0796_杜dù牧mù_九jiǔ日rì齐qí山shān登dēng高gāo

杜dù牧mù

江jiāng涵hán秋qiū影yǐng雁yàn初chū飞fēi，与yǔ客kè携xié壶hú上shàng翠cuì微wēi。

尘chén世shì难nán逢féng开kāi口kǒu笑xiào，菊jú花huā须xū插chā满mǎn头tóu归guī。

但dàn将jiāng酩mǐng酊dǐng酬chóu佳jiā节jié，不bù用yòng登dēng临lín恨hèn落luò晖huī。

古gǔ往wǎng今jīn来lái只zhǐ如rú此cǐ，牛niú山shān何hé必bì独dú沾zhān衣yī？

这zhè首shǒu诗shī是shì唐táng武wǔ宗zōng会huì昌chāng五wǔ年nián（845）杜dù牧mù任rèn池chí州zhōu刺cì史shǐ时shí的de作zuò品pǐn。“江jiāng涵hán秋qiū影yǐng雁yàn初chū飞fēi，与yǔ客kè携xié壶hú上shàng翠cuì微wēi。”重chóng阳yáng佳jiā节jié，诗shī人rén和hé朋péng友yǒu带dài着zhe酒jiǔ，登dēng上shàng池chí州zhōu城chéng东dōng南nán的de齐qí山shān。江jiāng南nán的de山shān，到dào了le秋qiū天tiān仍réng然rán是shì一yī片piàn缥piāo青qīng色sè，这zhè就jiù是shì所suǒ谓wèi翠cuì微wēi。人rén们men登dēng山shān，仿fǎng佛fú是shì登dēng在zài这zhè一yī片piàn可kě爱ài的de颜yán色sè上shàng。由yóu高gāo处chù下xià望wàng江jiāng水shuǐ，空kōng中zhōng的de一yī切qiè景jǐng色sè，包bāo括kuò初chū飞fēi来lái的de大dà雁yàn的de身shēn影yǐng，都dōu映yìng在zài碧bì波bō之zhī中zhōng，更gèng显xiǎn得de秋qiū天tiān水shuǐ空kōng的de澄chéng肃sù。诗shī人rén用yòng“涵hán”来lái形xíng容róng江jiāng水shuǐ仿fǎng佛fú把bǎ秋qiū景jǐng包bāo容róng在zài自zì己jǐ的de怀huái抱bào里lǐ，用yòng“翠cuì微wēi”这zhè样yàng美měi好hǎo的de词cí来lái代dài替tì秋qiū山shān，都dōu流liú露lù出chū对duì于yú眼yǎn前qián景jǐng物wù的de愉yú悦yuè感gǎn受shòu。这zhè种zhǒng节jié日rì登dēng临lín的de愉yú悦yuè，给gěi诗shī人rén素sù来lái抑yì郁yù不bù舒shū的de情qíng怀huái，注zhù入rù了le一yī股gǔ兴xīng奋fèn剂jì。“尘chén世shì难nán逢féng开kāi口kǒu笑xiào，菊jú花huā须xū插chā满mǎn头tóu归guī。”他tā面miàn对duì着zhe秋qiū天tiān的de山shān光guāng水shuǐ色sè，脸liǎn上shàng浮fú起qǐ了le笑xiào容róng，兴xìng致zhì勃bó勃bó地dì折zhé下xià满mǎn把bǎ的de菊jú花huā，觉jué得de应yīng该gāi插chā个gè满mǎn头tóu归guī去qù，才cái不bù辜gū负fù这zhè一yī场cháng登dēng高gāo。诗shī人rén意yì识shí到dào，尘chén世shì间jiān象xiàng这zhè样yàng开kāi口kǒu一yī笑xiào，实shí在zài难nán得dé，在zài这zhè种zhǒng心xīn境jìng支zhī配pèi下xià，他tā象xiàng是shì劝quàn客kè，又yòu象xiàng是shì劝quàn自zì己jǐ：“但dàn将jiāng酩mǐng酊dǐng酬chóu佳jiā节jié，不bù用yòng登dēng临lín恨hèn落luò晖huī”──斟zhēn起qǐ酒jiǔ来lái喝hē吧ba，只zhǐ管guǎn用yòng酩mǐng酊dǐng大dà醉zuì来lái酬chóu答dá这zhè良liáng辰chén佳jiā节jié，无wú须xū在zài节jié日rì登dēng临lín时shí为wèi夕xī阳yáng西xī下xià、为wéi人rén生shēng迟chí暮mù而ér感gǎn慨kǎi、怨yuàn恨hèn。这zhè中zhōng间jiān四sì句jù给gěi人rén一yī种zhǒng感gǎn觉jué：诗shī人rén似sì乎hū想xiǎng用yòng偶ǒu然rán的de开kāi心xīn一yī笑xiào，用yòng节jié日rì的de醉zuì酒jiǔ，来lái掩yǎn盖gài和hé消xiāo释shì长cháng期qī积jī在zài内nèi心xīn中zhōng的de郁yù闷mèn，但dàn郁yù闷mèn仍réng然rán存cún在zài着zhe，尘chén世shì终zhōng归guī是shì难nán得dé一yī笑xiào，落luò晖huī毕bì竟jìng就jiù在zài眼yǎn前qián。于yú是shì，诗shī人rén进jìn一yí步bù安ān慰wèi自zì己jǐ：“古gǔ往wǎng今jīn来lái只zhǐ如rú此cǐ，牛niú山shān何hé必bì独dú沾zhān衣yī？”春chūn秋qiū时shí，齐qí景jǐng公gōng游yóu于yú牛niú山shān，北běi望wàng国guó都dū临lín淄zī流liú泪lèi说shuō：“若ruò何hé滂pāng滂pāng去qù此cǐ而ér死sǐ乎hū！”诗shī人rén由yóu眼yǎn前qián所suǒ登dēng池chí州zhōu的de齐qí山shān，联lián想xiǎng到dào齐qí景jǐng公gōng的de牛niú山shān坠zhuì泪lèi，认rèn为wéi象xiàng“登dēng临lín恨hèn落luò晖huī”所suǒ感gǎn受shòu到dào的de那nà种zhǒng人rén生shēng无wú常cháng，是shì古gǔ往wǎng今jīn来lái尽jǐn皆jiē如rú此cǐ的de。既jì然rán并bìng非fēi今jīn世shì才cái有yǒu此cǐ恨hèn，又yòu何hé必bì象xiàng齐qí景jǐng公gōng那nà样yàng独dú自zì伤shāng感gǎn流liú泪lèi呢ne？

有yǒu人rén认rèn为wéi这zhè首shǒu诗shī是shì将jiāng“抑yì郁yù之zhī思sī以yǐ旷kuàng达dá出chū之zhī”，从cóng诗shī中zhōng的de确què可kě以yǐ看kàn出chū情qíng怀huái的de郁yù结jié，但dàn诗shī人rén倒dào不bù一yí定dìng是shì故gù意yì用yòng旷kuàng达dá的de话huà，来lái表biǎo现xiàn他tā的de苦kǔ闷mèn，而ér是shì在zài登dēng高gāo时shí交jiāo织zhī着zhe抑yì郁yù和hé欣xīn喜xǐ两liǎng种zhǒng情qíng绪xù。诗shī人rén主zhǔ观guān上shàng未wèi尝cháng不bù想xiǎng用yòng节jié日rì登dēng高gāo的de快kuài慰wèi来lái排pái遣qiǎn抑yì郁yù。篇piān中zhōng“须xū插chā”、“但dàn将jiāng”、“不bù用yòng”以yǐ及jí“何hé必bì”等děng词cí语yǔ的de运yùn用yòng，都dōu可kě以yǐ清qīng楚chǔ地dì让ràng人rén感gǎn受shòu到dào诗shī人rén情qíng感gǎn上shàng的de挣zhēng扎zhá。至zhì于yú实shí际jì上shàng并bìng没méi有yǒu真zhēn正zhèng从cóng抑yì郁yù中zhōng挣zhēng扎zhá出chū来lái，那nà是shì另lìng一yī回huí事shì。

诗shī人rén的de愁chóu闷mèn何hé以yǐ那nà样yàng深shēn、那nà样yàng难nán以yǐ驱qū遣qiǎn呢ne？除chú了le因yīn为wèi杜dù牧mù自zì己jǐ怀huái有yǒu很hěn高gāo的de抱bào负fù而ér在zài晚wǎn唐táng的de政zhèng治zhì环huán境jìng中zhōng难nán以yǐ得dé到dào施shī展zhǎn外wài，还hái与yǔ这zhè次cì和hé他tā同tóng游yóu的de人rén，也yě就jiù是shì诗shī中zhōng所suǒ称chēng的de“客kè”有yǒu关guān。这zhè位wèi“客kè”不bú是shì别bié人rén，正zhèng是shì诗shī人rén张zhāng祜hù，他tā比bǐ杜dù牧mù年nián长zhǎng，而ér且qiě诗shī名míng早zǎo著zhù。穆mù宗zōng时shí令lìng狐hú楚chǔ赏shǎng识shí他tā的de诗shī才cái，曾céng上shàng表biǎo推tuī荐jiàn，但dàn由yóu于yú受shòu到dào元yuán稹zhěn的de排pái抑yì，未wèi能néng见jiàn用yòng。这zhè次cì张zhāng祜hù从cóng江jiāng苏sū丹dān阳yáng特tè地dì赶gǎn来lái拜bài望wàng杜dù牧mù。杜dù牧mù对duì他tā的de被bèi遗yí弃qì是shì同tóng情qíng的de，为wèi之zhī愤fèn愤fèn不bù平píng。因yīn此cǐ诗shī中zhōng的de抑yì郁yù，实shí际jì上shàng包bāo含hán了le两liǎng个gè人rén怀huái才cái不bú遇yù、同tóng病bìng相xiāng怜lián之zhī感gǎn。这zhè才cái是shì诗shī人rén无wú论lùn怎zěn样yàng力lì求qiú旷kuàng达dá，而ér精jīng神shén始shǐ终zhōng不bù佳jiā的de深shēn刻kè原yuán因yīn。

诗shī人rén的de旷kuàng达dá，在zài语yǔ言yán情qíng调diào上shàng表biǎo现xiàn为wèi爽shuǎng利lì豪háo宕dàng；诗shī人rén的de抑yì郁yù，表biǎo现xiàn为wèi“尘chén世shì难nán逢féng开kāi口kǒu笑xiào”、“不bù用yòng登dēng临lín恨hèn落luò晖huī”、“牛niú山shān何hé必bì独dú沾zhān衣yī”的de凄qī恻cè低dī回huí，愁chóu情qíng拂fú去qù又yòu来lái，愈yù排pái遣qiǎn愈yù无wú能néng为wéi力lì。这zhè两liǎng方fāng面miàn的de结jié合hé，使shǐ诗shī显xiǎn得de爽shuǎng快kuài健jiàn拔bá而ér又yòu含hán思sī凄qī恻cè。

（余yú恕shù诚chéng）