礼lǐ部bù官guān奉fèng诏zhào书shū赴fù午wǔ门mén开kāi读dú，百bǎi官guān迎yíng诏zhào至zhì中zhōng书shū省shěng，颁bān行xíng。侍shì仪yí奏zòu礼lǐ毕bì，驾jià兴xīng，还hái宫gōng。皇huáng太tài子zi诣yì内nèi殿diàn，候hòu皇huáng后hòu升shēng座zuò，行xíng朝cháo谢xiè礼lǐ，四sì拜bài，恭gōng谢xiè曰yuē：“小xiǎo子zi某mǒu，兹zī受shòu册cè命mìng，谨jǐn诣yì母mǔ后hòu殿diàn下xià恭gōng谢xiè。”复fù四sì拜bài，礼lǐ毕bì。亲qīn王wáng、世shì子zi、郡jùn王wáng俟qí于yú文wén华huá殿diàn陛bì上shàng。皇huáng太tài子zi升shēng座zuò，亲qīn王wáng以yǐ下xià由yóu东dōng陛bì升shēng，就jiù拜bài位wèi四sì拜bài。长zhǎng王wáng恭gōng贺hè曰yuē：“小xiǎo弟dì某mǒu，兹zī遇yù长zhǎng兄xiōng皇huáng太tài子zi荣róng膺yīng册cè宝bǎo，不bù胜shèng欣xīn忭biàn之zhī至zhì，谨jǐn率lǜ诸zhū弟dì诣yì殿diàn下xià称chēng贺hè。”贺hè毕bì，皆jiē四sì拜bài。皇huáng太tài子zi兴xīng，以yǐ次cì出chū。诸zhū王wáng诣yì中zhōng宫gōng四sì拜bài，长zhǎng王wáng致zhì词cí贺hè毕bì，皆jiē四sì拜bài出chū。是shì日rì，皇huáng太tài子zi诣yì武wǔ英yīng殿diàn见jiàn诸zhū叔shū，行háng家jia人rén礼lǐ，四sì拜bài，诸zhū叔shū西xī向xiàng坐zuò受shòu。见jiàn诸zhū兄xiōng，行háng家jia人rén礼lǐ，二èr拜bài，诸zhū兄xiōng西xī向xiàng立lì受shòu。次cì日rì，百bǎi官guān进jìn表biǎo笺jiān庆qìng贺hè，内nèi外wài命mìng妇fù庆qìng贺hè中zhōng宫gōng，如rú常cháng仪yí。乃nǎi择zé日rì，太tài子zi谒yè太tài庙miào。

洪hóng武wǔ二èr十shí八bā年nián，皇huáng太tài子zi、亲qīn王wáng俱jù授shòu金jīn册cè，不bù用yòng宝bǎo。永yǒng乐lè二èr年nián定dìng，先xiān三sān日rì斋zhāi戒jiè，遣qiǎn官guān祭jì告gào天tiān地dì、宗zōng庙miào，受shòu册cè宝bǎo毕bì，先xiān诣yì太tài庙miào谒yè告gào，后hòu至zhì奉fèng天tiān殿diàn谢xiè恩ēn，乃nǎi入rù谢xiè中zhōng宫gōng。二èr十shí二èr年nián十shí月yuè，册cè东dōng宫gōng，以yǐ梓zǐ宫gōng在zài殡bìn，乐lè设shè而ér不bù作zuò。奉fèng先xiān殿diàn行xíng礼lǐ毕bì，仍réng诣yì几jǐ筵yán谒yè告gào。宣xuān德dé二èr年nián十shí一yī月yuè，皇huáng子zi生shēng，群qún臣chén表biǎo请qǐng立lì太tài子zi，三sān年nián二èr月yuè行xíng礼lǐ，以yǐ太tài子zi尚shàng幼yòu，乃nǎi命mìng正zhèng、副fù使shǐ授shòu册cè宝bǎo于yú文wén华huá门mén。成chéng化huà十shí一yī年nián以yǐ册cè立lì皇huáng太tài子zi礼lǐ成chéng，文wén武wǔ官guān分fēn五wǔ等děng，赐cì彩cǎi缎duàn有yǒu差chà。嘉jiā靖jìng十shí八bā年nián二èr，月yuè册cè东dōng宫gōng，帝dì诣yì南nán郊jiāo告gào上shàng帝dì，诣yì太tài庙miào告gào皇huáng祖zǔ，自zì北běi郊jiāo及jí列liè圣shèng宗zōng庙miào以yǐ下xià皆jiē遣qiǎn官guān。时shí太tài子zi方fāng二èr岁suì，保bǎo姆mǔ奉fèng之zhī，迎yíng册cè宝bǎo于yú文wén华huá殿diàn门mén，诣yì皇huáng帝dì前qián谢xiè恩ēn，皇huáng后hòu、贵guì妃fēi代dài太tài子zi八bā拜bài。诣yì皇huáng后hòu前qián，贵guì妃fēi代dài八bā拜bài。诣yì贵guì妃fēi前qián，保bǎo姆mǔ代dài四sì拜bài。馀yú如rú常cháng仪yí。

其qí皇huáng太tài子zi妃fēi受shòu册cè，与yǔ皇huáng太tài子zi同tóng日rì传chuán制zhì。节jié册cè将jiāng至zhì内nèi殿diàn，妃fēi降jiàng自zì东dōng阶jiē，迎yíng置zhì于yú案àn。赞zàn就jiù拜bài位wèi，赞zàn跪guì，妃fēi跪guì。赞zàn宣xuān册cè，女nǚ官guān跪guì取qǔ册cè，立lì宣xuān毕bì。赞zàn授shòu册cè，赞zàn搢jìn圭guī。女nǚ官guān以yǐ册cè授shòu妃fēi，妃fēi搢jìn圭guī，受shòu册cè讫qì，以yǐ授shòu女nǚ官guān。女nǚ官guān跪guì受shòu，捧pěng立lì。赞zàn出chū圭guī，兴xīng，四sì拜bài。礼lǐ毕bì，内nèi官guān持chí节jié出chū，妃fēi送sòng至zhì殿diàn外wài，正zhèng副fù使shǐ持chí节jié复fù命mìng。是shì日rì，妃fēi具jù礼lǐ服fú诣yì奉fèng先xiān殿diàn行xíng谒yè告gào礼lǐ。随suí诣yì宫gōng门mén，俟qí皇huáng帝dì、皇huáng后hòu升shēng座zuò，入rù谢xiè恩ēn，行xíng八bā拜bài礼lǐ。又yòu诣yì各gè宫gōng皇huáng妃fēi前qián，行xíng四sì拜bài礼lǐ。还hái宫gōng，诣yì皇huáng太tài子zi前qián，亦yì四sì拜bài。礼lǐ毕bì，升shēng座zuò，王wáng妃fēi、公gōng主zhǔ、郡jùn主zhǔ及jí外wài命mìng妇fù，于yú丹dān墀chí拜bài贺hè如rú仪yí。

○册cè亲qīn王wáng及jí王wáng妃fēi仪yí

汉hàn册cè亲qīn王wáng于yú庙miào。唐táng临lín轩xuān册cè命mìng，礼lǐ极jí详xiáng备bèi。宋sòng有yǒu册cè命mìng之zhī文wén，皆jiē上shàng表biǎo辞cí免miǎn，惟wéi迎yíng官guān诰gào还hái第dì。元yuán亦yì降jiàng制zhì命mìng之zhī，不bù行xíng册cè礼lǐ。

明míng洪hóng武wǔ三sān年nián定dìng制zhì，册cè命mìng亲qīn王wáng，先xiān期qī告gào宗zōng庙miào，所suǒ司sī陈chén设shè如rú册cè东dōng宫gōng仪yí。至zhì日rì，皇huáng帝dì御yù奉fèng天tiān殿diàn，皇huáng太tài子zi、亲qīn王wáng由yóu奉fèng天tiān东dōng门mén入rù。乐lè作zuò，升shēng自zì东dōng陛bì。皇huáng太tài子zi由yóu殿diàn东dōng门mén入rù，内nèi赞zàn导dǎo至zhì御yù前qián，侍shì立lì位wèi。亲qīn王wáng入rù至zhì丹dān陛bì拜bài位wèi，乐lè止zhǐ。赞zàn拜bài，乐lè作zuò。再zài拜bài，兴xīng，乐lè止zhǐ。承chéng制zhì官guān承chéng制zhì如rú仪yí，诸zhū王wáng皆jiē跪guì，宣xuān制zhì曰yuē：“封fēng皇huáng子zi某mǒu为wèi某mǒu王wáng，某mǒu为wèi某mǒu王wáng。”宣xuān毕bì，诸zhū王wáng俯fǔ伏fú，兴xīng。赞zàn拜bài，乐lè作zuò。再zài拜bài，兴xīng，乐lè止zhǐ。引yǐn礼lǐ导dǎo王wáng由yóu殿diàn东dōng外wài入rù，乐lè作zuò。内nèi赞zàn引yǐn至zhì御yù座zuò前qián拜bài位wèi，乐lè止zhǐ。王wáng跪guì。赞zàn授shòu册cè，捧pěng册cè官guān以yǐ册cè授shòu读dú册cè官guān，读dú讫qì，以yǐ授shòu丞chéng相xiàng。丞chéng相xiàng授shòu王wáng，王wáng搢jìn圭guī受shòu，以yǐ授shòu内nèi使shǐ。授shòu宝bǎo如rú上shàng仪yí。讫qì，王wáng出chū圭guī，俯fǔ伏fú，兴xīng。引yǐn礼lǐ导dǎo王wáng出chū，复fù位wèi。以yǐ次cì引yǐn诸zhū王wáng入rù殿diàn，授shòu册cè宝bǎo如rú仪yí。内nèi使shǐ以yǐ册cè宝bǎo置zhì彩cǎi亭tíng讫qì，赞zàn拜bài，乐lè作zuò。诸zhū王wáng皆jiē四sì拜bài，兴xīng，乐lè止zhǐ。内nèi使shǐ举jǔ亭tíng前qián行xíng，亲qīn王wáng由yóu东dōng阶jiē降jiàng，乐lè作zuò。出chū奉fèng天tiān东dōng门mén，乐lè止zhǐ。礼lǐ部bù尚shàng书shū请qǐng诏zhào书shū用yòng宝bǎo，赴fù午wǔ门mén开kāi读dú。礼lǐ毕bì，皇huáng帝dì还hái宫gōng，皇huáng太tài子zi出chū。王wáng年nián幼yòu，则zé遣qiǎn官guān赍jī册cè宝bǎo授shòu之zhī。丞chéng相xiàng承chéng制zhì至zhì王wáng所suǒ，东dōng北běi立lì，西xī南nán向xiàng，宣xuān制zhì。最zuì幼yòu者zhě行xíng保bǎo抱bào之zhī礼lǐ。是shì日rì，亲qīn王wáng朝cháo谢xiè皇huáng后hòu、太tài子zi，与yǔ东dōng宫gōng受shòu册cè朝cháo谢xiè同tóng。亲qīn王wáng各gè自zì行xíng贺hè，幼yòu者zhě诣yì长zhǎng者zhě，行xíng四sì拜bài礼lǐ。百bǎi官guān诣yì亲qīn王wáng贺hè，亦yì行xíng四sì拜bài礼lǐ。丞chéng相xiàng至zhì殿diàn上shàng跪guì，文wén武wǔ官guān于yú庭tíng中zhōng。丞chéng相xiàng致zhì词cí曰yuē：“某mǒu官guān某mǒu等děng，兹zī遇yù亲qīn王wáng殿diàn下xià荣róng膺yīng册cè宝bǎo，封fēng建jiàn礼lǐ成chéng，无wú任rèn欣xīn忭biàn之zhī至zhì。”贺hè毕bì，丞chéng相xiàng及jí百bǎi官guān复fù四sì拜bài。次cì日rì，皇huáng太tài子zi冕miǎn服fú于yú奉fèng天tiān殿diàn朝cháo贺hè皇huáng帝dì，太tài子zi致zhì词cí曰yuē：“长zhǎng子zǐ某mǒu，兹zī遇yù诸zhū弟dì某mǒu等děng受shòu封fēng建jiàn国guó，谨jǐn诣yì父fù皇huáng陛bì下xià称chēng贺hè。”贺hè中zhōng宫gōng，致zhì词cí曰yuē：“谨jǐn诣yì母mǔ后hòu殿diàn下xià称chēng贺hè。”百bǎi官guān进jìn表biǎo笺jiān贺hè皇huáng帝dì及jí中zhōng宫gōng、东dōng宫gōng，如rú东dōng宫gōng受shòu册cè仪yí。内nèi外wài命mìng妇fù贺hè中zhōng宫gōng，致zhì词cí曰yuē：“妾qiè某mǒu氏shì等děng，兹zī遇yù亲qīn王wáng受shòu封fēng建jiàn国guó，恭gōng诣yì皇huáng后hòu殿diàn下xià称chēng贺hè。”是shì日rì，百bǎi官guān及jí命mìng妇fù各gè赐cì宴yàn。择zé日rì，诸zhū王wáng谒yè太tài庙miào。时shí秦qín、晋jìn、燕yàn、楚chǔ、吴wú五wǔ王wáng皆jiē长zhǎng，而ér齐qí、潭tán、赵zhào、鲁lǔ四sì王wáng方fāng幼yòu，故gù兼jiān具jù其qí制zhì。靖jìng江jiāng王wáng则zé以yǐ亲qīn王wáng封fēng，故gù视shì秦qín、晋jìn仪yí。

二èr十shí八bā年nián定dìng制zhì，亲qīn王wáng嫡dí长zhǎng子zǐ，年nián十shí岁suì，授shòu金jīn册cè宝bǎo，立lì为wèi王wáng世shì子zi。次cì嫡dí及jí庶shù子zi皆jiē封fēng郡jùn王wáng。凡fán王wáng世shì子zi必bì以yǐ嫡dí长zhǎng，王wáng年nián三sān十shí，正zhèng妃fēi未wèi有yǒu嫡dí子zǐ，其qí子zi止zhǐ为wèi郡jùn王wáng。待dài王wáng与yǔ正zhèng妃fēi年nián五wǔ十shí无wú嫡dí子zǐ，始shǐ立lì庶shù长zhǎng子zǐ为wèi王wáng世shì子zi，袭xí封fēng。朝cháo廷tíng遣qiǎn人rén行xíng册cè命mìng之zhī礼lǐ。成chéng化huà末mò，封fēng兴xīng、岐qí、益yì、衡héng、雍yōng五wǔ王wáng，帝dì亲qīn告gào奉fèng先xiān殿diàn，遣qiǎn使shǐ就jiù各gè王wáng府fǔ册cè之zhī，罢bà临lín轩xuān礼lǐ。而ér诸zhū王wáng当dāng袭xí封fēng者zhě，俱jù于yú岁suì终zhōng遣qiǎn官guān册cè封fēng。嘉jiā靖jìng中zhōng，改gǎi于yú孟mèng春chūn，著zhù为wèi令lìng。册cè王wáng妃fēi与yǔ册cè太tài子zi妃fēi仪yí同tóng。

册cè公gōng主zhǔ仪yí。洪hóng武wǔ九jiǔ年nián七qī月yuè，命mìng使shǐ册cè公gōng主zhǔ。设shè册cè案àn于yú清qīng乾qián宫gōng御yù座zuò之zhī东dōng南nán，册cè用yòng银yín字zì镀dù金jīn。皇huáng帝dì、皇huáng后hòu升shēng御yù座zuò，遣qiǎn使shǐ捧pěng册cè传chuán制zhì如rú仪yí。使shǐ者zhě至zhì华huá盖gài殿diàn，公gōng主zhǔ拜bài受shòu，其qí仪yí略lüè与yǔ册cè太tài子zi妃fēi同tóng。凡fán皇huáng姑gū曰yuē大dà长zhǎng公gōng主zhǔ，皇huáng姊zǐ妹mèi曰yuē长zhǎng公gōng主zhǔ，皇huáng女nǚ曰yuē公gōng主zhǔ，亲qīn王wáng女nǚ曰yuē郡jùn主zhǔ，郡jùn王wáng女nǚ曰yuē县xiàn主zhǔ，孙sūn女nǚ曰yuē郡jùn君jūn，曾zēng孙sūn女nǚ曰yuē县xiàn君jūn，玄xuán孙sūn女nǚ曰yuē乡xiāng君jūn。郡jùn主zhǔ以yǐ下xià，受shòu诰gào封fēng，不bù册cè命mìng。

○皇huáng帝dì加jiā元yuán服fú仪yí

古gǔ者zhě冠guān必bì于yú庙miào，天tiān子zi四sì加jiā。魏wèi以yǐ后hòu始shǐ冠guān于yú正zhèng殿diàn，又yòu以yǐ天tiān子zi至zhì尊zūn，礼lǐ惟wéi一yī加jiā，历lì代dài因yīn之zhī。

明míng洪hóng武wǔ三sān年nián定dìng制zhì。先xiān期qī，太tài史shǐ院yuàn卜bo日rì，工gōng部bù制zhì冕miǎn服fú，翰hàn林lín院yuàn撰zhuàn祝zhù文wén，礼lǐ部bù具jù仪yí注zhù。中zhōng书shū省shěng承chéng制zhì，命mìng某mǒu官guān摄shè太tài师shī，某mǒu官guān摄shè太tài尉wèi。既jì卜bo日rì，遣qiǎn官guān告gào天tiān地dì、宗zōng庙miào。前qián一yī日rì，内nèi使shǐ监jiān令lìng陈chén御yù冠guān席xí于yú奉fèng天tiān殿diàn正zhèng中zhōng，其qí南nán设shè冕miǎn服fú案àn及jí香xiāng案àn宝bǎo案àn。侍shì仪yí司sī设shè太tài师shī、太tài尉wèi起qǐ居jū位wèi于yú文wén楼lóu南nán，西xī向xiàng，设shè拜bài位wèi于yú丹dān墀chí内nèi道dào，设shè侍shì立lì位wèi于yú殿diàn上shàng御yù席xí西xī，设shè盥guàn洗xǐ位wèi于yú丹dān陛bì西xī。其qí百bǎi官guān及jí诸zhū执zhí事shì位wèi次cì如rú大dà朝cháo仪yí。是shì日rì质zhì明míng，鼓gǔ三sān严yán，百bǎi官guān入rù。皇huáng帝dì服fú空kōng顶dǐng帻zé、双shuāng童tóng髻jì、双shuāng玉yù导dǎo、绛jiàng纱shā袍páo，御yù舆yú以yǐ出chū。侍shì卫wèi警jǐng跸bì奏zòu如rú仪yí。皇huáng帝dì升shēng座zuò。鸣míng鞭biān报bào时shí讫qì，通tōng班bān赞zàn各gè供gòng事shì。太tài师shī太tài尉wèi先xiān入rù，就jiù拜bài位wèi，百bǎi官guān皆jiē入rù。赞zàn拜bài，乐lè作zuò。四sì拜bài，兴xīng，乐lè止zhǐ。引yǐn礼lǐ导dǎo太tài师shī先xiān诣yì盥guàn洗xǐ位wèi，搢jìn笏hù盥guàn帨shuì讫qì，出chū笏hù，由yóu西xī陛bì升shēng。内nèi赞zàn接jiē引yǐn至zhì御yù席xí西xī，东dōng向xiàng立lì。引yǐn礼lǐ复fù导dǎo太tài尉wèi盥guàn搢jìn讫qì，入rù立lì于yú太tài师shī南nán。侍shì仪yí奏zòu请qǐng加jiā元yuán服fú。太tài尉wèi诣yì皇huáng帝dì前qián，少shǎo右yòu，跪guì搢jìn笏hù。脱tuō空kōng顶dǐng帻zé以yǐ授shòu内nèi使shǐ，置zhì于yú箱xiāng。进jìn栉zhì设shèＡＯ毕bì，出chū笏hù，兴xīng，退tuì立lì于yú西xī。太tài师shī前qián，北běi向xiàng立lì。内nèi使shǐ监jiān令lìng取qǔ冕miǎn立lì于yú左zuǒ，太tài师shī祝zhù曰yuē：“令lìng月yuè吉jí日rì，始shǐ加jiā元yuán服fú，寿shòu考kǎo维wéi祺qí，以yǐ介jiè景jǐng福fú。”内nèi使shǐ监jiān令lìng捧pěng冕miǎn，跪guì授shòu太tài师shī。太tài师shī搢jìn笏hù，跪guì受shòu冕miǎn。加jiā冠guān、加jiā簪zān缨yīng讫qì，出chū笏hù，兴xīng，退tuì立lì于yú西xī。御yù用yòng监jiān令lìng奏zòu请qǐng皇huáng帝dì著zhù衮gǔn服fú，皇huáng帝dì兴xīng，著zhù衮gǔn服fú。侍shì仪yí奏zòu请qǐng就jiù御yù座zuò，内nèi赞zàn赞zàn进jìn醴lǐ，乐lè作zuò。太tài师shī诣yì御yù前qián北běi面miàn立lì，光guāng禄lù卿qīng奉fèng酒jiǔ进jìn授shòu太tài师shī，太tài师shī搢jìn笏hù受shòu酒jiǔ，祝zhù曰yuē：“甘gān醴lǐ惟wéi厚hòu，嘉jiā荐jiàn令lìng芳fāng。承chéng天tiān之zhī休xiū，寿shòu考kǎo不bù忘wàng。”祝zhù讫qì，跪guì授shòu内nèi使shǐ。内nèi使shǐ跪guì受shòu酒jiǔ，捧pěng进jìn。皇huáng帝dì受shòu，祭jì少shǎo许xǔ，啐cuì酒jiǔ讫qì，以yǐ虚xū盏zhǎn授shòu内nèi使shǐ，乐lè止zhǐ。内nèi使shǐ受shòu盏zhǎn降jiàng，授shòu太tài师shī。太tài师shī受shòu盏zhǎn兴xīng，以yǐ授shòu光guāng禄lù卿qīng，光guāng禄lù卿qīng受shòu盏zhǎn退tuì。太tài师shī出chū笏hù，退tuì，复fù位wèi。内nèi赞zàn导dǎo太tài师shī太tài尉wèi出chū殿diàn西xī门mén，乐lè作zuò，降jiàng自zì西xī阶jiē。引yǐn礼lǐ导dǎo至zhì丹dān墀chí拜bài位wèi，乐lè止zhǐ。赞zàn拜bài，乐lè作zuò。太tài师shī太tài尉wèi及jí文wén武wǔ官guān皆jiē四sì拜bài，兴xīng，乐lè止zhǐ。三sān舞wǔ蹈dǎo，山shān呼hū，俯fǔ伏fú，兴xīng，乐lè作zuò。复fù四sì拜bài，乐lè止zhǐ。礼lǐ毕bì，皇huáng帝dì兴xīng，鸣míng鞭biān，乐lè作zuò。入rù宫gōng，乐lè止zhǐ。百bǎi官guān出chū。皇huáng帝dì改gǎi服fú通tōng天tiān冠guān、绛jiàng纱shā袍páo，拜bài谒yè太tài后hòu，如rú正zhēng旦dàn仪yí。择zé日rì谒yè太tài庙miào，与yǔ时shí祭jì同tóng。明míng日rì，百bǎi官guān公gōng服fú称chēng贺hè，赐cì宴yàn谨jǐn身shēn殿diàn。

万wàn历lì三sān年nián正zhēng月yuè，帝dì择zé日rì长cháng发fà，命mìng礼lǐ部bù具jù仪yí。大dà学xué士shì张zhāng居jū正zhèng等děng言yán：“礼lǐ重zhòng冠guān婚hūn，皇huáng上shàng前qián在zài东dōng宫gōng已yǐ行xíng冠guàn礼lǐ，三sān加jiā称chēng尊zūn，执zhí爵jué而ér酳yìn。巨jù礼lǐ既jì成chéng，可kě略lüè其qí细xì。不bù必bì命mìng部bù臣chén拟nǐ议yì。第dì先xiān期qī至zhì奉fèng先xiān殿diàn、弘hóng孝xiào殿diàn、神shén霄xiāo殿diàn以yǐ长cháng发fà告gào。礼lǐ毕bì，诣yì两liǎng宫gōng皇huáng太tài后hòu，行xíng五wǔ拜bài三sān叩kòu头tóu礼lǐ，随suí御yù乾qián清qīng宫gōng受shòu贺hè。”帝dì是shì之zhī，遂suì著zhù为wèi令lìng。

○皇huáng太tài子zi皇huáng子zi冠guàn礼lǐ

《礼lǐ》曰yuē：“冠guān于yú阼zuò，以yǐ著zhù代dài也yě。醮jiào于yú客kè位wèi，三sān加jiā弥mí尊zūn，加jiā有yǒu成chéng也yě。已yǐ冠guān而ér字zì之zhī，成chéng人rén之zhī道dào也yě。”“虽suī天tiān子zi之zhī元yuán子zi，犹yóu士shì也yě。”其qí礼lǐ历lì代dài用yòng之zhī。明míng皇huáng太tài子zi加jiā元yuán服fú，参cān用yòng周zhōu文wén王wáng、成chéng王wáng冠guān礼lǐ之zhī年nián，近jìn则zé十shí二èr，远yuǎn则zé十shí五wǔ。嘉jiā靖jìng二èr十shí四sì年nián，穆mù宗zōng在zài东dōng宫gōng，方fāng十shí岁suì，欲yù行xíng冠guàn礼lǐ。大dà学xué士shì严yán嵩sōng、尚shàng书shū费fèi寀cǎi初chū皆jiē难nán之zhī，后hòu遂suì阿ā旨zhǐ以yǐ为wéi可kě行xíng，而ér请qǐng稍shāo简jiǎn烦fán仪yí，止zhǐ取qǔ成chéng礼lǐ。帝dì以yǐ冠guān当dāng具jù礼lǐ，至zhì二èr十shí八bā年nián始shǐ行xíng之zhī。

其qí仪yí洪hóng武wǔ元yuán年nián定dìng。前qián期qī，太tài史shǐ监jiān卜bo日rì，工gōng部bù置zhì衮gǔn冕miǎn诸zhū服fú，翰hàn林lín院yuàn撰zhuàn祝zhù文wén。中zhōng书shū省shěng承chéng制zhì。命mìng某mǒu官guān为wèi宾bīn，某mǒu官guān赞zàn。既jì卜bo日rì，遣qiǎn官guān告gào天tiān地dì宗zōng庙miào。前qián一yī日rì，陈chén御yù座zuò香xiāng案àn于yú奉fèng天tiān殿diàn，设shè皇huáng太tài子zi次cì于yú殿diàn东dōng房fáng，宾bīn赞zàn次cì于yú午wǔ门mén外wài。质zhì明míng，执zhí事shì官guān设shè罍léi洗xǐ于yú东dōng阶jiē，设shè皇huáng太tài子zi冠guān席xí于yú殿diàn上shàng东dōng南nán，西xī向xiàng，设shè醴lǐ席xí于yú西xī阶jiē上shàng，南nán向xiàng，张zhāng帷wéi幄wò于yú东dōng序xù内nèi，设shè褥rù席xí于yú帷wéi中zhōng，又yòu张zhāng帷wéi于yú序xù外wài。御yù用yòng监jiān陈chén服fú于yú帷wéi内nèi东dōng，领lǐng北běi上shàng，衮gǔn服fú九jiǔ章zhāng、远yuǎn游yóu冠guān、绛jiàng纱shā袍páo、折zhé上shàng巾jīn、缁zīＡＯ犀xī簪zān在zài服fú南nán，栉zhì又yòu在zài南nán。司sī尊zūn实shí醴lǐ于yú侧cè尊zūn，加jiā勺sháo冪mì，设shè于yú醴lǐ席xí之zhī南nán。设shè坫diàn于yú尊zūn东dōng，置zhì二èr爵jué。进jìn馔zhuàn者zhě实shí馔zhuàn，设shè于yú尊zūn北běi。诸zhū执zhí事shì者zhě各gè立lì其qí所suǒ。鼓gǔ三sān严yán，文wén武wǔ官guān入rù。皇huáng帝dì服fú通tōng天tiān冠guān、绛jiàng纱shā袍páo，升shēng座zuò如rú常cháng仪yí。宾bīn赞zàn就jiù位wèi，乐lè作zuò。四sì拜bài兴xīng，乐lè止zhǐ。侍shì仪yí司sī跪guì承chéng制zhì，降jiàng至zhì东dōng阶jiē，诣yì宾bīn前qián，称chēng有yǒu敕chì。宾bīn赞zàn及jí在zài位wèi官guān皆jiē跪guì。宣xuān制zhì曰yuē：“皇huáng太tài子zi冠guān，命mìng卿qīng等děng行xíng礼lǐ。”皆jiē俯fǔ伏fú，兴xīng，四sì拜bài。文wén武wǔ侍shì从cóng班bān俱jù就jiù殿diàn内nèi位wèi，宾bīn赞zàn执zhí事shì官guān诣yì东dōng阶jiē下xià位wèi。东dōng宫gōng官guān及jí太tài常cháng博bó士shì诣yì殿diàn前qián东dōng房fáng，导dǎo皇huáng太tài子zi入rù就jiù冠guān席xí，二èr内nèi侍shì夹jiā侍shì，东dōng宫gōng官guān后hòu从cóng，乐lè作zuò。即jí席xí西xī南nán向xiàng，乐lè止zhǐ。宾bīn赞zàn以yǐ次cì诣yì罍léi洗xǐ，乐lè作zuò。搢jìn笏hù，盥guàn帨shuì，出chū笏hù，乐lè止zhǐ。升shēng自zì西xī阶jiē，执zhí事shì者zhě奉fèng折zhé上shàng巾jīn进jìn，宾bīn降jiàng一yī等děng受shòu之zhī。右yòu执zhí项xiàng，左zuǒ执zhí前qián，进jìn太tài子zi席xí前qián，北běi面miàn祝zhù毕bì，跪guì冠guān，乐lè作zuò。宾bīn兴xīng，席xí南nán北běi面miàn立lì。赞zàn冠guān者zhě进jìn席xí前qián，北běi面miàn跪guì，正zhèng冠guān，兴xīng，立lì于yú宾bīn后hòu。内nèi侍shì跪guì进jìn服fú，皇huáng太tài子zi兴xīng，服fú讫qì，乐lè止zhǐ。宾bīn揖yī皇huáng太tài子zi复fù坐zuò。宾bīn赞zàn降jiàng，诣yì罍léi洗xǐ讫qì，赞zàn进jìn前qián跪guì，脱tuō折zhé上shàng巾jīn，置zhì于yú箱xiāng，兴xīng，以yǐ授shòu内nèi侍shì。执zhí事shì者zhě奉fèng远yuǎn游yóu冠guān进jìn，宾bīn降jiàng二èr等děng受shòu之zhī，乐lè作zuò，进jìn冠guān如rú前qián仪yí。赞zàn进jìn前qián，北běi面miàn跪guì，簪zān结jié纮hóng，内nèi侍shì跪guì进jìn服fú，乐lè止zhǐ。宾bīn揖yī皇huáng太tài子zi复fù坐zuò。又yòu诣yì罍léi洗xǐ，赞zàn脱tuō冠guān，执zhí事shì者zhě奉fèng衮gǔn冕miǎn进jìn，宾bīn降jiàng三sān等děng受shòu之zhī，乐lè作zuò。进jìn冠guān结jié纮hóng，内nèi侍shì跪guì进jìn服fú，如rú前qián仪yí，乐lè止zhǐ。太tài常cháng博bó士shì导dǎo皇huáng太tài子zi降jiàng自zì东dōng阶jiē，乐lè作zuò。由yóu西xī阶jiē升shēng，即jí醴lǐ席xí，南nán向xiàng坐zuò，乐lè止zhǐ。宾bīn诣yì罍léi洗xǐ盥guàn帨shuì讫qì，赞zàn冠guān者zhě取qǔ爵jué、盥guàn爵jué、帨shuì爵jué，诣yì司sī尊zūn所suǒ酌zhuó醴lǐ，授shòu宾bīn。宾bīn受shòu爵jué，跪guì进jìn于yú皇huáng太tài子zi。祝zhù毕bì，皇huáng太tài子zi搢jìn圭guī，跪guì受shòu爵jué，乐lè作zuò。饮yǐn讫qì，奠diàn爵jué，执zhí圭guī。进jìn馔zhuàn者zhě奉fèng馔zhuàn于yú前qián，皇huáng太tài子zi搢jìn圭guī，食shí讫qì，执zhí圭guī，兴xīng，乐lè止zhǐ。彻chè爵jué与yǔ馔zhuàn。博bó士shì导dǎo皇huáng太tài子zi降jiàng自zì西xī阶jiē，至zhì殿diàn东dōng房fáng，易yì朝cháo服fú，诣yì丹dān墀chí拜bài位wèi，北běi向xiàng。东dōng宫gōng官guān属shǔ各gè复fù拜bài位wèi。宾bīn赞zàn诣yì皇huáng太tài子zi位wèi稍shāo东dōng，西xī向xiàng。宾bīn少shǎo进jìn字zì之zhī辞cí曰yuē：“奉fèng敕chì字zì某mǒu。”皇huáng太tài子zi再zài拜bài，跪guì听tīng宣xuān敕chì。复fù再zài拜bài，兴xīng。进jìn御yù前qián跪guì奏zòu曰yuē：“臣chén不bù敏mǐn，敢gǎn不bù祗zhī承chéng。”奏zòu毕bì，复fù位wèi。侍shì立lì官guān并bìng降jiàng殿diàn复fù位wèi，四sì拜bài礼lǐ毕bì，皇huáng帝dì兴xīng。内nèi给gěi事shì导dǎo皇huáng太tài子zi入rù内nèi殿diàn，见jiàn皇huáng后hòu，如rú正zhēng旦dàn仪yí。明míng日rì谒yè庙miào，如rú时shí享xiǎng礼lǐ。又yòu明míng日rì，百bǎi官guān朝cháo服fú诣yì奉fèng天tiān殿diàn称chēng贺hè，退tuì易yì公gōng服fú，诣yì东dōng宫gōng称chēng贺hè，锡xī宴yàn。

成chéng化huà十shí四sì年nián，续xù定dìng皇huáng太tài子zi冠guàn礼lǐ。先xiān日rì，设shè幕mù次cì于yú文wén华huá殿diàn东dōng序xù，设shè节jié案àn、香xiāng案àn、冠guān席xí、醴lǐ席xí、盥guàn洗xǐ、司sī尊zūn所suǒ等děng，具jù如rú仪yí。内nèi侍shì张zhāng帷wéi幄wò，陈chén袍páo服fú、皮pí弁biàn服fú、衮gǔn服fú、圭guī带dài、舄xì、翼yì善shàn冠guān、皮pí弁biàn、九jiǔ旒liú冕miǎn。质zhì明míng，皇huáng帝dì御yù奉fèng天tiān殿diàn传chuán制zhì，遣qiǎn官guān持chí节jié。皇huáng太tài子zi迎yíng于yú文wén华huá殿diàn门mén外wài，捧pěng入rù，置zhì于yú案àn，退tuì。礼lǐ部bù官guān导dǎo皇huáng太tài子zi诣yì香xiāng案àn前qián，乐lè作zuò。四sì拜bài，乐lè止zhǐ。行xíng初chū加jiā冠guàn礼lǐ。内nèi侍shì奉fèng翼yì善shàn冠guān，宾bīn祝zhù曰yuē：“吉jí月yuè令lìng辰chén，乃nǎi加jiā元yuán服fú。懋mào敬jìng是shì承chéng，永yǒng介jiè景jǐng福fú。”乐lè作zuò。宾bīn跪guì进jìn冠guān，兴xīng，乐lè止zhǐ。礼lǐ部bù官guān启qǐ易yì服fú，皇huáng太tài子zi入rù幄wò，易yì袍páo服fú出chū，启qǐ复fù坐zuò。行xíng再zài加jiā冠guàn礼lǐ。内nèi侍shì奉fèng皮pí弁biàn，宾bīn祝zhù曰yuē：“冠guàn礼lǐ申shēn举jǔ，以yǐ成chéng令lìng德dé。敬jìng慎shèn威wēi仪yí，惟wéi民mín之zhī式shì。”冠guān毕bì，入rù幄wò，易yì皮pí弁biàn服fú舄xì出chū，启qǐ复fù坐zuò。行xíng三sān加jiā冠guàn礼lǐ。内nèi侍shì奉fèng冕miǎn旒liú，宾bīn祝zhù曰yuē：“章zhāng服fú咸xián加jiā，饬chì敬jìng有yǒu虔qián。永yǒng固gù皇huáng图tú，于yú千qiān万wàn年nián。”冠guān毕bì，入rù幄wò，易yì衮gǔn服fú出chū，启qǐ复fù坐zuò。行xíng醮jiào礼lǐ，皇huáng太tài子zi诣yì醴lǐ席xí，乐lè作zuò。即jí坐zuò，乐lè止zhǐ。光guāng禄lù寺sì官guān举jǔ醴lǐ案àn，乐lè作zuò。赞zàn酌zhuó醴lǐ授shòu宾bīn，宾bīn执zhí爵jué诣yì席xí前qián，乐lè止zhǐ。宾bīn祝zhù曰yuē：“旨zhǐ酒jiǔ孔kǒng馨xīn，加jiā荐jiàn再zài芳fāng。受shòu天tiān之zhī福fú，万wàn世shì其qí昌chāng。”宾bīn跪guì进jìn爵jué，皇huáng太tài子zi搢jìn圭guī，受shòu爵jué，置zhì于yú案àn。教jiào坊fāng司sī作zuò乐lè，奏zòu《喜xǐ千qiān春chūn之zhī曲qū》。次cì启qǐ进jìn酒jiǔ，皇huáng太tài子zi举jǔ爵jué饮yǐn讫qì，奠diàn爵jué于yú案àn，乐lè止zhǐ。光guāng禄lù寺sì官guān进jìn馔zhuàn，乐lè作zuò。至zhì案àn，乐lè止zhǐ。馔zhuàn讫qì，出chū圭guī，彻chè案àn，宾bīn赞zàn复fù位wèi。鸣míng赞zàn赞zàn受shòu敕chì戒jiè。皇huáng太tài子zi降jiàng阶jiē，乐lè作zuò。至zhì拜bài位wèi，乐lè止zhǐ。宣xuān敕chì戒jiè官guān诣yì皇huáng太tài子zi前qián稍shāo东dōng，西xī向xiàng立lì，曰yuē“有yǒu制zhì”。皇huáng太tài子zi跪guì，宣xuān敕chì戒jiè曰yuē：“孝xiào事shì君jūn亲qīn，友yǒu于yú兄xiōng弟dì。亲qīn贤xián爱ài民mín，居jū由yóu仁rén义yì。毋wú怠dài毋wú骄jiāo，茂mào隆lóng万wàn世shì。”乐lè作zuò。四sì拜bài兴xīng，乐lè止zhǐ。持chí节jié官guān捧pěng节jié出chū，乐lè作zuò。皇huáng太tài子zi送sòng节jié至zhì殿diàn门mén外wài，还hái东dōng序xù。内nèi侍shì导dǎo还hái宫gōng，乐lè止zhǐ。宾bīn赞zàn等děng官guān持chí节jié复fù命mìng，余yú如rú旧jiù仪yí。是shì日rì，皇huáng太tài子zi诣yì皇huáng太tài后hòu、皇huáng帝dì、皇huáng后hòu前qián谢xiè，俱jù行xíng五wǔ拜bài三sān叩kòu头tóu礼lǐ，用yòng乐lè。明míng日rì，皇huáng帝dì及jí皇huáng太tài子zi受shòu群qún臣chén贺hè，如rú仪yí。

皇huáng子zi冠guàn礼lǐ。初chū加jiā，进jìn网wǎng巾jīn，祝zhù词cí曰yuē：“兹zī惟wéi吉jí日rì，冠guān以yǐ成chéng人rén。克kè敦dūn孝xiào友yǒu，福fú禄lù来lái骈pián。”再zài加jiā，进jìn翼yì善shàn冠guān，祝zhù词cí曰yuē：“冠guàn礼lǐ斯sī举jǔ，宾bīn由yóu成chéng德dé。敬jìng慎shèn威wēi仪yí，维wéi民mín之zhī则zé。”三sān加jiā，进jìn衮gǔn冕miǎn，祝zhù词cí曰yuē：“冠guān至zhì三sān加jiā，命mìng服fú用yòng章zhāng。敬jìng神shén事shì上shàng，永yǒng固gù籓fān邦bāng。”酌zhuó醴lǐ祝zhù曰yuē：“旨zhǐ酒jiǔ嘉jiā荐jiàn，载zài芬fēn载zài芳fāng。受shòu兹zī景jǐng福fú，百bǎi世shì其qí昌chāng。”敕chì戒jiè词cí曰yuē：“孝xiào于yú君jūn亲qīn，友yǒu于yú兄xiōng弟dì。亲qīn贤xián爱ài民mín，率lǜ由yóu礼lǐ义yì。毋wú溢yì毋wú骄jiāo，永yǒng保bǎo富fù贵guì。”其qí陈chén设shè执zhí事shì及jí传chuán制zhì谒yè谢xiè，并bìng如rú皇huáng太tài子zi仪yí。初chū，皇huáng子zi冠guān之zhī明míng日rì，百bǎi官guān称chēng贺hè毕bì，诣yì王wáng府fǔ行xíng礼lǐ。成chéng化huà二èr十shí三sān年nián，皇huáng子zi冠guān之zhī次cì日rì，各gè诣yì奉fèng天tiān门mén东dōng庑wǔ序xù坐zuò，百bǎi官guān常cháng服fú四sì拜bài。

万wàn历lì二èr十shí九jiǔ年nián，礼lǐ部bù尚shàng书shū冯féng琦qí言yán：“旧jiù制zhì皇huáng太tài子zi冠guān，设shè冠guān席xí、醴lǐ席xí于yú文wén华huá殿diàn内nèi。今jīn文wén华huá殿diàn为wèi皇huáng上shàng临lín御yù遣qiǎn官guān之zhī地dì，则zé皇huáng太tài子zi冠guān醴lǐ席xí，应yīng移yí于yú殿diàn之zhī东dōng序xù。又yòu亲qīn王wáng冠guān，旧jiù设shè席xí于yú皇huáng极jí门mén之zhī东dōng庑wǔ。今jīn皇huáng太tài子zi移yí席xí于yú殿diàn东dōng序xù，则zé亲qīn王wáng应yīng移yí席xí于yú殿diàn西xī序xù。”从cóng之zhī。

永yǒng乐lè九jiǔ年nián十shí一yī月yuè，命mìng皇huáng太tài子zi嫡dí长zhǎng子zǐ为wèi皇huáng太tài孙sūn，冠guān于yú华huá盖gài殿diàn，其qí仪yí与yǔ皇huáng太tài子zi同tóng。

○品pǐn官guān冠guàn礼lǐ

古gǔ者zhě男nán子zi二èr十shí而ér冠guān，大dà夫fū五wǔ十shí而ér后hòu爵jué，故gù无wú大dà夫fū冠guàn礼lǐ。唐táng制zhì，三sān加jiā，一yī品pǐn之zhī子zi以yǐ衮gǔn冕miǎn，逮dǎi九jiǔ品pǐn之zhī子zi以yǐ爵jué弁biàn，皆jiē仿fǎng士shì礼lǐ而ér增zēng益yì之zhī。

明míng洪hóng武wǔ元yuán年nián定dìng制zhì，始shǐ加jiā缁zī布bù冠guān，再zài加jiā进jìn贤xián冠guān，三sān加jiā爵jué弁biàn。其qí仪yí，前qián期qī择zé日rì，主zhǔ者zhě告gào于yú家jiā庙miào，乃nǎi筮shì宾bīn。前qián二èr日rì，戒jiè宾bīn及jí赞zàn冠guān者zhě。明míng日rì，设shè次cì于yú大dà门mén外wài之zhī右yòu，南nán向xiàng。至zhì日rì，夙sù兴xīng，设shè洗xǐ于yú阼zuò阶jiē东dōng南nán，东dōng西xī当dāng东dōng霤liù，六liù品pǐn以yǐ下xià当dāng东dōng荣róng，南nán北běi以yǐ堂táng深shēn。罍léi水shuǐ在zài洗xǐ东dōng，加jiā勺sháo冪mì。篚fěi在zài洗xǐ西xī南nán。肆sì实shí巾jīn一yī于yú篚fěi，加jiā冪mì。设shè席xí于yú东dōng房fáng西xī牖yǒu下xià，陈chén服fú于yú席xí东dōng，领lǐng北běi上shàng。莞guǎn筵yán四sì，加jiā藻zǎo席xí四sì，在zài南nán。侧cè尊zūnＡＰ醴lǐ在zài服fú北běi，加jiā勺sháo冪mì，设shè坫diàn在zài尊zūn北běi。四sì品pǐn以yǐ下xià，设shè篚fěi无wú坫diàn，馔zhuàn陈chén于yú坫diàn北běi。设shè先xiān于yú东dōng房fáng，近jìn北běi。罍léi在zài洗xǐ西xī，篚fěi在zài洗xǐ东dōng北běi，肆sì实shí以yǐ巾jīn。质zhì明míng，宾bīn赞zàn至zhì门mén外wài，掌zhǎng次cì者zhě引yǐn之zhī次cì。宾bīn赞zàn公gōng服fú，诸zhū行xíng事shì者zhě各gè服fú其qí服fú，就jiù位wèi。冠guān各gè一yī笥sì，人rén执zhí之zhī，侍shì于yú西xī阶jiē之zhī西xī，东dōng面miàn北běi上shàng。设shè主zhǔ席xí于yú阼zuò阶jiē上shàng，西xī面miàn；设shè宾bīn席xí于yú西xī阶jiē，东dōng面miàn；冠guān者zhě席xí于yú主zhǔ者zhě东dōng北běi，西xī面miàn。主zhǔ者zhě公gōng服fú立lì于yú阼zuò阶jiē下xià，当dāng东dōng序xù，西xī面miàn。诸zhū亲qīn公gōng服fú立lì于yú罍léi洗xǐ东dōng南nán，西xī面miàn北běi上shàng。尊zūn者zhě在zài别bié室shì。傧bīn者zhě公gōng服fú立lì于yú门mén内nèi道dào东dōng，北běi面miàn。冠guān者zhě双shuāng童tóng髻jì、空kōng顶dǐng帻zé、双shuāng玉yù导dǎo、彩cǎi褶zhě、锦jǐn绅shēn、乌wū皮pí履lǚ，六liù品pǐn以yǐ下xià，导dǎo不bù以yǐ玉yù，立lì于yú房fáng中zhōng，南nán面miàn。主zhǔ者zhě、赞zàn冠guān者zhě公gōng服fú立lì于yú房fáng内nèi户hù东dōng，西xī面miàn。宾bīn及jí赞zàn冠guān者zhě出chū次cì，立lì于yú门mén西xī，东dōng面miàn北běi上shàng。傧bīn者zhě进jìn受shòu命mìng，出chū立lì门mén东dōng，西xī面miàn，曰yuē：“敢gǎn请qǐng事shì。”宾bīn曰yuē：“某mǒu子zi有yǒu嘉jiā礼lǐ，命mìng某mǒu执zhí事shì。”傧bīn者zhě入rù告gào，主zhǔ者zhě迎yíng宾bīn于yú大dà门mén外wài之zhī东dōng，西xī面miàn，再zài拜bài，宾bīn答dá拜bài。主zhǔ者zhě揖yī赞zàn冠guān者zhě，赞zàn冠guān者zhě报bào揖yī。又yòu揖yī宾bīn，宾bīn报bào揖yī。主zhǔ者zhě入rù，宾bīn赞zàn次cì入rù，及jí内nèi门mén至zhì阶jiē。主zhǔ者zhě请qǐng升shēng，宾bīn三sān辞cí，乃nǎi升shēng。主zhǔ者zhě自zì阼zuò阶jiē，立lì于yú席xí东dōng，西xī向xiàng；宾bīn自zì西xī阶jiē，立lì于yú席xí西xī，东dōng向xiàng。宾bīn赞zàn冠guān者zhě及jí庭tíng，盥guàn于yú洗xǐ，升shēng自zì西xī阶jiē，入rù于yú东dōng房fáng，立lì于yú主zhǔ赞zàn冠guān者zhě之zhī南nán，西xī面miàn。主zhǔ赞zàn冠guān者zhě导dǎo冠guān者zhě立lì于yú房fáng外wài之zhī西xī，南nán面miàn。宾bīn赞zàn冠guān者zhě取qǔＡＯ栉zhì簪zān，跪guì奠diàn于yú筵yán南nán端duān，退tuì立lì于yú席xí北běi，少shǎo东dōng，西xī面miàn。宾bīn揖yī冠guān者zhě，冠guān者zhě进jìn升shēng席xí，西xī向xiàng坐zuò。宾bīn赞zàn冠guān者zhě进jìn筵yán前qián，东dōng西xī跪guì，脱tuō双shuāng童tóng髻jì，栉zhì毕bì，设shèＡＯ，兴xīng，复fù位wèi立lì。宾bīn降jiàng至zhì罍léi，洗xǐ盥guàn讫qì，诣yì西xī阶jiē。主zhǔ者zhě立lì于yú席xí后hòu西xī面miàn，宾bīn立lì于yú西xī阶jiē上shàng，东dōng面miàn。执zhí缁zī布bù冠guān者zhě升shēng，宾bīn降jiàng一yī等děng受shòu之zhī，右yòu执zhí项xiàng，左zuǒ执zhí前qián，进jìn冠guān者zhě筵yán前qián，东dōng向xiàng立lì。祝zhù用yòng士shì礼lǐ祝zhù词cí，祝zhù毕bì，跪guì冠guān。兴xīng，复fù位wèi。宾bīn赞zàn冠guān者zhě进jìn筵yán前qián，东dōng面miàn跪guì，结jié缨yīng，兴xīng，复fù位wèi。冠guān者zhě兴xīng，宾bīn揖yī之zhī适shì房fáng，宾bīn主zhǔ皆jiē坐zuò。冠guān者zhě衣yī青qīng衣yī素sù裳shang出chū户hù西xī，南nán面miàn立lì，宾bīn主zhǔ俱jù兴xīng。宾bīn揖yī冠guān者zhě，冠guān者zhě进jìn升shēng席xí，西xī向xiàng坐zuò。宾bīn赞zàn冠guān者zhě跪guì，脱tuō缁zī布bù冠guān，栉zhì毕bì，设shèＡＯ。宾bīn进jìn进jìn贤xián冠guān，立lì祝zhù，如rú初chū加jiā礼lǐ。祝zhù毕bì，跪guì冠guān，兴xīng，复fù位wèi。宾bīn赞zàn冠guān者zhě跪guì，脱tuō进jìn贤xián冠guān，栉zhì毕bì，设shèＡＯ。宾bīn进jìn爵jué弁biàn，立lì祝zhù，如rú再zài加jiā礼lǐ。宾bīn赞zàn冠guān者zhě，设shè簪zān结jié缨yīng如rú前qián。冠guān者zhě适shì房fáng，著zhù爵jué弁biàn之zhī服fú出chū。主zhǔ赞zàn冠guān者zhě彻chèＡＯ栉zhì及jí筵yán，入rù于yú房fáng。又yòu设shè筵yán于yú室shì户hù西xī，南nán向xiàng。冠guān者zhě出chū房fáng户hù西xī，南nán面miàn立lì。主zhǔ赞zàn洗xǐ觯zhì于yú房fáng，酌zhuó醴lǐ出chū，南nán面miàn立lì。宾bīn揖yī冠guān者zhě就jiù筵yán西xī，南nán面miàn立lì。宾bīn受shòu醴lǐ，进jìn冠guān者zhě筵yán前qián，北běi面miàn立lì。祝zhù毕bì，冠guān者zhě拜bài受shòu觯zhì，宾bīn复fù西xī阶jiē上shàng答dá拜bài。执zhí馔zhuàn者zhě进jìn馔zhuàn于yú筵yán，冠guān者zhě左zuǒ执zhí觯zhì，右yòu取qǔ脯pú，祭jì于yú笾biān豆dòu间jiān。赞zàn者zhě取qǔ胏zǐ一yī以yǐ授shòu冠guān者zhě，奠diàn觯zhì于yú荐jiàn西xī以yǐ祭jì。冠guān者zhě坐zuò取qǔ觯zhì，祭jì醴lǐ，奠diàn觯zhì，再zài拜bài，宾bīn答dá拜bài。冠guān者zhě执zhí觯zhì兴xīng，宾bīn主zhǔ俱jù坐zuò。冠guān者zhě升shēng筵yán，跪guì奠diàn觯zhì于yú荐jiàn东dōng。兴xīng，进jìn，北běi面miàn跪guì取qǔ脯pú，降jiàng自zì西xī阶jiē。入rù见jiàn母mǔ，进jìn奠diàn脯pú于yú席xí前qián。退tuì，再zài拜bài出chū。母mǔ不bù在zài，则zé使shǐ人rén受shòu脯pú于yú西xī阶jiē下xià。

初chū，冠guān者zhě入rù见jiàn母mǔ，宾bīn主zhǔ俱jù兴xīng。宾bīn降jiàng，当dāng西xī序xù东dōng面miàn立lì，主zhǔ者zhě降jiàng，当dāng东dōng序xù西xī面miàn立lì。冠guān者zhě出chū，立lì于yú西xī阶jiē东dōng，南nán面miàn。宾bīn少shǎo进jìn字zì之zhī，辞cí同tóng士shì礼lǐ。冠guān者zhě再zài拜bài，跪guì曰yuē：“某mǒu不bù敏mǐn，夙sù夜yè祗zhī承chéng。”宾bīn出chū，主zhǔ者zhě送sòng于yú内nèi门mén外wài，西xī向xiàng，请qǐng礼lǐ从cóng者zhě。宾bīn就jiù次cì，主zhǔ者zhě入rù。

初chū，宾bīn出chū，冠guān者zhě东dōng面miàn见jiàn诸zhū亲qīn，诸zhū亲qīn拜bài之zhī，冠guān者zhě答dá拜bài。冠guān者zhě西xī向xiàng拜bài宾bīn赞zàn，宾bīn赞zàn亦yì答dá拜bài。见jiàn诸zhū尊zūn于yú别bié室shì，亦yì如rú之zhī。宾bīn主zhǔ既jì释shì服fú，入rù醴lǐ席xí，一yī献xiàn讫qì，宾bīn与yǔ众zhòng宾bīn出chū次cì，立lì于yú门mén东dōng，西xī面miàn。主zhǔ者zhě出chū揖yī宾bīn，宾bīn报bào揖yī。主zhǔ者zhě先xiān入rù，宾bīn及jí众zhòng宾bīn从cóng之zhī。至zhì阶jiē，宾bīn立lì于yú西xī阶jiē上shàng，主zhǔ者zhě立lì于yú东dōng阶jiē上shàng，众zhòng宾bīn立lì于yú西xī阶jiē下xià。主zhǔ者zhě授shòu币bì篚fěi于yú宾bīn赞zàn，复fù位wèi，还hái阼zuò阶jiē上shàng，北běi面miàn拜bài送sòng。宾bīn赞zàn降jiàng自zì西xī阶jiē，主zhǔ者zhě送sòng宾bīn于yú大dà门mén外wài，西xī面miàn，再zài拜bài而ér入rù。孤gū子zi则zé诸zhū父fù诸zhū兄xiōng戒jiè宾bīn。冠guān之zhī日rì，主zhǔ者zhě紒jì而ér迎yíng宾bīn，冠guān于yú阼zuò阶jiē下xià，其qí仪yí亦yì如rú之zhī。明míng日rì见jiàn庙miào，冠guān者zhě朝cháo服fú入rù南nán门mén中zhōng庭tíng道dào西xī，北běi面miàn再zài拜bài出chū。

○庶shù人rén冠guàn礼lǐ

古gǔ冠guàn礼lǐ之zhī存cún者zhě惟wéi士shì礼lǐ，后hòu世shì皆jiē推tuī而ér用yòng之zhī。明míng洪hóng武wǔ元yuán年nián诏zhào定dìng冠guàn礼lǐ，下xià及jí庶shù人rén，纤xiān悉xī备bèi具jù。然rán自zì品pǐn官guān而ér降jiàng，鲜xiǎn有yǒu能néng行xíng之zhī者zhě，载zài之zhī礼lǐ官guān，备bèi故gù事shì而ér已yǐ。

凡fán男nán子zi年nián十shí五wǔ至zhì二èr十shí，皆jiē可kě冠guān。将jiāng冠guān，筮shì日rì，筮shì宾bīn，戒jiè宾bīn，俱jù如rú品pǐn官guān仪yí。是shì日rì，夙sù兴xīng，张zhāng幄wò为wèi房fáng于yú厅tīng事shì东dōng，皆jiē盛shèng服fú。设shè盥guàn于yú阼zuò阶jiē下xià东dōng南nán，陈chén服fú于yú房fáng中zhōng西xī牖yǒu下xià。席xí二èr在zài南nán，酒jiǔ在zài服fú北běi次cì。幞fú头tóu巾jīn帽mào，各gè盛shèng以yǐ盘pán，三sān人rén捧pěng之zhī，立lì于yú堂táng下xià西xī阶jiē之zhī西xī，南nán向xiàng东dōng上shàng。主zhǔ人rén立lì于yú阼zuò阶jiē下xià，诸zhū亲qīn立lì于yú盥guàn东dōng，傧bīn者zhě立lì于yú门mén外wài以yǐ俟qí宾bīn。冠guān者zhě双shuāng紒jì袍páo，勒lēi帛bó素sù履lǚ待dài于yú房fáng。宾bīn至zhì，主zhǔ人rén出chū迎yíng，揖yī而ér入rù。坐zuò定dìng，冠guān者zhě出chū于yú房fáng，执zhí事shì者zhě请qǐng行xíng事shì。宾bīn之zhī赞zàn者zhě取qǔ栉zhì总zǒng篦bì幧qiāo头tóu，置zhì于yú席xí南nán端duān。宾bīn揖yī冠guān者zhě，即jí席xí西xī向xiàng坐zuò。赞zàn者zhě为wèi之zhī栉zhì，合hé紒jì施shī总zǒng，加jiā幧qiāo头tóu。宾bīn降jiàng，主zhǔ亦yì降jiàng，立lì于yú阼zuò阶jiē下xià。宾bīn盥guàn，主zhǔ人rén揖yī让ràng，升shēng自zì西xī阶jiē，复fù位wèi。执zhí事shì者zhě进jìn巾jīn，宾bīn降jiàng一yī等děng受shòu之zhī，诣yì冠guān者zhě席xí前qián，东dōng向xiàng。祝zhù词cí同tóng品pǐn官guān。祝zhù讫qì，跪guì著zhù巾jīn。兴xīng，复fù位wèi。冠guān者zhě兴xīng，宾bīn揖yī之zhī入rù房fáng，易yì服fú，深shēn衣yī大dà带dài，出chū就jiù冠guān席xí。宾bīn盥guàn如rú初chū。执zhí事shì者zhě进jìn帽mào，宾bīn降jiàng二èr等děng受shòu之zhī。进jìn祝zhù，跪guì，冠guān讫qì，兴xīng，复fù位wèi。揖yī冠guān者zhě入rù房fáng，易yì服fú，襕lán衫shān要yào带dài，出chū就jiù冠guān席xí。宾bīn盥guàn如rú初chū。执zhí事shì者zhě进jìn幞fú头tóu，宾bīn降jiàng三sān等děng受shòu之zhī。进jìn祝zhù，跪guì，冠guān讫qì，兴xīng，复fù位wèi。揖yī冠guān者zhě入rù房fáng，易yì公gōng服fú出chū。执zhí事shì者zhě彻chè冠guān席xí，设shè醴lǐ席xí于yú西xī阶jiē，南nán向xiàng。赞zàn者zhě酌zhuó醴lǐ出chū房fáng，立lì于yú冠guān者zhě之zhī南nán。宾bīn揖yī冠guān者zhě即jí席xí，西xī向xiàng立lì。宾bīn受shòu醴lǐ，诣yì席xí前qián北běi面miàn祝zhù。冠guān者zhě拜bài受shòu，宾bīn答dá拜bài。执zhí事shì者zhě进jìn馔zhuàn，冠guān者zhě即jí席xí坐zuò，饮yǐn食shí讫qì，再zài拜bài。宾bīn答dá拜bài。冠guān者zhě离lí席xí，立lì于yú西xī阶jiē之zhī东dōng，南nán向xiàng。宾bīn字zì之zhī，如rú品pǐn官guān词cí。冠guān者zhě拜bài，宾bīn答dá拜bài。冠guān者zhě拜bài父fù母mǔ，父fù母mǔ为wèi之zhī起qǐ。拜bài诸zhū父fù之zhī尊zūn者zhě，遂suì出chū见jiàn乡xiāng先xiān生shēng及jí父fù之zhī执zhí友yǒu。先xiān生shēng执zhí友yǒu皆jiē答dá拜bài。宾bīn退tuì，主zhǔ人rén请qǐng礼lǐ宾bīn，固gù请qǐng，乃nǎi入rù，设shè酒jiǔ馔zhuàn。宾bīn退tuì，主zhǔ人rén酬chóu宾bīn赞zàn，侑yòu以yǐ币bì。礼lǐ毕bì，主zhǔ人rén以yǐ冠guān者zhě见jiàn于yú祠cí堂táng，再zài拜bài出chū。