魏wèi豹bào彭péng越yuè列liè传zhuàn第dì三sān十shí

王wáng学xué孟mèng　译yì注zhù

【说shuō明míng】这zhè一yī篇piān是shì魏wèi豹bào、彭péng越yuè的de合hé传chuán。《史shǐ记jì》中zhōng的de合hé传chuán，多duō以yǐ类lèi相xiāng从cóng。他tā们men都dōu曾céng在zài魏wèi地dì，都dōu曾céng“固gù贱jiàn”，“南nán面miàn称chēng孤gū”，心xīn怀huái二èr志zhì导dǎo致zhì身shēn首shǒu异yì地dì：这zhè是shì他tā们men命mìng运yùn的de相xiāng似sì之zhī处chù。但dàn是shì，作zuò者zhě对duì二èr人rén的de处chǔ理lǐ，其qí笔bǐ法fǎ却què有yǒu明míng显xiǎn的de差chā异yì。

首shǒu先xiān，是shì详xiáng略lüè不bù均jūn。叙xù魏wèi豹bào略lüè，有yǒu如rú蜻qīng蜓tíng点diǎn水shuǐ，笔bǐ墨mò极jí省shěng。写xiě彭péng越yuè详xiáng，婉wǎn若ruò泼pō墨mò成chéng画huà，笔bǐ墨mò饱bǎo和hé而ér酣hān畅chàng，是shì极jí富fù功gōng力lì的de。

彭péng越yuè出chū身shēn江jiāng洋yáng大dà盗dào，却què极jí富fù军jūn事shì才cái能néng。起qǐ初chū“少shào年nián”劝quàn他tā起qǐ事shì，他tā以yǐ“两liǎng龙lóng相xiāng斗dòu，且qiě待dài之zhī”而ér拒jù绝jué。一yī年nián后hòu，在zài“泽zé间jiān少shào年nián”及jí其qí众zhòng人rén强qiáng请qǐng之zhī下xià方fāng才cái答dā应yìng。面miàn对duì一yī伙huǒ乌wū合hé之zhī众zhòng，他tā以yǐ“后hòu期qī者zhě斩zhǎn”予yǔ以yǐ约yuē束shù；以yǐ“诛zhū最zuì后hòu者zhě一yī人rén”杀shā一yī儆jǐng百bǎi，震zhèn慑shè了le这zhè伙huǒ亡wáng命mìng之zhī徒tú。作zuò者zhě通tōng过guò几jǐ个gè特tè定dìng的de细xì节jié，表biǎo现xiàn了le他tā的de深shēn谋móu远yuǎn虑lǜ和hé卓zhuó越yuè的de军jūn事shì才cái能néng。

其qí次cì，是shì侧cè重zhòng点diǎn不bù同tóng。写xiě魏wèi豹bào侧cè重zhòng于yú反fǎn复fù无wú常cháng，时shí反fǎn时shí从cóng。郦lì生shēng说shuō魏wèi豹bào一yī节jié，则zé通tōng过guò魏wèi豹bào之zhī口kǒu，道dào出chū汉hàn王wáng“慢màn而ér侮wǔ人rén”、“非fēi有yǒu上shàng下xià礼lǐ节jié”的de待dài人rén态tài度dù，正zhèng与yǔ豹bào之zhī反fǎn复fù叛pàn汉hàn为wèi因yīn果guǒ。写xiě彭péng越yuè重zhòng在zài记jì述shù其qí功gōng。从cóng沛pèi公gōng击jī昌chāng邑yì始shǐ，他tā就jiù助zhù汉hàn击jī楚chǔ，于yú济jì阴yīn大dà破pò楚chǔ军jūn，得dé魏wèi地dì十shí余yú城chéng。其qí后hòu又yòu复fù下xià昌chāng邑yì二èr十shí余yú城chéng，“得dé谷gǔ十shí余yú万wàn斛hú，以yǐ给gěi汉hàn王wáng食shí”。最zuì后hòu率lǜ师shī大dà会huì垓gāi下xià，攻gōng破pò楚chǔ军jūn，立lì为wèi梁liáng王wáng。他tā“席xí卷juǎn千qiān里lǐ，南nán面miàn称chēng孤gū，喋dié血xuè乘chéng胜shèng日rì有yǒu闻wén矣yǐ”。太tài史shǐ公gōng的de赞zàn语yǔ，对duì功gōng名míng闻wén天tiān下xià的de彭péng越yuè是shì十shí分fēn中zhōng肯kěn的de。

《史shǐ记jì》中zhōng的de许xǔ多duō故gù事shì写xiě得dé悲bēi壮zhuàng惨cǎn烈liè，从cóng而ér带dài有yǒu浓nóng重zhòng的de悲bēi壮zhuàng色sè彩cǎi和hé悲bēi壮zhuàng的de气qì氛fēn，形xíng成chéng悲bēi剧jù性xìng的de历lì史shǐ人rén物wù。彭péng越yuè以yǐ他tā卓zhuó越yuè的de军jūn事shì才cái能néng，攻gōng城chéng略lüè地dì，屡lǚ立lì战zhàn功gōng，不bù怕pà挫cuò折zhé，辗zhǎn转zhuǎn南nán北běi，一yī生shēng轰hōng轰hōng烈liè烈liè，仅jǐn仅jǐn因yīn汉hàn王wáng征zhēng兵bīng未wèi亲qīn自zì前qián往wǎng，就jiù获huò罪zuì汉hàn王wáng，又yòu被bèi吕lǚ后hòu设shè下xià圈quān套tào，遭zāo到dào夷yí其qí宗zōng族zú的de可kě悲bēi下xià场chǎng。作zuò者zhě给jǐ予yǔ悲bēi壮zhuàng美měi的de描miáo写xiě，产chǎn生shēng悲bēi壮zhuàng美měi的de效xiào果guǒ。而ér魏wèi咎jiù，在zài兵bīng临lín城chéng下xià的de紧jǐn迫pò关guān头tóu，他tā为wèi百bǎi姓xìng身shēn家jiā性xìng命mìng的de安ān全quán着zhuó想xiǎng，提tí出chū降xiáng服fú条tiáo件jiàn，谈tán判pàn成chéng功gōng后hòu自zì焚fén而ér死sǐ，给gěi人rén以yǐ气qì概gài豪háo迈mài、悲bēi壮zhuàng慷kāng慨kǎi的de感gǎn受shòu。

魏wèi豹bào，原yuán是shì六liù国guó时shí魏wèi国guó的de公gōng子zi。他tā的dī哥gē哥gē叫jiào魏wèi咎jiù，原yuán来lái魏wèi国guó时shí被bèi封fēng为wèi宁níng陵líng君jūn。秦qín国guó灭miè亡wáng魏wèi国guó，就jiù把bǎ他tā放fàng逐zhú外wài地dì废fèi作zuò平píng民mín百bǎi姓xìng。陈chén胜shèng起qǐ义yì称chēng王wáng，魏wèi咎jiù前qián往wǎng追zhuī随suí他tā。陈chén王wáng派pài魏wèi国guó人rén周zhōu市shì带dài兵bīng夺duó取qǔ魏wèi国guó的de土tǔ地dì，魏wèi地dì被bèi攻gōng占zhàn后hòu，大dà家jiā互hù相xiāng商shāng量liáng，想xiǎng要yào拥yōng立lì周zhōu市shì为wèi魏wèi王wáng，周zhōu市shì说shuō：“天tiān下xià混hùn乱luàn，忠zhōng臣chén才cái能néng显xiǎn现xiàn出chū来lái。现xiàn在zài天tiān下xià都dōu背bèi叛pàn秦qín国guó，从cóng道dào义yì上shàng讲jiǎng，一yí定dìng要yào拥yōng立lì魏wèi王wáng的de后hòu代dài才cái可kě以yǐ。”齐qí国guó、赵zhào国guó各gè派pài战zhàn车chē五wǔ十shí辆liàng，协xié助zhù周zhōu市shì做zuò魏wèi王wáng。周zhōu市shì辞cí谢xiè不bù肯kěn接jiē受shòu，却què到dào陈chén国guó迎yíng接jiē魏wèi咎jiù。往wǎng返fǎn五wǔ次cì，陈chén王wáng才cái答dā应yìng把bǎ魏wèi咎jiù放fàng回huí去qù立lì为wèi魏wèi王wáng。

章zhāng邯hán打dǎ败bài陈chén王wáng不bù久jiǔ，于yú是shì进jìn兵bīng临lín济jì攻gōng击jī魏wèi王wáng，魏wèi王wáng派pài周zhōu市shì到dào齐qí国guó、楚chǔ国guó请qǐng求qiú救jiù兵bīng。齐qí、楚chǔ派pài遣qiǎn项xiàng它tā、田tián巴bā带dài领lǐng着zhe军jūn队duì跟gēn随suí周zhōu市shì援yuán救jiù魏wèi国guó。章zhāng邯hán竟jìng然rán击jī败bài了le援yuán军jūn，杀shā死sǐ了le周zhōu市shì，包bāo围wéi了le临lín济jì。魏wèi咎jiù为wèi了le他tā的de百bǎi姓xìng身shēn家jiā性xìng命mìng的de安ān全quán，提tí出chū降xiáng服fú的de条tiáo件jiàn。谈tán判pàn成chéng功gōng，魏wèi咎jiù就jiù自zì焚fén而ér死sǐ。

魏wèi豹bào逃táo往wǎng楚chǔ国guó，楚chǔ怀huái王wáng给gěi了le魏wèi豹bào几jǐ千qiān人rén马mǎ，回huí去qù夺duó取qǔ魏wèi地dì。这zhè时shí项xiàng羽yǔ已yǐ经jīng打dǎ败bài了le秦qín军jūn，降xiáng服fú了le章zhāng邯hán。魏wèi豹bào接jiē连lián攻gōng克kè了le二èr十shí多duō座zuò城chéng池chí。项xiàng羽yǔ就jiù封fēng魏wèi豹bào做zuò了le魏wèi王wáng。魏wèi豹bào率shuài领lǐng着zhe精jīng锐ruì部bù队duì跟gēn着zhe项xiàng羽yǔ入rù关guān了le。汉hàn元yuán年nián，项xiàng羽yǔ分fēn封fēng诸zhū侯hóu，自zì己jǐ打dǎ算suàn占zhàn有yǒu梁liáng地dì，就jiù把bǎ魏wèi王wáng豹bào迁qiān往wǎng河hé东dōng，建jiàn都dū平píng阳yáng，封fēng为wèi西xī魏wèi王wáng。

汉hàn王wáng回huí师shī平píng定dìng了le三sān秦qín，从cóng临lín晋jìn率lǜ兵bīng横héng渡dù黄huáng河hé，魏wèi豹bào就jiù把bǎ整zhěng个gè国guó家jiā归guī属shǔ汉hàn王wáng，于yú是shì跟gēn随suí着zhe汉hàn王wáng攻gōng打dǎ彭péng城chéng。汉hàn王wáng战zhàn败bài，回huí师shī荥xíng阳yáng，魏wèi豹bào请qǐng假jià回huí家jiā探tàn望wàng老lǎo人rén病bìng情qíng，回huí国guó后hòu，就jiù马mǎ上shàng断duàn绝jué了le黄huáng河hé渡dù口kǒu，背bèi叛pàn了le汉hàn王wáng。汉hàn王wáng虽suī然rán听tīng到dào魏wèi豹bào反fǎn叛pàn的de消xiāo息xī，可kě是shì正zhèng在zài忧yōu虑lǜ东dōng边biān的de楚chǔ国guó，来lái不bù及jí攻gōng打dǎ他tā，就jiù对duì郦lì生shēng说shuō：“你nǐ去qù替tì我wǒ婉wǎn言yán劝quàn说shuō魏wèi豹bào，如rú果guǒ能néng说shuō服fú他tā，我wǒ就jiù封fēng你nǐ为wèi万wàn户hù侯hóu。”郦lì生shēng就jiù前qián去qù游yóu说shuì魏wèi豹bào。魏wèi豹bào婉wǎn转zhuǎn地dì拒jù绝jué说shuō：“人rén生shēng一yī世shì是shì非fēi常cháng短duǎn促cù的de，就jiù象xiàng日rì影yǐng透tòu过guò墙qiáng壁bì的de空kòng隙xì那nà样yàng迅xùn速sù。如rú今jīn汉hàn王wáng对duì人rén傲ào慢màn而ér侮wǔ辱rǔ，责zé骂mà诸zhū侯hóu群qún臣chén如rú同tóng责zé骂mà奴nú仆pú一yī样yàng，一yì点diǎn也yě没méi有yǒu上shàng下xià的de礼lǐ节jié，我wǒ没méi法fǎ忍rěn耐nài着zhe去qù见jiàn他tā。”于yú是shì汉hàn王wáng派pài韩hán信xìn去qù攻gōng打dǎ魏wèi豹bào，在zài河hé东dōng俘fú虏lǔ了le魏wèi豹bào，让ràng他tā坐zuò着zhe驿yì站zhàn的de车chē子zi押yā送sòng到dào荥xíng阳yáng，把bǎ魏wèi豹bào原yuán有yǒu的de国guó土tǔ改gǎi制zhì为wèi郡jùn。汉hàn王wáng命mìng令lìng魏wèi豹bào驻zhù守shǒu荥xíng阳yáng。当dāng楚chǔ军jūn围wéi攻gōng紧jǐn的de时shí候hòu，周zhōu苛kē就jiù把bǎ魏wèi豹bào杀shā了le。

彭péng越yuè，是shì昌chāng邑yì人rén，别bié号hào彭péng仲zhòng。常cháng在zài钜jù野yě湖hú泽zé中zhōng打dǎ鱼yú，伙huǒ同tóng一yī帮bāng人rén做zuò强qiáng盗dào。陈chén胜shèng、项xiàng梁liáng揭jiē竿gān而ér起qǐ，有yǒu的de年nián轻qīng人rén就jiù对duì彭péng越yuè说shuō：“很hěn多duō豪háo杰jié都dōu争zhēng相xiāng树shù起qǐ旗qí号hào，背bèi叛pàn秦qín朝cháo，你nǐ可kě以yǐ站zhàn出chū来lái，咱zán们men也yě效xiào仿fǎng他tā们men那nà样yàng干gàn。”彭péng越yuè说shuō：“现xiàn在zài两liǎng条tiáo龙lóng刚gāng刚gāng搏bó斗dòu，还hái是shì等děng一yī等děng吧ba。”

过guò了le一yī年nián多duō，泽zé中zhōng年nián轻qīng人rén聚jù集jí了le一yì百bǎi多duō，前qián去qù追zhuī随suí彭péng越yuè，说shuō：“请qǐng你nǐ做zuò我wǒ们men的de首shǒu领lǐng。”彭péng越yuè拒jù绝jué说shuō：“我wǒ不bù愿yuàn和hé你nǐ们men一yī块kuài干gàn。”年nián轻qīng人rén们men执zhí意yì请qǐng求qiú，才cái答dā应yìng了le。跟gēn他tā们men约yuē好hǎo明míng天tiān太tài阳yáng出chū来lái集jí合hé，迟chí到dào的de人rén杀shā头tóu。第dì二èr天tiān太tài阳yáng出chū来lái的de时shí候hòu，迟chí到dào的de有yǒu十shí多duō人rén，最zuì后hòu一yí个gè人rén直zhí到dào中zhōng午wǔ才cái来lái。当dāng时shí，彭péng越yuè很hěn抱bào歉qiàn地dì说shuō：“我wǒ老lǎo了le，你nǐ们men执zhí意yì要yào我wǒ当dāng首shǒu领lǐng。现xiàn在zài，约yuē定dìng好hǎo的de时shí间jiān而ér有yǒu很hěn多duō人rén迟chí到dào，不bù能néng都dōu杀shā头tóu，只zhǐ杀shā最zuì后hòu来lái的de一yí个gè人rén。”命mìng令lìng校xiào长zhǎng杀shā掉diào他tā。大dà家jiā都dōu笑xiào着zhe说shuō：“何hé必bì这zhè样yàng呢ne，今jīn后hòu不bù敢gǎn再zài迟chí到dào就jiù是shì了le。”于yú是shì彭péng越yuè就jiù拉lā过guò最zuì后hòu到dào的de那nà个ge人rén杀shā了le。设shè置zhì土tǔ坛tán，用yòng人rén头tóu祭jì奠diàn，号hào令lìng所suǒ属shǔ众zhòng人rén。众zhòng人rén都dōu大dà为wèi震zhèn惊jīng，害hài怕pà彭péng越yuè，没méi有yǒu谁shuí敢gǎn抬tái头tóu看kàn他tā。于yú是shì就jiù带dài领lǐng大dà家jiā出chū发fā夺duó取qǔ土tǔ地dì，收shōu集jí诸zhū侯hóu逃táo散sàn的dī士shì兵bīng，有yǒu一yī千qiān多duō人rén。

沛pèi公gōng从cóng砀dàng北běi上shàng攻gōng击jī昌chāng邑yì，彭péng越yuè援yuán助zhù他tā。昌chāng邑yì没méi有yǒu攻gōng下xià来lái，沛pèi公gōng带dài领lǐng军jūn队duì向xiàng西xī进jìn发fā。彭péng越yuè也yě领lǐng着zhe他tā的de人rén马mǎ驻zhù扎zhā在zài钜jù野yě泽zé中zhōng，收shōu编biān魏wèi国guó逃táo散sàn的dī士shì兵bīng。项xiàng籍jí进jìn入rù关guān中zhōng，分fēn封fēng诸zhū侯hóu后hòu，就jiù回huí去qù了le，彭péng越yuè的de部bù队duì已yǐ发fā展zhǎn到dào一yī万wàn多duō人rén却què没méi有yǒu归guī属shǔ。汉hàn元yuán年nián秋qiū天tiān，齐qí王wáng田tián荣róng背bèi叛pàn项xiàng王wáng，就jiù派pài人rén赐cì给gěi彭péng越yuè将jiāng军jūn印yìn信xìn，让ràng他tā进jìn军jūn济jì阴yīn攻gōng打dǎ楚chǔ军jūn。楚chǔ军jūn命mìng令lìng萧xiāo公gōng角jiǎo率lǜ兵bīng迎yíng击jī彭péng越yuè，却què被bèi彭péng越yuè打dǎ得dé大dà败bài。汉hàn王wáng二èr年nián春chūn天tiān，汉hàn王wáng和hé魏wèi王wáng豹bào以yǐ及jí各gè路lù诸zhū侯hóu向xiàng东dōng攻gōng打dǎ楚chǔ国guó，彭péng越yuè率shuài领lǐng他tā的de部bù队duì三sān万wàn多duō人rén在zài外wài黄huáng归guī附fù汉hàn王wáng。汉hàn王wáng说shuō：“彭péng将jiāng军jūn收shōu复fù魏wèi地dì十shí几jǐ座zuò城chéng池chí，急jí于yú拥yōng立lì魏wèi王wáng的de后hòu代dài。如rú今jīn，魏wèi王wáng豹bào是shì魏wèi王wáng咎jiù的de堂táng弟dì，是shì真zhēn正zhèng魏wèi王wáng的de后hòu代dài。”就jiù任rèn命mìng彭péng越yuè做zuò魏wèi国guó国guó相xiāng，独dú揽lǎn兵bīng权quán，平píng定dìng梁liáng地dì。

汉hàn王wáng在zài彭péng城chéng战zhàn败bài，向xiàng西xī溃kuì退tuì，彭péng越yuè把bǎ他tā攻gōng占zhàn的de城chéng池chí又yòu都dōu丢diū掉diào，独dú自zì带dài领lǐng他tā的de军jūn队duì向xiàng北běi驻zhù守shǒu在zài黄huáng河hé沿yán岸àn。汉hàn王wáng三sān年nián，彭péng越yuè经jīng常cháng往wǎng来lái出chū没mò替tì汉hàn王wáng游yóu动dòng出chū兵bīng，攻gōng击jī楚chǔ军jūn，在zài梁liáng地dì断duàn绝jué他tā们men的de后hòu援yuán粮liáng草cǎo。汉hàn四sì年nián冬dōng，项xiàng王wáng和hé汉hàn王wáng在zài荥xíng阳yáng相xiāng持chí，彭péng越yuè攻gōng下xià睢suī阳yáng、外wài黄huáng等děng十shí七qī座zuò城chéng邑yì。项xiàng王wáng听tīng到dào这zhè个ge消xiāo息xī，就jiù派pài曹cáo咎jiù驻zhù守shǒu城chéng皋gāo，亲qīn自zì向xiàng东dōng收shōu复fù了le彭péng越yuè攻gōng克kè的de城chéng邑yì，又yòu都dōu归guī复fù楚chǔ国guó所suǒ有yǒu。彭péng越yuè带dài着zhe他tā的de队duì伍wǔ北běi上shàng谷gǔ城chéng。汉hàn五wǔ年nián秋qiū，项xiàng王wáng的de军jūn队duì向xiàng南nán撤chè退tuì到dào夏xià阳yáng，彭péng越yuè又yòu攻gōng克kè昌chāng邑yì旁páng二èr十shí多duō个gè城chéng邑yì，缴jiǎo获huò谷gǔ物wù十shí多duō万wàn斛hú，用yòng作zuò汉hàn王wáng的de军jūn粮liáng。

汉hàn王wáng打dǎ了le败bài仗zhàng，派pài使shǐ者zhě叫jiào彭péng越yuè合hé力lì攻gōng打dǎ楚chǔ军jūn。彭péng越yuè说shuō：“魏wèi地dì刚gāng刚gāng平píng定dìng，还hái畏wèi惧jù楚chǔ军jūn，不bù能néng前qián往wǎng。”汉hàn王wáng举jǔ兵bīng追zhuī击jī楚chǔ军jūn，却què被bèi项xiàng籍jí在zài固gù陵líng战zhàn败bài。便biàn对duì留liú候hòu说shuō：“诸zhū侯hóu的de军jūn队duì不bù跟gēn着zhe来lái参cān战zhàn，可kě怎zěn么me办bàn呢ne？”留liú候hòu说shuō：“齐qí王wáng韩hán信xìn自zì立lì，不bú是shì您nín的de本běn意yì，韩hán信xìn自zì己jǐ也yě不bù放fàng心xīn。彭péng越yuè本běn来lái平píng定dìng了le梁liáng地dì，战zhàn功gōng累lěi累lěi，当dāng初chū您nín因yīn为wèi魏wèi豹bào的de缘yuán由yóu，只zhǐ任rèn命mìng彭péng越yuè做zuò魏wèi国guó的de国guó相xiāng。如rú今jīn，魏wèi豹bào死sǐ后hòu又yòu没méi有yǒu留liú下xià后hòu代dài，何hé况kuàng彭péng越yuè也yě打dǎ算suàn称chēng王wáng，而ér您nín却què没méi有yǒu提tí早zǎo作zuò出chū决jué断duàn，您nín和hé两liǎng国guó约yuē定dìng：假jiǎ如rú战zhàn胜shèng楚chǔ国guó，睢suī阳yáng以yǐ北běi到dào各gè城chéng的de土tǔ地dì，都dōu分fēn封fēng给gěi彭péng相xiàng国guó为wèi王wáng；从cóng陈chén以yǐ东dōng的de沿yán海hǎi地dì区qū，分fēn封fēng给gěi齐qí王wáng韩hán信xìn。齐qí王wáng韩hán信xìn的de家jiā乡xiāng在zài楚chǔ国guó，他tā的de本běn意yì是shì想xiǎng再zài得dé到dào自zì己jǐ的de故gù乡xiāng。您nín能néng拿ná出chū这zhè些xiē土tǔ地dì答dā应yìng分fēn给gěi二èr人rén，这zhè两liǎng个gè人rén很hěn快kuài就jiù可kě以yǐ招zhāo来lái，即jí使shǐ不bù能néng来lái，事shì情qíng发fā展zhǎn也yě不bù致zhì完wán全quán绝jué望wàng。”于yú是shì汉hàn王wáng派pài出chū使shǐ者zhě到dào彭péng越yuè那nà里lǐ，按àn照zhào留liú候hòu的de策cè划huà行xíng事shì。使shǐ者zhě一yī到dào，彭péng越yuè就jiù率shuài领lǐng着zhe全quán部bù人rén马mǎ在zài垓gāi下xià和hé汉hàn王wáng的de军jūn队duì会huì师shī，于yú是shì大dà败bài楚chǔ军jūn。项xiàng籍jí已yǐ死sǐ。那nà年nián春chūn天tiān，封fēng彭péng越yuè为wèi梁liáng王wáng，建jiàn都dū定dìng陶táo。

汉hàn六liù年nián（前qián201），彭péng越yuè到dào陈chén地dì，朝cháo见jiàn汉hàn高gāo祖zǔ。九jiǔ年nián，十shí年nián，都dōu来lái长cháng安ān朝cháo见jiàn。

汉hàn十shí年nián秋qiū天tiān，陈chén豨xī在zài代dài地dì造zào反fǎn，汉hàn高gāo帝dì亲qīn自zì率shuài领lǐng部bù队duì前qián去qù讨tǎo伐fá，到dào达dá邯hán郸dān，向xiàng梁liáng王wáng征zhēng兵bīng。梁liáng王wáng说shuō有yǒu病bìng，派pài出chū将jiàng领lǐng带dài着zhe军jūn队duì到dào邯hán郸dān。高gāo帝dì很hěn生shēng气qì，派pài人rén去qù责zé备bèi梁liáng王wáng。梁liáng王wáng很hěn害hài怕pà，打dǎ算suàn亲qīn自zì前qián往wǎng谢xiè罪zuì。他tā的de部bù将jiàng扈hù辄zhé说shuō：“大dà王wáng当dāng初chū不bù去qù，被bèi他tā责zé备bèi了le才cái去qù，去qù了le就jiù会huì被bèi捕bǔ。不bù如rú就jiù此cǐ出chū兵bīng造zào反fǎn。”梁liáng王wáng不bù听tīng从cóng他tā的de意yì见jiàn，仍réng然rán说shuō有yǒu病bìng。梁liáng王wáng对duì他tā的de太tài仆pū很hěn生shēng气qì，打dǎ算suàn杀shā掉diào他tā。太tài仆pū慌huāng忙máng逃táo到dào汉hàn高gāo帝dì那nà儿ér，控kòng告gào梁liáng王wáng和hé扈hù辄zhé阴yīn谋móu反fǎn叛pàn。于yú是shì皇huáng上shàng派pài使shǐ臣chén出chū其qí不bù意yì地dì袭xí击jī梁liáng王wáng，梁liáng王wáng不bù曾céng察chá觉jué，逮dài捕bǔ了le梁liáng王wáng，把bǎ他tā囚qiú禁jìn在zài洛luò阳yáng。经jīng主zhǔ管guǎn官guān吏lì审shěn理lǐ，认rèn为wéi他tā谋móu反fǎn的de罪zuì证zhèng具jù备bèi，请qǐng求qiú皇huáng上shàng依yī法fǎ判pàn处chǔ。皇huáng上shàng赦shè免miǎn了le他tā，废fèi为wèi平píng民mín百bǎi姓xìng，流liú放fàng到dào蜀shǔ地dì青qīng衣yī县xiàn。向xiàng西xī走zǒu到dào郑zhèng县xiàn，正zhèng赶gǎn上shàng吕lǚ后hòu从cóng长cháng安ān来lái，打dǎ算suàn前qián往wǎng洛luò阳yáng，路lù上shàng遇yù见jiàn彭péng王wáng，彭péng王wáng对duì着zhe吕lǚ后hòu哭kū泣qì，亲qīn自zì分fēn辩biàn没méi有yǒu罪zuì行xíng，希xī望wàng回huí到dào故gù乡xiāng昌chāng邑yì。吕lǚ后hòu答dā应yìng下xià来lái，和hé他tā一yī块kuài向xiàng东dōng去qù洛luò阳yáng。吕lǚ后hòu向xiàng皇huáng上shàng陈chén述shù说shuō：“彭péng王wáng是shì豪háo壮zhuàng而ér勇yǒng敢gǎn的de人rén，如rú今jīn把bǎ他tā流liú放fàng蜀shǔ地dì，这zhè是shì给gěi自zì己jǐ留liú下xià祸huò患huàn，不bù如rú杀shā掉diào他tā。所suǒ以yǐ，我wǒ带dài着zhe他tā一yì起qǐ回huí来lái了le。”于yú是shì，吕lǚ后hòu就jiù让ràng彭péng越yuè的de门mén客kè告gào他tā再zài次cì阴yīn谋móu造zào反fǎn。廷tíng尉wèi王wáng恬tián开kāi呈chéng报bào请qǐng诛zhū灭miè彭péng越yuè家jiā族zú，皇huáng上shàng就jiù批pī准zhǔn，于yú是shì诛zhū杀shā了le彭péng越yuè，灭miè其qí家jiā族zú，封fēng国guó被bèi废fèi除chú。

太tài史shǐ公gōng说shuō：魏wèi豹bào、彭péng越yuè虽suī然rán出chū身shēn贫pín贱jiàn，然rán而ér他tā们men象xiàng卷juǎn席xí子zi一yī样yàng，占zhàn有yǒu了le千qiān里lǐ广guǎng阔kuò的de土tǔ地dì，南nán面miàn称chēng王wáng，他tā们men踏tà着zhe敌dí人rén的de血xuè迹jì乘chéng胜shèng追zhuī击jī，名míng声shēng一yī天tiān天tiān地dì显xiǎn扬yáng。胸xiōng怀huái叛pàn逆nì的de心xīn志zhì，等děng到dào失shī败bài，没méi能néng杀shā身shēn成chéng名míng而ér甘gān当dāng阶jiē下xià囚qiú徒tú，以yǐ致zhì本běn身shēn被bèi杀shā戮lù，为wèi什shén么me呢ne？中zhōng等děng才cái智zhì以yǐ上shàng的de人rén尚shàng且qiě为wèi他tā们men的de行xíng为wéi感gǎn到dào羞xiū耻chǐ，何hé况kuàng称chēng王wáng道dào孤gū的de人rén呢ne！他tā们men之zhī所suǒ以yǐ忍rěn辱rǔ不bù死sǐ，没méi有yǒu别bié的de缘yuán故gù，由yóu于yú他tā们men的de智zhì慧huì、谋móu略lüè高gāo人rén一yī筹chóu，只zhǐ担dān心xīn不bù能néng保bǎo全quán自zì身shēn的de性xìng命mìng。只zhǐ要yào他tā们men能néng掌zhǎng握wò一yì点diǎn点diǎn权quán力lì，其qí政zhèng治zhì风fēng云yún变biàn幻huàn，就jiù能néng施shī展zhǎn他tā们men的de作zuò为wéi，因yīn此cǐ被bèi囚qiú禁jìn起qǐ来lái而ér不bù逃táo避bì啊a。

魏wèi豹bào者zhě，故gù魏wèi诸zhū公gōng子zi也yě①。其qí只zhǐ魏wèi咎jiù，故gù魏wèi时shí封fēng为wèi宁níng陵líng君jūn。秦qín灭miè魏wèi，迁qiān咎jiù为wèi家jiā人rén②。陈chén胜shèng之zhī起qǐ王wáng也yě，咎jiù往wǎng从cóng之zhī。陈chén王wáng使shǐ魏wèi人rén周zhōu市shì徇xùn魏wèi地dì③，魏wèi地dì已yǐ下xià，欲yù相xiāng与yǔ立lì周zhōu市shì为wèi魏wèi王wáng。周zhōu市shì曰yuē：“天tiān下xià昏hūn乱luàn，忠zhōng臣chén乃nǎi见jiàn。今jīn天tiān下xià共gòng畔pàn秦qín④，其qí义yì必bì立lì魏wèi王wáng后hòu乃nǎi可kě。”齐qí、赵zhào使shǐ车chē各gè五wǔ十shí乘chéng⑤，立lì周zhōu市shì为wèi魏wèi王wáng。市shì辞cí不bù受shòu，迎yíng魏wèi咎jiù于yú陈chén，五wǔ反fǎn⑥，陈chén王wáng乃nǎi遣qiǎn立lì咎jiù为wèi魏wèi王wáng。

章zhāng邯hán已yǐ破pò陈chén王wáng，乃nǎi进jìn兵bīng击jī魏wèi王wáng于yú临lín济jì。魏wèi王wáng乃nǎi使shǐ周zhōu市shì出chū请qǐng救jiù于yú齐qí、楚chǔ。齐qí、楚chǔ遣qiǎn项xiàng它tā、田tián巴bā将jiàng兵bīng随suí市shì救jiù魏wèi。章zhāng邯hán遂suì击jī破pò杀shā周zhōu市shì等děng军jūn，围wéi临lín济jì。咎jiù为wèi其qí民mín约yuē降jiàng⑦。约yuē定dìng，咎jiù自zì烧shāo杀shā⑧。

①诸zhū公gōng子zi：贵guì族zú子zǐ弟dì。②家jiā人rén：平píng民mín百bǎi姓xìng。③徇xùn：攻gōng点diǎn，夺duó取qǔ。④畔pàn：通tōng“叛pàn”，背bèi叛pàn，叛pàn乱luàn。⑤乘chéng（ｓｈèｎｇ，剩shèng）古gǔ代dài一yī车chē四sì马mǎ叫jiào乘chéng。此cǐ指zhǐ兵bīng车chē、战zhàn车chē。⑥反fǎn：同tóng“返fǎn”，返fǎn回huí。⑦约yuē降jiàng：约yuē定dìng条tiáo件jiàn而ér后hòu降jiàng。⑧烧shāo杀shā：焚fén身shēn而ér死sǐ。

魏wèi豹bào亡wáng走zǒu楚chǔ。楚chǔ怀huái王wáng予yǔ魏wèi豹bào数shù千qiān人rén，复fù徇xùn魏wèi地dì。项xiàng羽yǔ已yǐ破pò秦qín，降jiàng章zhāng邯hán。豹bào下xià魏wèi二èr十shí余yú城chéng，立lì豹bào为wèi魏wèi王wáng。豹bào引yǐn精jīng兵bīng从cóng项xiàng羽yǔ入rù关guān。汉hàn元yuán年nián，项xiàng羽yǔ封fēng诸zhū侯hóu，欲yù有yǒu梁liáng地dì，乃nǎi徙xǐ魏wèi王wáng豹bào于yú河hé东dōng，都dōu平píng阳yáng，为wèi西xī魏wèi王wáng。

汉hàn王wáng还hái定dìng三sān秦qín①，渡dù临lín晋jìn，魏wèi王wáng豹bào以yǐ国guó属shǔ焉yān，遂suì从cóng击jī楚chǔ于yú彭péng城chéng。汉hàn败bài，还hái至zhì荥xíng阳yáng，豹bào请qǐng归guī视shì亲qīn病bìng，至zhì国guó，即jí绝jué河hé津jīn畔pàn汉hàn②，汉hàn王wáng闻wén魏wèi豹bào反fǎn，东dōng方fāng忧yōu楚chǔ，未wèi及jí击jī，谓wèi郦lì生shēng曰yuē：“缓huǎn颊jiá往wǎng说shuō魏wèi豹bào③，能néng下xià之zhī④，吾wú以yǐ万wàn户hù侯hóu封fēng若ruò。”郦lì生shēng说shuō豹bào⑤，豹bào谢xiè曰yuē：“人rén生shēng一yī世shì间jiān，如rú白bái驹jū过guò隙xì耳ěr⑥。令lìng汉hàn王wáng慢màn而ér侮wǔ人rén，骂mà詈lì诸zhū侯hóu群qún臣chén如rú骂mà奴nú耳ěr⑦，非fēi有yǒu上shàng下xià礼lǐ节jié也yě，吾wú不bù忍rěn复fù见jiàn也yě。”于yú是shì汉hàn王wáng遣qiǎn韩hán信xìn击jī虏lǔ豹bào于yú河hé东dōng，传chuán诣yì荥xíng阳yáng⑧，以yǐ豹bào国guó为wèi郡jùn。汉hàn王wáng令lìng豹bào守shǒu荥xíng阳yáng。楚chǔ围wéi之zhī急jí，周zhōu苛kē遂suì杀shā魏wèi豹bào。

①还hái定dìng三sān秦qín：回huí师shī平píng定dìng三sān秦qín，三sān秦qín，原yuán秦qín地dì，后hòu分fēn封fēng给gěi雍yōng王wáng、塞sāi王wáng、翟dí王wáng所suǒ治zhì。②绝jué：断duàn绝jué。津jīn：渡dù口kǒu。③缓huǎn颊jiá：婉wǎn言yán劝quàn解jiě或huò代dài人rén说shuō情qíng。④下xià：引yǐn申shēn为wèi说shuō服fú。⑤说shuō：劝quàn说shuō，说shuō服fú。⑥白bái驹jū过guò隙xì：极jí言yán光guāng阴yīn迅xùn速sù，就jiù像xiàng日rì影yǐng透tòu过guò墙qiáng壁bì的de空kòng隙xì一yī样yàng。白bái驹jū，犹yóu日rì影yǐng。一yī说shuō像xiàng骏jùn马mǎ飞fēi驰chí过guò狭xiá窄zhǎi的de通tōng道dào。⑦詈lì（ｌì，力lì）：骂mà，责zé骂mà。⑧传chuán（ｚｈｕàｎ，赚zhuàn）诣yì：乘chéng坐zuò着zhe驿yì站zhàn的de车chē子zi到dào……去qù。传chuán：驿yì车chē。

彭péng越yuè者zhě，昌chāng邑yì人rén也yě，字zì仲zhòng。常cháng渔yú钜jù野yě泽zé中zhōng①，为wèi群qún盗dào。陈chén胜shèng、项xiàng梁liáng之zhī起qǐ，少shào年nián或huò谓wèi越yuè曰yuē：“诸zhū豪háo桀jié相xiāng立lì畔pàn秦qín②，仲zhòng可kě以yǐ来lái，亦yì效xiào之zhī。”彭péng越yuè曰yuē：“两liǎng龙lóng方fāng斗dòu，且qiě待dài之zhī。”

①渔yú：打dǎ鱼yú。②桀jié：优yōu秀xiù，杰jié出chū。

居jū岁suì余yú，泽zé间jiān少shào年nián相xiāng聚jù百bǎi余yú人rén，往wǎng从cóng彭péng越yuè，曰yuē：“请qǐng仲zhòng为wèi长zhǎng。”越yuè谢xiè曰yuē：“臣chén不bù愿yuàn与yǔ诸zhū君jūn。”少shào年nián强qiáng请qǐng，乃nǎi许xǔ。与yǔ期qī旦dàn日rì日rì出chū会huì①，后hòu期qī者zhě斩zhǎn②。旦dàn日rì日rì出chū，十shí余yú人rén后hòu，后hòu者zhě至zhì日rì中zhōng。于yú是shì越yuè谢xiè曰yuē：“臣chén老lǎo，诸zhū君jūn强qiáng以yǐ为wéi长zhǎng。今jīn期qī而ér多duō后hòu，不bù可kě尽jǐn诛zhū，诛zhū最zuì后hòu者zhě一yī人rén。”令lìng校xiào长zhǎng斩zhǎn之zhī。皆jiē笑xiào曰yuē：“何hé至zhì是shì？请qǐng后hòu不bù敢gǎn。”于yú是shì越yuè乃nǎi引yǐn一yī人rén斩zhǎn之zhī③，设shè坛tán祭jì④，乃nǎi令lìng徒tú属shǔ⑤。徒tú属shǔ皆jiē大dà惊jīng，畏wèi越yuè，莫mò敢gǎn仰yǎng视shì。乃nǎi行xíng略lüè地dì⑥，收shōu诸zhū侯hóu散sàn卒zú，得dé千qiān余yú人rén。

①旦dàn日rì：明míng天tiān。②后hòu期qī：误wù期qī，迟chí到dào。③引yǐn：拉lā，拽zhuāi过guò来lái。④坛tán祭jì：在zài高gāo台tái上shàng祭jì奠diàn。⑤徒tú属shǔ：徒tú众zhòng，众zhòng属shǔ。⑥略lüè：攻gōng占zhàn，夺duó取qǔ。

沛pèi公gōng之zhī从cóng砀dàng北běi击jī昌chāng邑yì，彭péng越yuè助zhù之zhī。昌chāng邑yì未wèi下xià，沛pèi公gōng引yǐn兵bīng西xī。彭péng越yuè亦yì将jiāng其qí众zhòng居jū钜jù野yě中zhōng，收shōu魏wèi散sàn卒zú。项xiàng籍jí入rù关guān，王wáng诸zhū侯hóu①，还hái归guī，彭péng越yuè众zhòng万wàn余yú人rén毋wú所suǒ属shǔ②。汉hàn元yuán年nián秋qiū，齐qí王wáng田tián荣róng畔pàn项xiàng王wáng，（汉hàn）乃nǎi使shǐ人rén赐cì彭péng越yuè将jiāng军jūn印yìn，使shǐ下xià济jì阴yīn以yǐ击jī楚chǔ。楚chǔ命mìng萧xiāo公gōng角jiǎo将jiàng兵bīng击jī越yuè，越yuè大dà破pò楚chǔ军jūn。汉hàn王wáng二èr年nián春chūn，与yǔ魏wèi王wáng豹bào及jí诸zhū侯hóu东dōng击jī楚chǔ，彭péng越yuè将jiāng其qí兵bīng三sān万wàn余yú人rén归guī汉hàn于yú外wài黄huáng。汉hàn王wáng曰yuē：“彭péng将jiāng军jūn收shōu魏wèi地dì得dé十shí余yú城chéng，欲yù急jí立lì魏wèi后hòu。今jīn西xī魏wèi王wáng豹bào亦yì魏wèi王wáng咎jiù从cóng弟dì也yě，真zhēn魏wèi后hòu。”乃nǎi拜bài彭péng越yuè为wèi魏wèi相xiàng国guó，擅shàn将jiāng其qí兵bīng③，略lüè定dìng梁liáng地dì。

①王wáng：分fēn封fēng为wèi王wáng。②毋wú：无wú，没méi有yǒu。③擅shàn：专zhuān，独dú揽lǎn。

汉hàn王wáng之zhī败bài彭péng城chéng解jiě而ér西xī也yě，彭péng越yuè皆jiē复fù亡wáng其qí所suǒ下xià城chéng，独dú将jiāng其qí兵bīng北běi居jū河hé上shàng。汉hàn王wáng三sān年nián，彭péng越yuè常cháng往wǎng来lái为wèi汉hàn游yóu兵bīng①，击jī楚chǔ，绝jué其qí后hòu粮liáng于yú梁liáng地dì。汉hàn四sì年nián冬dōng，项xiàng王wáng与yǔ汉hàn王wáng相xiāng距jù荥xíng阳yáng，彭péng越yuè攻gōng下xià睢suī阳yáng、外wài黄huáng十shí七qī城chéng。项xiàng王wáng闻wén之zhī，乃nǎi使shǐ曹cáo咎jiù守shǒu城chéng皋gāo，自zì东dōng收shōu彭péng越yuè所suǒ下xià城chéng邑yì，皆jiē复fù为wèi楚chǔ。越yuè将jiāng其qí兵bīng北běi走zǒu谷gǔ城chéng。汉hàn五wǔ年nián秋qiū，项xiàng王wáng之zhī南nán走zǒu阳yáng夏xià，彭péng越yuè复fù下xià昌chāng邑yì旁páng二èr十shí余yú城chéng，得dé谷gǔ十shí余yú万wàn斛hú②，以yǐ给gěi汉hàn王wáng食shí。

①游yóu兵bīng：流liú动dòng出chū击jī。②斛hú：容róng量liàng单dān位wèi，十shí斗dòu为wèi一yī斛hú。

汉hàn王wáng败bài，使shǐ使shǐ召zhào彭péng越yuè并bìng力lì击jī楚chǔ。越yuè曰yuē：“魏wèi地dì初chū定dìng，尚shàng畏wèi楚chǔ，未wèi可kě去qù。”汉hàn王wáng追zhuī楚chǔ，为wèi项xiàng籍jí所suǒ败bài固gù陵líng。乃nǎi谓wèi留liú侯hóu曰yuē：“诸zhū侯hóu兵bīng不bù从cóng，为wèi之zhī奈nài何hé？”留liú侯hóu曰yuē：“齐qí王wáng信xìn之zhī立lì，非fēi君jūn王wáng之zhī意yì，信xìn亦yì不bù自zì坚jiān。彭péng越yuè本běn定dìng梁liáng地dì，功gōng多duō，始shǐ君jūn王wáng以yǐ魏wèi豹bào故gù，拜bài彭péng越yuè为wèi魏wèi相xiàng国guó，今jīn豹bào死sǐ毋wú后hòu，且qiě越yuè亦yì欲yù王wáng，而ér君jūn王wáng不bù蚤zǎo定dìng①。与yǔ此cǐ两liǎng国guó约yuē：即jí胜shèng楚chǔ，睢suī阳yáng以yǐ北běi至zhì谷gǔ城chéng，皆jiē以yǐ王wáng彭péng相xiàng国guó；从cóng陈chén以yǐ东dōng傅fù海hǎi②，与yǔ齐qí王wáng信xìn。齐qí王wáng信xìn家jiā在zài楚chǔ，此cǐ其qí意yì欲yù复fù得dé故gù邑yì。君jūn王wáng能néng出chū捐juān此cǐ地dì许xǔ二èr人rén③，二èr人rén今jīn可kě致zhì；即jí不bù能néng，事shì未wèi可kě知zhī也yě。”于yú是shì汉hàn王wáng乃nǎi发fā使shǐ使shǐ彭péng越yuè，如rú留liú候hòu策cè。使shǐ者zhě至zhì，彭péng越yuè乃nǎi悉xī引yǐn兵bīng会huì垓gāi下xià，遂suì破pò楚chǔ。（五wǔ年nián）项xiàng籍jí已yǐ死sǐ。春chūn，立lì彭péng越yuè为wèi梁liáng王wáng，都dōu定dìng陶táo。

①蚤zǎo：通tōng“早zǎo”。②傅fù海hǎi：沿yán海hǎi一yī带dài土tǔ地dì。傅fù，通tōng“附fù”。附fù着zhuó，靠kào近jìn。③捐juān：抛pāo弃qì，放fàng弃qì。

六liù年nián，朝cháo陈chén①。九jiǔ年nián，十shí年nián，皆jiē来lái朝cháo长cháng安ān。

十shí年nián秋qiū，陈chén豨xī反fǎn代dài地dì，高gāo帝dì自zì往wǎng击jī，至zhì邯hán郸dān，征zhēng兵bīng梁liáng王wáng。梁liáng王wáng称chēng病bìng，使shǐ将qiāng将qiāng兵bīng诣yì邯hán郸dān。高gāo帝dì怒nù，使shǐ人rén让ràng梁liáng王wáng②。梁liáng王wáng恐kǒng，欲yù自zì往wǎng谢xiè。其qí将jiāng扈hù辄zhé曰yuē：“王wáng始shǐ不bù往wǎng，见jiàn让ràng而ér往wǎng，往wǎng则zé为wèi禽qín矣yǐ③。不bù如rú遂suì发fā兵bīng反fǎn。”梁liáng王wáng不bù听tīng，称chēng病bìng。梁liáng王wáng怒nù其qí太tài仆pū，欲yù斩zhǎn之zhī。太tài仆pū亡wáng走zǒu汉hàn，告gào梁liáng王wáng与yǔ扈hù辄zhé谋móu反fǎn。于yú是shì上shàng使shǐ使shǐ掩yǎn梁liáng王wáng④，梁liáng王wáng不bù觉jué，捕bǔ梁liáng王wáng，囚qiú之zhī洛luò阳yáng。有yǒu司sī治zhì反fǎn形xíng已yǐ具jù⑤，请qǐng论lùn如rú法fǎ⑥。上shàng赦shè以yǐ为wéi庶shù人rén，传chuán处chù蜀shǔ青qīng衣yī。西xī至zhì郑zhèng，逢féng吕lǚ后hòu从cóng长cháng安ān来lái，欲yù之zhī洛luò阳yáng，道dào见jiàn彭péng王wáng，彭péng王wáng为wèi吕lǚ后hòu泣qì涕tì，自zì言yán无wú罪zuì，愿yuàn处chù故gù昌chāng邑yì。吕lǚ后hòu许xǔ诺nuò，与yǔ俱jù东dōng至zhì洛luò阳yáng。吕lǚ后hòu白bái上shàng曰yuē⑦：“彭péng王wáng壮zhuàng士shì，今jīn徒tú之zhī蜀shǔ⑧，此cǐ自zì遗yí患huàn，不bù如rú遂suì诛zhū之zhī。妾qiè谨jǐn与yǔ俱jù来lái。”于yú是shì吕lǚ后hòu乃nǎi今jīn其qí舍shě人rén告gào彭péng越yuè复fù谋móu反fǎn⑨。廷tíng尉wèi王wáng恬tián开kāi奏zòu请qǐng族zú之zhī⑩。上shàng乃nǎi可kě，遂suì夷yí越yuè宗zōng族zú，国guó除chú。

①朝cháo：朝cháo拜bài，朝cháo见jiàn。②让ràng：指zhǐ责zé，责zé备bèi。③为wèi禽qín：被bèi拘jū捕bǔ。禽qín，同tóng“擒qín”。擒qín拿ná，捕bǔ捉zhuō。④掩yǎn：乘chéng人rén不bù备bèi而ér进jìn袭xí或huò逮dài捕bǔ。⑤有yǒu司sī：专zhuān管guǎn某mǒu一yì方fāng面miàn的de官guān吏lì。反fǎn形xíng已yǐ具jù：谋móu反fǎn的de证zhèng已yǐ具jù备bèi。⑥论lùn如rú法fǎ：依yī法fǎ判pàn处chǔ。论lùn，判pàn罪zuì。⑦白bái：下xià对duì上shàng告gào诉sù，陈chén述shù。⑧徒tú：迁qiān移yí。⑨舍shě人rén：侍shì从cóng或huò宾bīn客kè。⑩奏zòu：进jìn言yán或huò上shàng书shū。族zú：灭miè族zú。夷yí：诛zhū杀shā，消xiāo灭miè。国guó除chú：封fēng国guó被bèi废fèi除chú。

太tài史shǐ公gōng曰yuē：魏wèi豹bào、彭péng越yuè虽suī故gù贱jiàn，然rán已yǐ席xí卷juǎn千qiān里lǐ①，南nán西xī称chēng孤gū，喋dié血xuè乘chéng胜shèng日rì有yǒu闻wén矣yǐ②。怀huái畔pàn逆nì之zhī意yì，乃nǎi败bài，不bù死sǐ而ér虏lǔ囚qiú③，身shēn被bèi刑xíng戮lù④，何hé哉zāi？中zhōng材cái已yǐ上shàng且qiě羞xiū其qí行xíng⑤，况kuàng王wáng者zhě乎hū！彼bǐ无wú异yì敌dí，智zhì略lüè绝jué人rén，独dú患huàn无wú身shēn耳ěr⑥。得dé摄shè尺chǐ寸cùn之zhī柄bǐng⑦，其qí云yún蒸zhēng龙lóng变biàn⑧，欲yù有yǒu所suǒ会huì其qí度dù⑨，以yǐ故gù幽yōu囚qiú而ér不bù辞cí云yún。

①席xí卷juǎn：像xiàng卷juǎn席xí一yī样yàng全quán部bù占zhàn有yǒu。②喋dié血xuè：形xíng容róng经jīng过guò激jī战zhàn而ér流liú血xiě很hěn多duō。③不bù死sǐ：不bù自zì杀shā。④戮lù：斩zhǎn，杀shā。⑤已yǐ：通tōng“以yǐ”。⑥以yǐ上shàng二èr句jù意yì思si是shì说shuō智zhì慧huì、谋móu略lüè高gāo人rén一yī筹chóu，只zhǐ怕pà不bù能néng保bǎo全quán自zì己jǐ的de性xìng命mìng。⑦尺chǐ寸cùn之zhī柄bǐng：比bǐ喻yù极jí小xiǎo的de权quán力lì。柄bǐng：权quán柄bǐng。⑧云yún蒸zhēng龙lóng变biàn：云yún气qì蒸zhēng腾téng，蛟jiāo龙lóng变biàn幻huàn。比bǐ喻yù政zhèng治zhì风fēng云yún变biàn幻huàn。⑨会huì其qí度dù：施shī展zhǎn他tā们men的de作zuò为wéi，实shí现xiàn他tā们men的de愿yuàn望wàng。