第dì四sì部bù分fèn 三sān国guó志zhì卷juǎn四sì十shí 蜀shǔ书shū十shí（1）

刘liú彭péng廖liào李lǐ刘liú魏wèi杨yáng传chuán第dì十shí

王wáng初chū庆qìng译yì

魏wèi延yán，字zì文wén长zhǎng，义yì阳yáng人rén（今jīn河hé南nán桐tóng柏bǎi）。以yǐ行háng伍wǔ出chū身shēn随suí着zhe先xiān主zhǔ入rù蜀shǔ，屡lǚ有yǒu战zhàn功gōng，升shēng为wèi牙yá门mén将jiàng军jūn。先xiān主zhǔ为wèi汉hàn中zhōng王wáng，把bǎ首shǒu都dū迁qiān到dào成chéng都dū，需xū要yào一yī员yuán重zhòng将jiāng镇zhèn守shǒu汉hàn川chuān。众zhòng人rén的de议yì论lùn以yǐ为wéi一yí定dìng会huì派pài张zhāng飞fēi；张zhāng飞fēi自zì己jǐ心xīn中zhōng也yě愿yuàn意yì去qù。没méi料liào到dào先xiān主zhǔ却què拔bá擢zhuó魏wèi延yán为wèi督dū汉hàn中zhōng镇zhèn远yuǎn将jiāng军jūn，兼jiān领lǐng汉hàn中zhōng太tài守shǒu，全quán军jūn都dōu为wèi之zhī惊jīng讶yà。先xiān主zhǔ召zhào会huì群qún臣chén，问wèn魏wèi延yán说shuō：“今jīn天tiān委wěi派pài卿qīng以yǐ重zhòng任rèn，卿qīng出chū任rèn后hòu有yǒu什shén么me打dǎ算suàn呢ne？”魏wèi延yán回huí答dá说shuō：“如rú果guǒ曹cáo操cāo率shuài领lǐng所suǒ有yǒu的de部bù队duì来lái入rù侵qīn，请qǐng为wèi大dà王wáng抵dǐ拒jù他tā们men，如rú果guǒ是shì偏piān将jiāng军jūn率shuài领lǐng十shí万wàn之zhī众zhòng来lái犯fàn，请qǐng为wèi大dà王wáng吞tūn掉diào他tā们men。”先xiān主zhǔ称chēng善shàn，众zhòng人rén都dōu佩pèi服fú他tā的de豪háo语yǔ。先xiān主zhǔ称chēng帝dì后hòu，魏wèi延yán进jìn而ér受shòu命mìng为wèi镇zhèn北běi将jiāng军jūn。建jiàn兴xīng元yuán年nián，封fēng都dōu亭tíng侯hóu。五wǔ年nián，诸zhū葛gě亮liàng驻zhù守shǒu汉hàn中zhōng，更gèng用yòng魏wèi延yán督dū理lǐ前qián部bù，兼jiān领lǐng丞chéng相xiàng司sī马mǎ、凉liáng州zhōu刺cì史shǐ。八bā年nián，让ràng魏wèi延yán西xī入rù羌qiāng中zhōng。魏wèi后hòu将jiāng军jūn费fèi瑶yáo、雍yōng州zhōu刺cì史shǐ郭guō淮huái和hé魏wèi延yán在zài阳yáng溪xī接jiē战zhàn。魏wèi延yán大dà破pò郭guō淮huái等děng人rén，升shēng为wèi前qián军jūn征zhēng西xī大dà将jiāng军jūn，执zhí节jié，进jìn封fēng南nán郑zhèng侯hóu。

魏wèi延yán每měi次cì跟gēn随suí诸zhū葛gě亮liàng出chū征zhēng，经jīng常cháng想xiǎng请qǐng求qiú率lǜ兵bīng万wàn人rén，与yǔ诸zhū葛gě亮liàng分fēn道dào会huì师shī潼tóng关guān，如rú韩hán信xìn当dāng年nián的de故gù事shì。亮liàng阻zǔ止zhǐ他tā而ér不bù允yǔn许xǔ。魏wèi延yán常cháng说shuō诸zhū葛gě亮liàng胆dǎn怯qiè，感gǎn叹tàn报bào怨yuàn自zì己jǐ才cái干gàn不bù能néng发fā挥huī。魏wèi延yán既jì善shàn于yú训xùn练liàn蓄xù养yǎng士shì兵bīng，勇yǒng猛měng过guò人rén，又yòu天tiān性xìng自zì矜jīn高gāo才cái，当dāng时shí人rén都dōu回huí避bì尊zūn敬jìng他tā，只zhǐ有yǒu杨yáng仪yí不bù肯kěn假jiǎ以yǐ辞cí色sè。魏wèi延yán因yīn此cǐ非fēi常cháng忿fèn恨hèn，二èr人rén之zhī间jiān水shuǐ火huǒ不bù容róng。十shí二èr年nián，诸zhū葛gě亮liàng出chū师shī北běi谷gǔ口kǒu（今jīn陕shǎn西xī泾jīng阳yáng县xiàn西xī北běi），魏wèi延yán的de前qián锋fēng，离lí开kāi诸zhū葛gě亮liàng的de营yíng地dì十shí里lǐ，魏wèi延yán梦mèng见jiàn头tóu上shàng生shēng出chū角jiǎo来lái，就jiù询xún问wèn占zhān梦mèng者zhě赵zhào直zhí。赵zhào直zhí骗piàn魏wèi延yán说shuō：“麒qí麟lín有yǒu角jiǎo并bìng不bù去qù使shǐ用yòng，这zhè是shì不bù战zhàn而ér贼zéi人rén要yào自zì我wǒ破pò灭miè的de征zhēng兆zhào。”赵zhào直zhí出chū来lái后hòu告gào诉sù别bié人rén说shuō：“角jiǎo字zì的de结jié构gòu是shì刀dāo下xià一yí个gè用yòng字zì，头tóu上shàng用yòng刀dāo，是shì非fēi常cháng凶xiōng险xiǎn的de。”

秋qiū天tiān，诸zhū葛gě亮liàng病bìng危wēi，秘mì密mì和hé长zhǎng史shǐ杨yáng仪yí、司sī马mǎ费fèi祎yī、护hù军jūn姜jiāng维wéi等děng人rén安ān排pái死sǐ后hòu退tuì师shī的de节jié制zhì调diào度dù，令lìng魏wèi延yán断duàn后hòu，姜jiāng维wéi次cì之zhī；如rú果guǒ魏wèi延yán不bù听tīng命mìng令lìng，部bù队duì就jiù自zì行xíng出chū发fā。诸zhū葛gě亮liàng卒zú，秘mì不bù发fā丧sāng，杨yáng仪yí令lìng费fèi祎yī去qù揣chuǎi测cè魏wèi延yán的de心xīn意yì。魏wèi延yán说shuō：“丞chéng相xiàng虽suī然rán故gù去qù了le，我wǒ现xiàn在zài还hái活huó着zhe，丞chéng相xiàng府fǔ亲qīn近jìn的de属shǔ官guān可kě以yǐ扶fú丧sàng还hái葬zàng，我wǒ自zì己jǐ则zé率shuài领lǐng诸zhū军jūn攻gōng击jī敌dí人rén，怎zěn可kě说shuō因yīn为wèi一yí个gè人rén的de死sǐ亡wáng而ér废fèi弃qì了le天tiān下xià大dà事shì呢ne？而ér且qiě魏wèi延yán是shì什shén么me人rén，应yīng该gāi被bèi杨yáng仪yí部bù署shǔ约yuē束shù，作zuò断duàn后hòu的de将jiāng军jūn吗ma？”于yú是shì和hé费fèi祎yī一yì起qǐ安ān排pái回huí去qù与yǔ留liú下xià的de部bù署shǔ分fēn配pèi，让ràng费fèi祎yī亲qīn笔bǐ和hé自zì己jǐ联lián名míng写xiě信xìn告gào诉sù属shǔ下xià诸zhū将jiāng。费fèi祎yī欺qī骗piàn魏wèi延yán说shuō：“我wǒ为wèi君jūn回huí去qù对duì杨yáng长zhǎng史shǐ解jiě释shì，长zhǎng史shǐ是shì文wén官guān，不bù太tài熟shú悉xī军jūn事shì，一yí定dìng不bú会huì违wéi抗kàng你nǐ的de命mìng令lìng。”费fèi祎yī出chū营yíng门mén驰chí马mǎ疾jí去qù，魏wèi延yán一yī会huì儿er后hòu悔huǐ了le；去qù追zhuī他tā已yǐ经jīng追zhuī不bù上shàng了le。魏wèi延yán派pài人rén窥kuī伺sì杨yáng仪yí等děng人rén的de行xíng动dòng，已yǐ经jīng按àn诸zhū葛gě亮liàng既jì订dìng的de计jì划huà，诸zhū营yíng相xiāng接jiē率shuài军jūn还hái师shī。魏wèi延yán大dà怒nù，在zài杨yáng仪yí没méi有yǒu出chū发fā前qián，先xiān率shuài领lǐng自zì己jǐ直zhí属shǔ的de部bù队duì直zhí接jiē南nán归guī，所suǒ经jīng过guò的de地dì方fāng，把bǎ栈zhàn道dào都dōu烧shāo掉diào。魏wèi延yán、杨yáng仪yí各gè自zì上shàng表biǎo，指zhǐ责zé对duì方fāng叛pàn乱luàn逆nì行xíng，一yī天tiān中zhōng间jiān，军jūn书shū交jiāo互hù送sòng到dào。后hòu主zhǔ询xún问wèn侍shì中zhōng董dǒng允yǔn、留liú府fǔ长zhǎng史shǐ蒋jiǎng琬wǎn。蒋jiǎng琬wǎn、董dǒng允yǔn都dōu保bǎo杨yáng仪yí而ér疑yí魏wèi延yán；杨yáng仪yí等děng人rén在zài山shān上shàng砍kǎn伐fá出chū通tōng道dào，昼zhòu夜yè不bù停tíng的de前qián进jìn，也yě跟gēn在zài魏wèi延yán后hòu面miàn。魏wèi延yán先xiān到dào，占zhàn据jù南nán谷gǔ口kǒu的de险xiǎn要yào，派pài兵bīng迎yíng击jī杨yáng仪yí等děng。杨yáng仪yí等děng命mìng令lìng何hé平píng在zài前qián抵dǐ御yù魏wèi延yán。何hé平píng叱chì骂mà魏wèi延yán先xiān登dēng南nán谷gǔ口kǒu的de乱luàn行xíng说shuō：“丞chéng相xiàng去qù世shì，尸shī骨gǔ未wèi寒hán，你nǐ们men怎zěn么me敢gǎn这zhè样yàng乱luàn来lái呢ne？”魏wèi延yán的de部bù众zhòng士shì卒zú也yě知zhī道dào魏wèi延yán理lǐ屈qū，不bù肯kěn听tīng命mìng。部bù队duì全quán溃kuì散sàn了le。魏wèi延yán独dú自zì跟gēn他tā的de儿ér子zi，几jǐ个gè人rén一yì起qǐ逃táo亡wáng，投tóu奔bèn汉hàn中zhōng。杨yáng仪yí派pài马mǎ岱dài追zhuī斩zhǎn魏wèi延yán，把bǎ首shǒu级jí送sòng给gěi杨yáng仪yí，杨yáng仪yí起qǐ来lái踏tà着zhe魏wèi延yán的de头tóu说shuō：“蠢chǔn材cái，你nǐ还hái能néng作zuò恶è否fǒu？”于yú是shì杀shā害hài魏wèi延yán三sān族zú。起qǐ先xiān，蒋jiǎng琬wǎn率shuài领lǐng宿sù卫wèi诸zhū营yíng北běi行xíng救jiù难nán，师shī行xíng数shù十shí里lǐ，魏wèi延yán死sǐ的de消xiāo息xī传chuán来lái，于yú是shì班bān师shī回huí朝cháo。本běn来lái魏wèi延yán心xīn中zhōng不bù北běi降jiàng魏wèi而ér南nán归guī的de原yuán因yīn，只zhǐ是shì想xiǎng杀shā掉diào杨yáng仪yí等děng人rén，平píng日rì诸zhū将jiāng素sù不bù同tóng心xīn，而ér希xī望wàng当dāng时shí的de议yì论lùn一yí定dìng会huì建jiàn议yì以yǐ自zì己jǐ替tì代dài诸zhū葛gě亮liàng而ér已yǐ，并bìng不bù想xiǎng背bèi叛pàn。

杨yáng仪yí，字zì威wēi公gōng，襄xiāng阳yáng人rén（今jīn湖hú北běi襄xiāng阳yáng）。建jiàn安ān年nián间jiān，为wèi荆jīng州zhōu刺cì史shǐ傅fù群qún的de主zhǔ簿bù，背bèi弃qì了le傅fù群qún去qù拜bài见jiàn襄xiāng阳yáng太tài守shǒu关guān羽yǔ。关guān羽yǔ任rèn命mìng他tā为wèi功gōng曹cáo，派pài他tā奉fèng命mìng西xī诣yì先xiān主zhǔ。先xiān主zhǔ跟gēn他tā谈tán论lùn军jūn国guó计jì策cè，政zhèng治zhì得dé失shī，大dà为wèi喜xǐ悦yuè，于yú是shì征zhēng召zhào为wèi左zuǒ将jiāng军jūn兵bīng曹cáo掾yuàn。先xiān主zhǔ为wèi汉hàn中zhōng王wáng后hòu，拔bá擢zhuó杨yáng仪yí为wèi尚shàng书shū。先xiān主zhǔ称chēng帝dì后hòu，东dōng征zhēng吴wú国guó，杨yáng仪yí与yǔ尚shàng书shū令lìng刘liú巴bā不bù和hé，迁qiān贬biǎn为wèi遥yáo署shǔ弘hóng农nóng太tài守shǒu。建jiàn兴xīng三sān年nián，丞chéng相xiàng诸zhū葛gě亮liàng任rèn命mìng他tā为wèi参cān军jūn，署shǔ丞chéng相xiàng府fǔ事shì，预yù备bèi南nán行xíng。五wǔ年nián，跟gēn诸zhū葛gě亮liàng到dào汉hàn中zhōng。八bā年nián，升shēng为wèi长zhǎng史shǐ，加jiā绥suí军jūn将jiāng军jūn。诸zhū葛gě亮liàng屡lǚ次cì出chū师shī，杨yáng仪yí常cháng协xié助zhù规guī划huà分fēn配pèi布bù置zhì，筹chóu度dù粮liáng谷gǔ，不bù假jiǎ思sī索suǒ，一yī会huì儿er就jiù解jiě决jué了le问wèn题tí。于yú是shì军jūn事shì戎róng机jī的de节jié制zhì调diào度dù，都dōu由yóu杨yáng仪yí办bàn理lǐ。诸zhū葛gě亮liàng深shēn为wéi爱ài惜xī杨yáng仪yí的de才cái干gàn、魏wèi延yán的de骁xiāo勇yǒng，常cháng遗yí憾hàn二èr人rén不bù能néng和hé平píng相xiāng处chǔ，但dàn是shì也yě不bù忍rěn心xīn有yǒu所suǒ偏piān废fèi。十shí二èr年nián，跟gēn诸zhū葛gě亮liàng出chū师shī，屯tún驻zhù在zài谷gǔ口kǒu（今jīn陕shǎn西xī泾jīng阳yáng县xiàn西xī北běi），诸zhū葛gě亮liàng卒zú于yú敌dí境jìng，杨yáng仪yí既jì率shuài军jūn回huí国guó，又yòu诛zhū讨tǎo魏wèi延yán的de叛pàn乱luàn有yǒu功gōng，自zì以yǐ为wéi功gōng勋xūn最zuì大dà，应yīng该gāi代dài替tì诸zhū葛gě亮liàng执zhí政zhèng，叫jiào都dū尉wèi赵zhào正zhèng用yòng《周zhōu易yì》来lái卜bǔ筮shì，得dé到dào《家jiā人rén》的de卦guà象xiàng，默mò然rán不bú悦yuè。而ér依yī诸zhū葛gě亮liàng生shēng前qián的de密mì指zhǐ，以yǐ杨yáng仪yí天tiān性xìng狷juàn介jiè狭xiá隘ài，属zhǔ意yì于yú蒋jiǎng琬wǎn，于yú是shì蒋jiǎng琬wǎn被bèi任rèn命mìng为wèi尚shàng书shū令lìng，益yì州zhōu刺cì史shǐ。杨yáng仪yí到dào京jīng师shī，拜bài为wèi中zhōng军jūn师shī，没méi有yǒu统tǒng领lǐng的de部bù众zhòng，只zhǐ是shì个gè闲xián散sǎn的de职zhí务wù而ér已yǐ。

原yuán先xiān，杨yáng仪yí为wèi先xiān主zhǔ尚shàng书shū，蒋jiǎng琬wǎn为wèi尚shàng书shū郎láng，后hòu来lái虽suī然rán一yì起qǐ担dān任rèn丞chéng相xiàng参cān军jūn长zhǎng史shǐ，杨yáng仪yí每měi随suí从cóng出chū行xíng，承chéng担dān辛xīn劳láo剧jù烈liè的de差chāi事shì，自zì己jǐ心xīn想xiǎng年nián龄líng与yǔ出chū仕shì都dōu先xiān于yú蒋jiǎng琬wǎn，才cái能néng也yě超chāo过guò蒋jiǎng琬wǎn，于yú是shì怨yuàn愤fèn显xiǎn露lù音yīn容róng貌mào间jiān，感gǎn叹tàn之zhī声shēng发fā于yú心xīn中zhōng。当dāng时shí人rén怕pà他tā言yán语yǔ不bù合hé节jié度dù，没méi有yǒu人rén敢gǎn跟gēn他tā交jiāo往wǎng，只zhǐ有yǒu后hòu军jūn师shī费fèi祎yī去qù慰wèi问wèn他tā。杨yáng仪yí对duì费fèi祎yī抒shū发fā怨yuàn望wàng，陈chén述shù自zì己jǐ遭zāo遇yù不bù幸xìng的de本běn末mò，又yòu跟gēn费fèi祎yī说shuō：“从cóng前qián丞chéng相xiàng刚gāng去qù世shì时shí，我wǒ如rú果guǒ举jǔ师shī投tóu奔bèn魏wèi国guó，下xià场chǎng难nán道dào会huì流liú落luò到dào今jīn天tiān这zhè地dì步bù吗ma？真zhēn是shì令lìng人rén追zhuī悔huǐ不bù及jí啊a！”费fèi祎yī秘mì密mì呈chéng报bào了le他tā的de言yán论lùn。十shí三sān年nián，废fèi杨yáng仪yí为wèi平píng民mín，放fàng逐zhú汉hàn嘉jiā郡jùn（今jīn四sì川chuān雅yǎ安ān）。杨yáng仪yí到dào了le放fàng逐zhú的de地dì方fāng，又yòu上shàng书shū诽fěi谤bàng，言yán辞cí激jī烈liè；于yú是shì下xià旨zhǐ郡jùn中zhōng逮dài捕bǔ杨yáng仪yí。杨yáng仪yí自zì杀shā。妻qī子zǐ回huí到dào了le蜀shǔ。

陈chén寿shòu评píng论lùn说shuō：刘liú封fēng处chǔ于yú招zhāo致zhì嫌xián疑yí的de地dì方fāng，而ér他tā的de思sī虑lǜ不bù足zú以yǐ自zì卫wèi。彭péng羕yàng、廖liào立lì因yīn为wèi有yǒu才cái而ér被bèi拔bá擢zhuó进jìn用yòng。李lǐ严yán因yīn为wèi干gàn练liàn能néng发fā达dá。魏wèi延yán以yǐ勇yǒng敢gǎn智zhì略lüè被bèi任rèn用yòng。杨yáng仪yí以yǐ处chǔ事shì恰qià当dàng而ér官guān职zhí显xiǎn要yào。刘liú琰yǎn以yǐ故gù旧jiù同tóng宗zōng出chū任rèn，都dōu能néng贵guì重zhòng于yú一yī时shí，看kàn他tā们men的de举jǔ止zhǐ措cuò施shī，寻xún求qiú他tā们men做zuò事shì的de规guī矩jǔ，所suǒ以yǐ招zhāo祸huò取qǔ咎jiù，没méi有yǒu不bú是shì出chū于yú自zì取qǔ的de。