守shǒu城chéng机jī要yào。

一yī城chéng门mén旧jiù制zhì，门mén外wài筑zhù瓮wèng城chéng，瓮wèng城chéng上shàng皆jiē是shì敌dí楼lóu，费fèi用yòng极jí多duō。以yǐ御yù寻xún常cháng盗dào贼zéi则zé可kě，以yǐ遮zhē隔gé箭jiàn凿záo。若ruò御yù虏lǔ人rén大dà炮pào则zé不bù可kě用yòng。须xū是shì除chú去qù瓮wèng城chéng，止zhǐ于yú城chéng门mén前qián，离lí城chéng五wǔ丈zhàng以yǐ来lái横héng筑zhù护hù门mén墙qiáng，使shǐ外wài不bù得dé见jiàn城chéng门mén启qǐ闭bì，不bù敢gǎn轻qīng视shì。万wàn一yī敌dí人rén奔bēn冲chōng，则zé城chéng上shàng以yǐ炮pào石shí向xiàng下xià临lín之zhī，更gèng于yú城chéng门mén里lǐ两liǎng边biān各gè离lí城chéng二èr丈zhàng筑zhù墙qiáng，长zhǎng五wǔ六liù十shí步bù，使shǐ外wài人rén乍zhà入rù，不bù知zhī城chéng门mén所suǒ在zài，不bù可kě窥kuī测cè。纵zòng使shǐ奔bēn突tū入rù城chéng，亦yì是shì自zì投tóu陷xiàn阱jǐng，故gù城chéng门mén不bù可kě依yī旧jiù制zhì也yě。

一yī护hù门mén墙qiáng，只zhǐ于yú城chéng门mén前qián十shí步bù内nèi横héng筑zhù高gāo厚hòu墙qiáng一yī堵dǔ，亦yì设shè鹊què台tái。鹊què台tái高gāo二èr尺chǐ，墙qiáng在zài鹊què台tái上shàng，高gāo一yī丈zhàng三sān尺chǐ。脚jiǎo厚hòu八bā尺chǐ，上shàng收shōu三sān尺chǐ，两liǎng头tóu遮zhē过guò门mén三sān二èr丈zhàng，所suǒ以yǐ遮zhē隔gé冲chōng突tū，门mén之zhī启qǐ闭bì外wài不bù得dé知zhī，纵zòng使shǐ突tū入rù墙qiáng内nèi，城chéng上shàng炮pào石shí雨yǔ下xià两liǎng边biān，羊yáng马mǎ墙qiáng内nèi可kě以yǐ夹jiā击jī。

一yī城chéng门mén贵guì多duō不bù贵guì少shǎo，贵guì开kāi不bù贵guì闭bì。城chéng门mén既jì多duō且qiě开kāi，稍shāo得dé便biàn利lì去qù处chù。即jí出chū兵bīng击jī之zhī，夜yè则zé斫zhuó其qí营yíng寨zhài，使shǐ之zhī昼zhòu夜yè不bù得dé安ān息xī，自zì然rán不bù敢gǎn近jìn城chéng立lì寨zhài。又yòu须xū为wèi牵qiān制zhì之zhī计jì，常cháng使shǐ彼bǐ劳láo我wǒ逸yì，又yòu于yú大dà城chéng多duō设shè暗àn门mén，羊yáng马mǎ城chéng多duō开kāi门mén，实shí填tián壕háo作zuò路lù，以yǐ为wéi突tū门mén。大dà抵dǐ守shǒu城chéng常cháng为wèi战zhàn备bèi有yǒu便biàn利lì则zé急jí击jī之zhī。

一yī城chéng门mén旧jiù制zhì，皆jiē有yǒu门mén楼lóu别bié无wú机jī械xiè，不bù可kě御yù敌dí。须xū是shì两liǎng层céng，上shàng层céng施shī劲jìn弓gōng弩nǔ，可kě以yǐ射shè远yuǎn，下xià层céng施shī刀dāo枪qiāng。又yòu为wèi暗àn板bǎn，有yǒu急jí则zé揭jiē去qù。注zhù巨jù木mù石shí以yǐ碎suì攻gōng门mén者zhě，门mén为wèi三sān重chóng，却què后hòu一yī门mén如rú常cháng制zhì皆jiē旧jiù加jiā厚hòu。次cì外wài一yī重zhòng门mén，以yǐ径jìng四sì五wǔ寸cùn坚jiān实shí圆yuán木mù凿záo眼yǎn贯guàn串chuàn以yǐ代dài板bǎn，不bù必bì用yòng铁tiě弃qì钉dīng裹guǒ。又yòu外wài一yī重zhòng，以yǐ木mù为wèi棚péng，施shī于yú护hù门mén墙qiáng之zhī两liǎng边biān，比bǐ之zhī一yī楼lóu一yī门mén，大dà段duàn济jì事shì。

一yī城chéng门mén外wài壕háo上shàng，旧jiù制zhì多duō设shè钓diào桥qiáo。本běn以yǐ防fáng备bèi奔bēn冲chōng，遇yù有yǒu寇kòu至zhì，拽zhuāi起qǐ钓diào桥qiáo，攻gōng者zhě不bù可kě越yuè壕háo而ér来lái。殊shū不bù知zhī正zhèng碍ài城chéng内nèi出chū兵bīng，若ruò放fàng下xià钓diào桥qiáo，然rán后hòu出chū兵bīng，则zé城chéng外wài必bì须xū先xiān见jiàn，得dé以yǐ为wéi备bèi。若ruò兵bīng已yǐ出chū，复fù拽zhuāi起qǐ桥qiáo板bǎn，则zé缓huǎn急jí难nàn于yú退tuì却què。苟gǒu为wèi敌dí所suǒ逼bī逐zhú，往wǎng往wǎng溺nì于yú壕háo中zhōng，此cǐ钓diào桥qiáo有yǒu害hài无wú益yì明míng矣yǐ。止zhǐ可kě于yú门mén前qián施shī机jī械xiè，便biàn敌dí必bì不bù能néng入rù。拆chāi去qù钓diào桥qiáo，只zhǐ用yòng实shí桥qiáo城chéng内nèi军jūn马mǎ进jìn退tuì皆jiē便biàn。外wài人rén皆jiē惧jù城chéng内nèi出chū兵bīng，昼zhòu夜yè不bù敢gǎn自zì安ān。

一yī干gān戈gē板bǎn，亦yì名míng赚zhuàn板bǎn旧jiù制zhì用yòng铁tiě弃qì钉dīng裹guǒ，置zhì于yú城chéng门mén之zhī前qián。城chéng上shàng用yòng辘lù轳lú车chē放fàng亦yì是shì防fáng遏è冲chōng突tū，其qí碍ài城chéng内nèi出chū兵bīng，则zé与yǔ钓diào桥qiáo无wú异yì。既jì于yú城chéng门mén里lǐ外wài安ān置zhì机jī械xiè，自zì可kě不bù用yòng干gān戈gē板bǎn，以yǐ为wéi出chū兵bīng快kuài便biàn之zhī利lì。

一yī城chéng身shēn旧jiù制zhì。多duō是shì四sì方fāng攻gōng城chéng者zhě，往wǎng往wǎng先xiān务wù攻gōng角jiǎo，以yǐ其qí易yì为wèi力lì也yě。城chéng角jiǎo上shàng皆jiē有yǒu敌dí楼lóu，战zhàn棚péng盖gài是shì先xiān为wèi堤dī备bèi苟gǒu不bù更gēng改gǎi，攻gōng城chéng者zhě终zhōng是shì得dé利lì，且qiě以yǐ城chéng之zhī东dōng南nán角jiǎo言yán之zhī。若ruò直zhí自zì东dōng南nán角jiǎo攻gōng则zé无wú足zú畏wèi，炮pào石shí力lì小xiǎo，则zé为wèi敌dí楼lóu战zhàn棚péng所suǒ隔gé。炮pào石shí力lì大dà，既jì必bì过guò入rù城chéng里lǐ。若ruò攻gōng城chéng人rén于yú城chéng东dōng立lì炮pào，则zé城chéng上shàng东dōng西xī数shù十shí步bù人rén必bì不bù能néng立lì。又yòu于yú城chéng南nán添tiān立lì一yī炮pào，则zé城chéng上shàng南nán北běi数shù十shí步bù人rén不bù能néng立lì，便biàn可kě进jìn上shàng城chéng之zhī具jù，此cǐ城chéng角jiǎo不bù可kě依yī旧jiù制zhì也yě。须xū是shì将jiāng城chéng角jiǎo少shǎo缩suō向xiàng里lǐ，若ruò攻gōng东dōng城chéng，即jí须xū近jìn北běi立lì炮pào。若ruò攻gōng南nán城chéng，则zé须xū近jìn西xī立lì炮pào。城chéng上shàng皆jiē可kě用yòng炮pào倒dào击jī其qí后hòu，若ruò正zhèng东dōng南nán角jiǎo立lì炮pào，则zé城chéng上shàng无wú敌dí楼lóu战zhàn棚péng，不bù可kě下xià手shǒu。将jiāng城chéng角jiǎo缩suō向xiàng里lǐ，为wèi利lì甚shèn不bù可kě忽hū也yě。

一yī女nǚ头tóu墙qiáng旧jiù制zhì。于yú城chéng外wài边biān约yuē地dì六liù尺chǐ一yí个gè，高gāo者zhě不bù过guò五wǔ尺chǐ，作zuò山shān字zì样yàng，两liǎng女nǚ头tóu间jiān留liú女nǚ口kǒu一yí个gè，女nǚ头tóu上shàng立lì狗gǒu脚jiǎo木mù一yī条tiáo，挂guà搭dā皮pí竹zhú篦bì篱lí牌pái一yī片piàn，遮zhē隔gé矢shǐ石shí。若ruò御yù大dà炮pào，全quán不bù济jì事shì。又yòu女nǚ头tóu低dī小xiǎo，城chéng外wài箭jiàn凿záo可kě中zhōng守shǒu御yù人rén头tóu面miàn，须xū是shì于yú城chéng上shàng先xiān筑zhù鹊què台tái，高gāo二èr尺chǐ，阔kuò五wǔ尺chǐ。鹊què台tái上shàng再zài筑zhù墙qiáng，高gāo六liù尺chǐ，厚hòu二èr尺chǐ，自zì鹊què台tái向xiàng上shàng一yī尺chǐ五wǔ寸cùn，留liú方fāng眼yǎn一yí个gè，眼yǎn阔kuò一yī尺chǐ，高gāo八bā寸cùn，一yī云yún：方fāng径jìng及jí尺chǐ。相xiāng离lí三sān尺chǐ。又yòu置zhì一yí个gè，两liǎng眼yǎn之zhī间jiān，向xiàng上shàng一yī尺chǐ。又yòu置zhì一yí个gè，状zhuàng如rú品pǐn字zì，向xiàng上shàng作zuò平píng头tóu墙qiáng，贼zéi若ruò登dēng城chéng，只zhǐ于yú方fāng眼yǎn中zhōng施shī枪qiāng刀dāo，自zì可kě刺cì下xià。方fāng眼yǎn向xiàng下xià，自zì有yǒu平píng头tóu墙qiáng，即jí是shì常cháng用yòng篦bì篱lí牌pái挂guà搭dā，不bù必bì临lín时shí旋xuán施shī设shè也yě。更gèng于yú鹊què台tái上shàng靠kào墙qiáng每měi相xiāng去qù四sì十shí，立lì排pái叉chā木mù一yī条tiáo，高gāo出chū女nǚ墙qiáng五wǔ尺chǐ。横héng用yòng细xì木mù夹jiā勒lēi两liǎng道dào或huò三sān道dào，攻gōng城chéng者zhě或huò能néng过guò品pǐn字zì眼yǎn，亦yì不bù能néng到dào平píng头tóu墙qiáng上shàng。更gèng至zhì墙qiáng上shàng，又yòu有yǒu排pái叉chā木mù限xiàn隔gé，若ruò要yào越yuè过guò排pái叉chā木mù，必bì须xū用yòng手shǒu攀pān缘yuán，则zé刀dāo斧fǔ斫zhuó之zhī，枪qiāng刀dāo刺cì之zhī，无wú不bù颠diān仆pū。守shǒu者zhě用yòng力lì甚shèn少shǎo，攻gōng者zhě必bì不bù得dé志zhì也yě。

一yī马mǎ面miàn旧jiù制zhì。六liù十shí步bù立lì一yī座zuò，跳tiào出chū城chéng外wài不bù减jiǎn二èr丈zhàng。阔kuò狭xiá随suí地dì利lì不bù定dìng，两liǎng边biān直zhí觑qù城chéng脚jiǎo。其qí上shàng皆jiē有yǒu楼lóu子zi，所suǒ用yòng木mù植zhí甚shèn多duō，若ruò要yào毕bì备bèi，须xū用yòng毡zhān皮pí挂guà搭dā，然rán不bù能néng遮zhē隔gé大dà炮pào。一yī为wèi所suǒ击jī，无wú不bù倒dào者zhě。楼lóu子zi既jì倒dào，守shǒu御yù人rén便biàn不bù得dé安ān。或huò谓wèi须xū预yù备bèi楼lóu子zi，随suí即jí架jià立lì，是shì未wèi尝cháng经jīng历lì攻gōng守shǒu者zhě之zhī言yán也yě。楼lóu子zi既jì倒dào，贼zéi必bì以yǐ石shí弓gōng弩nǔ并bìng力lì临lín城chéng，虽suī损sǔn害hài人rén命mìng至zhì多duō，亦yì不bù可kě架jià立lì。今jīn但dàn只zhǐ于yú马mǎ面miàn上shàng筑zhù高gāo厚hòu墙qiáng，中zhōng留liú品pǐn字zì空kōng眼yǎn，以yǐ备bèi觇chān望wàng，又yòu可kě通tōng过guò枪qiāng刀dāo，靠kào城chéng身shēn两liǎng边biān开kāi两liǎng小xiǎo门mén，下xià看kàn城chéng外wài，可kě施shī御yù捍hàn之zhī具jù。墙qiáng里lǐ造zào瓦wǎ厦shà屋wū，与yǔ守shǒu御yù人rén避bì风fēng雨yǔ。遇yù有yǒu攻gōng击jī便biàn拆chāi去qù瓦wǎ厦shà屋wū，靠kào墙qiáng立lì高gāo大dà排pái叉chā木mù，用yòng分fēn鹿lù绳shéng横héng编biān。若ruò造zào巴bā相xiāng似sì，任rèn其qí攻gōng击jī，必bì不bù能néng为wéi害hài。

一yī城chéng不bù必bì太tài高gāo，太tài高gāo则zé积jī雨yǔ摧cuī塌tā，修xiū筑zhù费fèi力lì。城chéng面miàn不bù可kě太tài阔kuò，太tài阔kuò则zé炮pào石shí落luò在zài城chéng上shàng，缓huǎn急jí击jī中zhòng守shǒu御yù人rén。城chéng面miàn通tōng鹊què台tái，只zhǐ可kě一yī丈zhàng五wǔ尺chǐ，或huò一yī丈zhàng六liù尺chǐ。高gāo可kě三sān丈zhàng，或huò三sān丈zhàng五wǔ尺chǐ。沿yán边biān大dà郡jùn城chéng壁bì，高gāo亦yì不bù过guò五wǔ丈zhàng，阔kuò不bù过guò二èr丈zhàng而ér已yǐ。一yī羊yáng马mǎ墙qiáng旧jiù制zhì。州zhōu郡jùn或huò无wú之zhī，其qí有yǒu者zhě亦yì皆jiē低dī薄báo。高gāo不bù过guò六liù尺chǐ，厚hòu不bù过guò三sān尺chǐ，去qù城chéng远yuǎn近jìn各gè不bù相xiāng同tóng，全quán不bù可kě用yòng。盖gài羊yáng马mǎ城chéng之zhī名míng，本běn防fáng寇kòu贼zéi逼bī逐zhú人rén民mín入rù城chéng，权quán暂zàn安ān泊pō羊yáng马mǎ而ér已yǐ，故gù皆jiē不bù以yǐ为wéi意yì。然rán捍hàn御yù寇kòu攘rǎng，为wèi利lì甚shèn博bó。当dāng于yú大dà城chéng之zhī外wài，城chéng壕háo之zhī里lǐ去qù城chéng三sān丈zhàng，一yī云yún去qù城chéng二èr丈zhàng，筑zhù鹊què台tái高gāo二èr尺chǐ，一yī云yún高gāo二èr三sān尺chǐ，阔kuò四sì尺chǐ。台tái上shàng筑zhù墙qiáng高gāo八bā尺chǐ，一yī云yún高gāo及jí一yī丈zhàng，脚jiǎo厚hòu五wǔ尺chǐ，一yī云yún厚hòu及jí六liù尺chǐ，上shàng收shōu三sān尺chǐ，每měi一yī丈zhàng留liú空kòng眼yǎn一yí个gè，以yǐ备bèi觇chān望wàng。遇yù有yǒu缓huǎn急jí，即jí出chū兵bīng在zài羊yáng马mǎ墙qiáng里lǐ作zuò伏fú兵bīng，正zhèng是shì披pī城chéng下xià寨zhài，仍réng不bù妨fáng安ān泊pō羊yáng马mǎ。不bù可kě去qù城chéng太tài远yuǎn，太tài远yuǎn则zé大dà城chéng上shàng抛pāo砖zhuān不bù能néng过guò。太tài近jìn则zé不bù可kě运yùn转zhuàn长cháng枪qiāng。大dà凡fán攻gōng城chéng须xū填tián平píng壕háo，方fāng可kě到dào羊yáng马mǎ墙qiáng下xià。使shǐ其qí攻gōng破pò羊yáng马mǎ墙qiáng，亦yì难nán为wéi入rù，入rù亦yì不bù能néng驻zhù足zú。攻gōng者zhě止zhǐ能néng于yú所suǒ填tián壕háo上shàng一yī路lù直zhí进jìn，守shǒu者zhě可kě于yú羊yáng马mǎ墙qiáng内nèi两liǎng下xià夹jiā击jī。又yòu大dà城chéng上shàng砖zhuān石shí如rú雨yǔ下xià击jī，则zé是shì一yí面miàn攻gōng城chéng，三sān面miàn受shòu敌dí。城chéng内nèi又yòu有yǒu小xiǎo炮pào可kě施shī，凡fán攻gōng城chéng器qì械xiè，皆jiē不bù可kě直zhí抵dǐ城chéng脚jiǎo，攻gōng计jì百bǎi出chū皆jiē有yǒu以yǐ备bèi之zhī也yě。一yī羊yáng马mǎ墙qiáng内nèi，须xū均jūn量liàng地dì步bù远yuǎn近jìn，安ān排pái叉chā木mù，作zuò排pái叉chā门mén。分fēn布bù安ān排pái人rén兵bīng，易yì于yú点diǎn检jiǎn兼jiān防fáng奸jiān细xì入rù城chéng。一yī城chéng郭guō旧jiù制zhì，止zhǐ是shì一yī重zhòng城chéng外wài有yǒu壕háo，或huò有yǒu低dī薄báo羊yáng马mǎ城chéng者zhě。使shǐ善shàn守shǒu者zhě守shǒu之zhī，虽suī遇yù大dà敌dí，攻gōng计jì百bǎi出chū，亦yì可kě退tuì却què。或huò不bù经jīng历lì攻gōng守shǒu者zhě，忽hū遇yù大dà敌dí围wéi城chéng，不bù无wú畏wèi怯qiè，须xū是shì先xiān为wèi提tí备bèi。当dāng于yú外wài壕háo里lǐ修xiū筑zhù高gāo厚hòu羊yáng马mǎ墙qiáng，与yǔ大dà城chéng两liǎng城chéng相xiāng副fù，即jí是shì一yī壕háo两liǎng城chéng。更gèng于yú大dà城chéng里lǐ，开kāi掘jué深shēn阔kuò里lǐ壕háo，上shàng又yòu筑zhù月yuè城chéng，即jí是shì两liǎng壕háo三sān城chéng。使shǐ攻gōng城chéng者zhě皆jiē是shì能néng者zhě，亦yì无wú可kě攻gōng之zhī理lǐ。大dà抵dǐ城chéng与yǔ壕háo水shuǐ，一yī重zhòng难nán攻gōng如rú一yī重zhòng，至zhì若ruò里lǐ城chéng里lǐ壕háo，则zé必bì不bù可kě犯fàn。计jì羊yáng马mǎ墙qiáng与yǔ里lǐ城chéng里lǐ壕háo之zhī费fèi，亦yì不bù甚shèn多duō，若ruò为wèi永yǒng久jiǔ之zhī计jì，实shí不bù可kě缺quē。一yī修xiū筑zhù里lǐ城chéng，抵dǐ于yú里lǐ壕háo垠yín上shàng增zēng筑zhù高gāo二èr丈zhàng以yǐ上shàng，上shàng设shè护hù险xiǎn墙qiáng，下xià临lín里lǐ壕háo，须xū阔kuò五wǔ丈zhàng，深shēn二èr丈zhàng以yǐ上shàng。攻gōng城chéng者zhě或huò能néng上shàng大dà城chéng，则zé有yǒu里lǐ壕háo阻zǔ隔gé。更gèng使shǐ能néng过guò里lǐ壕háo，则zé里lǐ城chéng亦yì不bù可kě上shàng。若ruò此cǐ则zé不bù特tè可kě御yù外wài敌dí，亦yì可kě潜qián消xiāo内nèi患huàn。里lǐ城chéng里lǐ壕háo，费fèi用yòng不bù多duō，不bù可kě不bù设shè。庶shù免miǎn临lín急jí旋xuán开kāi筑zhù也yě。一yī修xiū城chéng旧jiù制zhì，多duō于yú城chéng外wài脚jiǎo下xià，或huò临lín壕háo栽zāi丫yā叉chā木mù，名míng为wèi鹿lù角jiǎo，大dà为wèi无wú益yì。若ruò城chéng中zhōng人rén出chū至zhì鹿lù角jiǎo内nèi，壕háo外wài人rén施shī放fàng弓gōng弩nǔ，鹿lù角jiǎo不bù能néng遮zhē隔gé。若ruò乘chéng风fēng用yòng火huǒ，可kě以yǐ烧shāo毁huǐ。不bù若ruò除chú去qù为wèi便biàn也yě。一yī今jīn来lái修xiū城chéng制zhì度dù，止zhǐ是shì在zài外wài。州zhōu军jūn城chéng池chí若ruò作zuò京jīng都dū会huì府fǔ，须xū于yú城chéng内nèi向xiàng里lǐ，量liáng度dù远yuǎn近jìn。再zài如rú外wài修xiū筑zhù一yī重zhòng，其qí外wài安ān置zhì营yíng寨zhài，向xiàng里lǐ更gèng筑zhù一yī重zhòng作zuò官guān府fǔ。若ruò此cǐ岂qǐ独dú坚jiān固gù而ér已yǐ哉zāi！内nèi外wài之zhī患huàn无wú不bù革gé尽jǐn。一yī攻gōng城chéng用yòng云yún梯tī，是shì欲yù蚁yǐ附fù登dēng城chéng。今jīn女nǚ头tóu上shàng既jì留liú品pǐn字zì眼yǎn，又yòu有yǒu排pái叉chā木mù，又yòu有yǒu羊yáng马mǎ墙qiáng重chóng重chóng限xiàn隔gé，则zé云yún梯tī虽suī多duō，无wú足zú畏wèi也yě。一yī攻gōng城chéng用yòng洞dòng子zi，止zhǐ是shì遮zhē隔gé城chéng上shàng箭jiàn凿záo，欲yù以yǐ般bān运yùn土tǔ木mù砖zhuān石shí，填tián垒lěi壕háo堑qiàn。待dài其qí填tián平píng，方fāng进jìn攻gōng具jù。或huò欲yù逼bī城chéng贡gòng刂dāo掘jué。今jīn既jì有yǒu羊yáng马mǎ墙qiáng为wèi之zhī限xiàn隔gé，则zé洞dòng子zi亦yì自zì难nán用yòng。一yī对duì楼lóu则zé与yǔ城chéng上shàng楼lóu子zi高gāo下xià相xiāng对duì，鹅é车chē稍shāo高gāo，向xiàng前qián瞰kàn城chéng头tóu，向xiàng下xià附fù城chéng脚jiǎo。天tiān桥qiáo与yǔ对duì楼lóu无wú异yì，止zhǐ是shì于yú楼lóu上shàng用yòng长zhǎng板bǎn作zuò脚jiǎo道dào，或huò折zhé叠dié翻fān在zài城chéng上shàng。皆jiē是shì登dēng城chéng之zhī具jù。今jīn羊yáng马mǎ墙qiáng既jì有yǒu人rén守shǒu，自zì可kě两liǎng边biān横héng施shī器qì刃rèn。又yòu城chéng上shàng别bié用yòng撞zhuàng竿gān，与yǔ其qí他tā应yìng急jí机jī械xiè，自zì不bù足zú畏wèi。大dà凡fán攻gōng城chéng用yòng天tiān桥qiáo鹅é车chē、对duì楼lóu、火huǒ车chē、火huǒ箭jiàn，皆jiē欲yù使shǐ人rén惊jīng畏wèi。有yǒu以yǐ备bèi之zhī，则zé不bù能néng为wéi害hài。一yī攻gōng城chéng多duō填tián慢màn道dào，有yǒu至zhì三sān数shù条tiáo者zhě，高gāo与yǔ城chéng等děng，直zhí逼bī城chéng头tóu。今jīn羊yáng马mǎ墙qiáng中zhōng既jì有yǒu人rén拒jù敌dí，又yòu大dà城chéng上shàng抛pāo掷zhì砖zhuān石shí，自zì然rán难nán近jìn大dà城chéng。更gèng照zhào所suǒ填tián慢màn道dào，于yú城chéng内nèi靠kào城chéng脚jiǎo急jí开kāi里lǐ壕háo，垠yín上shàng更gèng筑zhù月yuè城chéng，两liǎng边biān栽zāi立lì排pái叉chā木mù，大dà城chéng上shàng又yòu起qǐ木mù棚péng，置zhì人rén于yú棚péng上shàng。又yòu于yú欲yù来lái路lù上shàng多duō设shè签qiān刺cì，使shǐ能néng登dēng城chéng，亦yì不bù能néng入rù城chéng。或huò能néng入rù城chéng，亦yì不bù能néng过guò里lǐ壕háo。纵zòng过guò里lǐ壕háo，决jué不bù能néng过guò月yuè城chéng。以yǐ慢màn道dào攻gōng城chéng者zhě，百bǎi无wú一yī二èr。今jīn所suǒ备bèi如rú此cǐ，亦yì何hé足zú畏wèi。凡fán攻gōng城chéng者zhě有yǒu一yī策cè，则zé以yǐ数shù策cè应yìng之zhī。一yī攻gōng城chéng用yòng大dà炮pào有yǒu重zhòng百bǎi斤jīn以yǐ上shàng者zhě。若ruò用yòng旧jiù制zhì楼lóu橹lǔ，无wú有yǒu不bù被bèi摧cuī毁huǐ者zhě。今jīn不bù用yòng楼lóu子zi，则zé大dà炮pào已yǐ无wú所suǒ施shī。兼jiān城chéng身shēn与yǔ女nǚ头tóu皆jiē厚hòu实shí，城chéng外wài炮pào来lái，力lì大dà则zé自zì城chéng头tóu上shàng过guò，但dàn令lìng守shǒu御yù人rén靠kào墙qiáng坐zuò立lì，自zì然rán不bù能néng害hài人rén；力lì小xiǎo则zé为wèi墙qiáng所suǒ隔gé，更gèng于yú城chéng里lǐ亦yì用yòng大dà炮pào与yǔ之zhī相xiāng对duì施shī放fàng，兼jiān用yòng远yuǎn炮pào，可kě及jí三sān百bǎi五wǔ十shí步bù外wài，以yǐ害hài用yòng事shì首shǒu领lǐng。盖gài攻gōng城chéng必bì以yǐ驱qū虏lǔ协xié从cóng者zhě在zài前qián，首shǒu领lǐng及jí同tóng恶è者zhě在zài后hòu。城chéng内nèi放fàng炮pào在zài城chéng上shàng人rén照zhào料liào，偏piān正zhèng远yuǎn近jìn自zì可kě取qǔ的de。万wàn一yī贼zéi炮pào不bù攻gōng马mǎ面miàn，只zhǐ攻gōng女nǚ头tóu，急jí于yú女nǚ头tóu墙qiáng里lǐ栽zāi埋mái大dà排pái叉chā木mù，亦yì用yòng大dà绳shéng实shí编biān如rú巴bā相xiāng似sì，向xiàng里lǐ用yòng斜xié柱zhù撑chēng抢qiǎng。炮pào石shí虽suī多duō，亦yì难nán击jī坏huài。炮pào既jì不bù能néng害hài人rén，天tiān桥qiáo对duì楼lóu鹅é车chē慢màn道dào之zhī类lèi，又yòu皆jiē有yǒu以yǐ备bèi之zhī，则zé人rén心xīn安ān固gù，城chéng无wú可kě破pò之zhī理lǐ。一yī攻gōng守shǒu利lì器qì皆jiē莫mò如rú炮pào，攻gōng者zhě得dé用yòng炮pào之zhī术shù，则zé城chéng无wú不bù拔bá。守shǒu者zhě得dé术shù，则zé可kě以yǐ制zhì敌dí。守shǒu城chéng之zhī炮pào不bù可kě安ān在zài城chéng上shàng，只zhǐ于yú城chéng里lǐ量liàng远yuǎn近jìn安ān顿dùn，城chéng外wài不bù可kě得dé见jiàn。可kě以yǐ取qǔ的de，每měi炮pào于yú城chéng上shàng立lì一yī人rén，专zhuān照zhào斜xié直zhí远yuǎn近jìn。令lìng炮pào手shǒu定dìng放fàng，少shǎo偏piān则zé移yí。定dìng炮pào人rén脚jiǎo太tài偏piān，则zé移yí动dòng炮pào架jià。太tài远yuǎn则zé减jiǎn拽zhuāi炮pào人rén，太tài近jìn则zé添tiān拽zhuāi炮pào人rén。三sān两liǎng炮pào间jiān便biàn可kě中zhōng物wù，更gèng在zài炮pào手shǒu出chū入rù脚jiǎo步bù，以yǐ大dà炮pào施shī小xiǎo炮pào，可kě及jí三sān百bǎi步bù外wài。若ruò欲yù摧cuī毁huǐ攻gōng具jù，须xū用yòng大dà炮pào，若ruò欲yù害hài用yòng事shì首shǒu领lǐng，及jí般bān运yùn人rén，须xū用yòng远yuǎn炮pào。炮pào不bù厌yàn多duō备bèi，若ruò用yòng炮pào得dé术shù，城chéng可kě必bì固gù。其qí于yú制zhì造zào炮pào架jià精jīng巧qiǎo处chù，又yòu在zài守shǒu城chéng人rén工gōng匠jiàng临lín时shí增zēng减jiǎn。制zhì造zào炮pào梢shāo须xū及jí时shí月yuè。夏xià以yǐ六liù月yuè，冬dōng以yǐ十shí一yī月yuè、十shí二èr月yuè。采cǎi取qǔ栎lì木mù、檀tán木mù皆jiē一yī，生shēng笋sǔn长zhǎng成chéng少shǎo枝zhī节jié者zhě，置zhì沟gōu渠qú内nèi淹yān浸jìn百bǎi余yú日rì，或huò半bàn年nián。取qǔ出chū去qù皮pí阴yīn干gān，用yòng稳wěn木mù上shàng下xià自zì根gēn至zhì稍shāo，按àn捺nà如rú张zhāng盘pán新xīn弓gōng相xiāng似sì。取qǔ略lüè无wú损sǔn者zhě，然rán后hòu用yòng麻má索suǒ生shēng皮pí相xiàng间jiān系xì扎zhā，以yǐ防fáng阴yīn晴qíng缓huǎn慢màn，日rì晴qíng则zé皮pí紧jǐn索suǒ缓huǎn，阴yīn雨yǔ则zé索suǒ坚jiān皮pí缓huǎn。若ruò此cǐ系xì扎zhā，可kě保bǎo无wú失shī。一yī用yòng炮pào摧cuī毁huǐ攻gōng具jù，须xū用yòng重zhòng百bǎi斤jīn以yǐ上shàng，或huò五wǔ七qī十shí斤jīn大dà炮pào。若ruò欲yù放fàng远yuǎn，须xū用yòng小xiǎo炮pào。只zhǐ黄huáng泥ní为wèi围wéi，每měi个gè干gàn重zhòng五wǔ斤jīn，轻qīng重zhòng一yì般bān，则zé打dǎ物wù有yǒu准zhǔn，圆yuán则zé可kě以yǐ放fàng远yuǎn。又yòu泥ní团tuán到dào地dì便biàn碎suì，不bù为wèi敌dí人rén复fù放fàng入rù城chéng。兼jiān亦yì易yì办bàn，虽suī是shì泥ní团tuán，若ruò中zhōng人rén头tóu面miàn胸xiōng臆yì，无wú不bù死sǐ者zhě。中zhōng人rén手shǒu足zú，无wú不bù折zhé跌diē也yě。一yī城chéng被bèi围wéi闭bì，城chéng内nèi务wù要yào安ān静jìng。若ruò城chéng外wài有yǒu人rén攻gōng击jī，城chéng内nèi惊jīng扰rǎo，种zhǒng种zhǒng不bù便biàn。须xū是shì将jiāng城chéng内nèi地dì步bù，分fēn定dìng界jiè分fēn，差chà人rén巡xún视shì。遇yù有yǒu人rén逼bī城chéng，号hào令lìng街jiē巷xiàng不bù得dé往wǎng来lái，非fēi籍jí定dìng系xì上shàng城chéng守shǒu御yù及jí策cè应yìng人rén，不bù得dé辄zhé上shàng城chéng。在zài城chéng上shàng人rén，不bù得dé辄zhé下xià城chéng。过guò当dàng防fáng闲xián。不bù特tè可kě免miǎn惊jīng惶huáng，亦yì可kě杜dù绝jué不bù虞yú。王wáng在zài、党dǎng忠zhōng寇kòu德dé安ān，二èr十shí日rì引yǐn去qù。

靖jìng康kāng元yuán年nián十shí二èr月yuè二èr十shí一yī日rì，群qún贼zéi王wáng在zài、党dǎng忠zhōng、阎yán仅jǐn、薛xuē广guǎng等děng攻gōng陷xiàn随suí州zhōu。守shǒu臣chén陆lù德dé先xiān以yǐ下xià俱jù逃táo，或huò尽jǐn室shì遭zāo虏lǔ。遂suì犯fàn德dé安ān府fǔ。知zhī安ān陆lù县xiàn事shì陈chén规guī先xiān被bèi差chà部bù押yā县xiàn兵bīng赴fù京jīng，行xíng至zhì信xìn阳yáng，群qún盗dào梗gěng路lù。二èr十shí八bā日rì，承chéng府fǔ牒dié抽chōu回huí赴fù府fǔ捍hàn御yù。二èr十shí九jiǔ日rì，还hái至zhì应yīng山shān县xiàn七qī里lǐ河hé，贼zéi火huǒ阎yán仅jǐn千qiān余yú人rén在zài寮liáo子zi市shì置zhì酒jiǔ张zhāng乐lè，邀yāo截jié归guī路lù。二èr年nián正zhēng月yuè初chū一yī日rì，规guī率lǜ同tóng部bù押yā官guān知zhī应yīng城chéng县xiàn宋sòng理lǐ、应yīng山shān县xiàn丞chéng权quán县xiàn事shì夏xià各gè以yǐ所suǒ部bù弓gōng手shǒu、土tǔ军jūn、召zhào募mù人rén合hé五wǔ七qī百bǎi馀yú人rén，结jié甲jiǎ定dìng安ān陆lù县xiàn。弓gōng手shǒu节jié级jí马mǎ立lì、黄huáng冕miǎn，召zhào募mù人rén雷léi智zhì和hé，管guǎn界jiè巡xún检jiǎn寨zhài土tǔ军jūn刘liú允yǔn，应yīng城chéng县xiàn弓gōng手shǒu节jié级jí李lǐ吉jí，三sān州zhōu寨zhài土tǔ军jūn向xiàng吉jí，应yīng城chéng县xiàn弓gōng手shǒu节jié级jí竹zhú清qīng，三sān县xiàn巡xún检jiǎn寨zhài土tǔ军jūn杨yáng素sù，凡fán八bā人rén，径jìng领lǐng众zhòng入rù应yīng山shān县xiàn，掩yǎn杀shā群qún贼zéi。仅jǐn等děng大dà败bài，余yú党dǎng溃kuì散sàn，投tóu入rù王wáng在zài火huǒ中zhōng。王wáng在zài寨zhài去qù府fǔ百bǎi余yú里lǐ，规guī寻xún得dé路lù，将jiāng所suǒ部bù兵bīng到dào府fǔ。时shí知zhī德dé安ān府fǔ李lǐ公gōng济jì已yǐ往wǎng诸zhū处chù招zhāo集jí人rén兵bīng，通tōng判pàn周zhōu子zi通tōng先xiān往wǎng诸zhū县xiàn起qǐ发fā民mín兵bīng，及jí士shì曹cáo张zhāng颜yán悦yuè因yīn贼zéi至zhì惊jīng死sǐ，司sī隶lì士shì曹cáo局jú务wù官guān、安ān陆lù县xiàn丞chéng簿bù尉wèi皆jiē缘yuán故gù般bān家jiā遁dùn去qù。初chū三sān日rì，城chéng中zhōng官guān吏lì军jūn民mín，推tuī规guī权quán领lǐng府fǔ事shì。初chū六liù日rì，通tōng判pàn周zhōu子zi通tōng回huí府fǔ，当dāng日rì规guī交jiāo府fǔ事shì与yǔ通tōng判pàn，准zhǔn府fǔ牒dié，规guī权quán通tōng判pàn，仍réng充chōng统tǒng领lǐng，守shǒu御yù人rén兵bīng迎yíng敌dí。规guī遂suì措cuò置zhì修xiū筑zhù城chéng壁bì，召zhào募mù胆dǎn勇yǒng，刷shuā差chà军jūn兵bīng，勾gōu抽chōu保bǎo甲jiǎ，提dī防fáng守shǒu御yù。十shí一yī日rì，知zhī府fǔ李lǐ公gōng济jì回huí，更gèng不bù交jiāo割gē牒dié府fǔ，乞qǐ折zhé资zī监jiān当dāng，即jí日rì离lí任rèn去qù。十shí三sān日rì，王wáng在zài人rén马mǎ入rù府fǔ界jiè劫jié掠lüè。十shí四sì日rì，权quán兵bīng曹cáo应yīng城chéng主zhǔ簿bù田tián载zài出chū城chéng逃táo走zǒu。十shí五wǔ日rì，贼zéi游yóu骑qí数shù十shí人rén至zhì城chéng下xià，与yǔ城chéng上shàng人rén相xiāng射shè，至zhì晚wǎn回huí寨zhài。十shí六liù日rì，王wáng在zài领lǐng马mǎ步bù五wǔ千qiān余yú人rén，着zhe颜yán色sè衣yī，各gè执zhí弓gōng箭jiàn背bèi牌pái及jí板bǎn门mén扇shàn来lái，围wéi城chéng攻gōng诸zhū门mén。委wěi管guǎn界jiè巡xún检jiǎn胡hú善shàn、三sān州zhōu都dōu巡xún检jiǎn张zhāng惟wéi德dé出chū战zhàn，二èr人rén先xiān走zǒu，匿nì于yú孝xiào感gǎn县xiàn九jiǔ山shān寺sì。是shì日rì贼zéi与yǔ守shǒu御yù人rén相xiāng射shè，申shēn后hòu贼zéi退tuì，往wǎng府fǔ东dōng天tiān庆qìng观guān泰tài山shān庙miào等děng处chù下xià寨zhài。十shí七qī日rì，贼zéi又yòu攻gōng城chéng，贼zéi首shǒu王wáng在zài及jí近jìn上shàng首shǒu领lǐng多duō在zài齐qí安ān门mén外wài。规guī与yǔ权quán府fǔ周zhōu子zi通tōng城chéng上shàng呼hū贼zéi与yǔ语yǔ，喻yù以yǐ祸huò福fú，贼zéi暂zàn退tuì。是shì晚wǎn周zhōu子zi通tōng惊jīng中zhòng风fēng疾jí。十shí八bā日rì，牒dié府fǔ在zài假jiǎ，本běn府fǔ止zhǐ有yǒu规guī及jí安ān陆lù县xiàn尉wèi董dǒng贻yí、兵bīng马mǎ都dōu监jiān赵zhào令lìng癸guǐ戈gē、监jiān酒jiǔ税shuì务wù赵zhào康kāng辅fǔ四sì员yuán而ér已yǐ。于yú是shì官guān吏lì军jūn民mín，又yòu推tuī规guī权quán领lǐng府fǔ事shì，规guī以yǐ城chéng危wēi急jí，不bù敢gǎn辞cí。遂suì统tǒng率shuài官guān吏lì军jūn民mín多duō方fāng措cuò置zhì，尽jǐn死sǐ坚jiān守shǒu。是shì日rì贼zéi般bān积jī柴chái草cǎo欲yù烧shāo齐qí安ān门mén，守shǒu门mén人rén于yú未wèi到dào十shí余yú步bù，先xiān放fàng火huǒ箭jiàn焚fén之zhī。贼zéi又yòu用yòng松sōng柏bǎi长zhǎng木mù及jí大dà竹zhú作zuò云yún梯tī五wǔ十shí座zuò，齐qí力lì并bìng进jìn。城chéng上shàng人rén用yòng砖zhuān石shí及jí连lián黠xiá棒bàng、长cháng枪qiāng、弓gōng弩nǔ拒jù退tuì。良liáng久jiǔ，遣qiǎn人rén缒zhuì城chéng毁huǐ斫zhuó云yún梯tī。二èr十shí日rì，贼zéi列liè骑qí成chéng阵zhèn逼bī城chéng，驱qū人rén抬tái鹅é车chē、洞dòng子zi数shù座zuò，用yòng牛niú皮pí并bìng毡zhān包bāo漫màn，攻gōng齐qí安ān门mén。被bèi城chéng上shàng人rén，及jí城chéng门mén上shàng开kāi空kōng处chù，先xiān以yǐ撞zhuàng竿gān托tuō叉chā抵dǐ定dìng，次cì用yòng搭dā钓diào钩gōu去qù洞dòng子zi上shàng皮pí毡zhān，坠zhuì大dà石shí及jí砖zhuān石shí推tuī击jī。及jí用yòng弓gōng弩nǔ箭jiàn射shè，其qí贼zéi退tuì去qù。续xù次cì下xià城chéng，焚fén烧shāo毁huǐ斫zhuó尽jǐn绝jué。贼zéi又yòu进jìn云yún梯tī，约yuē高gāo二èr丈zhàng，各gè有yǒu梯tī道dào，四sì围wéi用yòng绵mián被bèi并bìng毡zhān皮pí包bāo裹guǒ，烟yān火huǒ箭jiàn凿záo不bù可kě侵qīn近jìn。约yuē用yòng四sì五wǔ十shí人rén，抬tái拥yōng向xiàng城chéng。被bèi守shǒu城chéng人rén先xiān以yǐ长zhǎng竹zhú并bìng力lì撞zhuàng冲chōng，云yún梯tī倾qīng倒dǎo，压yā死sǐ贼zéi数shù人rén。次cì砖zhuān石shí弓gōng弩nǔ箭jiàn射shè击jī，贼zéi人rén走zǒu退tuì。是shì日rì，贼zéi又yòu进jìn天tiān桥qiáo，约yuē高gāo二èr丈zhàng，阔kuò一yī丈zhàng，以yǐ木mù长zhǎng四sì丈zhàng余yú，可kě以yǐ并bìng行xíng数shù人rén，如rú城chéng之zhī慢màn道dào，用yòng以yǐ登dēng城chéng。贼zéi众zhòng数shù十shí人rén，抬tái以yǐ向xiàng城chéng。被bèi城chéng上shàng人rén用yòng弓gōng弩nǔ砖zhuān石shí射shè击jī，致zhì抬tái者zhě止zhǐ于yú十shí步bù之zhī外wài，不bù能néng前qián进jìn。又yòu于yú诸zhū攻gōng具jù之zhī外wài，列liè大dà炮pào十shí余yú座zuò，四sì面miàn向xiàng城chéng飞fēi石shí击jī守shǒu城chéng人rén。其qí城chéng上shàng人rén存cún身shēn向xiàng篦bì篱lí以yǐ避bì之zhī，城chéng下xià人rén向xiàng木mù栅shān存cún身shēn以yǐ避bì之zhī，致zhì其qí炮pào并bìng不bù曾céng伤shāng守shǒu城chéng之zhī人rén。是shì日rì贼zéi又yòu前qián以yǐ步bù，后hòu以yǐ骑qí，列liè阵zhèn向xiàng城chéng。城chéng内nèi多duō设shè炮pào座zuò，令lìng城chéng上shàng人rén看kàn觑qù贼zéi人rén近jìn远yuǎn向xiàng着zhe，谕yù与yǔ定dìng炮pào人rén向xiàng贼zéi放fàng击jī，发fā而ér多duō中zhōng。其qí贼zéi远yuǎn退tuì，只zhǐ于yú城chéng东dōng十shí余yú处chù下xià寨zhài。

自zì是shì每měi日rì遣qiǎn人rén至zhì城chéng下xià相xiāng射shè斗dòu敌dí，及jí四sì散sàn烧shāo劫jié，略lüè无wú退tuì意yì。三sān十shí日rì早zǎo，又yòu有yǒu党dǎng忠zhōng人rén马mǎ五wǔ六liù千qiān人rén齐qí到dào城chéng下xià，着zhe杂zá色sè衣yī，与yǔ王wáng在zài两liǎng火huǒ同tóng来lái，争zhēng先xiān攻gōng击jī。四sì面miàn环huán绕rào，风fēng水shuǐ不bù通tōng。规guī与yǔ机jī宜yí阎yán孝xiào周zhōu登dēng城chéng，招zhāo王wáng在zài诸zhū酋qiú至zhì城chéng下xià，开kāi说shuō大dà义yì，薄báo许xǔ犒kào设shè，贼zéi意yì稍shāo解jiě。又yòu招zhāo贼zéi大dà将jiàng蒋jiǎng宣xuān入rù城chéng，置zhì酒jiǔ款kuǎn说shuō祸huò福fú，却què令lìng出chū城chéng。二èr月yuè初chū三sān日rì，王wáng在zài引yǐn兵bīng去qù，党dǎng忠zhōng人rén马mǎ仍réng用yòng洞dòng子zi火huǒ柜guì齐qí攻gōng城chéng门mén，被bèi城chéng上shàng人rén用yòng撞zhuàng竿gān砖zhuān石shí弓gōng弩nǔ箭jiàn拒jù退tuì。当dāng日rì景jǐng陵líng门mén下xià打dǎ死sǐ贼zéi五wǔ人rén，并bìng炮pào打dǎ杀shā鼓gǔ贼zéi一yī名míng。是shì夜yè三sān更gēng，贼zéi乘chéng暗àn忽hū四sì边biān停tíng云yún梯tī上shàng城chéng。被bèi城chéng上shàng人rén用yòng枪qiāng及jí砖zhuān石shí刺cì打dǎ下xià。及jí攒zǎn火huǒ炬jù烧shāo望wàng云yún、朝cháo天tiān、齐qí安ān等děng门mén，又yòu用yòng长zhǎng钩gōu钩gōu城chéng上shàng人rén，又yòu用yòng竹zhú木mù缚fù荻dí把bǎ作zuò火huǒ炬jù长zhǎng二èr丈zhàng，列liè二èr三sān百bǎi炬jù如rú火huǒ山shān向xiàng城chéng门mén，及jí烧shāo城chéng上shàng竹zhú城chéng篦bì篱lí。并bìng被bèi守shǒu城chéng人rén并bìng力lì，用yòng撞zhuàng竿gān托tuō叉chā抵dǐ拒jù，及jí用yòng砖zhuān石shí弓gōng弩nǔ箭jiàn射shè，并bìng放fàng炮pào石shí，如rú此cǐ斗dòu敌dí。自zì三sān更gēng至zhì晓xiǎo，方fāng暂zàn退tuì。四sì日rì早zǎo，规guī见jiàn攻gōng击jī危wēi急jí，贼zéi不bù肯kěn远yuǎn退tuì，遂suì点diǎn集jí第dì一yī队duì第dì三sān队duì人rén兵bīng，开kāi朝cháo天tiān门mén出chū，乘chéng贼zéi不bù备bèi，分fēn头tóu掩yǎn击jī，党dǎng贼zéi败bài走zǒu。即jí收shōu兵bīng入rù门mén，却què开kāi景jǐng陵líng门mén，令lìng第dì二èr第dì四sì队duì并bìng第dì一yī第dì三sān队duì，并bìng力lì出chū门mén掩yǎn杀shā，其qí贼zéi大dà败bài。乘chéng势shì赶gǎn逐zhú，除chú斩zhǎn获huò生shēng擒qín外wài，逼bī入rù氵shui员yuán河hé死sǐ者zhě，不bù知zhī其qí数shù，余yú党dǎng遂suì溃kuì。是shì日rì夺duó到dào旗qí六liù十shí三sān面miàn，鼓gǔ十shí四sì面miàn，钲zhēng五wǔ面miàn，枪qiāng刀dāo二èr十shí三sān条tiáo，牌pái十shí五wǔ面miàn，甲jiǎ七qī连lián，弓gōng二èr张zhāng，弩nǔ二èr枝zhī，牛niú五wǔ十shí二èr头tóu，马mǎ十shí九jiǔ匹pǐ，骡luó五wǔ头tóu，驴lǘ十shí二èr头tóu。自zì正zhēng月yuè十shí五wǔ日rì至zhì二èr月yuè初chū四sì日rì，凡fán攻gōng围wéi二èr十shí日rì，今jīn考kǎo具jù措cuò置zhì于yú后hòu。一yī踏tà逐zhú过guò往wǎng寄jì居jū官guān进jìn士shì勇yǒng敢gǎn者zhě，借jiè补bǔ官guān资zī差chà摄shè职zhí事shì。一yī选xuǎn募mù有yǒu心xīn力lì百bǎi姓xìng分fēn布bù诸zhū门mén上shàng城chéng御yù敌dí，及jí分fēn认rèn地dì头tóu，机jī察chá奸jiān细xì，及jí催cuī督dū修xiū城chéng人rén夫fū工gōng役yì。一yī差chāi使shǐ院yuàn典diǎn级jí黄huáng谨jǐn等děng行xíng军jūn期qī司sī，专zhuān一yī行xíng遣qiǎn防fáng城chéng守shǒu御yù修xiū城chéng文wén字zì，及jí各gè带dài器qì甲jiǎ随suí规guī巡xún城chéng。一yī选xuǎn差chà安ān陆lù县xiàn吏lì杨yáng王wáng介jiè等děng提tí辖xiá防fáng城chéng，军jūn民mín弓gōng手shǒu日rì夜yè巡xún逻luó，及jí催cuī促cù添tiān修xiū城chéng壁bì。一yī差chāi拨bō军jūn民mín弓gōng手shǒu分fēn作zuò四sì队duì，及jí选xuǎn差chà弓gōng手shǒu节jié级jí长zhǎng行xíng，每měi二èr人rén共gòng管guǎn押yā一yī队duì。内nèi马mǎ立lì、马mǎ政zhèng管guǎn押yā四sì百bǎi一yī十shí五wǔ人rén，李lǐ全quán、许xǔ进jìn管guǎn押yā三sān百bǎi一yī十shí六liù人rén，郭guō政zhèng、田tián全quán管guǎn押yā三sān百bǎi六liù十shí五wǔ人rén，刘liú德dé、李lǐ清qīng管guǎn押yā三sān百bǎi五wǔ十shí人rén，各gè分fēn布bù城chéng下xià准zhǔn备bèi出chū战zhàn。一yī差chāi拨bō有yǒu心xīn力lì胆dǎn勇yǒng保bǎo正zhèng队duì头tóu黄huáng寿shòu等děng，部bù领lǐng保bǎo甲jiǎ人rén兵bīng一yī十shí六liù队duì，计jì八bā百bǎi余yú人rén准zhǔn备bèi出chū战zhàn。一yī招zhāo集jí到dào茶chá客kè杨yáng政zhèng等děng，自zì召zhào募mù人rén准zhǔn备bèi出chū战zhàn，并bìng僧sēng雷léi智zhì和hé自zì召zhào募mù僧sēng行xíng百bǎi姓xìng二èr十shí六liù人rén杀shā贼zéi。

一yī城chéng上shàng极jí有yǒu尖jiān狭xiá，有yǒu不bù及jí一yī尺chǐ阔kuò者zhě，其qí上shàng不bù容róng立lì一yī人rén，及jí无wú乳rǔ头tóu，寻xún于yú城chéng上shàng里lǐ边biān用yòng锹qiāo直zhí削xuē向xiàng下xià三sān尺chǐ以yǐ代dài乳rǔ头tóu，下xià城chéng镫dèng道dào添tiān造zào竹zhú木mù棚péng栈zhàn，令lìng人rén坐zuò立lì，可kě以yǐ施shī放fàng弓gōng箭jiàn等děng器qì械xiè守shǒu御yù。一yī城chéng壁bì卑bēi矮ǎi，遂suì于yú城chéng外wài添tiān立lì竹zhú栅zhà，间jiān安ān篦bì篱lí，外wài可kě以yǐ遮zhē隔gé弓gōng箭jiàn，内nèi可kě以yǐ施shī用yòng兵bīng伏fú，于yú土tǔ城chéng之zhī上shàng又yòu立lì竹zhú城chéng一yī层céng。一yī城chéng有yǒu极jí卑bēi薄báo处chù，遂suì于yú城chéng内nèi脚jiǎo下xià离lí城chéng三sān尺chǐ，别bié立lì木mù栅shān一yī重zhòng，约yuē高gāo一yī丈zhàng五wǔ尺chǐ。门mén空kōng五wǔ寸cùn，立lì木mù一yī根gēn，于yú城chéng稍shāo低dī薄báo处chù，无wú不bù周zhōu遍biàn。系xì于yú土tǔ城chéng之zhī内nèi，又yòu立lì木mù城chéng一yī重zhòng。于yú木mù城chéng之zhī外wài，每měi两liǎng步bù立lì一yī人rén，与yǔ城chéng上shàng人rén更gèng互hù上shàng下xià守shǒu御yù。一yī城chéng门mén薄báo怯qiè损sǔn弊bì，寻xún于yú门mén外wài别bié立lì小xiǎo门mén一yī重zhòng，各gè以yǐ毡zhān皮pí钉dīng裹guǒ。上shàng开kāi门mén顶dǐng空kōng歇xiē以yǐ备bèi坠zhuì石shí，及jí下xià施shī兵bīng伏fú，又yòu于yú门mén内nèi两liǎng边biān栽zāi立lì枋fāng木mù，作zuò鹿lù顶dǐng，约yuē高gāo一yī丈zhàng五wǔ尺chǐ，长zhǎng五wǔ十shí步bù，其qí中zhōng路lù阔kuò六liù尺chǐ。至zhì尽jǐn处chù用yòng木mù拒jù马mǎ四sì五wǔ重zhòng闭bì定dìng，每měi五wǔ寸cùn立lì木mù一yī根gēn，两liǎng边biān木mù外wài，每měi步bù立lì一yī人rén持chí长cháng枪qiāng。一yī城chéng上shàng以yǐ千qiān字zì文wén为wèi号hào，每měi步bù一yī字zì，每měi字zì一yī人rén，以yǐ五wǔ人rén为wéi一yī甲jiǎ，十shí甲jiǎ为wèi一yī队duì，互hù相xiāng统tǒng辖xiá，分fēn布bù城chéng上shàng。又yòu以yǐ在zài城chéng火huǒ夫fū客kè户hù置zhì籍jí结jié甲jiǎ，上shàng城chéng守shǒu御yù。一yī选xuǎn人rén兵bīng一yì百bǎi五wǔ十shí人rén，令lìng保bǎo正zhèng副fù六liù人rén，甲jiǎ头tóu二èr人rén，管guǎn押yā统tǒng领lǐng，昼zhòu夜yè准zhǔn备bèi应yīng援yuán。如rú东dōng壁bì有yǒu报bào惊jīng急jí，即jí提tí兵bīng东dōng应yīng。西xī则zé西xī应yīng。自zì攻gōng围wéi二èr十shí余yú日rì，每měi有yǒu惊jīng急jí，无wú有yǒu不bù至zhì者zhě。一yī于yú贼zéi退tuì之zhī后hòu，其qí未wèi远yuǎn止zhǐ在zài四sì外wài侧cè，近jìn围wéi绕rào之zhī中zhōng。寅yín夜yè偷tōu工gōng开kāi壕háo筑zhù城chéng，仍réng命mìng工gōng人rén计jì城chéng厚hòu薄bó而ér中zhōng分fēn，之zhī先xiān并bìng力lì以yǐ筑zhù其qí表biǎo。高gāo及jí寻xún丈zhàng，度dù不bù可kě以yǐ骤zhòu登dēng，则zé又yòu并bìng力lì以yǐ筑zhù其qí里lǐ适shì相xiāng当dāng，然rán后hòu增zēng筑zhù以yǐ成chéng之zhī。内nèi具jù畚běn锸chā以yǐ督dū役yì，外wài荷hé戈gē矛máo以yǐ备bèi警jǐng，起qǐ五wǔ邑yì之zhī夫fū，万wàn人rén竭jié作zuò，不bù淹yān时shí而ér毕bì。一yī城chéng壁bì长zhǎng八bā百bǎi八bā十shí二èr丈zhàng，高gāo二èr丈zhàng五wǔ尺chǐ，上shàng阔kuò一yī丈zhàng六liù尺chǐ，底dǐ阔kuò三sān丈zhàng七qī尺chǐ五wǔ寸cùn。及jí于yú城chéng壁bì外wài开kāi筑zhù城chéng壕háo，绕rào城chéng壕háo堑qiàn计jì长zhǎng七qī百bǎi八bā十shí八bā丈zhàng一yī尺chǐ，上shàng阔kuò三sān丈zhàng，底dǐ阔kuò一yī丈zhàng八bā尺chǐ，深shēn一yī丈zhàng五wǔ尺chǐ。张zhāng世shì、李lǐ孝xiào义yì寇kòu德dé安ān，四sì日rì引yǐn去qù。

建jiàn炎yán元yuán年nián九jiǔ月yuè二èr十shí二èr日rì，李lǐ孝xiào忠zhōng余yú党dǎng张zhāng世shì、李lǐ孝xiào义yì贼zéi马mǎ五wǔ万wàn余yú众zhòng，已yǐ破pò襄xiāng阳yáng、荆jīng门mén军jūn、荆jīng南nán府fǔ、郢yǐng复fù州zhōu，遂suì寇kòu德dé安ān府fǔ。先xiān行xíng文wén字zì，称chēng欲yù就jiù招zhāo安ān，一yí面miàn摆bǎi拽zhuāi兵bīng马mǎ，环huán绕rào府fǔ城chéng。本běn府fǔ以yǐ方fāng议yì招zhāo，未wèi敢gǎn御yù敌dí。是shì夜yè五wǔ更gēng一yì点diǎn，忽hū同tóng时shí发fā喊hǎn，云yún梯tī火huǒ炮pào弓gōng弩nǔ箭jiàn凿záo攻gōng城chéng，势shì焰yàn凶xiōng猛měng。本běn府fǔ官guān吏lì军jūn民mín以yǐ死sǐ御yù贼zéi，至zhì二èr十shí三sān日rì巳sì时shí，贼zéi始shǐ退tuì。是shì日rì矢shǐ石shí杀shā死sǐ贼zéi兵bīng三sān百bǎi余yú人rén，贼zéi拽zhuāi尸shī以yǐ去qù，沉chén之zhī河hé，及jí积jī薪xīn焚fén之zhī。被bèi伤shāng一yī千qiān余yú人rén。诸zhū门mén夺duó下xià云yún梯tī七qī十shí余yú座zuò。二èr十shí四sì日rì夜yè，贼zéi兵bīng又yòu乘chéng暗àn至zhì西xī北běi两liǎng门mén，以yǐ城chéng上shàng肃sù静jìng提dī防fáng，不bù能néng下xià手shǒu，夜yè半bàn引yǐn去qù。其qí时shí有yǒu御yù营yíng使shǐ司sī同tóng都dū统tǒng制zhì范fàn琼qióng讨tǎo捕bǔ李lǐ孝xiào忠zhōng等děng，领lǐng兵bīng在zài府fǔ北běi，累lèi遣qiǎn至zhì城chéng下xià应yīng援yuán。掩yǎn击jī连lián日rì攻gōng击jī不bù下xià，二èr十shí五wǔ日rì拔bá寨zhài南nán去qù。杨yáng进jìn寇kòu德dé安ān，一yī十shí六liù日rì引yǐn去qù。

建jiàn炎yán二èr年nián三sān月yuè初chū四sì日rì，群qún贼zéi杨yáng进jìn号hào没méi甲jiǎ牛niú，领lǐng众zhòng至zhì本běn府fǔ城chéng外wài四sì面miàn下xià寨zhài，遣qiǎn人rén赍jī文wén字zì来lái，称chēng有yǒu众zhòng一yì百bǎi五wǔ十shí万wàn，马mǎ三sān万wàn五wǔ千qiān余yú匹pǐ，自zì京jīng东dōng登dēng、莱lái、沂yí、密mì、潍wéi、淄zī、徐xú等děng州zhōu前qián来lái，逐zhú州zhōu官guān员yuán尽jǐn皆jiē剿jiǎo杀shā。本běn府fǔ视shì贼zéi寨zhài，约yuē有yǒu十shí余yú万wàn人rén，马mǎ三sān千qiān余yú匹pǐ。是shì日rì略lüè来lái胁xié城chéng，不bù多duō时shí各gè退tuì归guī寨zhài。初chū五wǔ日rì以yǐ后hòu，朝zhāo暮mù绕rào城chéng，矢shǐ石shí所suǒ不bù及jí处chù，摆bǎi布bù人rén马mǎ三sān五wǔ重zhòng，更gēng番fān替tì换huàn，又yòu于yú前qián分fēn布bù攻gōng城chéng人rén马mǎ，大dà振zhèn金jīn鼓gǔ喝hē喊hǎn，马mǎ军jūn在zài后hòu，用yòng刀dāo枪qiāng拥yōng逼bī步bù人rén并bìng力lì攻gōng城chéng，一yī齐qí发fā弓gōng弩nǔ及jí神shén臂bì弓gōng箭jiàn，凿záo射shè城chéng上shàng人rén，并bìng持chí云yún梯tī四sì面miàn奔bēn城chéng。被bèi城chéng上shàng守shǒu御yù人rén弓gōng弩nǔ箭jiàn凿záo炮pào石shí砖zhuān石shí雨yǔ下xià，贼zéi并bìng不bù曾céng得dé利lì。城chéng中zhōng时shí出chū兵bīng冲chōng杀shā，贼zéi遂suì少shǎo退tuì。四sì五wǔ日rì后hòu，贼zéi复fù添tiān立lì攻gōng具jù，高gāo起qǐ望wàng楼lóu，下xià瞰kàn城chéng中zhōng，并bìng造zào战zhàn棚péng、对duì楼lóu、洞dòng子zi，用yòng牛niú皮pí包bāo漫màn。又yòu用yòng夹jiā布bù作zuò遮zhē箭jiàn幕mù，约yuē高gāo三sān丈zhàng，阔kuò二èr丈zhàng，箭jiàn凿záo皆jiē不bù能néng害hài。又yòu立lì大dà炮pào，攻gōng具jù日rì增zēng。夜yè遣qiǎn人rén搬bān柴chái草cǎo向xiàng羊yáng马mǎ城chéng，并bìng城chéng门mén放fàng火huǒ，亦yì被bèi守shǒu御yù人rén救jiù护hù扑pū灭miè，并bìng矢shǐ石shí御yù退tuì，贼zéi不bù得dé利lì。十shí七qī日rì，增zēng望wàng楼lóu四sì座zuò，大dà炮pào五wǔ十shí余yú座zuò，洞dòng子zi一yì百bǎi余yú个gè，遮zhē箭jiàn布bù幕mù三sān十shí余yú座zuò，大dà战zhàn棚péng一yī座zuò，对duì楼lóu一yī座zuò，及jí云yún梯tī不bù知zhī其qí数shù。其qí战zhàn棚péng约yuē高gāo二èr丈zhàng，四sì方fāng各gè阔kuò一yī丈zhàng六liù尺chǐ有yǒu余yú，先xiān用yòng人rén里lǐ外wài抬tái夯hāng向xiàng城chéng，被bèi城chéng上shàng人rén用yòng弓gōng弩nǔ箭jiàn凿záo并bìng炮pào先xiān射shè打dǎ退tuì抬tái夯hāng人rén，及jí打dǎ得dé倾qīng侧cè，使shǐ用yòng不bù得dé，弃qì下xià退tuì去qù。其qí对duì楼lóu约yuē高gāo四sì丈zhàng，阔kuò一yī丈zhàng五wǔ尺chǐ有yǒu余yú，作zuò五wǔ层céng，缚fù木mù梯tī斜xié上shàng，高gāo过guò如rú城chéng。其qí势shì太tài重zhòng，推tuī拽zhuāi难nán行xíng，兼jiān被bèi城chéng上shàng守shǒu御yù人rén施shī放fàng矢shǐ石shí，射shè打dǎ推tuī拽zhuāi人rén，莫mò能néng进jìn前qián。其qí余yú遮zhē箭jiàn幕mù尽jǐn被bèi炮pào石shí打dǎ得dé碎suì破pò，其qí洞dòng子zi凑còu城chéng，又yòu被bèi城chéng上shàng坠zhuì下xià柴chái草cǎo，积jī火huǒ焚fén烧shāo，皆jiē不bù得dé近jìn前qián，其qí炮pào亦yì被bèi城chéng内nèi放fàng炮pào，多duō打dǎ杀shā定dìng炮pào人rén。其qí贼zéi凡fán所suǒ立lì攻gōng具jù，一yī一yī施shī用yòng，数shù日rì皆jiē不bù能néng伤shāng城chéng上shàng人rén。自zì初chū四sì至zhì十shí九jiǔ日rì，计jì十shí六liù日rì，逐zhú战zhàn斗dòu杀shā伤shāng贼zéi数shù多duō。贼zéi知zhī城chéng不bù可kě攻gōng，二èr十shí日rì方fāng遣qiǎn人rén至zhì齐qí安ān门mén下xià，高gāo声shēng呼hū城chéng上shàng人rén且qiě不bú要yào放fàng箭jiàn防fáng御yù，教jiào来lái打dǎ话huà。当dāng时shí城chéng上shàng人rén问wèn打dǎ甚shèn话huà，其qí人rén言yán：恁nèn也yě不bù出chū来lái共gòng俺ǎn厮sī杀shā，我wǒ也yě打dǎ恁nèn城chéng不bù破pò，有yǒu招zhāo安ān官guān来lái也yě，俺ǎn只zhǐ待dài要yào些xiē犒kào设shè，受shòu招zhāo安ān。城chéng上shàng人rén答dá：待dài恁nèn受shòu招zhāo安ān了le，与yǔ恁nèn犒kào设shè。其qí人rén便biàn去qù。至zhì晚wǎn有yǒu一yī人rén，着zhe紫zǐ道dào服fú，领lǐng二èr十shí余yú人rén，持chí东dōng京jīng留liú守shǒu司sī请qǐng召zhào旗qí一yí面miàn向xiàng城chéng，隔gé壕háo与yǔ城chéng上shàng人rén说shuō话huà，称chēng是shì东dōng京jīng留liú守shǒu宗zōng元yuán帅shuài使shǐ臣chén成chéng忠zhōng郎láng王wáng申shēn，元yuán帅shuài遣qiǎn来lái招zhāo安ān杨yáng防fáng御yù。高gāo声shēng读dú示shì宗zōng元yuán帅shuài咨zī目mù并bìng札zhá子zi，言yán杨yáng防fáng御yù今jīn日rì方fāng肯kěn受shòu招zhāo安ān，待dài问wèn本běn府fǔ要yào些xiē犒kào设shè，并bìng出chū券quàn往wǎng东dōng京jīng。本běn府fǔ许xǔ之zhī。二èr十shí一yī日rì送sòng犒kào设shè在zài城chéng外wài，其qí杨yáng进jìn领lǐng人rén亲qīn到dào齐qí安ān门mén下xià，收shōu受shòu致zhì谢xiè而ér去qù。是shì日rì杨yáng进jìn领lǐng众zhòng起qǐ离lí，向xiàng信xìn阳yáng军jūn前qián去qù。契qì勘kān杨yáng进jìn自zì三sān月yuè初chū四sì日rì围wéi城chéng，攻gōng具jù甚shèn盛shèng，被bèi城chéng上shàng人rén施shī用yòng弓gōng弩nǔ、箭jiàn凿záo、炮pào石shí，射shè打dǎ死sǐ损sǔn贼zéi人rén数shù多duō，及jí出chū兵bīng冲chōng杀shā入rù壕háo，淹yān溺nì死sǐ者zhě五wǔ十shí余yú人rén。及jí于yú壕háo内nèi涝lào漉lù到dào贼zéi尸shī，于yú沿yán身shēn搜sōu到dào借jiè补bǔ使shǐ臣chén文wén贴tiē四sì道dào。及jí被bèi虏lǔ人rén回huí称chēng杨yáng进jìn被bèi箭jiàn射shè着zhe头tóu，又yòu被bèi砖zhuān炮pào打dǎ着zhe额é，倒dào卧wò累lèi日rì，俟qí起qǐ来lái嗔chēn在zài边biān将jiàng官guān不bù来lái扶fú救jiù，斩zhǎn之zhī。又yòu听tīng得dé杨yáng进jìn言yán：自zì出chū京jīng以yǐ来lái，不bù曾céng折zhé了le人rén，却què到dào这zhè里lǐ折zhé却què许xǔ多duō，反fǎn折zhé了le强qiáng将jiàng四sì员yuán。见jiàn得dé杨yáng进jìn计jì穷qióng力lì尽jìn，方fāng受shòu招zhāo安ān。孔kǒng彦yàn舟zhōu三sān次cì寇kòu德dé安ān，皆jiē不bù克kè引yǐn去qù。

建jiàn炎yán二èr年nián十shí二èr月yuè二èr十shí八bā日rì，有yǒu北běi来lái一yī项xiàng群qún贼zéi数shù万wàn人rén，称chēng是shì单dān州zhōu团tuán练liàn使shǐ、郢yǐng州zhōu钤qián辖xiá孔kǒng彦yàn舟zhōu，在zài黄huáng州zhōu麻má城chéng县xiàn作zuò过guò。至zhì三sān年nián正zhēng月yuè初chū七qī日rì，贼zéi至zhì黄huáng州zhōu，皆jiē剃tì头tóu辫biàn发fā作zuò金jīn人rén装zhuāng束shù。是shì夜yè填tián塞sè壕háo堑qiàn，用yòng云yún梯tī及jí牛niú皮pí洞dòng子zi，安ān立lì炮pào座zuò，攻gōng围wéi黄huáng州zhōu城chéng，及jí肆sì掠lüè黄huáng陂pí县xiàn，并bìng侵qīn犯fàn德dé安ān府fǔ孝xiào感gǎn县xiàn界jiè。本běn府fǔ虑lǜ贼zéi来lái犯fàn城chéng，遂suì分fēn布bù官guān吏lì军jūn民mín于yú诸zhū门mén地dì分fēn，严yán行xíng提tí备bèi。其qí贼zéi迤yǐ逦lǐ至zhì孝xiào感gǎn县xiàn东dōng旧jiù镇zhèn，杀shā人rén放fàng火huǒ，劫jié掠lüè财cái物wù。二èr十shí四sì日rì到dào环huán河hé镇zhèn，杀shā伤shāng已yǐ受shòu范fàn琼qióng招zhāo安ān下xià吴wú锡xī人rén马mǎ。二èr十shí六liù日rì到dào府fǔ东dōng十shí八bā里lǐ下xià寨zhài，称chēng是shì武wǔ经jīng大dà夫fū荣róng州zhōu围wéi练liàn使shǐ、东dōng平píng府fǔ兵bīng马mǎ钤qián辖xiá、京jīng东dōng西xī路lù统tǒng制zhì军jūn马mǎ孔kǒng彦yàn舟zhōu。二èr十shí七qī日rì领lǐng全quán军jūn数shù万wàn至zhì府fǔ城chéng下xià，四sì外wài占zhàn冈gāng，摆bǎi布bù搭dā立lì，施shī设shè弓gōng箭jiàn射shè城chéng上shàng守shǒu御yù人rén。被bèi城chéng上shàng人rén齐qí发fā炮pào石shí弓gōng弩nǔ，贼zéi众zhòng不bù敢gǎn近jìn。当dāng夜yè遁dùn走zǒu向xiàng随suí州zhōu前qián去qù。至zhì闰rùn八bā月yuè十shí一yī日rì，复fù自zì光guāng州zhōu回huí至zhì本běn府fǔ应yīng山shān县xiàn，作zuò过guò再zài占zhàn据jù随suí州zhōu。九jiǔ月yuè初chū一yī日rì，分fēn遣qiǎn贼zéi骑qí侵qīn犯fàn本běn府fǔ，围wéi城chéng。本běn府fǔ乘chéng时shí出chū兵bīng掩yǎn杀shā。初chū八bā日rì，贼zéi遁dùn去qù，复fù回huí占zhàn随suí州zhōu。十shí一yī月yuè初chū一yī日rì，彦yàn舟zhōu又yòu自zì随suí州zhōu领lǐng人rén马mǎ至zhì本běn府fǔ城chéng下xià围wéi绕rào扎zhā寨zhài。初chū八bā日rì，大dà队duì并bìng至zhì攻gōng城chéng，被bèi本běn府fǔ守shǒu御yù人rén施shī放fàng弓gōng弩nǔ、箭jiàn凿záo、炮pào石shí御yù敌dí。至zhì晚wǎn退tuì，却què止zhǐ在zài城chéng外wài。初chū九jiǔ日rì拔bá寨zhài南nán去qù，占zhàn据jù复fù州zhōu，又yòu往wǎng占zhàn据jù荆jīng南nán府fǔ。正zhēng月yuè二èr十shí七qī日rì攻gōng城chéng，当dāng夜yè引yǐn去qù。九jiǔ月yuè初chū一yī日rì攻gōng城chéng，初chū八bā日rì引yǐn去qù。十shí一yī月yuè初chū八bā日rì攻gōng城chéng，次cì日rì引yǐn去qù。董dǒng平píng寇kòu德dé安ān，三sān万wàn人rén，即jí日rì败bài去qù。

建jiàn炎yán三sān年nián三sān月yuè，群qún贼zéi董dǒng平píng部bù领lǐng人rén马mǎ至zhì应yīng山shān县xiàn，称chēng勤qín王wáng兵bīng，沿yán路lù劫jié掠lüè。四sì月yuè初chū八bā日rì夜yè，掩yǎn劫jié孝xiào感gǎn县xiàn，官guān吏lì居jū民mín迸bèng走zǒu，有yǒu不bù及jí者zhě，悉xī为wèi驱qū虏lǔ，及jí烧shāo尽jǐn一yī县xiàn官guān私sī屋wū宇yǔ。是shì日rì在zài本běn县xiàn东dōng旧jiù镇zhèn扎zhā寨zhài，分fēn遣qiǎn贼zéi徒tú剽piāo掠lüè。本běn府fǔ差chà发fā人rén兵bīng六liù头tóu项xiàng前qián去qù掩yǎn杀shā，董dǒng平píng起qǐ离lí取qǔ唐táng州zhōu去qù。九jiǔ月yuè十shí二èr日rì，有yǒu宣xuān抚fǔ处chǔ置zhì使shǐ司sī差chà知zhī信xìn阳yáng军jūn武wǔ经jīng郎láng孙sūn到dào本běn府fǔ差chà兵bīng，护hù行xíng至zhì信xìn阳yáng交jiāo割gē。至zhì十shí二èr月yuè二èr十shí日rì，董dǒng平píng破pò信xìn阳yáng，仅jǐn以yǐ身shēn脱tuō，其qí家jiā并bìng官guān属shǔ皆jiē没méi于yú贼zéi。平píng差chà官guān占zhàn据jù信xìn阳yáng，自zì往wǎng唐táng州zhōu大dà义yì山shān扎zhā寨zhài，令lìng随suí、唐táng、信xìn阳yáng三sān郡jùn人rén户hù送sòng纳nà粮liáng草cǎo，并bìng收shōu逐zhú处chù税shuì钱qián。四sì年nián三sān月yuè十shí六liù日rì，平píng领lǐng三sān万wàn余yú众zhòng到dào本běn府fǔ，本běn府fǔ差chà正zhèng将jiāng辛xīn选xuǎn发fā兵bīng往wǎng应yīng山shān界jiè迎yíng敌dí，战zhàn数shù合hé，贼zéi大dà败bài走zǒu，杀shā贼zéi千qiān余yú人rén，钲zhēng鼓gǔ旗qí枪qiāng弓gōng箭jiàn器qì械xiè辎zī重zhòng弃qì之zhī满mǎn道dào。平píng寻xún走zǒu往wǎng西xī京jīng界jiè，为wèi乡xiāng村cūn把bǎ隘ài人rén所suǒ杀shā。赵zhào寿shòu寇kòu德dé安ān，三sān日rì引yǐn去qù。

建jiàn炎yán四sì年nián五wǔ月yuè十shí二èr日rì，群qún贼zéi赵zhào寿shòu号hào不bù忙máng，自zì黄huáng州zhōu领lǐng众zhòng数shù万wàn余yú人rén，至zhì孝xiào感gǎn县xiàn界jiè劫jié掠lüè。遣qiǎn人rén至zhì本běn府fǔ，欲yù就jiù招zhāo安ān。是shì月yuè有yǒu朝cháo奉fèng郎láng守shǒu尚shàng书shū兵bīng部bù员yuán外wài郎láng，福fú建jiàn广guǎng南nán东dōng西xī荆jīng湖hú南nán北běi等děng路lù抚fǔ谕yù使shǐ冯féng康kāng国guó至zhì府fǔ，守shǒu臣chén陈chén规guī、白bái冯féng乞qǐ行xíng招zhāo安ān，会huì赵zhào寿shòu亦yì遣qiǎn人rén以yǐ书shū与yǔ冯féng，愿yuàn受shòu招zhāo安ān，规guī复fù遣qiǎn人rén往wǎng寿shòu寨zhài，说shuō以yǐ抚fǔ谕yù肯kěn行xíng招zhāo安ān之zhī意yì。六liù月yuè初chū二èr日rì，寿shòu领lǐng众zhòng至zhì城chéng外wài，是shì晚wǎn冯féng亲qīn出chū城chéng见jiàn寿shòu。初chū三sān日rì寿shòu携xié数shù队duì入rù城chéng，听tīng抚fǔ谕yù圣shèng训xùn谢xiè恩ēn。招zhāo安ān了liǎo当dàng，冯féng牒dié寿shòu令lìng权quán于yú江jiāng州zhōu黄huáng州zhōu驻zhù扎zhā，听tīng候hòu朝cháo命mìng，本běn府fǔ亦yì支zhī给gěi钱qián粮liáng犒kào设shè讫qì。十shí二èr日rì寿shòu起qǐ发fā至zhì东dōng四sì十shí里lǐ，环huán河hé镇zhèn扎zhā，忽hū夜yè遣qiǎn人rén马mǎ分fēn头tóu项xiàng于yú本běn府fǔ八bā门mén，改gǎi换huàn色sè衣yī号hào，伪wěi作zuò民mín兵bīng装zhuāng束shù，一yī拥yōng夺duó门mén。赖lài诸zhū门mén守shǒu御yù素sù备bèi，即jí时shí以yǐ死sǐ捍hàn御yù，旋xuán增zēng弓gōng弩nǔ炮pào石shí，斗dòu敌dí至zhì已yǐ时shí，方fāng退tuì复fù于yú箭jiàn炮pào不bù及jí处chù，摆bǎi布bù围wéi城chéng，迭dié来lái攻gōng打dǎ。被bèi城chéng上shàng弓gōng弩nǔ炮pào石shí不bù歇xiē，及jí遣qiǎn兵bīng披pī城chéng出chū战zhàn三sān昼zhòu夜yè，计jì穷qióng力lì尽jìn，二èr十shí日rì贼zéi拔bá寨zhài南nán走zǒu。曹cáo成chéng李lǐ雄xióng寇kòu德dé安ān，自zì六liù月yuè至zhì二èr月yuè引yǐn去qù。

建jiàn炎yán四sì年nián六liù月yuè，有yǒu曹cáo成chéng、李lǐ宏hóng贼zéi，自zì舒shū州zhōu历lì光guāng州zhōu信xìn阳yáng至zhì本běn府fǔ，众zhòng数shù十shí万wàn，布bù满mǎn诸zhū县xiàn，直zhí抵dǐ襄xiāng、随suí、郢yǐng州zhōu界jiè，驻zhù扎zhā三sān龙lóng河hé。时shí早zǎo禾hé始shǐ熟shú，广guǎng被bèi芟shān掠lüè。本běn府fǔ以yǐ贼zéi兵bīng众zhòng盛shèng，不bù辍chuò提tí备bèi。七qī月yuè三sān十shí日rì，贼zéi众zhòng至zhì城chéng下xià，攻gōng打dǎ府fǔ城chéng。本běn府fǔ一yí面miàn施shī放fàng弓gōng弩nǔ箭jiàn凿záo炮pào石shí，一yí面miàn发fā兵bīng出chū外wài，披pī城chéng斗dòu敌dí。贼zéi不bù能néng破pò，已yǐ时shí方fāng退tuì。八bā月yuè十shí四sì日rì，成chéng众zhòng又yòu至zhì城chéng下xià，本běn府fǔ再zài发fā人rén兵bīng出chū城chéng迎yíng敌dí，贼zéi复fù退tuì于yú近jìn城chéng桐tóng柏bǎi庙miào下xià立lì寨zhài，分fēn遣qiǎn骑qí于yú八bā门mén一yī二èr里lǐ外wài立lì小xiǎo寨zhài，困kùn围wéi本běn府fǔ，不bù通tōng往wǎng还huán。本běn府fǔ官guān吏lì军jūn民mín以yǐ死sǐ捍hàn御yù，间jiān出chū兵bīng掩yǎn杀shā，每měi夜yè遣qiǎn兵bīng劫jié扰rǎo小xiǎo寨zhài，夺duó粮liáng入rù城chéng，昼zhòu夜yè相xiāng拒jù六liù十shí余yú日rì。是shì时shí成chéng等děng人rén马mǎ实shí多duō，本běn府fǔ兵bīng极jí少shǎo，其qí势shì不bù敌dí，遂suì设shè计jì谋móu，差chà人rén赍jī公gōng文wén前qián去qù问wèn当dàng成chéng等děng，诱yòu以yǐ祸huò福fú利lì害hài，指zhǐ其qí自zì新xīn之zhī路lù，成chéng等děng始shǐ退tuì。十shí月yuè初chū三sān日rì，遣qiǎn人rén入rù城chéng商shāng议yì，称chēng一yī行xíng兵bīng众zhòng，元yuán非fēi为wèi贼zéi，止zhǐ为wèi乡xiāng中zhōng不bù可kě居jū止zhǐ，遂suì前qián来lái寻xún有yǒu粮liáng处chù吃chī用yòng，却què蒙méng朝cháo廷tíng收shōu还hái招zhāo安ān，之zhī后hòu所suǒ授shòu官guān职zhí，止zhǐ乞qǐ元yuán来lái官guān资zī，湔jiān洗xǐ招zhāo安ān之zhī名míng。及jí赍jī到dào成chéng等děng申shēn状zhuàng，本běn府fǔ于yú初chū五wǔ日rì备bèi录lù奏zòu闻wén，成chéng等děng始shǐ于yú十shí六liù日rì复fù还hái三sān龙lóng河hé大dà寨zhài，仍réng不bú住zhù于yú府fǔ城chéng四sì外wài烧shāo劫jié。又yòu因yīn本běn府fǔ抄chāo截jié掩yǎn杀shā之zhī故gù，十shí一yī月yuè二èr十shí四sì日rì，复fù领lǐng众zhòng来lái攻gōng城chéng，本běn府fǔ出chū兵bīng迎yíng敌dí，至zhì午wǔ方fāng退tuì。五wǔ年nián二èr月yuè十shí九jiǔ日rì，成chéng等děng领lǐng众zhòng起qǐ离lí三sān龙lóng河hé，往wǎng汉hàn阳yáng军jūn，渡dù江jiāng前qián去qù。桑sāng仲zhòng下xià邢xíng尚shàng孙sūn群qún贼zéi寇kòu德dé安ān，三sān月yuè引yǐn去qù。

绍shào兴xīng元yuán年nián十shí二èr月yuè初chū四sì日rì，有yǒu信xìn阳yáng军jūn邢xíng舍shě人rén、尚shàng统tǒng领lǐng等děng，部bù领lǐng二èr千qiān余yú人rén至zhì本běn府fǔ城chéng下xià焚fén掠lüè，本běn府fǔ即jí时shí闭bì门mén捍hàn御yù，虽suī稍shāo退tuì，未wèi肯kěn远yuǎn去qù。十shí七qī日rì，又yòu有yǒu随suí州zhōu孙sūn彪biāo统tǒng领lǐng人rén马mǎ三sān千qiān余yú人rén，亦yì来lái围wéi城chéng，本běn府fǔ闭bì门mén捍hàn御yù，及jí遣qiǎn兵bīng出chū城chéng战zhàn，杀shā伤shāng百bǎi余yú人rén方fāng退tuì，亦yì未wèi肯kěn远yuǎn去qù，二èr贼zéi梗gěng路lù不bù通tōng。二èr十shí日rì夜yè，贼zéi齐qí至zhì城chéng下xià，弓gōng弩nǔ箭jiàn凿záo云yún梯tī布bù牌pái攻gōng诸zhū门mén，本běn府fǔ官guān吏lì军jūn兵bīng拒jù敌dí。二èr十shí一yī日rì早zǎo，始shǐ退tuì离lí城chéng百bǎi步bù外wài围wéi绕rào。是shì夜yè信xìn阳yáng军jūn贼zéi马mǎ前qián去qù攻gōng孝xiào感gǎn县xiàn，不bù克kè，复fù回huí本běn军jūn，随suí州zhōu贼zéi马mǎ前qián去qù攻gōng复fù州zhōu，陷xiàn之zhī。二èr年nián正zhēng月yuè二èr十shí八bā日rì，再zài发fā人rén马mǎ两liǎng路lù前qián来lái本běn府fǔ近jìn城chéng四sì外wài焚fén劫jié，本běn府fǔ官guān吏lì军jūn民mín昼zhòu夜yè上shàng城chéng，不bù曾céng解jiě甲jiǎ，以yǐ死sǐ捍hàn御yù，及jí时shí出chū兵bīng掩yǎn杀shā。三sān月yuè初chū间jiān始shǐ退tuì向xiàng随suí州zhōu去qù，续xù据jù忠zhōng训xùn郎láng权quán孝xiào感gǎn孙sūn韩hán状zhuàng，准zhǔn抚fǔ使shǐ差chà权quán县xiàn事shì，踏tà逐zhú到dào离lí旧jiù县xiàn一yī十shí里lǐ，临lín氵shui员yuán河hé，地dì名míng紫zǐ氵shui员yuán，就jiù周zhōu围wéi积jī水shuǐ为wèi壕háo，创chuàng筑zhù城chéng壁bì，欲yù就jiù绪xù间jiān。十shí二èr月yuè二èr十shí四sì日rì，有yǒu信xìn阳yáng军jūn贼zéi马mǎ二èr千qiān余yú人rén，自zì府fǔ城chéng来lái奔bēn本běn县xiàn，先xiān二èr百bǎi人rén到dào城chéng北běi，即jí分fēn布bù守shǒu御yù，发fā兵bīng迎yíng敌dí，贼zéi败bài走zǒu。五wǔ里lǐ逢féng贼zéi大dà队duì至zhì，复fù围wéi县xiàn城chéng，施shī放fàng弓gōng弩nǔ，寻xún于yú壕háo外wài呼hū曰yuē：憨hān是shì信xìn阳yáng大dà后hòu军jūn邢xíng舍shě人rén、尚shàng统tǒng制zhì人rén马mǎ，向xiàng北běi打dǎ了le一yì百bǎi八bā十shí座zuò山shān寨zhài，坏huài了le邓dèng州zhōu信xìn阳yáng军jūn，并bìng天tiān目mù山shān寨zhài，今jīn决jué要yào取qǔ本běn县xiàn屯tún泊pō人rén马mǎ，就jiù粮liáng赡shàn军jūn。围wéi至zhì夜yè，只zhǐ于yú壕háo外wài分fēn布bù扎zhā寨zhài。二èr十shí五wǔ日rì，贼zéi掠lüè氵shui员yuán河hé客kè船chuán，载zài兵bīng入rù壕háo，及jí用yòng布bù牌pái木mù牌pái遮zhē箭jiàn，抬tái夯hāng云yún梯tī十shí五wǔ座zuò向xiàng前qián，水shuǐ陆lù攻gōng县xiàn城chéng。被bèi本běn县xiàn人rén施shī弓gōng弩nǔ炮pào石shí，并bìng力lì捍hàn御yù，至zhì晚wǎn贼zéi退tuì向xiàng寨zhài。二èr十shí六liù日rì，贼zéi多duō拽zhuāi河hé内nèi船chuán舫fǎng，五wǔ七qī只zhǐ为wèi一yī绞jiǎo，用yòng大dà竹zhú绞jiǎo成chéng竹zhú牌pái，立lì于yú船chuán头tóu，旋xuán添tiān船chuán并bìng作zuò浮fú桥qiáo，于yú北běi壁bì壕háo内nèi攻gōng县xiàn城chéng。城chéng上shàng弓gōng弩nǔ炮pào齐qí发fā，敌dí不bù能néng近jìn，复fù拽zhuāi船chuán泊pō岸àn，只zhǐ攻gōng东dōng壁bì，亦yì被bèi御yù退tuì。至zhì夜yè回huí寨zhài。恐kǒng贼zéi别bié生shēng计jì，遂suì亲qīn领lǐng兵bīng三sān更gēng出chū劫jié贼zéi寨zhài，杀shā贼zéi三sān百bǎi余yú人rén，及jí收shōu到dào被bèi虏lǔ男nán女nǚ五wǔ百bǎi余yú人rén入rù城chéng。二èr十shí七qī日rì，贼zéi于yú壕háo外wài添tiān炮pào数shù座zuò，及jí分fēn布bù船chuán只zhī，向xiàng前qián攻gōng城chéng，至zhì午wǔ御yù退tuì。二èr十shí八bā日rì，又yòu以yǐ云yún梯tī向xiàng前qián并bìng力lì攻gōng城chéng，至zhì夜yè御yù退tuì。二èr十shí九jiǔ日rì，贼zéi又yòu用yòng船chuán六liù十shí余yú只zhǐ，通tōng作zuò一yī绞jiǎo，用yòng板bǎn钉dīng铺pù船chuán面miàn，船chuán头tóu并bìng用yòng竹zhú木mù布bù牌pái两liǎng头tóu遮zhē箭jiàn，后hòu立lì长cháng枪qiāng，五wǔ百bǎi余yú人rén撑chēng拽zhuāi攻gōng四sì壁bì，势shì凶xiōng猛měng。激jī厉lì人rén兵bīng，决jué死sǐ迎yíng敌dí，西xī门mén放fàng出chū战zhàn船chuán十shí五wǔ只zhǐ，于yú壕háo内nèi，乃nǎi城chéng上shàng，弓gōng弩nǔ炮pào石shí齐qí发fā。至zhì未wèi时shí，贼zéi大dà败bài，淹yān溺nì无wú数shù，尽jǐn夺duó所suǒ绞jiǎo船chuán舫fǎng，其qí岸àn上shàng摆bǎi立lì贼zéi兵bīng，即jí时shí回huí寨zhài，至zhì夜yè拔bá寨zhài遁dùn去qù。李lǐ横héng寇kòu德dé安ān，六liù十shí五wǔ日rì引yǐn去qù。

绍shào兴xīng二èr年nián六liù月yuè十shí三sān日rì，桑sāng仲zhòng余yú党dǎng知zhī邓dèng州zhōu李lǐ横héng，号hào九jiǔ哥gē哥gē，领lǐng襄xiāng阳yáng府fǔ邓dèng随suí郢yǐng州zhōu所suǒ管guǎn军jūn马mǎ及jí逐zhú州zhōu百bǎi姓xìng，共gòng约yuē五wǔ六liù千qiān人rén，内nèi正zhèng兵bīng约yuē四sì千qiān人rén，前qián来lái德dé安ān府fǔ，近jìn城chéng下xià寨zhài大dà小xiǎo十shí七qī座zuò，贼zéi首shǒu李lǐ横héng大dà寨zhài在zài城chéng西xī隔gé河hé，早zǎo晚wǎn举jǔ平píng安ān火huǒ，诸zhū寨zhài相xiāng应yìng。遇yù夜yè，诸zhū寨zhài有yǒu警jǐng即jí时shí举jǔ火huǒ。每měi寨zhài各gè立lì望wàng楼lóu，楼lóu上shàng人rén执zhí白bái旗qí，城chéng北běi东dōng西xī三sān面miàn各gè正zhèng视shì城chéng门mén，门mén内nèi人rén出chū入rù必bì先xiān见jiàn，出chū稍shāo多duō，即jí举jǔ旗qí向xiàng门mén，本běn寨zhài及jí两liǎng边biān连lián寨zhài人rén兢jīng出chū掩yǎn扑pū，或huò城chéng内nèi出chū兵bīng迎yíng敌dí，及jí劫jié寨zhài，即jí时shí诸zhū寨zhài举jǔ旗qí指zhǐ示shì，悉xī来lái应yīng援yuán。城chéng南nán有yǒu望wàng楼lóu四sì座zuò，占zhàn高gāo阜fù，下xià瞰kàn城chéng内nèi街jiē巷xiàng，往wǎng来lái动dòng息xī皆jiē见jiàn之zhī，城chéng上shàng守shǒu御yù人rén人rén可kě数shù。才cái见jiàn城chéng内nèi稍shāo似shì摆bǎi拽zhuāi，即jí举jǔ旗qí，诸zhū寨zhài各gè为wèi备bèi。夜yè于yú四sì外wài更gèng互hù用yòng人rén，把bǎ断duàn出chū入rù之zhī路lù，围wéi闭bì府fǔ城chéng内nèi外wài，风fēng水shuǐ不bù通tōng。本běn府fǔ虽suī不bú住zhù出chū兵bīng斗dòu敌dí，终zhōng是shì兵bīng少shǎo难nán胜shèng亦yì尝cháng于yú城chéng上shàng招zhāo到dào横héng亲qīn近jìn打dǎ话huà喻yù以yǐ祸huò福fú。横héng只zhǐ以yǐ本běn府fǔ收shōu藏cáng霍huò明míng为wèi辞cí，诬wū执zhí本běn府fǔ顺shùn番fān，必bì要yào打dǎ城chéng。七qī月yuè初chū三sān日rì五wǔ更gēng一yì点diǎn，城chéng外wài发fā喊hǎn，用yòng弓gōng弩nǔ箭jiàn射shè城chéng上shàng人rén，及jí将jiāng云yún梯tī到dào城chéng搬bān草cǎo拥yōng门mén火huǒ之zhī。城chéng上shàng人rén用yòng弓gōng弩nǔ炮pào石shí砖zhuān石shí射shè打dǎ，不bù能néng上shàng城chéng，至zhì辰chén时shí贼zéi退tuì，云yún梯tī六liù十shí余yú座zuò皆jiē弃qì下xià。

初chū四sì日rì，横héng亲qīn领lǐng衙yá兵bīng往wǎng随suí州zhōu至zhì襄xiāng阳yáng府fǔ，唤huàn木mù匠jiàng铁tiě匠jiàng，搬bān取qǔ牛niú皮pí绳shéng索suǒ，及jí于yú大dà洪hóng山shān取qǔ毡zhān及jí索suǒ。十shí余yú日rì，回huí来lái再zài造zào天tiān桥qiáo、洞dòng子zi、三sān梢shāo大dà炮pào及jí云yún梯tī等děng攻gōng城chéng器qì械xiè。八bā月yuè四sì日rì，攻gōng具jù成chéng，津jīn至zhì城chéng西xī南nán角jiǎo下xià寨zhài，装zhuāng斗dòu天tiān桥qiáo，众zhòng填tián壕háo一yī夜yè平píng。初chū五wǔ日rì入rù远yuǎn壕háo内nèi，立lì大dà炮pào七qī座zuò，攻gōng打dǎ城chéng上shàng人rén，其qí炮pào石shí小xiǎo者zhě，不bù下xià十shí斤jīn，大dà者zhě四sì五wǔ十shí斤jīn。用yòng大dà木mù造zào四sì脚jiǎo洞dòng子zi一yí个gè，长zhǎng约yuē二èr丈zhàng，阔kuò丈zhàng五wǔ，脊jí高gāo丈zhàng二èr以yǐ上shàng，用yòng湿shī柏bǎi木mù大dà木mù豕shǐ密mì牌pái，牛niú皮pí漫màn之zhī，面miàn与yǔ两liǎng边biān用yòng木mù木mù豕shǐ，并bìng厚hòu毡zhān帘lián其qí脚jiǎo，高gāo四sì尺chǐ五wǔ寸cùn，厚hòu似shì痴chī车chē脚jiǎo，其qí状zhuàng如rú两liǎng间jiān屋wū，推tuī临lín里lǐ壕háo。用yòng大dà木mù木mù豕shǐ绞jiǎo成chéng狗gǒu脊jí洞dòng子zi，连lián接jiē两liǎng行xíng，各gè长zhǎng五wǔ十shí余yú步bù，并bìng厚hòu木mù板bǎn牌pái二èr百bǎi余yú面miàn，遮zhē护hù贼zéi人rén搬bān运yùn草cǎo木mù砖zhuān石shí填tián里lǐ壕háo，数shù日rì斗dòu就jiù。天tiān桥qiáo脚jiǎo共gòng六liù只zhǐ，高gāo五wǔ尺chǐ厚hòu，薄báo一yī如rú洞dòng子zi，脚jiǎo长zhǎng六liù丈zhàng以yǐ上shàng，阔kuò二èr丈zhàng，高gāo三sān丈zhàng五wǔ尺chǐ以yǐ上shàng，近jìn及jí四sì丈zhàng，上shàng阔kuò一yī丈zhàng以yǐ上shàng，当dāng头tóu自zì下xià至zhì上shàng斜xié高gāo向xiàng前qián约yuē一yī丈zhàng，以yǐ上shàng中zhōng下xià三sān层céng当dāng面miàn，并bìng两liǎng边biān及jí顶dǐng上shàng皆jiē用yòng牛niú皮pí厚hòu毡zhān毯tǎn挂guà，搭dā其qí天tiān桥qiáo底dǐ盘pán上shàng，后hòu系xì大dà竹zhú索suǒ两liǎng条tiáo，各gè长zhǎng二èr十shí余yú丈zhàng，每měi条tiáo百bǎi余yú人rén牵qiān拽zhuāi。规guī暗àn料liào贼zéi，必bì是shì欲yù以yǐ炮pào打dǎ城chéng门mén并bìng城chéng上shàng人rén，使shǐ住zhù立lì不bù得dé，然rán后hòu进jìn洞dòng子zi向xiàng前qián填tián平píng里lǐ壕háo，便biàn推tuī天tiān桥qiáo就jiù城chéng，因yīn以yǐ上shàng城chéng。规guī即jí时shí令lìng人rén于yú城chéng上shàng照zhào贼zéi所suǒ填tián壕háo处chù，相xiāng对duì用yòng大dà木mù置zhì起qǐ战zhàn棚péng一yī座zuò、上shàng下xià两liǎng层céng，其qí上shàng横héng铺pù大dà木mù三sān重chóng，及jí于yú城chéng里lǐ脚jiǎo下xià深shēn载zài高gāo木mù棚péng一yī，所suǒ以yǐ防fáng贼zéi人rén。万wàn一yī上shàng城chéng后hòu，若ruò便biàn下xià城chéng，则zé必bì陷xiàn在zài栅zhà中zhōng。又yòu于yú城chéng上shàng两liǎng边biān匝zā女nǚ头tóu墙qiáng，密mì用yòng大dà木mù埋mái起qǐ，高gāo排pái义yì柱zhù遮zhē隔gé炮pào石shí。又yòu于yú战zhàn棚péng南nán北běi各gè东dōng西xī横héng埋mái排pái义yì柱zhù两liǎng重zhòng，柱zhù外wài各gè分fēn布bù长cháng枪qiāng手shǒu并bìng斩zhǎn马mǎ刀dāo。又yòu于yú柱zhù外wài各gè东dōng西xī更gèng置zhì战zhàn棚péng一yī座zuò，棚péng上shàng各gè备bèi砖zhuān石shí弓gōng箭jiàn，以yǐ备bèi贼zéi人rén万wàn一yī上shàng城chéng分fēn头tóu两liǎng向xiàng沿yán城chéng杀shā人rén。及jí防fáng战zhàn棚péng上shàng下xià人rén，有yǒu不bù尽jìn死sǐ御yù敌dí者zhě，致zhì于yú必bì死sǐ之zhī地dì，使shǐ之zhī无wú不bù用yòng命mìng。

又yòu于yú城chéng里lǐ相xiāng对duì贼zéi炮pào并bìng填tián壕háo处chù，亦yì立lì大dà炮pào七qī座zuò，内nèi三sān座zuò，亦yì可kě施shī放fàng炮pào石shí，重zhòng三sān五wǔ十shí斤jīn至zhì五wǔ六liù十shí斤jīn者zhě。又yòu于yú炮pào架jià前qián并bìng两liǎng边biān高gāo埋mái大dà木mù炮pào架jià，中zhōng心xīn拽zhuāi炮pào人rén，上shàng横héng排pái木mù木mù豕shǐ作zuò炮pào棚péng遮zhē隔gé贼zéi炮pào，每měi炮pào一yī座zuò。用yòng炮pào手shǒu三sān人rén，更gèng互hù使shǐ用yòng，城chéng上shàng照zhào料liào城chéng内nèi放fàng出chū炮pào石shí远yuǎn近jìn偏piān正zhèng一yī人rén。城chéng上shàng战zhàn棚péng下xià用yòng大dà木mù两liǎng条tiáo，各gè长zhǎng二èr丈zhàng四sì五wǔ，横héng用yòng括kuò木mù两liǎng条tiáo，各gè长zhǎng六liù尺chǐ，当dāng头tóu用yòng横héng木mù一yī条tiáo，长zhǎng一yī丈zhàng，造zào就jiù托tuō竿gān一yī所suǒ。

又yòu以yǐ干gàn竹zhú柴chái草cǎo造zào下xià火huǒ牛niú三sān百bǎi余yú个gè，又yòu以yǐ大dà枋fāng木mù三sān条tiáo，合hé就jiù长zhǎng板bǎn一yī片piàn，约yuē长zhǎng一yī丈zhàng五wǔ尺chǐ有yǒu余yú，又yòu以yǐ火huǒ炮pào药yào造zào下xià长zhǎng竹zhú竿gān火huǒ枪qiāng二èr十shí余yú条tiáo，撞zhuàng枪qiāng钩gōu镰lián各gè数shù条tiáo，皆jiē用yòng两liǎng人rén共gòng持chí一yī条tiáo，准zhǔn备bèi天tiān桥qiáo近jìn城chéng，于yú战zhàn棚péng上shàng下xià使shǐ用yòng。又yòu于yú兵bīng众zhòng中zhōng选xuǎn用yòng有yǒu胆dǎn勇yǒng人rén分fēn为wéi十shí四sì甲jiǎ，逐zhú日rì轮lún当dāng战zhàn棚péng上shàng下xià，并bìng排pái义yì柱zhù外wài及jí羊yáng马mǎ城chéng外wài及jí准zhǔn备bèi诸zhū处chù紧jǐn急jí应yīng援yuán，以yǐ安ān陆lù县xiàn尉wèi李lǐ居jū正zhèng统tǒng领lǐng。又yòu以yǐ副fù将jiāng马mǎ立lì统tǒng领lǐng一yī项xiàng人rén兵bīng，专zhuān点diǎn检jiǎn四sì壁bì守shǒu御yù，及jí攻gōng城chéng紧jǐn处chù策cè应yìng。幸xìng而ér其qí贼zéi所suǒ置zhì攻gōng城chéng器qì具jù，前qián来lái一yī一yī皆jiē如rú所suǒ料liào。

贼zéi所suǒ立lì炮pào七qī座zuò，不bú住zhù施shī放fàng一yī十shí四sì昼zhòu夜yè，虽suī打dǎ坏huài城chéng上shàng门mén楼lóu，并bìng城chéng门mén搀chān板bǎn及jí打dǎ折zhé排pái义yì柱zhù，并bìng战zhàn棚péng上shàng横héng铺pù木mù植zhí，但dàn逐zhú旋xuán打dǎ坏huài，逐zhú旋xuán添tiān补bǔ立lì起qǐ，并bìng不bù曾céng正zhèng打dǎ着zhe城chéng上shàng城chéng内nèi一yī人rén。惟wéi是shì城chéng里lǐ放fàng炮pào出chū外wài，远yuǎn近jìn偏piān正zhèng，有yǒu城chéng上shàng照zhào炮pào人rén招zhāo呼hū，令lìng逐zhú旋xuán那nà移yí，转zhuǎn动dòng炮pào架jià及jí添tiān减jiǎn拽zhuāi炮pào人rén数shù，或huò炮pào石shí大dà小xiǎo施shī放fàng。所suǒ以yǐ城chéng外wài贼zéi人rén稍shāo有yǒu攒cuán聚jù，炮pào力lì可kě及jí处chù，即jí时shí打dǎ散sàn其qí贼zéi，炮pào手shǒu并bìng拽zhuāi炮pào人rén多duō被bèi打dǎ杀shā，所suǒ有yǒu贼zéi人rén狗gǒu脊jí洞dòng子zi只zhǐ于yú当dāng日rì尽jǐn皆jiē打dǎ倒dǎo，并bìng人rén亦yì打dǎ杀shā，更gèng不bù能néng使shǐ用yòng。惟wéi有yǒu大dà洞dòng子zi临lín壕háo，约yuē中zhōng城chéng内nèi大dà炮pào三sān二èr百bǎi下xià，方fāng始shǐ打dǎ动dòng，上shàng盖gài少shǎo有yǒu损sǔn坏huài，其qí当dāng面miàn木mù豕shǐ帘lián毡zhān帘lián，一yī齐qí打dǎ碎suì。炮pào入rù洞dòng子zi内nèi打dǎ杀shā人rén多duō，却què推tuī向xiàng前qián再zài修xiū，别bié用yòng牛niú皮pí作zuò帘lián，并bìng帘lián里lǐ硬yìng排pái立lì木mù。又yòu向xiàng前qián来lái，再zài打dǎ损sǔn坏huài，方fāng推tuī拽zhuāi向xiàng后hòu不bù用yòng，只zhǐ拥yōng驱qū虏lǔ到dào老lǎo小xiǎo妇fù女nǚ搬bān运yùn草cǎo木mù砖zhuān石shí填tián壕háo，并bìng不bù顾gù城chéng上shàng箭jiàn炮pào打dǎ杀shā。若ruò是shì打dǎ杀shā近jìn上shàng首shǒu领lǐng，并bìng亲qīn近jìn正zhèng贼zéi，即jí驮tuó背bèi或huò舁yú去qù窖jiào埋mái。若ruò是shì打dǎ杀shā驱qū虏lǔ人rén，并bìng已yǐ下xià人rén，即jí时shí剐guǎ肉ròu食shí用yòng，其qí壕háo相xiāng近jìn填tián满mǎn，方fāng再zài以yǐ土tǔ传chuán城chéng。城chéng上shàng人rén并bìng射shè火huǒ箭jiàn在zài所suǒ填tián草cǎo木mù上shàng，偶ǒu值zhí风fēng顺shùn，其qí贼zéi众zhòng向xiàng前qián打dǎ扑pū不bù及jí，被bèi火huǒ烧shāo着zhe，两liǎng三sān昼zhòu夜yè尚shàng未wèi烧shāo尽jǐn，其qí贼zéi又yòu只zhǐ用yòng砖zhuān石shí并bìng土tǔ相xiāng兼jiān再zài填tián。

又yòu两liǎng三sān日rì，相xiāng近jìn填tián满mǎn，其qí老lǎo小xiǎo妇fù女nǚ死sǐ损sǔn外wài，见jiàn存cún无wú几jǐ，兼jiān近jìn城chéng脚jiǎo，难nán向xiàng前qián来lái，遂suì选xuǎn壮zhuàng健jiàn人rén与yǔ正zhèng贼zéi牙yá兵bīng相xiāng兼jiān以yǐ布bù袋dài盛shèng土tǔ，走zǒu夯hāng前qián来lái，并bìng布bù袋dài样yàng下xià，急jí走zǒu回huí去qù。其qí搬bān土tǔ填tián壕háo，并bìng定dìng破pò拽zhuāi炮pào及jí城chéng下xià往wǎng来lái之zhī贼zéi，中zhōng箭jiàn并bìng炮pào前qián后hòu死sǐ损sǔn甚shèn众zhòng。其qí贼zéi渐jiàn窘jiǒng，少shǎo阙quē粮liáng食shí，襄xiāng邓dèng随suí郢yǐng四sì郡jùn界jiè内nèi，人rén民mín田tián种zhǒng万wàn无wú一yī二èr，回huí去qù亦yì难nán得dé食shí。打dǎ劫jié已yǐ遍biàn，并bìng无wú可kě劫jié。除chú正zhèng贼zéi近jìn上shàng甲jiǎ头tóu人rén有yǒu些xiē装zhuāng着zhe，余yú人rén并bìng蓝lán缕lǚ，惟wéi指zhǐ望wàng打dǎ城chéng后hòu，为wèi饱bǎo暖nuǎn之zhī计jì，所suǒ以yǐ其qí贼zéi攻gōng城chéng，亦yì不bù惜xī他tā人rén命mìng，用yòng意yì坚jiān确què，不bù肯kěn轻qīng退tuì。

八bā月yuè十shí五wǔ日rì，宣xuān抚fǔ使shǐ司sī送sòng到dào襄xiāng邓dèng，随suí郢yǐng州zhōu镇zhèn抚fǔ使shǐ司sī书shū写xiě机jī宜yí文wén字zì，谭tán宪xiàn公gōng文wén称chēng朝cháo廷tíng已yǐ差chà李lǐ横héng充chōng襄xiāng邓dèng，随suí郢yǐng州zhōu镇zhèn抚fǔ使shǐ。又yòu将jiāng谭tán宪xiàn文wén字zì付fù李lǐ横héng照zhào验yàn。横héng言yán：便biàn是shì朝cháo廷tíng差chà我wǒ做zuò镇zhèn抚fǔ使shǐ，教jiào我wǒ去qù那nà里lǐ吃chī着zhe甚shèn底dǐ，我wǒ也yě不bù能néng做zuò得dé他tā镇zhèn抚fǔ使shǐ，我wǒ待dài打dǎ城chéng破pò后hòu相xiāng度dù。十shí八bā日rì，贼zéi众zhòng遂suì填tián平píng里lǐ壕háo。十shí九jiǔ日rì，四sì面miàn分fēn布bù打dǎ城chéng，贼zéi安ān排pái下xià云yún梯tī伺cì侯hòu，同tóng时shí下xià手shǒu，及jí四sì外wài高gāo阜fù处chù，并bìng要yào路lù上shàng各gè布bù马mǎ军jūn，准zhǔn备bèi稍shāo截jié城chéng破pò走zǒu出chū之zhī人rén。至zhì午wǔ时shí，推tuī天tiān桥qiáo凑còu城chéng西xī南nán角jiǎo，正zhèng是shì所suǒ填tián壕háo上shàng，于yú天tiān桥qiáo两liǎng边biān抬tái云yún梯tī三sān十shí余yú座zuò，后hòu布bù长cháng枪qiāng手shǒu约yuē一yī千qiān余yú人rén。发fā喊hǎn并bìng钲zhēng鼓gǔ齐qí发fā，及jí弓gōng弩nǔ箭jiàn炮pào石shí一yī齐qí施shī放fàng，射shè打dǎ城chéng上shàng守shǒu御yù人rén，其qí天tiān桥qiáo已yǐ是shì近jìn城chéng。

规guī即jí于yú城chéng上shàng战zhàn棚péng脚jiǎo下xià推tuī长zhǎng板bǎn出chū城chéng头tóu数shù尺chǐ，于yú板bǎn上shàng并bìng手shǒu推tuī衮gǔn下xià大dà石shí，于yú城chéng外wài脚jiǎo下xià，打dǎ推tuī天tiān桥qiáo贼zéi众zhòng，及jí推tuī出chū托tuō竿gān托tuō住zhù天tiān桥qiáo，争zhēng一yī丈zhàng有yǒu余yú，不bù能néng到dào城chéng。其qí战zhàn棚péng上shàng下xià方fāng欲yù施shī用yòng火huǒ枪qiāng、撞zhuàng枪qiāng、钩gōu镰lián之zhī次cì，其qí天tiān桥qiáo脚jiǎo下xià人rén倒dào推tuī，并bìng牵qiān拽zhuāi竹zhú索suǒ人rén倒dào拽zhuāi，天tiān桥qiáo急jí回huí约yuē五wǔ十shí余yú步bù方fāng住zhù。得dé一yī辰chén时shí以yǐ上shàng，却què向xiàng前qián来lái，于yú天tiān桥qiáo先xiān行xíng路lù稍shāo近jìn南nán行xíng，意yì欲yù闪shǎn避bì托tuō竿gān，无wú可kě行xíng得dé，近jìn南nán地dì步bù丈zhàng尺chǐ稍shāo多duō，所suǒ填tián壕háo不bù甚shèn实shí处chù，致zhì陷xiàn住zhù天tiān桥qiáo东dōng南nán前qián脚jiǎo，前qián来lái不bù得dé，却què向xiàng后hòu拽zhuāi，又yòu因yīn人rén众zhòng，用yòng力lì太tài多duō，拽zhuāi断duàn竹zhú索suǒ，进jìn退tuì不bù得dé。致zhì羊yáng马mǎ城chéng内nèi兵bīng出chū，与yǔ天tiān桥qiáo下xià贼zéi人rén用yòng命mìng斗dòu敌dí，并bìng城chéng上shàng砖zhuān石shí、弓gōng弩nǔ、箭jiàn凿záo，城chéng里lǐ炮pào石shí并bìng下xià，移yí时shí方fāng始shǐ杀shā退tuì贼zéi兵bīng。寻xún于yú城chéng上shàng，推tuī下xià火huǒ牛niú柴chái草cǎo，被bèi羊yáng马mǎ城chéng内nèi人rén并bìng出chū搬bān柴chái草cǎo，积jī在zài天tiān桥qiáo脚jiǎo下xià焚fén之zhī，其qí天tiān桥qiáo上shàng并bìng中zhōng隔gé内nèi，贼zéi兵bīng方fāng始shǐ荒huāng忙máng走zǒu下xià，一yī齐qí退tuì却què，并bìng绕rào城chéng四sì外wài贼zéi兵bīng，各gè被bèi城chéng上shàng守shǒu御yù人rén施shī放fàng弓gōng弩nǔ砖zhuān炮pào射shè打dǎ退tuì走zǒu，弃qì下xià云yún梯tī。及jí向xiàng外wài高gāo阜fù处chù，并bìng要yào路lù上shàng分fēn布bù人rén马mǎ，一yī齐qí回huí寨zhài，其qí贼zéi大dà败bài，当dāng夜yè遁dùn去qù。

契qì勘kān，其qí贼zéi初chū来lái之zhī时shí，止zhǐ有yǒu五wǔ六liù千qiān人rén，自zì入rù府fǔ界jiè百bǎi余yú里lǐ，驱qū虏lǔ人rén数shù甚shèn众zhòng，皆jiē以yǐ正zhèng贼zéi监jiān押yā，收shōu刈yì稻dào谷gǔ，搬bān材cái木mù，置zhì造zào攻gōng城chéng器qì具jù。后hòu来lái收shōu尽jǐn田tián稻dào，并bìng梨lí枣zǎo等děng，及jí造zào就jiù攻gōng具jù，一yī齐qí追zhuī收shōu回huí寨zhài，并bìng使shǐ打dǎ城chéng。共gòng数shù实shí有yǒu一yī万wàn余yú人rén，虽suī人rén数shù不bù为wèi甚shèn多duō，然rán所suǒ造zào攻gōng具jù雄xióng壮zhuàng，摆bǎi布bù施shī设shè次cì第dì，似sì乎hū不bù容róng人rén力lì可kě敌dí，凶xiōng焰yàn实shí为wèi可kě畏wèi。加jiā之zhī城chéng内nèi人rén饥jī饿è，杂zá草cǎo木mù皮pí叶yè食shí之zhī，凡fán守shǒu御yù六liù十shí五wǔ昼zhòu夜yè。横héng之zhī攻gōng城chéng也yě，久jiǔ之zhī不bù下xià，一yī日rì遣qiǎn人rén请qǐng议yì事shì，规guī在zài城chéng上shàng见jiàn之zhī。横héng曰yuē：愿yuàn得dé粟sù二èr百bǎi斛hú而ér去qù。左zuǒ右yòu请qǐng勿wù与yǔ，规guī曰yuē：我wǒ粮liáng无wú几jǐ，横héng来lái请qǐng，是shì伺cì我wǒ虚xū实shí，不bù与yǔ即jí谓wèi我wǒ粮liáng乏fá，攻gōng益yì力lì，去qù愈yù缓huǎn，与yǔ之zhī则zé遁dùn有yǒu日rì矣yǐ。即jí送sòng与yǔ之zhī。明míng日rì横héng众zhòng攻gōng城chéng，规guī坐zuò城chéng楼lóu，炮pào折zhé足zú指zhǐ，容róng色sè不bù变biàn。围wéi益yì急jí，粮liáng不bù继jì，诸zhū将jiāng请qǐng扌shou追zhuī牛niú以yǐ食shí。规guī曰yuē：杀shā牛niú代dài食shí，敌dí闻wén之zhī围wéi猝cù未wèi解jiě矣yǐ。乃nǎi尽jǐn取qǔ酒jiǔ务wù曲qū蘖niè分fēn给gěi之zhī，仍réng搜sōu家jiā财cái得dé万wàn缗mín，以yǐ犒kào军jūn。横héng又yòu遣qiǎn人rén来lái谕yù，愿yuàn得dé府fǔ之zhī魁kuí妓jì而ér后hòu罢bà攻gōng。诸zhū将jiāng曰yuē：城chéng围wéi七qī十shí日rì矣yǐ。以yǐ一yī妇fù人rén活huó一yī城chéng之zhī众zhòng，不bù亦yì可kě乎hū？规guī曰yuē：使shǐ横héng即jí退tuì，是shì我wǒ以yǐ妇fù人rén求qiú和hé，况kuàng未wèi必bì退tuì乎hū？其qí再zài来lái，当dāng斩zhǎn妓jì首shǒu以yǐ遗yí之zhī。

孝xiào感gǎn县xiàn令lìng韩hán来lái告gào曰yuē：县xiàn有yǒu粟sù百bǎi斛hú，路lù绝jué不bù通tōng。规guī命mìng乘chéng风fēng雨yǔ呵hē殿diàn而ér来lái，贼zéi军jūn疑yí其qí有yǒu神shén，不bù敢gǎn睥pì睨nì。横héng以yǐ天tiān桥qiáo鹅é车chē逼bī城chéng，规guī曰yuē：技jì止zhǐ此cǐ尔ěr。纵zòng火huǒ焚fén之zhī，即jí退tuì。规guī叹tàn曰yuē：使shǐ横héng更gèng七qī日rì不bù解jiě，曲qū蘖niè亦yì尽jǐn矣yǐ。汤tāng王wáng寿shòu，字zì君jūn宝bǎo，潭tán州zhōu浏liú阳yáng人rén。淳chún熙xī十shí四sì年nián进jìn士shì，授shòu德dé安ān府fǔ教jiào授shòu。先xiān是shì建jiàn炎yán间jiān陈chén规guī守shǒu德dé安ān屡lǚ经jīng大dà寇kòu，皆jiē应yīng以yǐ间jiān暇xiá，于yú城chéng上shàng筑zhù鹊què台tái，城chéng外wài筑zhù羊yáng马mǎ城chéng，又yòu于yú羊yáng马mǎ城chéng外wài设shè木mù棚péng，贼zéi至zhì辄zhé败bài。后hòu知zhī顺shùn昌chāng府fǔ府fǔ多duō储chǔ粟sù，计jì议yì司sī来lái起qǐ粟sù赴fù河hé上shàng，规guī请qǐng代dài以yǐ金jīn帛bó。已yǐ而ér金jīn人rén围wéi城chéng，竟jìng赖lài其qí粟sù以yǐ充chōng军jūn食shí，卒zú以yǐ破pò虏lǔ。王wáng寿shòu访fǎng寻xún其qí事shì编biān为wèi《建jiàn炎yán德dé安ān守shǒu御yù隶lì》。绍shào熙xī四sì年nián，王wáng寿shòu除chú太tài学xué录lù，表biǎo上shàng其qí书shū。右yòu陈chén规guī守shǒu城chéng法fǎ，用yòng于yú仓cāng猝cù无wú备bèi之zhī中zhōng，九jiǔ攻gōng九jiǔ拒jù，应yìng敌dí远yuǎn穷qióng，十shí万wàn百bǎi万wàn，靡mí不bù退tuì却què，程chéng式shì具jù存cún。剖pōu析xī尤yóu备bèi，凡fán沿yán边biān守shǒu宰zǎi，抽chōu绎yì此cǐ书shū，思sī过guò半bàn矣yǐ。

【太tài平píng御yù览lǎn】

拒jù守shǒu

孙sūn子zi曰yuē：城chéng有yǒu所suǒ不bù攻gōng。固gù而ér多duō重zhòng。《易yì》曰yuē：利lì用yòng御yù寇kòu，不bù利lì为wèi寇kòu。《汉hàn书shū》曰yuē：来lái歙shè与yǔ征zhēng虏lǔ将jiāng军jūn祭jì遵zūn袭xí略lüè阳yáng，遵zūn道dào病bìng还hái，分fēn遣qiǎn精jīng兵bīng随suí歙shè合hé二èr千qiān余yú人rén，伐fá山shān开kāi道dào，从cóng番fān须xū回huí中zhōng，番fān须xū回huí中zhōng，并bìng地dì名míng也yě。番fān音yīn盘pán。武wǔ帝dì元yuán封fēng四sì年nián幸xìng雍yōng，通tōng回huí中zhōng道dào，前qián书shū音yīn义yì曰yuē：回huí中zhōng在zài汗hàn干gàn。汗hàn干gàn今jīn陇lǒng州zhōu汗hàn干gàn元yuán县xiàn也yě径jìng至zhì略lüè阳yáng。径jìng，直zhí也yě。斩zhǎn嚣xiāo守shǒu将jiàng金jīn梁liáng，因yīn其qí保bǎo城chéng，嚣xiāo大dà惊jīng曰yuē：何hé其qí神shén也yě。