《书shū》曰yuē：若ruò药yào不bù瞑míng眩xuàn，厥jué疾jí不bù瘳chōu，须xū是shì契qì些xiē苦kǔ极jí方fāng始shǐ得dé。蔡cài云yún：上shàng蔡cài也yě，杂zá佛fú老lǎo。曰yuē：只zhǐ他tā见jiàn识shí又yòu高gāo。蔡cài云yún：上shàng蔡cài老lǎo氏shì之zhī学xué多duō，龟guī山shān佛fú氏shì之zhī说shuō多duō，游yóu氏shì只zhǐ杂zá佛fú，吕lǚ与yǔ叔shū高gāo于yú诸zhū公gōng。曰yuē：然rán。这zhè大dà段duàn有yǒu筋jīn骨gǔ，惜xī其qí早zǎo死sǐ，若ruò不bù早zǎo死sǐ，也yě须xū理lǐ会huì得dé到dào。蔡cài又yòu因yīn说shuō律lǜ管guǎn云yún：伊yī川chuān何hé不bù理lǐ会huì？想xiǎng亦yì不bù及jí理lǐ会huì，还hái无wú人rén相xiāng共gòng理lǐ会huì。然rán康kāng节jié所suǒ理lǐ会huì，伊yī川chuān亦yì不bù理lǐ会huì。曰yuē：便biàn是shì伊yī川chuān不bù肯kěn理lǐ会huì这zhè般bān所suǒ在zài。贺hè孙sūn游yóu、杨yáng、谢xiè，三sān君jūn子zǐ，初chū皆jiē学xué禅chán，后hòu来lái余yú禅chán犹yóu在zài，故gù学xué之zhī者zhě多duō流liú于yú禅chán，游yóu先xiān生shēng大dà是shì禅chán学xué。德dé明míng看kàn道dào理lǐ不bù可kě不bù子zi细xì，程chéng门mén高gāo弟dì如rú谢xiè上shàng蔡cài，游yóu定dìng夫fū，杨yáng龟guī山shān辈bèi下xià，梢shāo皆jiē入rù禅chán学xué去qù，必bì是shì程chéng先xiān生shēng当dāng初chū说shuō得dé高gāo了le。他tā门mén只zhǐ日rì卓zhuó见jiàn上shàng一yī截jié，少shǎo下xià面miàn著zhù实shí工gōng夫fu，故gù流liú弊bì至zhì此cǐ。淳chún问wèn明míng道dào论lùn元yuán事shì须xū并bìng用yòng，张zhāng蔡cài之zhī党dǎng曰yuē：明míng道dào只zhǐ是shì欲yù与yǔ此cǐ数shù人rén者zhě共gòng变biàn其qí法fǎ，且qiě诱yòu他tā入rù脚jiǎo来lái，做zuò问wèn如rú此cǐ。却què似shì任rèn术shù曰yuē：处chǔ事shì亦yì有yǒu不bù能néng免miǎn者zhě，但dàn明míng道dào是shì至zhì诚chéng为wèi之zhī此cǐ数shù人rén者zhě，亦yì不bù相xiāng疑yí忌jì。然rán须xū是shì明míng道dào方fāng能néng了le此cǐ，后hòu来lái元yuán诸zhū公gōng治zhì得dé此cǐ党dǎng太tài峻jùn，亦yì不bù待dài其qí服fú罪zuì。温wēn公gōng《论lùn役yì法fǎ疏shū略lüè》悉xī为wèi章zhāng子zi厚hòu反fǎn驳bó只zhǐ一yí向xiàng罢bà，遂suì不bù问wèn所suǒ论lùn是shì非fēi，却què是shì太tài峻jùn急jí于yú当dāng时shí，如rú蔡cài确què辈bèi留liú得dé在zài朝cháo廷tíng，岂qǐ不bù害hài事shì？德dé明míng明míng道dào行héng状zhuàng说shuō孝xiào弟dì礼lǐ乐yuè处chù，上shàng两liǎng句jù说shuō心xīn，下xià两liǎng句jù说shuō用yòng，古gǔ不bù必bì验yàn。今jīn因yīn横héng渠qú欲yù置zhì田tián验yàn井jǐng田tián，故gù云yún尔ěr。横héng渠qú说shuō话huà多duō有yǒu如rú此cǐ处chù。可kě学xué伊yī川chuān见jiàn朱zhū光guāng庭tíng所suǒ编biān语yǔ录lù云yún：某mǒu在zài何hé必bì读dú此cǐ，若ruò伊yī川chuān不bù在zài，则zé何hé可kě不bù读dú。盖gài乡xiāng以yǐ下xià论lún语yǔ录lù或huò问wèn尹yǐn和hé靖jìng言yán看kàn语yǔ录lù，伊yī川chuān云yún：某mǒu在zài何hé必bì看kàn此cǐ，此cǐ语yǔ如rú何hé？曰yuē：伊yī川chuān在zài便biàn不bù必bì看kàn，伊yī川chuān不bù在zài了le，如rú何hé不bù看kàn？只zhǐ是shì门mén人rén所suǒ编biān，各gè随suí所suǒ见jiàn，浅qiǎn深shēn却què要yào自zì家jiā分fēn别bié他tā是shì非fēi。前qián辈bèi有yǒu言yán不bù必bì观guān语yǔ录lù，只zhǐ看kàn《易yì传chuán》等děng书shū自zì好hǎo，天tiān下xià亦yì无wú恁nèn地dì道dào理lǐ。如rú此cǐ则zé只zhǐ当dāng读dú六liù经jīng不bù当dàng看kàn论lùn孟mèng矣yǐ。天tiān下xià事shì无wú高gāo无wú下xià，无wú小xiǎo无wú大dà，若ruò切qiè已yǐ下xià工gōng夫fū，件jiàn件jiàn是shì自zì家jiā底dǐ，若ruò不bù下xià工gōng夫fu，拣jiǎn书shū来lái看kàn亦yì无wú益yì。

先xiān生shēng又yòu言yán：语yǔ录lù是shì杂zá载zài，只zhǐ如rú闲xián说shuō一yī件jiàn话huà偶ǒu然rán引yǐn上shàng经jīng史shǐ上shàng，便biàn把bǎ来lái编biān了le。明míng日rì人rén又yòu随suí上shàng面miàn去qù看kàn，直zhí是shì有yǒu学xué力lì方fāng能néng分fēn晓xiǎo。嫌xián记jì录lù言yán语yǔ难nán，故gù程chéng子zi谓wèi若ruò不bù得dé某mǒu之zhī心xīn，则zé是shì记jì得de他tā底dǐ意yì思si。今jīn遗yí书shū某mǒu所suǒ以yǐ各gè存cún所suǒ记jì人rén之zhī姓xìng名míng者zhě，盖gài欲yù人rén辩biàn识shí得dé耳ěr。今jīn观guān上shàng蔡cài所suǒ记jì，则zé十shí分fēn中zhōng自zì有yǒu三sān分fēn以yǐ上shàng是shì上shàng蔡cài意yì思si了le，故gù其qí所suǒ记jì多duō有yǒu激jī扬yáng发fā越yuè之zhī意yì。游yóu氏shì所suǒ说shuō，则zé有yǒu温wēn纯chún不bù决jué之zhī意yì。李lǐ端duān伯bó所suǒ记jì，则zé平píng正zhèng。质zhì夫fū所suǒ记jì虽suī简jiǎn约yuē，然rán甚shèn明míng切qiè。看kàn得dé来lái刘liú质zhì夫fū那nà人rén日rì煞shā高gāo，惜xī乎hū其qí不bù寿shòu。广guǎng杨yáng志zhì仁rén问wèn明míng道dào说shuō话huà，曰yuē：最zuì难nán看kàn须xū是shì轻qīng轻qīng地dì挨āi傍bàng他tā，描miáo摸mō他tā，意yì思si方fāng得dé。若ruò将jiāng来lái解jiě解jiě不bù得dé，须xū是shì看kàn得dé道dào理lǐ大dà段duàn熟shú，方fāng可kě看kàn。节jié明míng道dào说shuō话huà浑hún沦lún煞shā高gāo，学xué者zhě难nán看kàn。淳chún说shuō明míng道dào言yán语yǔ尽jǐn宽kuān平píng，伊yī川chuān言yán语yǔ初chū难nán看kàn，细xì读dú有yǒu滋zī味wèi。又yòu云yún：某mǒu说shuō大dà处chù自zì与yǔ伊yī川chuān合hé，小xiǎo处chù却què时shí有yǒu意yì不bù同tóng。说shuō南nán轩xuān见jiàn处chù高gāo，如rú架jià屋wū相xiāng似sì，大dà间jiān架jià已yǐ就jiù，只zhǐ中zhōng间jiān少shǎo装zhuāng折zhé。写xiě问wèn遗yí书shū中zhōng说shuō孔kǒng孟mèng一yī段duàn看kàn见jiàn不bù甚shèn有yǒu异yì，南nán轩xuān好hǎo提tí出chū，曰yuē：明míng道dào云yún，我wǒ自zì做zuò天tiān里lǐ，此cǐ句jù只zhǐ是shì带dài过guò，后hòu来lái却què说shuō是shì以yǐ天tiān自zì处chù，便biàn错cuò了le。要yào之zhī此cǐ句jù，亦yì是shì明míng道dào一yī时shí之zhī意yì思si如rú此cǐ。今jīn必bì欲yù执zhí以yǐ为wéi定dìng说shuō。却què向xiàng空kōng去qù了le。可kě学xué以yǐ下xià二èr程chéng子zi附fù年nián谱pǔ行xíng状zhuàng又yòu问wèn伊yī川chuān于yú陈chén乞qǐ封fēng父fù祖zǔ之zhī问wèn云yún：待dài别bié时shí说shuō过guò，谓wèi此cǐ句jù出chū朝cháo廷tíng合hé行xíng之zhī礼lǐ，当dāng令lìng有yǒu司sī检jiǎn举jǔ行xíng下xià，亦yì不bù必bì俟qí陈chén乞qǐ也yě。答dá云yún：如rú此cǐ名míng义yì却què正zhèng。过guò问wèn伊yī川chuān临lín终zhōng时shí，或huò曰yuē：平píng生shēng学xué底dǐ，正zhèng要yào今jīn日rì用yòng。伊yī川chuān开kāi目mù曰yuē：说shuō要yào用yòng便biàn不bú是shì。如rú何hé？曰yuē：说shuō要yào用yòng便biàn是shì两liǎng心xīn间jiān，明míng道dào诗shī云yún：旁páng人rén不bù识shí予yǔ心xīn乐lè，将jiāng为wèi偷tōu闲xián学xué少shào年nián。此cǐ是shì后hòu生shēng时shí气qì象xiàng，眩xuàn露lù无wú含hán蓄xù。正zhèng叔shū

【朱zhū子zi语yǔ略lüè】

明míng道dào曾céng看kàn释shì老lǎo书shū，伊yī川chuān庄zhuāng列liè亦yì不bù曾céng看kàn。明míng道dào云yún：后hòu来lái须xū着zhe看kàn，不bù看kàn无wú缘yuán知zhī他tā道dào理lǐ。明míng道dào天tiān资zī高gāo明míng得dé容róng易yì，问wèn伊yī川chuān因yīn何hé而ér见jiàn道dào？曰yuē：他tā说shuō求qiú之zhī六liù经jīng而ér得dé，但dàn也yě是shì于yú廉lián溪xī处chù见jiàn得dé个gè大dà道dào理lǐ，占zhàn地dì位wèi了le。道dào夫fū问wèn程chéng子zi云yún：昔xī尝cháng受shòu学xué于yú周zhōu茂mào叔shū，每měi令lìng寻xún颜yán子zi仲zhòng尼ní乐lè处chù，所suǒ乐lè何hé事shì？道dào夫fū窃qiè意yì孔kǒng颜yán之zhī乐lè只zhǐ是shì私sī意yì净jìng尽jìn，天tiān理lǐ昭zhāo融róng，自zì然rán无wú一yī毫háo系xì累lèi耳ěr。曰yuē：然rán。伊yī川chuān好hào学xué，论lùn十shí八bā时shí作zuò。明míng道dào十shí四sì五wǔ便biàn学xué圣shèng人rén，二èr十shí及jí弟dì，出chū去qù做zuò官guān，一yí向xiàng长zhǎng进jìn，《定dìng性xìng书shū》是shì二èr十shí二èr三sān时shí作zuò。是shì时shí游yóu山shān许xǔ多duō诗shī甚shèn好hǎo，义yì刚gāng曰yuē：前qián辈bèi也yě多duō是shì背bèi处chù做zuò几jǐ年nián方fāng成chéng。先xiān生shēng曰yuē：也yě不bù恁nèn底dǐ，如rú明míng道dào自zì是shì二èr十shí岁suì及jí第dì，一yí向xiàng出chū来lái做zuò官guān，自zì恁nèn地dì便biàn好hǎo了le。杨yáng至zhì之zhī问wèn程chéng先xiān生shēng：当dāng初chū进jìn说shuō只zhǐ以yǐ圣shèng人rén之zhī说shuō为wèi可kě必bì信xìn，先xiān王wáng之zhī法fǎ为wèi可kě必bì行xíng，不bù彳chì丑chǒu滞zhì于yú近jìn规guī，不bù迁qiān惑huò于yú众zhòng口kǒu，必bì期qī天tiān下xià如rú三sān代dài之zhī世shì何hé也yě？先xiān生shēng曰yuē：也yě只zhǐ得dé恁nèn地dì说shuō。明míng道dào王wáng伯bó答dá刂dāo子zi说shuō得dé好hǎo，自zì古gǔ论lùn王wáng伯bó至zhì此cǐ无wú余yú蕴yùn矣yǐ。程chéng先xiān生shēng所suǒ以yǐ有yǒu功gōng于yú后hòu学xué者zhě，最zuì是shì敬jìng之zhī一yī字zì有yǒu力lì。伊yī川chuān先xiān生shēng多duō说shuō敬jìng，敬jìng则zé此cǐ心xīn不bù放fàng，事shì事shì皆jiē从cóng此cǐ做zuò去qù，伊yī川chuān性xìng即jí理lǐ也yě。横héng渠qú心xīn统tǒng性xìng情qíng，二èr句jù颠diān扑pū不bù破pò，若ruò天tiān资zī大dà段duàn高gāo则zé学xué明míng道dào，若ruò不bù及jí明míng道dào，则zé且qiě学xué伊yī川chuān。横héng渠qú问wèn明míng道dào可kě比bǐ颜yán子zi，伊yī川chuān可kě比bǐ孟mèng子zi否fǒu？曰yuē：明míng道dào可kě比bǐ颜yán子zi。孟mèng子zi才cái高gāo，恐kǒng伊yī川chuān未wèi到dào孟mèng子zi处chù。然rán伊yī川chuān收shōu束shù检jiǎn制zhì处chù，孟mèng子zi却què不bù能néng到dào。明míng道dào说shuō话huà尽jǐn高gāo，邵shào张zhāng说shuō得dé端duān的de处chù尽jǐn好hǎo，伊yī川chuān之zhī学xué于yú大dà体tǐ上shàng莹yíng彻chè，于yú小xiǎo节jié目mù上shàng犹yóu有yǒu疏shū处chù。康kāng节jié却què能néng尽jǐn得dé事shì物wù之zhī变biàn，却què于yú大dà体tǐ上shàng有yǒu未wèi莹yíng处chù。而ér今jīn看kàn文wén字zì，古gǔ圣shèng贤xián说shuō底dǐ不bù差chà，近jìn时shí文wén字zì惟wéi程chéng先xiān生shēng，张zhāng先xiān生shēng，康kāng说shuō节jié底dǐ不bù差chà。至zhì如rú门mén人rén之zhī说shuō便biàn有yǒu病bìng，看kàn道dào理lǐ不bù可kě不bù仔zǐ细xì，程chéng门mén高gāo弟dì如rú谢xiè上shàng蔡cài，游yóu定dìng夫fū，杨yáng龟guī山shān辈bèi，下xià稍shāo皆jiē入rù禅chán学xué去qù。

【朱zhū子zi语yǔ续xù录lù】

程chéng门mén诸zhū子zi在zài当dāng时shí亲qīn见jiàn二èr程chéng，至zhì于yú释shì氏shì却què多duō看kàn不bù破pò。是shì不bù可kě晓xiǎo，观guān《中zhōng庸yōng》说shuō中zhōng可kě见jiàn。吴wú必bì大dà录lù，此cǐ下xià，云yún子zi澄chéng作zuò《近jìn思sī续xù录lù》，其qí劝quàn他tā不bù必bì作zuò者zhě，盖gài接jiē续xù他tā二èr程chéng思sī不bù得dé。如rú龟guī山shān云yún：吾wú儒rú与yǔ释shì氏shì，其qí差chà只zhǐ在zài杪miǎo忽hū之zhī间jiān。某mǒu谓wèi何hé止zhǐ杪miǎo忽hū？直zhí是shì从cóng源yuán头tóu便biàn不bù同tóng。伯bó丰fēng问wèn崇chóng正zhèng辩biàn如rú何hé？曰yuē：崇chóng正zhèng辩biàn亦yì好hǎo。伯bó丰fēng又yòu曰yuē：今jīn禅chán学xué家jiā亦yì谓wèi所suǒ辩biàn者zhě，皆jiē其qí门mén中zhōng自zì不bù以yǐ为wéi然rán。先xiān生shēng曰yuē：不bù成chéng。吾wú儒rú守shǒu三sān纲gāng五wǔ常cháng，若ruò有yǒu人rén道dào不bú是shì，亦yì可kě谓wèi吾wú儒rú自zì不bù以yǐ为wéi然rán否fǒu。又yòu问wèn此cǐ书shū只zhǐ论lùn其qí迹jì亦yì好hǎo，伊yī川chuān曰yuē：不bù若ruò只zhǐ于yú迹jì断duàn，毕bì竟jìng其qí迹jì是shì从cóng那nà里lǐ出chū来lái。胡hú明míng仲zhòng做zuò此cǐ书shū，说shuō得dé明míng白bái，若ruò五wǔ峰fēng说shuō话huà中zhōng，辩biàn氏shì处chù却què糊hú涂tú，他tā不bú到dào此cǐ，皇huáng王wáng大dà纪jì中zhōng，亦yì有yǒu数shù段duàn不bù分fēn晓xiǎo。郑zhèng问wèn明míng道dào到dào处chù响xiǎng应yìng，伊yī川chuān入rù朝cháo成chéng许xǔ多duō事shì，此cǐ亦yì可kě见jiàn二èr人rén用yòng处chǔ。曰yuē：明míng道dào从cóng容róng，伊yī川chuān都dōu挨āi不bù行xíng。陈chén后hòu之zhī间jiān伊yī川chuān做zuò时shí似shì孟mèng子zi否fǒu？曰yuē：孟mèng子zi较jiào活huó。问wèn孟mèng子zi做zuò时shí似shì伊yī尹yǐn否fǒu？先xiān生shēng首shǒu之zhī。又yòu曰yuē：孟mèng子zi传chuán伊yī尹yǐn许xǔ多duō话huà，当dāng时shí必bì是shì有yǒu一yī书shū该gāi载zài，程chéng子zi说shuō赞zàn化huà处chù谓wèi天tiān人rén各gè自zì有yǒu分fēn，说shuō得dé好hǎo。问wèn灵líng源yuán与yǔ潘pān子zi真zhēn书shū，今jīn人rén皆jiē将jiāng做zuò与yǔ伊yī川chuān书shū，谓wèi伊yī川chuān之zhī学xué，出chū于yú灵líng源yuán也yě。恐kǒng后hòu人rén以yǐ入rù传chuán灯dēng录lù中zhōng，如rú退tuì之zhī之zhī比bǐ不bù知zhī可kě寓yù于yú何hé书shū。注zhù破pò云yún：某mǒu旧jiù十shí年nián前qián闻wén此cǐ事shì，则zé半bàn夜yè起qǐ来lái为wèi作zuò文wén矣yǐ，其qí好hǎo辩biàn甚shèn也yě。

江jiāng文wén端duān明míng尝cháng言yán二èr程chéng之zhī学xué，非fēi全quán资zī于yú周zhōu先xiān生shēng者zhě，盖gài通tōng书shū人rén多duō忽hū略lüè，不bù曾céng考kǎo究jiū今jīn观guān通tōng书shū皆jiē是shì发fā明míng太tài极jí。书shū虽suī不bù多duō，而ér统tǒng纪jì已yǐ尽jǐn，二èr程chéng盖gài得dé其qí传chuán，但dàn二èr程chéng之zhī业yè广guǎng耳ěr。明míng道dào语yǔ宏hóng大dà，伊yī川chuān语yǔ亲qīn切qiè。伊yī川chuān语yǔ各gè随suí学xué者zhě意yì，所suǒ录lù不bù应yīng一yī人rén之zhī说shuō，其qí不bù同tóng如rú此cǐ。游yóu录lù语yǔ慢màn，上shàng蔡cài语yǔ录lù险xiǎn，刘liú质zhì夫fū语yǔ简jiǎn，永yǒng嘉jiā诸zhū公gōng语yǔ。絮xù尹yǐn和hé靖jìng疑yí伊yī川chuān之zhī说shuō，多duō其qí所suǒ未wèi闻wén。伊yī川chuān快kuài说shuō禅chán病bìng，如rú后hòu来lái湖hú南nán龟guī山shān之zhī弊bì，皆jiē已yǐ先xiān曾céng说shuō过guò。湖hú南nán正zhèng以yǐ为wéi善shàn，龟guī山shān求qiú中zhōng于yú喜xǐ怒nù哀āi乐lè之zhī前qián。伊yī川chuān令lìng吕lǚ进jìn伯bó去qù了le韩hán安ān道dào，李lǐ先xiān生shēng云yún：此cǐ等děng事shì须xū是shì自zì信xìn得dé及jí，如rú何hé教jiào人rén做zuò得dé？程chéng先xiān生shēng传chuán甚shèn备bèi，见jiàn徽huī庙miào实shí录lù吕lǚ伯bó恭gōng撰zhuàn。原yuán之zhī问wèn伊yī川chuān不bù答dá温wēn公gōng给gěi事shì中zhōng事shì如rú何hé？曰yuē：自zì是shì不bù容róng，谓wèi如rú两liǎng人rén有yǒu公gōng事shì，在zài官guān为wèi守shǒu，今jīn者zhě来lái问wèn自zì不bù当dàng答dá，问wèn者zhě已yǐ是shì失shī。曰yuē：此cǐ莫mò是shì避bì嫌xián否fǒu？曰yuē：不bù然rán。本běn原yuán已yǐ不bú是shì，与yǔ避bì嫌xián异yì。绍shào翁wēng窃qiè疑yí元yuán诸zhū公gōng荐jiàn伊yī川chuān先xiān生shēng者zhě甚shèn力lì，至zhì谓wèi其qí有yǒu经jīng天tiān纬wěi地dì之zhī才cái，尊zūn主zhǔ庇bì民mín之zhī术shù，至zhì是shì以yǐ通tōng直zhí郎láng判pàn西xī京jīng国guó子zǐ监jiàn。按àn官guān制zhì其qí实shí教jiào授shòu制zhì词cí何hé其qí寂jì寥liáo简jiǎn短duǎn，若ruò是shì中zhōng书shū舍shě人rén王wáng震zhèn所suǒ草cǎo，王wáng非fēi知zhī伊yī川chuān者zhě。绍shào翁wēng又yòu详xiáng庆qìng元yuán丞chéng相xiàng赵zhào公gōng，汝rǔ愚yú去qù国guó低dī胄zhòu始shǐ颛zhuān政zhèng，欲yù以yǐ党dǎng去qù天tiān下xià之zhī正zhèng人rén，必bì诋dǐ以yǐ伪wěi学xué，虽suī刘liú德dé秀xiù从cóng臾yú为wèi是shì说shuō，然rán伪wěi之zhī一yī字zì已yǐ。见jiàn于yú绍shào兴xīng制zhì词cí矣yǐ。先xiān是shì孔kǒng文wén仲zhòng，刘liú挚zhì顾gù临lín，亦yì尝cháng以yǐ伪wěi诋dǐ先xiān生shēng云yún。

【许xǔ鲁lǔ斋zhāi心xīn法fǎ】

先xiān生shēng曰yuē：可kě以yǐ为wèi万wàn世shì法fǎ者zhě，当dāng学xué孔kǒng子zi，虽suī学xué不bù至zhì，亦yì无wú弊bì也yě。又yòu曰yuē：象xiàng数shù莫mò过guò于yú邵shào先xiān生shēng，义yì理lǐ莫mò过guò于yú程chéng先xiān生shēng。

【黄huáng氏shì日rì抄chāo】

《传chuán闻wén杂zá记jì》明míng道dào常cháng曰yuē：天tiān理lǐ二èr字zì，却què是shì自zì家jiā体tǐ贴tiē出chū来lái。愚yú按àn《乐lè记jì》有yǒu“灭miè天tiān理lǐ而ér穷qióng人rén欲yù”之zhī语yǔ，至zhì明míng道dào先xiān生shēng始shǐ发fā越yuè大dà明míng于yú天tiān下xià。伊yī川chuān谓wèi铸zhù铜tóng钱qián宁níng亏kuī本běn则zé盗dào铸zhù息xī，卖mài官guān盐yán宁níng减jiǎn价jià则zé盐yán课kè增zēng。又yòu谓wèi温wēn公gōng变biàn法fǎ，未wèi可kě动dòng役yì法fǎ，动dòng即jí三sān五wǔ年nián不bù定dìng。其qí后hòu无wú一yī不bù验yàn。伊yī川chuān归guī自zì涪fú，见jiàn学xué者zhě多duō从cóng佛fó学xué，叹tàn曰yuē：惟wéi有yǒu杨yáng谢xiè二èr君jūn长zhǎng进jìn。呜wū呼hū！亦yì岂qǐ料liào其qí他tā学xué者zhě之zhī从cóng佛fú，未wèi足zú以yǐ惑huò世shì，而ér他tā日rì之zhī从cóng佛fú能néng动dòng人rén者zhě，正zhèng今jīn日rì之zhī杨yáng谢xiè耶yé！伊yī川chuān尝cháng言yán今jīn日rì之zhī祸huò，亦yì是shì元yuán做zuò成chéng。愚yú谓wèi理lǐ亦yì有yǒu此cǐ，但dàn诸zhū贤xián一yī时shí为wèi天tiān下xià救jiù急jí，有yǒu不bù奈nài何hé恐kǒng不bù可kě赦shè小xiǎo人rén，而ér反fǎn责zé君jūn子zǐ耳ěr，岂qǐ责zé备bèi果guǒ春chūn秋qiū意yì耶yé？然rán无wú元yuán诸zhū贤xián，恐kǒng不bù待dài靖jìng康kāng而ér后hòu南nán渡dù，虽suī南nán渡dù又yòu未wèi必bì人rén心xīn戴dài宋sòng如rú此cǐ。伊yī川chuān与yǔ韩hán持chí国guó友yǒu善shàn，见jiàn即jí久jiǔ留liú，因yīn子zǐ弟dì进jìn以yǐ黄huáng金jīn叶yè二èr十shí两liǎng，诘jí朝cháo遂suì归guī。谓wèi孟mèng厚hòu不bù治zhì一yī室shì，学xué不bù在zài此cǐ，洒sǎ扫sǎo洁jié净jìng，莫mò更gèng快kuài人rén。仁rén宗zōng以yǐ折zhé米mǐ六liù分fēn太tài甚shèn，止zhǐ令lìng折zhé五wǔ分fēn，及jí供gōng人rén进jìn偶ǒu脏zàng腑fǔ，曰yuē：习xí使shǐ然rán也yě。仍réng令lìng如rú旧jiù。又yòu进jìn饭fàn有yǒu砂shā石shí，含hán以yǐ示shì嫔pín御yù，令lìng勿wù语yǔ人rén，此cǐ死sǐ罪zuì也yě。生shēng荔lì枝zhī供gōng尽jǐn，近jìn侍shì欲yù买mǎi之zhī，云yún：买mǎi之zhī，来lái岁suì必bì增zēng上shàng供gòng之zhī数shù，流liú祸huò百bǎi姓xìng无wú穷qióng。又yòu一yī日rì夜yè饥jī思sī烧shāo羊yáng头tóu，近jìn侍shì乞qǐ宣xuān取qǔ曰yuē：取qǔ之zhī后hòu必bì常cháng备bèi日rì杀shā三sān羊yáng，暴bào殄tiǎn无wú穷qióng，竟jìng夕xī不bù食shí。凡fán此cǐ皆jiē明míng道dào云yún然rán。呜wū呼hū！仁rén哉zāi！伊yī川chuān云yún：若ruò熟shú看kàn语yǔ录lù亦yì自zì得dé，愚yú谓wèi此cǐ当dāng与yǔ伊yī川chuān称chēng某mǒu在zài安ān用yòng语yǔ录lù之zhī说shuō参cān考kǎo。伊yī川chuān与yǔ尧yáo，夫fū同tóng里lǐ巷xiàng三sān十shí年nián，世shì间jiān事shì无wú所suǒ不bù论lùn，未wèi尝cháng一yī字zì及jí数shù学xué。愚yú谓wèi卓zhuó哉zāi！人rén豪háo乎hū？为wèi士shì大dà夫fū，而ér欲yù攻gōng伎jì术shù者zhě可kě以yǐ观guān矣yǐ。