(1) 晉jìn書shū亮liàng傳chuán及jí通tōng鑑jiàn九jiǔ⼗四sì作zuò「此cǐ⼿何hé可kě使shǐ著zhù賊zéi」！胡hú注zhù云yún：「⾔射shè不bù能néng

殺shā賊zéi，⽽反fǎn射shè殺shā柂yí⼯，⾃恨hèn之zhī辭cí也yě。」 嘉jiā錫xī案àn：晉jìn書shū通tōng鑑jiàn均jūn⾔「亮liàng左zuǒ右yòu

射shè賊zéi，誤wù中zhōng柂yí⼯」。世shì說shuō先xiān⾔亮liàng率lǜ左zuǒ右yòu⼗餘yú⼈乘chéng⼩船chuán西xī奔bēn，⽅敘xù射shè中zhōng柂yí⼯

事shì，則zé射shè者zhě亦yì是shì亮liàng左zuǒ右yòu，⾮亮liàng也yě。假jiǎ使shǐ是shì亮liàng⼿⾃發fā⽮，則zé左zuǒ右yòu何hé爲wèi失shī⾊不bù

安ān，豈qǐ畏wèi亮liàng盡jǐn殺shā餘yú⼈耶yé？既jì⾮亮liàng所suǒ射shè，亮liàng何hé⽤作zuò⾃恨hèn之zhī辭cí。胡hú注zhù望wàng⽂⽣義yì，

理lǐ不bù可kě通tōng。顧gù炎yán武wǔ⽇知zhī錄lù⼆⼗七qī以yǐ注zhù爲wèi⾮是shì，⽽⽈：「亮liàng意yì蓋gài謂wèi有yǒu此cǐ善shàn射shè

之zhī⼿，使shǐ著zhù賊zéi⾝，亦yì必bì應yīng弦xián⽽倒dào⽿。解jiě嘲cháo之zhī語yǔ也yě。」趙zhào紹shào祖zǔ通tōng鑑jiàn胡hú注zhù商shāng五wǔ

則zé⽈：「余yú按àn柂yí⼯在zài船chuán後hòu，亮liàng船chuán正zhèng⾛，⽽賊zéi追zhuī之zhī。故gù左zuǒ右yòu射shè賊zéi，誤wù中zhōng柂yí⼯，

船chuán上shàng⼈不bù知zhī，疑yí⾈中zhōng有yǒu變biàn，失shī⾊欲yù散sàn。⽽亮liàng故gù⽰閒xián暇xiá以yǐ安ān之zhī。⾔此cǐ箭jiàn若ruò得dé

著zhù賊zéi，亦yì必bì應yīng弦xián⽽倒dào也yě。解jiě嘲cháo之zhī辭cí⽿。」 嘉jiā錫xī⼜案àn：顧gù⽒之zhī解jiě庾yǔ亮liàng語yǔ雖suī

是shì，⽽云yún解jiě嘲cháo之zhī語yǔ，則zé仍réng以yǐ爲wèi亮liàng所suǒ⾃射shè，尚shàng沿yán胡hú注zhù之zhī誤wù。趙zhào⽒以yǐ爲wèi亮liàng左zuǒ右yòu

所suǒ射shè是shì也yě。⽽謂wèi船chuán上shàng⼈疑yí⾈中zhōng有yǒu變biàn，則zé於yú情qíng事shì尚shàng未wèi協xié。蓋gài亮liàng左zuǒ右yòu射shè賊zéi，流liú

⽮亂luàn發fā。及jí誤wù中zhōng柂yí⼯，亦yì不bù知zhī此cǐ箭jiàn是shì誰shuí所suǒ射shè。既jì已yǐ肇zhào禍huò，⼈⼈⾃疑yí，畏wèi亮liàng

嗔chēn怒nù，且qiě悔huǐ且qiě懼jù。故gù倉cāng⿈欲yù散sàn，亮liàng乃nǎi鎮zhèn靜jìng不bù驚jīng，從cóng容róng談tán笑xiào，⾔此cǐ⼿所suǒ發fā之zhī

箭jiàn若ruò使shǐ著zhù賊zéi，那nà可kě復fù當dāng？不bù惟wéi不bù怒nù，且qiě反fǎn獎jiǎng其qí善shàn射shè。於yú是shì衆zhòng⼼遂suì安ān也yě。晉jìn

書shū亦yì未wèi解jiě此cǐ意yì，改gǎi那nà可kě爲wèi何hé可kě，不bù合hé當dāng時shí語yǔ氣qì矣yǐ。