志zhì第dì十shí八bā志zhì第dì十shí八bā

礼lǐ十shí

○册cè皇huáng后hòu仪yí

天tiān德dé二èr年nián十shí月yuè九jiǔ日rì，册cè妃fēi徒tú单dān氏shì为wèi皇huáng后hòu。前qián一yī日rì，仪yí鸾luán司sī设shè座zuò勤qín政zhèng殿diàn，南nán向xiàng。设shè群qún臣chén次cì于yú朝cháo堂táng。大dà乐lè令lìng展zhǎn宫gōng县xiàn于yú殿diàn庭tíng，设shè协xié律lǜ郎láng举jǔ麾huī位wèi于yú乐lè县xiàn西xī北běi，东dōng向xiàng。阁gé门mén设shè百bǎi官guān班bān位wèi于yú庭tíng，并bìng如rú常cháng朝cháo之zhī仪yí。又yòu设shè典diǎn仪yí位wèi于yú班bān位wèi之zhī东dōng北běi，赞zàn者zhě二èr人rén在zài南nán少shǎo却què，俱jù西xī向xiàng。设shè册cè使shǐ副fù位wèi于yú殿diàn门mén外wài之zhī东dōng，又yòu设shè册cè使shǐ副fù受shòu命mìng位wèi于yú百bǎi官guān班bān前qián。又yòu设shè册cè宝bǎo幄wò次cì二èr于yú殿diàn后hòu东dōng厢xiāng，俱jù南nán向xiàng。

其qí日rì，诸zhū卫wèi勒lēi所suǒ部bù，略lüè列liè黄huáng麾huī细xì仗zhàng于yú庭tíng。符fú宝bǎo郎láng奉fèng八bā宝bǎo置zhì于yú左zuǒ右yòu。吏lì部bù侍shì郎láng奉fèng册cè，礼lǐ部bù侍shì郎láng奉fèng宝bǎo匣xiá，皆jiē置zhì于yú床chuáng，讫qì，出chū就jiù门mén外wài班bān。大dà乐lè令lìng、协xié律lǜ郎láng、乐yuè工gōng、典diǎn仪yí。赞zàn者zhě各gè入rù就jiù位wèi。群qún官guān等děng依yī时shí刻kè集jí朝cháo堂táng，俱jù就jiù次cì，各gè服fú朝cháo服fú。侍shì中zhōng约yuē刻kè板bǎn奏zòu：“请qǐng中zhōng严yán。”通tōng事shì舍shě人rén引yǐn群qún官guān入rù，就jiù庭tíng东dōng西xī相xiāng向xiàng立lì，以yǐ北běi为wèi上shàng。又yòu引yǐn册cè使shǐ副fù立lì于yú东dōng偏piān门mén，西xī向xiàng。门mén下xià侍shì郎láng引yǐn主zhǔ节jié，奉fèng节jié立lì于yú殿diàn下xià东dōng廊láng横héng街jiē北běi。中zhōng书shū令lìng、中zhōng书shū侍shì郎láng帅shuài举jǔ捧pěng册cè官guān，奉fèng册cè床chuáng立lì于yú节jié南nán。侍shì中zhōng、门mén下xià侍shì郎láng帅shuài举jǔ捧pěng宝bǎo官guān，奉fèng宝bǎo床chuáng立lì于yú册cè床chuáng之zhī南nán，俱jù西xī面miàn。侍shì中zhōng版bǎn奏zòu：“外wài办bàn。”殿diàn上shàng索suǒ扇shàn。协xié律lǜ郎láng举jǔ麾huī，宫gōng县xiàn作zuò。皇huáng帝dì服fú通tōng天tiān冠guān、绛jiàng纱shā袍páo，出chū自zì东dōng房fáng，曲qū直zhí华huá盖gài、警jǐng跸bì侍shì卫wèi如rú常cháng仪yí。即jí座zuò，南nán向xiàng坐zuò，帘lián卷juǎn，乐lè止zhǐ。通tōng事shì舍shě人rén引yǐn册cè使shǐ副fù入rù，宫gōng县xiàn作zuò。使shǐ副fù就jiù受shòu命mìng位wèi，侍shì中zhōng、中zhōng书shū令lìng、门mén下xià侍shì郎láng、中zhōng书shū侍shì郎láng、举jǔ捧pěng官guān依yī旧jiù西xī面miàn立lì，群qún臣chén合hé班bān，横héng行xíng北běi面miàn，如rú常cháng朝cháo之zhī仪yí，立lì定dìng。典diǎn仪yí曰yuē：“再zài拜bài。”赞zàn者zhě承chéng传chuán，班bān首shǒu已yǐ下xià群qún官guān在zài位wèi者zhě皆jiē再zài拜bài。班bān首shǒu问wèn起qǐ居jū，又yòu再zài拜bài。阁gé门mén官guān引yǐn摄shè侍shì中zhōng出chū班bān承chéng制zhì，降jiàng诣yì使shǐ副fù东dōng北běi，西xī向xiàng称chēng：“有yǒu制zhì。”使shǐ副fù稍shāo前qián，鞠jū躬gōng再zài拜bài，摄shè侍shì中zhōng宣xuān制zhì曰yuē：“命mìng公gōng等děng持chí节jié授shòu后hòu册cè宝bǎo。”宣xuān制zhì讫qì，又yòu俱jù再zài拜bài，侍shì中zhōng还hái班bān。门mén下xià侍shì郎láng引yǐn主zhǔ节jié诣yì册cè使shǐ所suǒ，主zhǔ节jié以yǐ节jié授shòu门mén下xià侍shì郎láng、门mén下xià侍shì郎láng执zhí节jié西xī向xiàng授shòu太tài尉wèi，太tài尉wèi受shòu付fù主zhǔ节jié，主zhǔ节jié立lì于yú使shǐ副fù之zhī左zuǒ右yòu。门mén下xià侍shì郎láng退tuì还huán班bān位wèi。中zhōng书shū侍shì郎láng引yǐn册cè床chuáng，门mén下xià侍shì郎láng引yǐn宝bǎo床chuáng，立lì于yú册cè使shǐ东dōng北běi，西xī向xiàng，以yǐ次cì授shòu与yǔ太tài尉wèi，太tài尉wèi皆jiē捧pěng受shòu。册cè床chuáng置zhì于yú北běi，宝bǎo床chuáng置zhì于yú南nán。侍shì中zhōng、中zhōng书shū令lìng、礼lǐ仪yí使shǐ、举jǔ捧pěng册cè宝bǎo官guān及jí舁yú床chuáng者zhě，退tuì于yú东dōng西xī砖zhuān道dào之zhī左zuǒ右yòu，相xiāng向xiàng立lì。门mén下xià侍shì郎láng、中zhōng书shū侍shì退tuì还huán班bān位wèi。典diǎn仪yí曰yuē：“再zài拜bài。”赞zàn者zhě承chéng传chuán，群qún官guān在zài位wèi者zhě皆jiē再zài拜bài，讫qì，分fēn班bān东dōng西xī相xiāng向xiàng立lì。捧pěng举jǔ舁yú册cè宝bǎo床chuáng者zhě进jìn，册cè床chuáng先xiān行xíng，读dú册cè官guān次cì之zhī，宝bǎo床chuáng次cì行xíng，读dú宝bǎo官guān次cì之zhī。举jǔ舁yú官guān各gè分fēn左zuǒ右yòu，通tōng事shì舍shě人rén引yǐn册cè使shǐ随suí之zhī以yǐ行xíng，持chí节jié者zhě前qián导dǎo。太tài尉wèi初chū行xíng，宫gōng县xiàn乐lè作zuò，出chū殿diàn门mén，乐lè止zhǐ。摄shè侍shì中zhōng出chū班bān升shēng殿diàn奏zòu：“侍shì中zhōng臣chén言yán礼lǐ毕bì。”殿diàn上shàng索suǒ扇shàn，帘lián降jiàng，宫gōng县xiàn作zuò。降jiàng座zuò，入rù自zì东dōng房fáng，乐lè止zhǐ。通tōng事shì舍shě人rén引yǐn群qún官guān在zài位wèi者zhě以yǐ次cì出chū。俟qí太tài尉wèi、司sī徒tú复fù命mìng，礼lǐ毕bì，还hái内nèi。

先xiān是shì，有yǒu司sī预yù设shè太tài尉wèi、司sī徒tú本běn品pǐn革gé车chē卤lǔ簿bù于yú门mén外wài至zhì殿diàn门mén左zuǒ右yòu排pái列liè。俟qí使shǐ副fù出chū，鼓gǔ吹chuī振zhèn作zuò。礼lǐ仪yí使shǐ、举jǔ捧pěng官guān、执zhí节jié者zhě并bìng抬tái舁yú人rén，以yǐ册cè宝bǎo少shǎo驻zhù于yú泰tài和hé门mén，太tài尉wèi、司sī徒tú及jí读dú册cè宝bǎo官guān暂zàn归guī幕mù次cì。内nèi侍shì阁gé门mén引yǐn入rù泰tài和hé殿diàn，俟qí至zhì殿diàn下xià位wèi，鼓gǔ吹chuī止zhǐ。有yǒu司sī预yù供gōng张zhāng，泰tài和hé殿diàn设shè皇huáng后hòu座zuò于yú扆yǐ前qián，殿diàn上shàng垂chuí帘lián。又yòu设shè东dōng西xī房fáng于yú座zuò之zhī左zuǒ右yòu稍shāo北běi。又yòu设shè受shòu册cè位wèi于yú殿diàn庭tíng西xī阶jiē之zhī南nán，东dōng向xiàng。又yòu设shè内nèi命mìng妇fù次cì于yú殿diàn之zhī左zuǒ右yòu。大dà乐lè令lìng设shè宫gōng县xiàn于yú庭tíng，协xié律lǜ郎láng设shè举jǔ麾huī位wèi于yú殿diàn上shàng。又yòu设shè册cè宝bǎo次cì于yú门mén外wài。又yòu设shè行xíng事shì官guān次cì于yú门mén左zuǒ右yòu。又yòu设shè外wài命mìng妇fù次cì于yú门mén之zhī内nèi。其qí日rì，诸zhū卫wèi于yú殿diàn门mén外wài略lüè设shè黄huáng麾huī细xì仗zhàng。有yǒu司sī设shè二èr步bù障zhàng于yú殿diàn之zhī西xī阶jiē。帘lián前qián设shè扇shàn，左zuǒ右yòu各gè十shí。红hóng伞sǎn一yī，在zài西xī阶jiē栏lán子zi外wài。又yòu设shè举jǔ册cè宝bǎo案àn位wèi于yú使shǐ副fù之zhī前qián，北běi向xiàng。又yòu设shè宣xuān徽huī使shǐ位wèi于yú北běi厢xiāng，南nán向xiàng。司sī赞zàn设shè内nèi外wài命mìng妇fù以yǐ下xià陪péi列liè位wèi于yú殿diàn庭tíng砖zhuān道dào之zhī左zuǒ右yòu，每měi等děng重chóng行xíng异yì位wèi北běi向xiàng，内nèi命mìng妇fù在zài后hòu。又yòu设shè司sī赞zàn位wèi于yú东dōng阶jiē东dōng南nán，赞zàn者zhě二èr人rén在zài南nán少shǎo退tuì，俱jù西xī向xiàng。质zhì明míng，执zhí事shì官guān大dà乐lè令lìng等děng各gè就jiù位wèi。皇huáng后hòu常cháng服fú，乘chéng龙lóng饰shì肩jiān舆yú，至zhì泰tài和hé殿diàn后hòu阁gé，近jìn仗zhàng导dǎo卫wèi如rú常cháng仪yí。宣xuān徽huī使shǐ奏zòu：“中zhōng严yán。”册cè使shǐ副fù入rù门mén，宫gōng县xiàn作zuò，俟qí册cè使shǐ庭tíng中zhōng立lì，乐lè止zhǐ。册cè在zài北běi，宝bǎo在zài南nán，使shǐ副fù立lì于yú床chuáng后hòu。礼lǐ仪yí使shǐ帅shuài持chí节jié者zhě立lì于yú前qián，举jǔ捧pěng册cè宝bǎo官guān立lì于yú册cè宝bǎo床chuáng左zuǒ右yòu，读dú册cè宝bǎo官guān各gè立lì于yú其qí后hòu。宣xuān徽huī使shǐ奏zòu：“外wài办bàn。”内nèi侍shì阁gé门mén官guān引yǐn后hòu出chū后hòu阁gé，宫gōng县xiàn作zuò。帘lián卷juǎn，皇huáng后hòu降jiàng自zì西xī阶jiē，左zuǒ右yòu步bù障zhàng伞sǎn扇shàn从cóng，至zhì阶jiē下xià，望wàng勤qín政zhèng殿diàn御yù阁gé所suǒ在zài立lì，乐lè止zhǐ。册cè使shǐ进jìn，立lì于yú右yòu，宣xuān曰yuē：“有yǒu制zhì。”阁gé门mén使shǐ内nèi侍shì赞zàn：“再zài拜bài。”册cè使shǐ宣xuān曰yuē：“制zhì遣qiǎn太tài尉wèi臣chén某mǒu、司sī徒tú臣chén某mǒu，恭gōng授shòu后hòu册cè宝bǎo。”阁gé门mén使shǐ内nèi侍shì赞zàn：“再zài拜bài。”册cè使shǐ少shǎo退tuì。中zhōng书shū令lìng、侍shì中zhōng及jí举jǔ捧pěng官guān率lǜ抬tái舁yú人rén奉fèng册cè宝bǎo以yǐ次cì进jìn于yú前qián，宫gōng县xiàn作zuò。册cè宝bǎo床chuáng自zì东dōng阶jiē升shēng，并bìng置zhì于yú殿diàn之zhī前qián楹yíng间jiān，册cè床chuáng在zài北běi，宝bǎo床chuáng在zài南nán，中zhōng留liú读dú册cè宝bǎo官guān立lì位wèi，并bìng去qù帕pà及jí盖gài，抬tái舁yú人rén执zhí之zhī，退tuì立lì于yú西xī朵duǒ殿diàn。举jǔ抬tái官guān分fēn左zuǒ右yòu相xiāng向xiàng立lì，读dú册cè宝bǎo官guān各gè立lì于yú床chuáng之zhī东dōng，西xī向xiàng，立lì既jì定dìng，乐lè止zhǐ。阁gé门mén使shǐ内nèi侍shì赞zàn：“再zài拜bài。”捧pěng谢xiè表biǎo官guān以yǐ表biǎo授shòu左zuǒ立lì内nèi侍shì，内nèi侍shì以yǐ授shòu后hòu，受shòu讫qì，以yǐ付fù右yòu立lì内nèi侍shì，内nèi侍shì持chí表biǎo立lì于yú右yòu。阁gé门mén使shǐ赞zàn：“再zài拜bài。”讫qì，册cè使shǐ退tuì，宫gōng县xiàn作zuò。持chí表biǎo内nèi侍shì以yǐ表biǎo付fù阁gé门mén官guān，随suí册cè使shǐ行xíng。册cè使shǐ副fù至zhì门mén，鼓gǔ吹chuī振zhèn作zuò如rú来lái仪yí，入rù西xī偏piān门mén，鼓gǔ吹chuī止zhǐ。册cè使shǐ副fù至zhì御yù阁gé所suǒ在zài，俯fǔ伏fú，跪guì奏zòu：“太tài尉wèi臣chén某mǒu、司sī徒tú臣chén某mǒu，奉fèng制zhì授shòu册cè宝bǎo，礼lǐ毕bì。”俯fǔ伏fú，兴xīng，退tuì。持chí表biǎo阁gé门mén官guān进jìn表biǎo，近jìn侍shì接jiē入rù，进jìn读dú，讫qì，退tuì。

初chū，册cè使shǐ退tuì，及jí门mén乐lè止zhǐ。阁gé门mén内nèi侍shì引yǐn后hòu自zì西xī阶jiē升shēng殿diàn，宫gōng县xiàn作zuò。伞sǎn扇shàn止zhǐ于yú帘lián外wài，退tuì于yú左zuǒ右yòu朵duǒ殿diàn前qián。步bù障zhàng止zhǐ于yú阶jiē下xià，卷juǎn之zhī。后hòu于yú座zuò前qián南nán向xiàng立lì，乐lè止zhǐ。中zhōng书shū令lìng诣yì册cè床chuáng南nán立lì，北běi向xiàng，称chēng：“中zhōng书shū令lìng臣chén某mǒu，谨jǐn读dú册cè。”读dú毕bì，降jiàng自zì东dōng阶jiē，立lì于yú栏lán外wài第dì一yī墀chí上shàng，西xī向xiàng。次cì侍shì中zhōng诣yì宝bǎo床chuáng南nán立lì，北běi向xiàng，揖yī称chēng：“侍shì中zhōng臣chén某mǒu，读dú宝bǎo。”读dú毕bì降jiàng阶jiē，立lì于yú中zhōng书shū令lìng之zhī北běi，西xī向xiàng。内nèi侍shì阁gé门mén引yǐn升shēng座zuò，宫gōng县xiàn作zuò，坐zuò定dìng，乐lè止zhǐ。举jǔ捧pěng官guān以yǐ次cì招zhāo抬tái舁yú人rén持chí帕pà盖gài覆fù匣xiá床chuáng，奉fèng置zhì殿diàn之zhī左zuǒ右yòu，册cè床chuáng在zài东dōng，宝bǎo床chuáng在zài西xī。置zhì讫qì，举jǔ捧pěng官guān以yǐ次cì招zhāo抬tái降jiàng阶jiē，立lì于yú中zhōng书shū令lìng、侍shì中zhōng之zhī后hòu，立lì定dìng，合hé班bān北běi向xiàng，阁gé门mén赞zàn：“再zài拜bài。”拜bài讫qì，降jiàng东dōng阶jiē，退tuì出chū殿diàn门mén。其qí抬tái舁yú人rén置zhì册cè宝bǎo床chuáng于yú东dōng西xī讫qì，各gè由yóu朵duǒ殿diàn下xià阶jiē，于yú侍shì中zhōng等děng班bān后hòu直zhí出chū殿diàn门mén，以yǐ俟qí复fù入rù，抬tái舁yú入rù宫gōng。受shòu册cè表biǎo谢xiè讫qì，内nèi侍shì跪guì奏zòu：“礼lǐ毕bì。”阁gé门mén引yǐn内nèi外wài命mìng妇fù陪péi列liè者zhě以yǐ次cì进jìn，就jiù北běi向xiàng位wèi。班bān首shǒu初chū行xíng，宫gōng县xiàn作zuò，至zhì位wèi乐lè止zhǐ。阁gé门mén曰yuē：“再zài拜bài。”命mìng妇fù皆jiē再zài拜bài。阁gé门mén引yǐn班bān首shǒu自zì西xī阶jiē升shēng，乐lè作zuò，至zhì阶jiē乐lè止zhǐ，进jìn当dāng座zuò前qián，北běi向xiàng躬gōng致zhì称chēng贺hè，讫qì，降jiàng自zì西xī阶jiē，乐lè作zuò，至zhì位wèi乐lè止zhǐ。阁gé门mén曰yuē：“再zài拜bài。”舍shě人rén承chéng传chuán，命mìng妇fù等děng皆jiē再zài拜bài。阁gé门mén使shǐ前qián承chéng令lìng，降jiàng自zì西xī阶jiē，诣yì命mìng妇fù前qián西xī北běi，东dōng向xiàng，称chēng：“有yǒu教jiào旨zhǐ。”命mìng妇fù等děng皆jiē拜bài，阁gé门mén使shǐ宣xuān曰yuē：“祗zhī奉fèng圣shèng恩ēn，授shòu以yǐ册cè宝bǎo，荣róng幸xìng之zhī至zhì，竞jìng厉lì增zēng深shēn。所suǒ贺hè知zhī。”舍shě人rén曰yuē：“再zài拜bài。”命mìng妇fù皆jiē再zài拜bài，讫qì，内nèi侍shì引yǐn内nèi命mìng妇fù还hái宫gōng。班bān首shǒu初chū行xíng，乐lè作zuò，出chū门mén，乐lè止zhǐ。内nèi侍shì引yǐn外wài命mìng妇fù出chū次cì。宣xuān徽huī使shǐ奏zòu称chēng：“礼lǐ毕bì。”降jiàng座zuò，宫gōng县xiàn作zuò，入rù东dōng房fáng，乐lè止zhǐ。归guī阁gé，宫gōng县xiàn作zuò，至zhì阁gé，乐lè止zhǐ。更gèng常cháng服fú。内nèi侍shì承chéng教jiào旨zhǐ，宣xuān外wài命mìng妇fù入rù会huì，并bìng如rú常cháng仪yí。会huì毕bì，阁gé门mén引yǐn命mìng外wài妇fù降jiàng阶jiē，横héng班bān北běi向xiàng，舍shě人rén曰yuē：“再zài拜bài。”讫qì，以yǐ次cì出chū。还hái宫gōng，如rú来lái仪yí。中zhōng书shū门mén下xià侍shì郎láng复fù以yǐ引yǐn进jìn司sī帅shuài抬tái舁yú人rén进jìn册cè宝bǎo入rù内nèi，付fù与yǔ都dōu点diǎn检jiǎn司sī，退tuì。别bié日rì，会huì群qún官guān，会huì妃fēi主zhǔ宗zōng室shì等děng，赐cì酒jiǔ，设shè食shí，簪zān花huā，教jiào坊fāng作zuò乐lè，如rú内nèi宴yàn之zhī仪yí。十shí一yī日rì，朝cháo永yǒng寿shòu、永yǒng宁níng两liǎng宫gōng。皇huáng后hòu既jì受shòu册cè，越yuè二èr日rì，内nèi侍shì设shè座zuò于yú所suǒ御yù殿diàn，南nán向xiàng。其qí日rì夙sù兴xīng，宣xuān徽huī使shǐ版bǎn奏zòu：“中zhōng严yán。”质zhì明míng，诸zhū侍shì卫wèi宫gōng人rén俱jù诣yì寝qǐn殿diàn奉fèng迎yíng，宣xuān徽huī使shǐ版bǎn奏zòu：“外wài办bàn。”后hòu首shǒu饰shì祎yī衣yī御yù车chē，内nèi侍shì前qián导dǎo，降jiàng自zì西xī阶jiē以yǐ出chū，侍shì卫wèi如rú常cháng仪yí。至zhì太tài后hòu之zhī裹guǒ门mén外wài，降jiàng车chē，障zhàng扇shàn侍shì卫wèi如rú常cháng仪yí，入rù立lì于yú西xī厢xiāng，东dōng向xiàng。将jiāng至zhì，宣xuān徽huī使shǐ版bǎn奏zòu：“请qǐng中zhōng严yán。”既jì降jiàng车chē，宣xuān徽huī使shǐ版bǎn奏zòu：“外wài办bàn。”太tài后hòu常cháng服fú，宣xuān徽huī使shǐ引yǐn升shēng座zuò，南nán向xiàng。宣xuān徽huī使shǐ引yǐn后hòu进jìn，升shēng自zì西xī阶jiē，北běi面miàn再zài拜bài，进jìn跪guì致zhì谢xiè词cí。存cún抚fǔ赐cì酒jiǔ食shí，并bìng如rú家jiā人rén之zhī仪yí。礼lǐ毕bì，宣xuān徽huī使shǐ赞zàn：“再zài拜bài。”讫qì。宣xuān徽huī使shǐ引yǐn降jiàng自zì西xī阶jiē以yǐ出chū。出chū门mén，宣xuān徽huī使shǐ奏zòu：“礼lǐ毕bì。”降jiàng座zuò入rù宫gōng。

○奉fèng册cè皇huáng太tài后hòu仪yí

天tiān德dé二èr年nián正zhēng月yuè，诏zhào有yǒu司sī：“择zé日rì奉fèng册cè唐táng殷yīn国guó妃fēi、岐qí国guó太tài妃fēi，仍réng别bié建jiàn宫gōng名míng。合hé行xíng典diǎn礼lǐ，礼lǐ官guān检jiǎn详xiáng条tiáo具jù以yǐ闻wén。”其qí日rì质zhì明míng，有yǒu司sī各gè具jù伞sǎn扇shàn，侍shì卫wèi如rú仪yí，及jí兵bīng部bù约yuē量liàng差chà军jūn兵bīng，并bìng文wén武wǔ百bǎi官guān诣yì两liǎng宫gōng迎yíng请qǐng，引yǐn导dǎo皇huáng太tài后hòu入rù内nèi，并bìng赴fù受shòu册cè殿diàn，入rù御yù幄wò，侍shì卫wèi如rú式shì。次cì奉fèng册cè太tài尉wèi等děng俱jù以yǐ册cè置zhì于yú案àn，奉fèng宝bǎo司sī徒tú等děng俱jù以yǐ宝bǎo置zhì于yú案àn，皆jiē盛shèng以yǐ匣xiá，覆fù以yǐ帕pà，诣yì别bié殿diàn门mén外wài幄wò次cì。教jiào坊fāng提tí点diǎn率lǜ教jiào坊fāng入rù。侍shì卫wèi官guān各gè就jiù列liè。皇huáng帝dì常cháng服fú乘shèng舆yú，至zhì别bié殿diàn后hòu幄wò次cì。通tōng事shì舍shě人rén引yǐn宣xuān徽huī使shǐ版bǎn奏zòu：“中zhōng严yán。”复fù位wèi，少shǎo顷qǐng，又yòu奏zòu：“外wài办bàn。”幄wò帘lián卷juǎn，教jiào坊fāng乐lè作zuò，扇shàn合hé，两liǎng宫gōng皇huáng太tài后hòu出chū自zì后hòu幄wò，并bìng即jí御yù座zuò，南nán向xiàng，扇shàn开kāi，乐lè止zhǐ。分fēn左zuǒ右yòu少shǎo退tuì。通tōng事shì舍shě人rén引yǐn文wén武wǔ百bǎi僚liáo班bān左zuǒ入rù，依yī品pǐn，重chóng行xíng西xī向xiàng，立lì定dìng。通tōng事shì舍shě人rén喝hē：“起qǐ居jū。”班bān依yī常cháng朝cháo例lì起qǐ居jū，七qī拜bài，讫qì，引yǐn文wén武wǔ百bǎi僚liáo班bān分fēn东dōng西xī相xiāng向xiàng立lì。通tōng事shì舍shě人rén、太tài常cháng博bó士shì赞zàn引yǐn，太tài常cháng卿qīng前qián导dǎo，押yā册cè官guān押yā册cè而ér行xíng，奉fèng册cè太tài尉wèi、读dú册cè中zhōng书shū令lìng、举jǔ册cè官guān等děng以yǐ次cì从cóng之zhī。次cì押yā宝bǎo官guān押yā宝bǎo而ér行xíng，奉fèng宝bǎo司sī徒tú、读dú宝bǎo侍shì中zhōng、举jǔ宝bǎo官guān等děng以yǐ次cì从cóng之zhī。俱jù自zì正zhèng门mén入rù，教jiào坊fāng乐lè作zuò，至zhì殿diàn庭tíng西xī阶jiē下xià少shǎo东dōng，北běi向xiàng，于yú褥rù位wèi少shǎo置zhì，乐lè止zhǐ。册cè北běi，宝bǎo南nán。通tōng事shì舍shě人rén、太tài常cháng博bó士shì赞zàn引yǐn，太tài常cháng卿qīng前qián导dǎo，押yā册cè官guān押yā册cè升shēng，乐lè作zuò，奉fèng册cè太tài尉wèi等děng从cóng之zhī，进jìn至zhì两liǎng宫gōng皇huáng太tài后hòu座zuò前qián褥rù位wèi，乐lè止zhǐ。两liǎng宫gōng册cè宝bǎo齐qí上shàng，齐qí读dú。举jǔ册cè官guān夹jiā侍shì。奉fèng册cè太tài尉wèi各gè搢jìn笏hù，北běi向xiàng跪guì，俯fǔ伏fú，兴xīng，退tuì立lì。读dú册cè中zhōng书shū令lìng俱jù进jìn，向xiàng册cè前qián跪guì奏zòu称chēng：“摄shè中zhōng书shū令lìng具jù官guān臣chén某mǒu，谨jǐn读dú册cè。”举jǔ册cè官guān单dān跪guì对duì举jǔ，中zhōng书shū令lìng各gè搢jìn笏hù，读dú讫qì，执zhí笏hù，俯fǔ伏fú，兴xīng，搢jìn笏hù，捧pěng册cè兴xīng，于yú位wèi东dōng回huí册cè函hán北běi向xiàng，并bìng进jìn，跪guì置zhì于yú御yù座zuò前qián褥rù位wèi。中zhōng书shū令lìng举jǔ册cè官guān俱jù降jiàng，还hái位wèi。奉fèng册cè太tài尉wèi并bìng降jiàng阶jiē，东dōng向xiàng以yǐ俟qí。押yā宝bǎo官guān押yā宝bǎo升shēng，乐lè作zuò，奉fèng宝bǎo司sī徒tú等děng从cóng之zhī，进jìn至zhì两liǎng宫gōng皇huáng太tài后hòu座zuò前qián褥rù位wèi，乐lè止zhǐ。举jǔ宝bǎo官guān夹jiā侍shì。奉fèng宝bǎo司sī徒tú各gè搢jìn笏hù，北běi向xiàng跪guì，俯fǔ伏fú，兴xīng，退tuì立lì。读dú宝bǎo侍shì中zhōng俱jù进jìn，当dāng宝bǎo前qián跪guì奏zòu称chēng：“摄shè侍shì中zhōng具jù官guān臣chén某mǒu，谨jǐn读dú宝bǎo。”举jǔ宝bǎo官guān单dān跪guì对duì举jǔ，侍shì中zhōng各gè搢jìn笏hù，读dú讫qì，执zhí笏hù，俯fǔ伏fú，兴xīng，搢jìn笏hù，捧pěng宝bǎo兴xīng，于yú位wèi东dōng回huí宝bǎo函hán北běi向xiàng，并bìng进jìn，跪guì置zhì于yú御yù座zuò前qián褥rù位wèi册cè之zhī南nán。通tōng事shì舍shě人rén、太tài常cháng博bó士shì赞zàn引yǐn太tài尉wèi、司sī徒tú以yǐ次cì应yīng行xíng事shì官guān俱jù降jiàng自zì西xī阶jiē，复fù本běn班bān序xù立lì。宣xuān徽huī使shǐ一yī员yuán诣yì皇huáng帝dì御yù幄wò前qián，俯fǔ伏fú，跪guì奏zòu：“臣chén某mǒu谨jǐn请qǐng皇huáng帝dì诣yì两liǎng宫gōng皇huáng太tài后hòu前qián，行xíng称chēng贺hè之zhī礼lǐ。”俯fǔ伏fú，兴xīng。赞zàn引yǐn皇huáng帝dì再zài拜bài，又yòu奏zòu：“请qǐng北běi向xiàng跪guì。”皇huáng帝dì贺hè曰yuē：“嗣sì皇huáng帝dì臣chén某mǒu言yán云yún云yún。”俯fǔ伏fú，兴xīng，又yòu再zài拜bài，讫qì，又yòu奏zòu：“请qǐng皇huáng帝dì少shǎo立lì。”内nèi侍shì承chéng旨zhǐ退tuì，西xī向xiàng称chēng：“两liǎng宫gōng皇huáng太tài后hòu旨zhǐ云yún云yún。”皇huáng帝dì再zài拜bài。宣xuān徽huī使shǐ前qián引yǐn，皇huáng帝dì归guī幄wò，常cháng服fú乘shèng舆yú还hái内nèi，侍shì卫wèi如rú来lái仪yí。

应yīng阶jiē下xià文wén武wǔ百bǎi僚liáo重chóng行xíng立lì定dìng，通tōng事shì舍shě人rén喝hē：“拜bài。”在zài位wèi皆jiē再zài拜bài。通tōng事shì舍shě人rén引yǐn太tài师shī诣yì西xī阶jiē升shēng，俯fǔ伏fú，跪guì奏zòu称chēng：“文wén武wǔ百bǎi僚liáo具jù官guān臣chén某mǒu等děng稽qǐ首shǒu言yán，皇huáng太tài后hòu殿diàn下xià显xiǎn对duì册cè仪yí，永yǒng安ān帝dì养yǎng。仰yǎng祈qí福fú寿shòu，与yǔ天tiān同tóng休xiū。”俯fǔ伏fú，兴xīng，降jiàng自zì西xī阶jiē，复fù位wèi立lì定dìng。通tōng事shì舍shě人rén赞zàn：“在zài位wèi官guān皆jiē再zài拜bài。”舞wǔ蹈dǎo，三sān称chēng“万wàn岁suì”，又yòu再zài拜bài。宣xuān徽huī使shǐ升shēng自zì东dōng阶jiē，取qǔ旨zhǐ退tuì，临lín阶jiē西xī向xiàng称chēng：“两liǎng宫gōng皇huáng太tài后hòu旨zhǐ。”通tōng事shì舍shě人rén赞zàn：“在zài位wèi官guān皆jiē再zài拜bài。”毕bì，宣xuān曰yuē：“公gōng等děng忠zhōng敬jìng尽jìn心xīn，推tuī崇chóng协xié力lì。膺yīng兹zī令lìng典diǎn，感gǎn愧kuì良liáng深shēn。”宣xuān讫qì，还hái位wèi。通tōng事shì舍shě人rén赞zàn：“谢xiè宣xuān谕yù，拜bài。”在zài位wèi官guān皆jiē再zài拜bài，舞wǔ蹈dǎo，三sān称chēng“万wàn岁suì”，又yòu再zài拜bài。通tōng事shì舍shě人rén分fēn引yǐn应yīng北běi向xiàng官guān各gè分fēn班bān东dōng西xī立lì。宣xuān徽huī使shǐ升shēng自zì东dōng阶jiē，奏zòu称chēng：“具jù官guān臣chén等děng言yán，礼lǐ毕bì。”降jiàng还hái位wèi。扇shàn合hé，皇huáng太tài后hòu并bìng兴xīng，教jiào坊fāng乐lè作zuò，降jiàng座zuò，还hái殿diàn后hòu幄wò次cì，扇shàn开kāi，乐lè止zhǐ。通tōng事shì舍shě人rén引yǐn宣xuān徽huī使shǐ奏zòu：“解jiě严yán。”中zhōng书shū侍shì郎láng等děng各gè帅shuài捧pěng册cè床chuáng官guān升shēng殿diàn，跪guì捧pěng册cè并bìng置zhì于yú床chuáng，次cì门mén下xià侍shì郎láng等děng各gè帅shuài捧pěng宝bǎo床chuáng官guān升shēng殿diàn，跪guì捧pěng宝bǎo并bìng置zhì于yú床chuáng，讫qì，通tōng事shì舍shě人rén引yǐn诣yì东dōng上shàng阁gé门mén，投tóu进jìn所suǒ司sī。文wén武wǔ百bǎi僚liáo以yǐ次cì出chū。皇huáng太tài后hòu常cháng服fú乘shèng舆yú，各gè还huán本běn宫gōng，引yǐn导dǎo如rú来lái仪yí。文wén武wǔ百bǎi僚liáo诣yì东dōng上shàng阁gé门mén拜bài表biǎo贺hè皇huáng帝dì，退tuì。礼lǐ毕bì，各gè赴fù本běn宫gōng，受shòu内nèi外wài命mìng妇fù称chēng贺hè。所suǒ司sī预yù于yú殿diàn内nèi设shè皇huáng太tài后hòu御yù座zuò，司sī宾bīn引yǐn内nèi外wài命mìng妇fù于yú殿diàn庭tíng北běi向xiàng依yī序xù立lì。尚shàng仪yí奏zòu请qǐng，皇huáng太tài后hòu常cháng服fú即jí座zuò。司sī赞zàn曰yuē：“再zài拜bài。”命mìng妇fù皆jiē再zài拜bài。司sī宾bīn引yǐn班bān首shǒu诣yì西xī阶jiē升shēng，跪guì贺hè称chēng：“妾qiè某mǒu氏shì等děng言yán，伏fú惟wéi皇huáng太tài后hòu殿diàn下xià，天tiān资zī圣shèng善shàn，昭zhāo受shòu鸿hóng名míng，凡fán在zài照zhào临lín，不bù胜shèng欣xīn抃biàn。”兴xīng，降jiàng阶jiē复fù位wèi。司sī赞zàn曰yuē：“再zài拜bài。”内nèi外wài命mìng妇fù皆jiē再zài拜bài，尚shàng宫gōng承chéng旨zhǐ，降jiàng自zì西xī阶jiē，于yú命mìng妇fù之zhī北běi东dōng向xiàng立lì，司sī赞zàn曰yuē：“再zài拜bài。”在zài位wèi者zhě皆jiē再zài拜bài，尚shàng宫gōng乃nǎi宣xuān答dá曰yuē：“膺yīng兹zī典diǎn礼lǐ，感gǎn愧kuì良liáng深shēn。”司sī赞zàn曰yuē：“再zài拜bài。”在zài位wèi者zhě皆jiē再zài拜bài，退tuì。赴fù别bié殿diàn贺hè皇huáng帝dì，亦yì如rú贺hè皇huáng太tài后hòu之zhī仪yí，惟wéi不bù致zhì词cí，不bù宣xuān答dá。

○册cè皇huáng太tài子zi仪yí

大dà定dìng八bā年nián正zhēng月yuè，册cè皇huáng太tài子zi，礼lǐ官guān拟nǐ奏zòu，皇huáng太tài子zi乘shèng舆yú至zhì翔xiáng龙lóng门mén，东dōng宫gōng官guān导dǎo从cóng，不bù乘chéng马mǎ。册cè皇huáng太tài子zi前qián三sān日rì，遣qiǎn使shǐ同tóng日rì奏zòu告gào天tiān地dì宗zōng庙miào。册cè前qián一yī日rì，宣xuān徽huī院yuàn帅shuài仪yí鸾luán司sī，设shè御yù座zuò于yú大dà安ān殿diàn当dāng中zhōng，南nán向xiàng。设shè皇huáng太tài子zi次cì于yú门mén外wài之zhī东dōng，西xī向xiàng。又yòu设shè文wén武wǔ百bǎi僚liáo应yīng行xíng事shì官guān，东dōng宫gōng官guān等děng次cì于yú门mén外wài之zhī东dōng、西xī廊láng。又yòu设shè册cè宝bǎo幄wò次cì于yú殿diàn后hòu东dōng厢xiāng，俱jù南nán向xiàng。又yòu设shè受shòu册cè位wèi于yú殿diàn庭tíng横héng阶jiē之zhī南nán。工gōng部bù官guān与yǔ监jiān造zào册cè宝bǎo官guān公gōng服fú，自zì制zhì造zào所suǒ导dǎo引yǐn册cè宝bǎo床chuáng，由yóu宣xuān华huá门mén入rù，约yuē宣xuān徽huī院yuàn同tóng进jìn呈chéng毕bì，赴fù幄wò次cì安ān置zhì。大dà乐lè令lìng帅shuài其qí属shǔ，展zhǎn乐lè县xiàn于yú庭tíng。

其qí日rì，兵bīng部bù帅shuài其qí属shǔ，设shè黄huáng麾huī仗zhàng于yú大dà安ān殿diàn门mén之zhī内nèi外wài。其qí日rì质zhì明míng，文wén武wǔ百bǎi僚liáo应yīng行xíng事shì官guān并bìng朝cháo服fú入rù次cì。东dōng宫gōng官guān各gè朝cháo服fú，自zì东dōng宫gōng乘chéng马mǎ导dǎo从cóng，至zhì左zuǒ翔xiáng龙lóng门mén外wài下xià马mǎ，入rù就jiù次cì。通tōng事shì舍shě人rén分fēn引yǐn百bǎi官guān入rù立lì班bān，东dōng西xī相xiāng向xiàng。次cì引yǐn侍shì中zhōng、中zhōng书shū令lìng、门mén下xià侍shì郎láng、中zhōng书shū侍shì郎láng及jí捧pěng舁yú册cè宝bǎo官guān，诣yì殿diàn后hòu幄wò次cì前qián立lì。少shǎo顷qǐng，奉fèng册cè宝bǎo出chū幄wò次cì，由yóu大dà安ān殿diàn东dōng降jiàng，至zhì庭tíng中zhōng褥rù位wèi，权quán置zhì讫qì，奉fèng引yǐn册cè宝bǎo官guān立lì于yú其qí后hòu。皇huáng太tài子zi服fú远yuǎn游yóu冠guān、朱zhū明míng衣yī出chū次cì，执zhí圭guī，三sān师shī三sān少shǎo已yǐ下xià导dǎo从cóng，立lì于yú门mén外wài。侍shì中zhōng奏zòu：“中zhōng严yán。”符fú宝bǎo郎láng奉fèng八bā宝bǎo由yóu东dōng西xī偏piān门mén分fēn入rù，升shēng置zhì御yù座zuò之zhī左zuǒ右yòu。侍shì中zhōng奏zòu：“外wài办bàn。”内nèi侍shì承chéng旨zhǐ索suǒ扇shàn，扇shàn合hé，皇huáng帝dì服fú通tōng天tiān冠guān、绛jiàng纱shā袍páo以yǐ出chū，曲qū直zhí华huá盖gài侍shì卫wèi如rú常cháng仪yí，鸣míng鞭biān，宫gōng县xiàn乐lè作zuò。皇huáng帝dì出chū自zì东dōng序xù，即jí御yù座zuò，炉lú烟yān升shēng，扇shàn开kāi帘lián卷juǎn，乐lè止zhǐ。典diǎn赞zàn仪yí引yǐn皇huáng太tài子zi入rù门mén，宫gōng县xiàn乐lè作zuò，至zhì位wèi乐lè止zhǐ。师shī、少shǎo已yǐ下xià从cóng入rù，立lì于yú皇huáng太tài子zi位wèi东dōng南nán，西xī向xiàng。典diǎn仪yí赞zàn：“皇huáng太tài子zi再zài拜bài。”搢jìn圭guī，舞wǔ蹈dǎo，又yòu再zài拜bài，奏zòu：“圣shèng躬gōng万wàn福fú。”又yòu再zài拜bài，引yǐn近jìn东dōng，西xī向xiàng立lì。师shī、少shǎo已yǐ下xià并bìng奉fèng引yǐn册cè宝bǎo官guān等děng，各gè赴fù百bǎi官guān东dōng班bān，乐lè作zuò，至zhì位wèi乐lè止zhǐ。通tōng事shì舍shě人rén引yǐn百bǎi官guān俱jù横héng班bān北běi向xiàng。典diǎn仪yí赞zàn：“拜bài。”在zài位wèi官guān皆jiē再zài拜bài，搢jìn笏hù，舞wǔ蹈dǎo，又yòu再zài拜bài，起qǐ居jū，又yòu再zài拜bài，毕bì，百bǎi官guān各gè还hái东dōng西xī班bān。师shī、少shǎo已yǐ下xià并bìng行xíng事shì官guān各gè还hái立lì位wèi。典diǎn赞zàn仪yí引yǐn皇huáng太tài子zi复fù受shòu册cè位wèi，乐lè作zuò，至zhì位wèi乐lè止zhǐ。侍shì中zhōng承chéng旨zhǐ，称chēng：“有yǒu制zhì。”皇huáng太tài子zi已yǐ下xià应yīng在zài位wèi官guān皆jiē再zài拜bài，躬gōng身shēn，侍shì中zhōng宣xuān制zhì曰yuē：“册cè某mǒu王wáng为wèi皇huáng太tài子zi。”又yòu再zài拜bài。通tōng事shì舍shě人rén、太tài常cháng博bó士shì引yǐn中zhōng书shū令lìng诣yì读dú册cè位wèi，中zhōng书shū侍shì郎láng引yǐn册cè匣xiá置zhì于yú前qián，捧pěng册cè官guān西xī向xiàng跪guì捧pěng，皇huáng太tài子zi跪guì，读dú毕bì，俯fǔ伏fú，兴xīng。皇huáng太tài子zi再zài拜bài。中zhōng书shū令lìng诣yì捧pěng册cè位wèi，奉fèng册cè授shòu皇huáng太tài子zi，搢jìn圭guī，跪guì受shòu册cè，以yǐ授shòu右yòu庶shù子zi，右yòu庶shù子zi跪guì受shòu，皇huáng太tài子zi俯fǔ伏fú，兴xīng，右yòu庶shù子zi以yǐ册cè，兴xīng，置zhì于yú床chuáng，中zhōng书shū令lìng已yǐ下xià退tuì复fù本běn班bān。次cì通tōng事shì舍shě人rén、太tài常cháng博bó士shì引yǐn侍shì中zhōng诣yì奉fèng宝bǎo位wèi，门mén下xià侍shì郎láng引yǐn宝bǎo盝lù立lì于yú其qí右yòu，侍shì中zhōng奉fèng宝bǎo授shòu皇huáng太tài子zi，搢jìn圭guī，跪guì受shòu，以yǐ授shòu左zuǒ庶shù子zi，左zuǒ庶shù子zi跪guì受shòu，皇huáng太tài子zi俯fǔ伏fú，兴xīng，左zuǒ庶shù子zi以yǐ宝bǎo兴xīng，置zhì于yú床chuáng，侍shì中zhōng已yǐ下xià退tuì复fù本běn班bān。典diǎn仪yí赞zàn：“再zài拜bài。”毕bì，引yǐn皇huáng太tài子zi退tuì。初chū行xíng，乐lè作zuò，左zuǒ右yòu庶shù子zi帅shuài其qí属shǔ，舁yú册cè宝bǎo床chuáng匣xiá以yǐ出chū，出chū门mén，乐lè止zhǐ。侍shì中zhōng奏zòu：“礼lǐ毕bì。”内nèi侍shì承chéng旨zhǐ索suǒ扇shàn，扇shàn合hé，帘lián降jiàng，鸣míng鞭biān，乐lè作zuò，皇huáng帝dì降jiàng座zuò，入rù自zì西xī序xù还hái后hòu阁gé，侍shì卫wèi如rú来lái仪yí，扇shàn开kāi，乐lè止zhǐ。侍shì中zhōng奏zòu：“解jiě严yán。”所suǒ司sī承chéng旨zhǐ，放fàng仗zhàng卫wèi以yǐ次cì出chū。皇huáng太tài子zi入rù次cì，改gǎi服fú公gōng服fú，还hái东dōng宫gōng，导dǎo从cóng如rú来lái仪yí。