推荐

第 34 / 35 回

孟mèng 子zi 曰yuē : 「 吾wú 今jīn 而ér 後hòu 知zhī 殺shā 人rén 親qīn 之zhī 重zhòng 也yě : 殺shā 人rén 之zhī 父fù , 人rén 亦yì 殺shā 其qí 父fù ; 殺shā 人rén 之zhī 兄xiōng , 人rén 亦yì 殺shā 其qí 兄xiōng 。 然rán 則zé 非fēi 自zì 殺shā 之zhī 也yě , 一yī 閒xián 耳ěr 。 」 閒xián , 去qù 聲shēng 。 言yán 吾wú 今jīn 而ér 後hòu 知zhī 者zhě , 必bì 有yǒu 所suǒ 為wèi 而ér 感gǎn 發fā 也yě 。 一yī 閒xián 者zhě , 我wǒ 往wǎng 彼bǐ 來lái , 閒xián 一yī 人rén 耳ěr , 其qí 實shí 與yǔ 自zì 害hài 其qí 親qīn 無wú 異yì 也yě 。 范fàn 氏shì 曰yuē : 「 知zhī 此cǐ 則zé 愛ài 敬jìng 人rén 之zhī 親qīn , 人rén 亦yì 愛ài 敬jìng 其qí 親qīn 矣yǐ 。 」

孟mèng 子zi 曰yuē : 「 古gǔ 之zhī 為wèi 關guān 也yě , 將jiāng 以yǐ 禦yù 暴bào 。 譏jī 察chá 非fēi 常cháng 。 今jīn 之zhī 為wèi 關guān 也yě , 將jiāng 以yǐ 為wèi 暴bào 。 」 征zhēng 稅shuì 出chū 入rù 。 范fàn 氏shì 曰yuē : 「 古gǔ 之zhī 耕gēng 者zhě 什shén 一yī , 後hòu 世shì 或huò 收shōu 大dà 半bàn 之zhī 稅shuì , 此cǐ 以yǐ 賦fù 斂liǎn 為wèi 暴bào 也yě 。 文wén 王wáng 之zhī 囿yòu , 與yǔ 民mín 同tóng 之zhī ; 齊qí 宣xuān 王wáng 之zhī 囿yòu , 為wèi 阱jǐng 國guó 中zhōng , 此cǐ 以yǐ 園yuán 囿yòu 為wèi 暴bào 也yě 。 後hòu 世shì 為wèi 暴bào , 不bù 止zhǐ 於yú 關guān , 若ruò 使shǐ 孟mèng 子zi 用yòng 於yú 諸zhū 侯hóu , 必bì 行xíng 文wén 王wáng 之zhī 政zhèng , 凡fán 此cǐ 之zhī 類lèi , 皆jiē 不bù 終zhōng 日rì 而ér 改gǎi 也yě 。 」

孟mèng 子zi 曰yuē : 「 身shēn 不bù 行xíng 道dào , 不bù 行xíng 於yú 妻qī 子zi ; 使shǐ 人rén 不bù 以yǐ 道dào , 不bù 能néng 行xíng 於yú 妻qī 子zi 。 」 身shēn 不bù 行xíng 道dào 者zhě , 以yǐ 行xíng 言yán 之zhī 。 不bù 行xíng 者zhě , 道dào 不bù 行xíng 也yě 。 使shǐ 人rén 不bù 以yǐ 道dào 者zhě , 以yǐ 事shì 言yán 之zhī 。 不bù 能néng 行xíng 者zhě , 令lìng 不bù 行xíng 也yě 。

孟mèng 子zi 曰yuē : 「 周zhōu 于yú 利lì 者zhě , 凶xiōng 年nián 不bù 能néng 殺shā ; 周zhōu 于yú 德dé 者zhě , 邪xié 世shì 不bù 能néng 亂luàn 。 」 周zhōu , 足zú 也yě , 言yán 積jī 之zhī 厚hòu 則zé 用yòng 有yǒu 餘yú 。

孟mèng 子zi 曰yuē : 「 好hǎo 名míng 之zhī 人rén , 能néng 讓ràng 千qiān 乘chéng 之zhī 國guó ; 苟gǒu 非fēi 其qí 人rén , 簞dān 食shí 豆dòu 羹gēng 見jiàn 於yú 色sè 。 」 好hǎo 、 乘chéng 、 食shí , 皆jiē 去qù 聲shēng 。 見jiàn , 音yīn 現xiàn 。 好hǎo 名míng 之zhī 人rén , 矯jiǎo 情qíng 干gàn 譽yù , 是shì 以yǐ 能néng 讓ràng 千qiān 乘chéng 之zhī 國guó ; 然rán 若ruò 本běn 非fēi 能néng 輕qīng 富fù 貴guì 之zhī 人rén , 則zé 於yú 得dé 失shī 之zhī 小xiǎo 者zhě , 反fǎn 不bù 覺jué 其qí 真zhēn 情qíng 之zhī 發fā 見jiàn 矣yǐ 。 蓋gài 觀guān 人rén 不bù 於yú 其qí 所suǒ 勉miǎn , 而ér 於yú 其qí 所suǒ 忽hū , 然rán 後hòu 可kě 以yǐ 見jiàn 其qí 所suǒ 安ān 之zhī 實shí 也yě 。

孟mèng 子zi 曰yuē : 「 不bù 信xìn 仁rén 賢xián , 則zé 國guó 空kōng 虛xū 。 空kōng 虛xū , 言yán 若ruò 無wú 人rén 然rán 。 無wú 禮lǐ 義yì , 則zé 上shàng 下xià 亂luàn 。 禮lǐ 義yì , 所suǒ 以yǐ 辨biàn 上shàng 下xià , 定dìng 民mín 志zhì 。 無wú 政zhèng 事shì , 則zé 財cái 用yòng 不bù 足zú 。 」 生shēng 之zhī 無wú 道dào , 取qǔ 之zhī 無wú 度dù , 用yòng 之zhī 無wú 節jié 故gù 也yě 。 尹yǐn 氏shì 曰yuē : 「 三sān 者zhě 以yǐ 仁rén 賢xián 為wèi 本běn 。 無wú 仁rén 賢xián , 則zé 禮lǐ 義yì 政zhèng 事shì , 處chù 之zhī 皆jiē 不bù 以yǐ 其qí 道dào 矣yǐ 。 」

孟mèng 子zi 曰yuē : 「 不bù 仁rén 而ér 得dé 國guó 者zhě , 有yǒu 之zhī 矣yǐ ; 不bù 仁rén 而ér 得dé 天tiān 下xià , 未wèi 之zhī 有yǒu 也yě 。 」 言yán 不bù 仁rén 之zhī 人rén , 騁chěng 其qí 私sī 智zhì , 可kě 以yǐ 盜dào 千qiān 乘chéng 之zhī 國guó , 而ér 不bù 可kě 以yǐ 得dé 丘qiū 民mín 之zhī 心xīn 。 鄒zōu 氏shì 曰yuē : 「 自zì 秦qín 以yǐ 來lái , 不bù 仁rén 而ér 得dé 天tiān 下xià 者zhě 有yǒu 矣yǐ ; 然rán 皆jiē 一yī 再zài 傳chuán 而ér 失shī 之zhī , 猶yóu 不bù 得dé 也yě 。 所suǒ 謂wèi 得dé 天tiān 下xià 者zhě , 必bì 如rú 三sān 代dài 而ér 後hòu 可kě 。 」

孟mèng 子zi 曰yuē : 「 民mín 為wèi 貴guì , 社shè 稷jì 次cì 之zhī , 君jūn 為wèi 輕qīng 。 社shè , 土tǔ 神shén 。 稷jì , 穀gǔ 神shén 。 建jiàn 國guó 則zé 立lì 壇tán 壝wěi 以yǐ 祀sì 之zhī 。 蓋gài 國guó 以yǐ 民mín 為wèi 本běn , 社shè 稷jì 亦yì 為wèi 民mín 而ér 立lì , 而ér 君jūn 之zhī 尊zūn , 又yòu 係xì 於yú 二èr 者zhě 之zhī 存cún 亡wáng , 故gù 其qí 輕qīng 重zhòng 如rú 此cǐ 。 是shì 故gù 得dé 乎hū 丘qiū 民mín 而ér 為wèi 天tiān 子zi , 得dé 乎hū 天tiān 子zi 為wèi 諸zhū 侯hóu , 得dé 乎hū 諸zhū 侯hóu 為wèi 大dà 夫fū 。 丘qiū 民mín , 田tián 野yě 之zhī 民mín , 至zhì 微wēi 賤jiàn 也yě 。 然rán 得dé 其qí 心xīn , 則zé 天tiān 下xià 歸guī 之zhī 。 天tiān 子zi 至zhì 尊zūn 貴guì 也yě , 而ér 得dé 其qí 心xīn 者zhě , 不bù 過guò 為wèi 諸zhū 侯hóu 耳ěr , 是shì 民mín 為wèi 重zhòng 也yě 。 諸zhū 侯hóu 危wēi 社shè 稷jì , 則zé 變biàn 置zhì 。 諸zhū 侯hóu 無wú 道dào , 將jiāng 使shǐ 社shè 稷jì 為wèi 人rén 所suǒ 滅miè , 則zé 當dāng 更gèng 立lì 賢xián 君jūn , 是shì 君jūn 輕qīng 於yú 社shè 稷jì 也yě 。 犧xī 牲shēng 既jì 成chéng , 粢zī 盛shèng 既jì 潔jié , 祭jì 祀sì 以yǐ 時shí , 然rán 而ér 旱hàn 乾qián 水shuǐ 溢yì , 則zé 變biàn 置zhì 社shè 稷jì 。 」 盛shèng , 音yīn 成chéng 。 祭jì 祀sì 不bù 失shī 禮lǐ , 而ér 土tǔ 穀gǔ 之zhī 神shén 不bù 能néng 為wèi 民mín 禦yù 災zāi 捍hàn 患huàn , 則zé 毀huǐ 其qí 壇tán 壝wěi 而ér 更gèng 置zhì 之zhī , 亦yì 年nián 不bù 順shùn 成chéng , 八bā 蜡là 不bù 通tōng 之zhī 意yì , 是shì 社shè 稷jì 雖suī 重zhòng 於yú 君jūn 而ér 輕qīng 於yú 民mín 也yě 。

孟mèng 子zi 曰yuē : 「 聖shèng 人rén , 百bǎi 世shì 之zhī 師shī 也yě , 伯bó 夷yí 、 柳liǔ 下xià 惠huì 是shì 也yě 。 故gù 聞wén 伯bó 夷yí 之zhī 風fēng 者zhě , 頑wán 夫fū 廉lián , 懦nuò 夫fū 有yǒu 立lì 志zhì ; 聞wén 柳liǔ 下xià 惠huì 之zhī 風fēng 者zhě , 薄báo 夫fū 敦dūn , 鄙bǐ 夫fū 寬kuān 。 奮fèn 乎hū 百bǎi 世shì 之zhī 上shàng 。 百bǎi 世shì 之zhī 下xià , 聞wén 者zhě 莫mò 不bù 興xìng 起qǐ 也yě 。 非fēi 聖shèng 人rén 而ér 能néng 若ruò 是shì 乎hū , 而ér 況kuàng 於yú 親qīn 炙zhì 之zhī 者zhě 乎hū ? 」 興xìng 起qǐ , 感gǎn 動dòng 奮fèn 發fā 也yě 。 親qīn 炙zhì , 親qīn 近jìn 而ér 熏xūn 炙zhì 之zhī 也yě , 餘yú 見jiàn 前qián 篇piān 。

孟mèng 子zi 曰yuē : 「 仁rén 也yě 者zhě , 人rén 也yě 。 合hé 而ér 言yán 之zhī , 道dào 也yě 。 」 仁rén 者zhě , 人rén 之zhī 所suǒ 以yǐ 為wèi 人rén 之zhī 理lǐ 也yě 。 然rán 仁rén , 理lǐ 也yě ; 人rén , 物wù 也yě 。 以yǐ 仁rén 之zhī 理lǐ , 合hé 於yú 人rén 之zhī 身shēn 而ér 言yán 之zhī , 乃nǎi 所suǒ 謂wèi 道dào 者zhě 也yě 。 程chéng 子zi 曰yuē : 「 中zhōng 庸yōng 所suǒ 謂wèi 率lǜ 性xìng 之zhī 謂wèi 道dào 是shì 也yě 。 」 或huò 曰yuē 「 外wài 國guó 本běn , 人rén 也yě 之zhī 下xià , 有yǒu 『 義yì 也yě 者zhě 宜yí 也yě , 禮lǐ 也yě 者zhě 履lǚ 也yě , 智zhì 也yě 者zhě 知zhī 也yě , 信xìn 也yě 者zhě 實shí 也yě 』 , 凡fán 二èr 十shí 字zì 。 」 今jīn 按àn 如rú 此cǐ , 則zé 理lǐ 極jí 分fēn 明míng , 然rán 未wèi 詳xiáng 其qí 是shì 否fǒu 也yě 。

孟mèng 子zi 曰yuē : 「 孔kǒng 子zi 之zhī 去qù 魯lǔ , 曰yuē : 『 遲chí 遲chí 吾wú 行xíng 也yě 。 』 去qù 父fù 母mǔ 國guó 之zhī 道dào 也yě 。 去qù 齊qí , 接jiē 淅xī 而ér 行xíng , 去qù 他tā 國guó 之zhī 道dào 也yě 。 」 重zhòng 出chū 。

孟mèng 子zi 曰yuē : 「 君jūn 子zi 之zhī 厄è 於yú 陳chén 蔡cài 之zhī 閒xián , 無wú 上shàng 下xià 之zhī 交jiāo 也yě 。 」 君jūn 子zi , 孔kǒng 子zi 也yě 。 厄è , 與yǔ同tóng , 君jūn 臣chén 皆jiē 惡è , 無wú 所suǒ 與yǔ 交jiāo 也yě 。

貉háo 稽jī 曰yuē : 「 稽jī 大dà 不bù 理lǐ 於yú 口kǒu 。 」 貉háo , 音yīn 陌mò 。 趙zhào 氏shì 曰yuē : 「 貉háo 姓xìng , 稽jī 名míng , 為wèi 眾zhòng 口kǒu 所suǒ 訕shàn 。 」 理lǐ , 賴lài 也yě 。 今jīn 按àn 漢hàn 書shū 無wú 俚lǐ , 方fāng 言yán 亦yì 訓xùn 賴lài 。 孟mèng 子zi 曰yuē : 「 無wú 傷shāng 也yě 。 士shì 憎zēng 茲zī 多duō 口kǒu 。 趙zhào 氏shì 曰yuē : 「 為wèi 士shì 者zhě , 益yì 多duō 為wèi 眾zhòng 口kǒu 所suǒ 訕shàn 。 」 按àn 此cǐ 則zé 憎zēng 當dāng 從cóng 土tǔ , 今jīn 本běn 皆jiē 從cóng 心xīn , 蓋gài 傳chuán 寫xiě 之zhī 誤wù 。 詩shī 云yún : 『 憂yōu 心xīn 悄qiāo 悄qiāo , 慍yùn 于yú 群qún 小xiǎo 。 』 孔kǒng 子zi 也yě 。 『 肆sì 不bù 殄tiǎn 厥jué 慍yùn , 亦yì 不bù 隕yǔn 厥jué 問wèn 。 』 文wén 王wáng 也yě 。 」 詩shī 邶bèi 風fēng 柏bǎi 舟zhōu , 及jí 大dà 雅yǎ 綿mián 之zhī 篇piān 也yě 。 悄qiāo 悄qiāo , 憂yōu 貌mào 。 慍yùn , 怒nù 也yě 。 本běn 言yán 衛wèi 之zhī 仁rén 人rén 見jiàn 怒nù 於yú 群qún 小xiǎo 。 孟mèng 子zi 以yǐ 為wèi 孔kǒng 子zi 之zhī 事shì , 可kě 以yǐ 當dāng 之zhī 。 肆sì , 發fā 語yǔ 辭cí 。 隕yǔn , 墜zhuì 也yě 。 問wèn , 聲shēng 問wèn 也yě 。 本běn 言yán 太tài 王wáng 事shì 昆kūn 夷yí , 雖suī 不bù 能néng 殄tiǎn 絕jué 其qí 慍yùn 怒nù , 亦yì 不bù 自zì 墜zhuì 其qí 聲shēng 問wèn 之zhī 美měi 。 孟mèng 子zi 以yǐ 為wèi 文wén 王wáng 之zhī 事shì , 可kě 以yǐ 當dāng 之zhī 。 尹yǐn 氏shì 曰yuē : 「 言yán 人rén 顧gù 自zì 處chù 如rú 何hé , 盡jǐn 其qí 在zài 我wǒ 者zhě 而ér 已yǐ 。 」

孟mèng 子zi 曰yuē : 「 賢xián 者zhě 以yǐ 其qí 昭zhāo 昭zhāo , 使shǐ 人rén 昭zhāo 昭zhāo ; 今jīn 以yǐ 其qí 昏hūn 昏hūn , 使shǐ 人rén 昭zhāo 昭zhāo 。 」 昭zhāo 昭zhāo , 明míng 也yě 。 昏hūn 昏hūn , 闇àn 也yě 。 尹yǐn 氏shì 曰yuē : 「 大dà 學xué 之zhī 道dào , 在zài 自zì 昭zhāo 明míng 德dé , 而ér 施shī 於yú 天tiān 下xià 國guó 家jiā , 其qí 有yǒu 不bù 順shùn 者zhě 寡guǎ 矣yǐ 。 」

孟mèng 子zi 謂wèi 高gāo 子zi 曰yuē : 「 山shān 徑jìng 之zhī 蹊qī 閒xián , 介jiè 然rán 用yòng 之zhī 而ér 成chéng 路lù 。 為wèi 閒xián 不bù 用yòng , 則zé 茅máo 塞sāi 之zhī 矣yǐ 。 今jīn 茅máo 塞sāi 子zi 之zhī 心xīn 矣yǐ 。 」 介jiè , 音yīn 戛jiá 。 徑jìng , 小xiǎo 路lù 也yě 。 蹊qī , 人rén 行xíng 處chù 也yě 。 介jiè 然rán , 倏shū 然rán 之zhī 頃qǐng 也yě 。 用yòng , 由yóu 也yě 。 路lù , 大dà 路lù 也yě 。 為wèi 閒xián , 少shǎo 頃qǐng 也yě 。 茅máo 塞sāi , 茅máo 草cǎo 生shēng 而ér 塞sāi 之zhī 也yě 。 言yán 理lǐ 義yì 之zhī 心xīn , 不bù 可kě 少shǎo 有yǒu 閒xián 斷duàn 也yě 。

高gāo 子zi 曰yuē : 「 禹yǔ 之zhī 聲shēng , 尚shàng 文wén 王wáng 之zhī 聲shēng 。 」 尚shàng , 加jiā 尚shàng 也yě 。 豐fēng 氏shì 曰yuē : 「 言yán 禹yǔ 之zhī 樂lè , 過guò 於yú 文wén 王wáng 之zhī 樂lè 。 」 孟mèng 子zi 曰yuē : 「 何hé 以yǐ 言yán 之zhī ? 」 曰yuē : 「 以yǐ 追zhuī 蠡lí 。 」 追zhuī , 音yīn 堆duī 。 蠡lí , 音yīn 禮lǐ 。 豐fēng 氏shì 曰yuē : 「 追zhuī , 鐘zhōng 紐niǔ 也yě 。 周zhōu 禮lǐ 所suǒ 謂wèi 旋xuán 蟲chóng 是shì 也yě 。 蠡lí 者zhě , 齧niè 木mù 蟲chóng 也yě 。 言yán 禹yǔ 時shí 鐘zhōng 在zài 者zhě , 鐘zhōng 紐niǔ 如rú 蟲chóng 齧niè 而ér 欲yù 絕jué , 蓋gài 用yòng 之zhī 者zhě 多duō , 而ér 文wén 王wáng 之zhī 鐘zhōng 不bù 然rán , 是shì 以yǐ 知zhī 禹yǔ 之zhī 樂lè 過guò 於yú 文wén 王wáng 之zhī 樂lè 也yě 。 」 曰yuē : 「 是shì 奚xī 足zú 哉zāi ? 城chéng 門mén 之zhī 軌guǐ , 兩liǎng 馬mǎ 之zhī 力lì 與yǔ ? 」 與yǔ , 平píng 聲shēng 。 豐fēng 氏shì 曰yuē : 「 奚xī 足zú , 言yán 此cǐ 何hé 足zú 以yǐ 知zhī 之zhī 也yě 。 軌guǐ , 車chē 轍zhé 跡jī 也yě 。 兩liǎng 馬mǎ , 一yī 車chē 所suǒ 駕jià 也yě 。 城chéng 中zhōng 之zhī 涂tú 容róng 九jiǔ 軌guǐ , 車chē 可kě 散sàn 行xíng , 故gù 其qí 轍zhé 跡jī 淺qiǎn ; 城chéng 門mén 惟wéi 容róng 一yī 車chē , 車chē 皆jiē 由yóu 之zhī , 故gù 其qí 轍zhé 跡jī 深shēn 。 蓋gài 日rì 久jiǔ 車chē 多duō 所suǒ 致zhì , 非fēi 一yī 車chē 兩liǎng 馬mǎ 之zhī 力lì , 能néng 使shǐ 之zhī 然rán 也yě 。 言yán 禹yǔ 在zài 文wén 王wáng 前qián 千qiān 餘yú 年nián , 故gù 鐘zhōng 久jiǔ 而ér 紐niǔ 絕jué ; 文wén 王wáng 之zhī 鐘zhōng , 則zé 未wèi 久jiǔ 而ér 紐niǔ 全quán , 不bù 可kě 以yǐ 此cǐ 而ér 議yì 優yōu 劣liè 也yě 。 」 此cǐ 章zhāng 文wén 義yì 本běn 不bù 可kě 曉xiǎo , 舊jiù 說shuō 相xiāng 承chéng 如rú 此cǐ , 而ér 豐fēng 氏shì 差chà 明míng 白bái , 故gù 今jīn 存cún 之zhī , 亦yì 未wèi 知zhī 其qí 是shì 否fǒu 也yě 。

齊qí 饑jī 。 陳chén 臻zhēn 曰yuē : 「 國guó 人rén 皆jiē 以yǐ 夫fū 子zi 將jiāng 復fù 為wèi 發fā 棠táng , 殆dài 不bù 可kě 復fù 。 」 復fù , 扶fú 又yòu 反fǎn 。 先xiān 時shí 齊qí 國guó 嘗cháng 饑jī , 孟mèng 子zi 勸quàn 王wáng 發fā 棠táng 邑yì 之zhī 倉cāng , 以yǐ 振zhèn 貧pín 窮qióng 。 至zhì 此cǐ 又yòu 饑jī , 陳chén 臻zhēn 問wèn 言yán 齊qí 人rén 望wàng 孟mèng 子zi 復fù 勸quàn 王wáng 發fā 棠táng , 而ér 又yòu 自zì 言yán 恐kǒng 其qí 不bù 可kě 也yě 。 孟mèng 子zi 曰yuē : 「 是shì 為wèi 馮féng 婦fù 也yě 。 晉jìn 人rén 有yǒu 馮féng 婦fù 者zhě , 善shàn 搏bó 虎hǔ , 卒zú 為wèi 善shàn 士shì 。 則zé 之zhī 野yě , 有yǒu 眾zhòng 逐zhú 虎hǔ 。 虎hǔ 負fù 嵎yú , 莫mò 之zhī 敢gǎn 攖yīng 。 望wàng 見jiàn 馮féng 婦fù , 趨qū 而ér 迎yíng 之zhī 。 馮féng 婦fù 攘rǎng 臂bì 下xià 車chē 。 眾zhòng 皆jiē 悅yuè 之zhī , 其qí 為wèi 士shì 者zhě 笑xiào 之zhī 。 」 手shǒu 執zhí 曰yuē 搏bó 。 卒zú 為wèi 善shàn 士shì , 後hòu 能néng 改gǎi 行xíng 為wèi 善shàn 也yě 。 之zhī , 適shì 也yě 。 負fù , 依yī 也yě 。 山shān 曲qū 曰yuē 嵎yú 。 攖yīng , 觸chù 也yě 。 笑xiào 之zhī , 笑xiào 其qí 不bù 知zhī 止zhǐ 也yě 。 疑yí 此cǐ 時shí 齊qí 王wáng 已yǐ 不bù 能néng 用yòng 孟mèng 子zi , 而ér 孟mèng 子zi 亦yì 將jiāng 去qù 矣yǐ , 故gù 其qí 言yán 如rú 此cǐ 。

孟mèng 子zi 曰yuē : 「 口kǒu 之zhī 於yú 味wèi 也yě , 目mù 之zhī 於yú 色sè 也yě , 耳ěr 之zhī 於yú 聲shēng 也yě , 鼻bí 之zhī 於yú 臭chòu 也yě , 四sì 肢zhī 之zhī 於yú 安ān 佚yì 也yě , 性xìng 也yě , 有yǒu 命mìng 焉yān , 君jūn 子zi 不bù 謂wèi 性xìng 也yě 。 程chéng 子zi 曰yuē : 「 五wǔ 者zhě 之zhī 欲yù , 性xìng 也yě 。 然rán 有yǒu 分fēn , 不bù 能néng 皆jiē 如rú 其qí 願yuàn , 則zé 是shì 命mìng 也yě 。 不bù 可kě 謂wèi 我wǒ 性xìng 之zhī 所suǒ 有yǒu , 而ér 求qiú 必bì 得dé 之zhī 也yě 。 」 愚yú 按àn : 不bù 能néng 皆jiē 如rú 其qí 願yuàn , 不bù 止zhǐ 為wèi 貧pín 賤jiàn 。 蓋gài 雖suī 富fù 貴guì 之zhī 極jí , 亦yì 有yǒu 品pǐn 節jié 限xiàn 制zhì , 則zé 是shì 亦yì 有yǒu 命mìng 也yě 。 仁rén 之zhī 於yú 父fù 子zi 也yě , 義yì 之zhī 於yú 君jūn 臣chén 也yě , 禮lǐ 之zhī 於yú 賓bīn 主zhǔ 也yě , 智zhì 之zhī 於yú 賢xián 者zhě 也yě , 聖shèng 人rén 之zhī 於yú 天tiān 道dào 也yě , 命mìng 也yě , 有yǒu 性xìng 焉yān , 君jūn 子zi 不bù 謂wèi 命mìng 也yě 。 」 程chéng 子zi 曰yuē : 「 仁rén 義yì 禮lǐ 智zhì 天tiān 道dào , 在zài 人rén 則zé 賦fù 於yú 命mìng 者zhě , 所suǒ 稟bǐng 有yǒu 厚hòu 薄báo 清qīng 濁zhuó , 然rán 而ér 性xìng 善shàn 可kě 學xué 而ér 盡jǐn , 故gù 不bù 謂wèi 之zhī 命mìng 也yě 。 」 張zhāng 子zi 曰yuē : 「 晏yàn 嬰yīng 智zhì 矣yǐ , 而ér 不bù 知zhī 仲zhòng 尼ní 。 是shì 非fēi 命mìng 邪xié ? 」 愚yú 按àn : 所suǒ 稟bǐng 者zhě 厚hòu 而ér 清qīng , 則zé 其qí 仁rén 之zhī 於yú 父fù 子zi 也yě 至zhì , 義yì 之zhī 於yú 君jūn 臣chén 也yě 盡jǐn , 禮lǐ 之zhī 於yú 賓bīn 主zhǔ 也yě 恭gōng , 智zhì 之zhī 於yú 賢xián 否fǒu 也yě 哲zhé , 聖shèng 人rén 之zhī 於yú 天tiān 道dào 也yě , 無wú 不bù 吻wěn 合hé 而ér 純chún 亦yì 不bù 已yǐ 焉yān 。 薄báo 而ér 濁zhuó , 則zé 反fǎn 是shì , 是shì 皆jiē 所suǒ 謂wèi 命mìng 也yě 。 或huò 曰yuē 「 者zhě 」 當dāng 作zuò 否fǒu , 「 人rén 」 衍yǎn 字zì , 更gèng 詳xiáng 之zhī 。 愚yú 聞wén 之zhī 師shī 曰yuē : 「 此cǐ 二èr 條tiáo 者zhě , 皆jiē 性xìng 之zhī 所suǒ 有yǒu 而ér 命mìng 於yú 天tiān 者zhě 也yě 。 然rán 世shì 之zhī 人rén , 以yǐ 前qián 五wǔ 者zhě 為wèi 性xìng , 雖suī 有yǒu 不bù 得dé , 而ér 必bì 欲yù 求qiú 之zhī ; 以yǐ 後hòu 五wǔ 者zhě 為wèi 命mìng , 一yī 有yǒu 不bù 至zhì , 則zé 不bù 復fù 致zhì 力lì , 故gù 孟mèng 子zi 各gè 就jiù 其qí 重zhòng 處chù 言yán 之zhī , 以yǐ 伸shēn 此cǐ 而ér 抑yì 彼bǐ 也yě 。 張zhāng 子zi 所suǒ 謂wèi 『 養yǎng 則zé 付fù 命mìng 於yú 天tiān , 道dào 則zé 責zé 成chéng 於yú 己jǐ 』 。 其qí 言yán 約yuē 而ér 盡jǐn 矣yǐ 。 」

浩hào 生shēng 不bù 害hài 問wèn 曰yuē : 「 樂lè 正zhèng 子zi , 何hé 人rén 也yě ? 」 孟mèng 子zi 曰yuē : 「 善shàn 人rén 也yě , 信xìn 人rén 也yě 。 」 趙zhào 氏shì 曰yuē : 「 浩hào 生shēng , 姓xìng ; 不bù 害hài , 名míng , 齊qí 人rén 也yě 。 」 「 何hé 謂wèi 善shàn ? 何hé 謂wèi 信xìn ? 」 不bù 害hài 問wèn 也yě 。 曰yuē : 「 可kě 欲yù 之zhī 謂wèi 善shàn , 天tiān 下xià 之zhī 理lǐ , 其qí 善shàn 者zhě 必bì 可kě 欲yù , 其qí 惡è 者zhě 必bì 可kě 惡è 。 其qí 為wèi 人rén 也yě , 可kě 欲yù 而ér 不bù 可kě 惡è , 則zé 可kě 謂wèi 善shàn 人rén 矣yǐ 。 有yǒu 諸zhū 己jǐ 之zhī 謂wèi 信xìn 。 凡fán 所suǒ 謂wèi 善shàn , 皆jiē 實shí 有yǒu 之zhī , 如rú 惡è 惡è 臭chòu , 如rú 好hǎo 好hǎo 色sè , 是shì 則zé 可kě 謂wèi 信xìn 人rén 矣yǐ 。 張zhāng 子zi 曰yuē : 「 志zhì 仁rén 無wú 惡è 之zhī 謂wèi 善shàn , 誠chéng 善shàn 於yú 身shēn 之zhī 謂wèi 信xìn 。 」 充chōng 實shí 之zhī 謂wèi 美měi , 力lì 行xíng 其qí 善shàn , 至zhì 於yú 充chōng 滿mǎn 而ér 積jī 實shí , 則zé 美měi 在zài 其qí 中zhōng 而ér 無wú 待dài 於yú 外wài 矣yǐ 。 充chōng 實shí 而ér 有yǒu 光guāng 輝huī 之zhī 謂wèi 大dà , 和hé 順shùn 積jī 中zhōng , 而ér 英yīng 華huá 發fā 外wài ; 美měi 在zài 其qí 中zhōng , 而ér 暢chàng 於yú 四sì 支zhī , 發fā 於yú 事shì 業yè , 則zé 德dé 業yè 至zhì 盛shèng 而ér 不bù 可kě 加jiā 矣yǐ 。 大dà 而ér 化huà 之zhī 之zhī 謂wèi 聖shèng , 大dà 而ér 能néng 化huà , 使shǐ 其qí 大dà 者zhě 泯mǐn 然rán 無wú 復fù 可kě 見jiàn 之zhī 跡jī , 則zé 不bù 思sī 不bù 勉miǎn 、 從cóng 容róng 中zhōng 道dào , 而ér 非fēi 人rén 力lì 之zhī 所suǒ 能néng 為wèi 矣yǐ 。 張zhāng 子zi 曰yuē : 「 大dà 可kě 為wèi 也yě , 化huà 不bù 可kě 為wèi 也yě , 在zài 熟shú 之zhī 而ér 已yǐ 矣yǐ 。 」 聖shèng 而ér 不bù 可kě 知zhī 之zhī 之zhī 謂wèi 神shén 。 程chéng 子zi 曰yuē : 「 聖shèng 不bù 可kě 知zhī , 謂wèi 聖shèng 之zhī 至zhì 妙miào , 人rén 所suǒ 不bù 能néng 測cè 。 非fēi 聖shèng 人rén 之zhī 上shàng , 又yòu 有yǒu 一yī 等děng 神shén 人rén 也yě 。 」 樂lè 正zhèng 子zi , 二èr 之zhī 中zhōng , 四sì 之zhī 下xià 也yě 。 」 蓋gài 在zài 善shàn 信xìn 之zhī 閒xián , 觀guān 其qí 從cóng 於yú 子zi 敖áo , 則zé 其qí 有yǒu 諸zhū 己jǐ 者zhě 或huò 未wèi 實shí 也yě 。 張zhāng 子zi 曰yuē : 「 顏yán 淵yuān 、 樂lè 正zhèng 子zi 皆jiē 知zhī 好hǎo 仁rén 矣yǐ 。 樂lè 正zhèng 子zi 志zhì 仁rén 無wú 惡è 而ér 不bù 致zhì 於yú 學xué , 所suǒ 以yǐ 但dàn 為wèi 善shàn 人rén 信xìn 人rén 而ér 已yǐ ; 顏yán 子zi 好hǎo 學xué 不bù 倦juàn , 合hé 仁rén 與yǔ 智zhì , 具jù 體tǐ 聖shèng 人rén , 獨dú 未wèi 至zhì 聖shèng 人rén 之zhī 止zhǐ 耳ěr 。 」 程chéng 子zi 曰yuē : 「 士shì 之zhī 所suǒ 難nán 者zhě , 在zài 有yǒu 諸zhū 己jǐ 而ér 已yǐ 。 能néng 有yǒu 諸zhū 己jǐ , 則zé 居jū 之zhī 安ān , 資zī 之zhī 深shēn , 而ér 美měi 且qiě 大dà 可kě 以yǐ 馴xún 致zhì 矣yǐ 。 徒tú 知zhī 可kě 欲yù 之zhī 善shàn , 而ér 若ruò 存cún 若ruò 亡wáng 而ér 已yǐ , 則zé 能néng 不bù 受shòu 變biàn 於yú 俗sú 者zhě 鮮xiān 矣yǐ 。 」 尹yǐn 氏shì 曰yuē : 「 自zì 可kě 欲yù 之zhī 善shàn , 至zhì 於yú 聖shèng 而ér 不bù 可kě 知zhī 之zhī 神shén , 上shàng 下xià 一yī 理lǐ 。 擴kuò 充chōng 之zhī 至zhì 於yú 神shén , 則zé 不bù 可kě 得dé 而ér 名míng 矣yǐ 。 」

孟mèng 子zi 曰yuē : 「 逃táo 墨mò 必bì 歸guī 於yú 楊yáng , 逃táo 楊yáng 必bì 歸guī 於yú 儒rú 。 歸guī , 斯sī 受shòu 之zhī 而ér 已yǐ 矣yǐ 。 墨mò 氏shì 務wù 外wài 而ér 不bù 情qíng , 楊yáng 氏shì 太tài 簡jiǎn 而ér 近jìn 實shí , 故gù 其qí 反fǎn 正zhèng 之zhī 漸jiàn , 大dà 略lüè 如rú 此cǐ 。 歸guī 斯sī 受shòu 之zhī 者zhě , 憫mǐn 其qí 陷xiàn 溺nì 之zhī 久jiǔ , 而ér 取qǔ 其qí 悔huǐ 悟wù 之zhī 新xīn 也yě 。 今jīn 之zhī 與yǔ 楊yáng 墨mò 辯biàn 者zhě , 如rú 追zhuī 放fàng 豚tún , 既jì 入rù 其qí 苙lì , 又yòu 從cóng 而ér 招zhāo 之zhī 。 」 放fàng 豚tún , 放fàng 逸yì 之zhī 豕shǐ 豚tún 也yě 。 苙lì , 闌lán 也yě 。 招zhāo , 罥juàn 也yě , 羈jī 其qí 足zú 也yě 。 言yán 彼bǐ 既jì 來lái 歸guī , 而ér 又yòu 追zhuī 咎jiù 其qí 既jì 往wǎng 之zhī 失shī 也yě 。 此cǐ 章zhāng 見jiàn 聖shèng 賢xián 之zhī 於yú 異yì 端duān , 距jù 之zhī 甚shèn 嚴yán , 而ér 於yú 其qí 來lái 歸guī , 待dài 之zhī 甚shèn 恕shù 。 距jù 之zhī 嚴yán , 故gù 人rén 知zhī 彼bǐ 說shuō 之zhī 為wèi 邪xié ; 待dài 之zhī 恕shù , 故gù 人rén 知zhī 此cǐ 道dào 之zhī 可kě 反fǎn , 仁rén 之zhī 至zhì , 義yì 之zhī 盡jǐn 也yě 。

孟mèng 子zi 曰yuē : 「 有yǒu 布bù 縷lǚ 之zhī 征zhēng , 粟sù 米mǐ 之zhī 征zhēng , 力lì 役yì 之zhī 征zhēng 。 君jūn 子zi 用yòng 其qí 一yī , 緩huǎn 其qí 二èr 。 用yòng 其qí 二èr 而ér 民mín 有yǒu 殍piǎo , 用yòng 其qí 三sān 而ér 父fù 子zi 離lí 。 」 征zhēng 賦fù 之zhī 法fǎ , 歲suì 有yǒu 常cháng 數shù , 然rán 布bù 縷lǚ 取qǔ 之zhī 於yú 夏xià , 粟sù 米mǐ 取qǔ 之zhī 於yú 秋qiū , 力lì 役yì 取qǔ 之zhī 於yú 冬dōng , 當dāng 各gè 以yǐ 其qí 時shí ; 若ruò 并bìng 取qǔ 之zhī , 則zé 民mín 力lì 有yǒu 所suǒ 不bù 堪kān 矣yǐ 。 今jīn 兩liǎng 稅shuì 三sān 限xiàn 之zhī 法fǎ , 亦yì 此cǐ 意yì 也yě 。 尹yǐn 氏shì 曰yuē 「 言yán 民mín 為wèi 邦bāng 本běn , 取qǔ 之zhī 無wú 度dù , 則zé 其qí 國guó 危wēi 矣yǐ 。 」

孟mèng 子zi 曰yuē : 「 諸zhū 侯hóu 之zhī 寶bǎo 三sān : 土tǔ 地dì , 人rén 民mín , 政zhèng 事shì 。 寶bǎo 珠zhū 玉yù 者zhě , 殃yāng 必bì 及jí 身shēn 。 」 尹yǐn 氏shì 曰yuē : 「 言yán 寶bǎo 得dé 其qí 寶bǎo 者zhě 安ān , 寶bǎo 失shī 其qí 寶bǎo 者zhě 危wēi 。 」

盆pén 成chéng 括kuò 仕shì 於yú 齊qí 。 孟mèng 子zi 曰yuē : 「 死sǐ 矣yǐ 盆pén 成chéng 括kuò ! 」 盆pén 成chéng 括kuò 見jiàn 殺shā 。 門mén 人rén 問wèn 曰yuē : 「 夫fū 子zi 何hé 以yǐ 知zhī 其qí 將jiāng 見jiàn 殺shā ? 」 曰yuē : 「 其qí 為wèi 人rén 也yě 小xiǎo 有yǒu 才cái , 未wèi 聞wén 君jūn 子zi 之zhī 大dà 道dào 也yě , 則zé 足zú 以yǐ 殺shā 其qí 軀qū 而ér 已yǐ 矣yǐ 。 」 盆pén 成chéng , 姓xìng ; 括kuò , 名míng 也yě 。 恃shì 才cái 妄wàng 作zuò , 所suǒ 以yǐ 取qǔ 禍huò 。 徐xú 氏shì 曰yuē : 「 君jūn 子zi 道dào 其qí 常cháng 而ér 已yǐ 。 括kuò 有yǒu 死sǐ 之zhī 道dào 焉yān , 設shè 使shǐ 幸xìng 而ér 獲huò 免miǎn , 孟mèng 子zi 之zhī 言yán 猶yóu 信xìn 也yě 。 」

孟mèng 子zi 之zhī 滕téng , 館guǎn 於yú 上shàng 宮gōng 。 有yǒu 業yè 屨jù 於yú 牖yǒu 上shàng , 館guǎn 人rén 求qiú 之zhī 弗fú 得dé 。 館guǎn , 舍shě 也yě 。 上shàng 宮gōng , 別bié 宮gōng 名míng 。 業yè 屨jù , 織zhī 之zhī 有yǒu 次cì 業yè 而ér 未wèi 成chéng 者zhě , 蓋gài 館guǎn 人rén 所suǒ 作zuò , 置zhì 之zhī 牖yǒu 上shàng 而ér 失shī 之zhī 也yě 。 或huò 問wèn 之zhī 曰yuē : 「 若ruò 是shì 乎hū 從cóng 者zhě 之zhī 廋sōu 也yě ? 」 曰yuē : 「 子zi 以yǐ 是shì 為wèi 竊qiè 屨jù 來lái 與yǔ ? 」 曰yuē : 「 殆dài 非fēi 也yě 。 夫fū 子zi 之zhī 設shè 科kē 也yě , 往wǎng 者zhě 不bù 追zhuī , 來lái 者zhě 不bù 距jù 。 苟gǒu 以yǐ 是shì 心xīn 至zhì , 斯sī 受shòu 之zhī 而ér 已yǐ 矣yǐ 。 」 從cóng 、 為wèi , 並bìng 去qù 聲shēng 。 與yǔ , 平píng 聲shēng 。 夫fū 子zi , 如rú 字zì , 舊jiù 讀dú 為wèi 扶fú 余yú 者zhě 非fēi 。 或huò 問wèn 之zhī 者zhě , 問wèn 於yú 孟mèng 子zi 也yě 。 廋sōu , 匿nì 也yě 。 言yán 子zi 之zhī 從cóng 者zhě , 乃nǎi 匿nì 人rén 之zhī 物wù 如rú 此cǐ 乎hū ? 孟mèng 子zi 答dá 之zhī , 而ér 或huò 人rén 自zì 悟wù 其qí 失shī , 因yīn 言yán 此cǐ 從cóng 者zhě 固gù 不bù 為wèi 竊qiè 屨jù 而ér 來lái , 但dàn 夫fū 子zi 設shè 置zhì 科kē 條tiáo 以yǐ 待dài 學xué 者zhě , 苟gǒu 以yǐ 向xiàng 道dào 之zhī 心xīn 而ér 來lái , 則zé 受shòu 之zhī 耳ěr , 雖suī 夫fū 子zi 亦yì 不bù 能néng 保bǎo 其qí 往wǎng 也yě 。 門mén 人rén 取qǔ 其qí 言yán , 有yǒu 合hé 於yú 聖shèng 賢xián 之zhī 指zhǐ , 故gù 記jì 之zhī 。

孟mèng 子zi 曰yuē : 「 人rén 皆jiē 有yǒu 所suǒ 不bù 忍rěn , 達dá 之zhī 於yú 其qí 所suǒ 忍rěn , 仁rén 也yě ; 人rén 皆jiē 有yǒu 所suǒ 不bù 為wèi , 達dá 之zhī 於yú 其qí 所suǒ 為wèi , 義yì 也yě 。 惻cè 隱yǐn 羞xiū 惡è 之zhī 心xīn , 人rén 皆jiē 有yǒu 之zhī , 故gù 莫mò 不bù 有yǒu 所suǒ 不bù 忍rěn 不bù 為wèi , 此cǐ 仁rén 義yì 之zhī 端duān 也yě 。 然rán 以yǐ 氣qì 質zhì 之zhī 偏piān 、 物wù 欲yù 之zhī 蔽bì , 則zé 於yú 他tā 事shì 或huò 有yǒu 不bù 能néng 者zhě 。 但dàn 推tuī 所suǒ 能néng , 達dá 之zhī 於yú 所suǒ 不bù 能néng , 則zé 無wú 非fēi 仁rén 義yì 矣yǐ 。 人rén 能néng 充chōng 無wú 欲yù 害hài 人rén 之zhī 心xīn , 而ér 仁rén 不bù 可kě 勝shèng 用yòng 也yě ; 人rén 能néng 充chōng 無wú 穿chuān 踰yú 之zhī 心xīn , 而ér 義yì 不bù 可kě 勝shèng 用yòng 也yě 。 勝shèng , 平píng 聲shēng 。 充chōng , 滿mǎn 也yě 。 穿chuān , 穿chuān 穴xué ; 踰yú , 踰yú 牆qiáng , 皆jiē 為wèi 盜dào 之zhī 事shì 也yě 。 能néng 推tuī 所suǒ 不bù 忍rěn , 以yǐ 達dá 於yú 所suǒ 忍rěn , 則zé 能néng 滿mǎn 其qí 無wú 欲yù 害hài 人rén 之zhī 心xīn , 而ér 無wú 不bù 仁rén 矣yǐ ; 能néng 推tuī 其qí 所suǒ 不bù 為wèi , 以yǐ 達dá 於yú 所suǒ 為wèi , 則zé 能néng 滿mǎn 其qí 無wú 穿chuān 踰yú 之zhī 心xīn , 而ér 無wú 不bù 義yì 矣yǐ 。 人rén 能néng 充chōng 無wú 受shòu 爾ěr 汝rǔ 之zhī 實shí , 無wú 所suǒ 往wǎng 而ér 不bù 為wèi 義yì 也yě 。 此cǐ 申shēn 說shuō 上shàng 文wén 充chōng 無wú 穿chuān 踰yú 之zhī 心xīn 之zhī 意yì 也yě 。 蓋gài 爾ěr 汝rǔ 人rén 所suǒ 輕qīng 賤jiàn 之zhī 稱chēng , 人rén 雖suī 或huò 有yǒu 所suǒ 貪tān 昧mèi 隱yǐn 忍rěn 而ér 甘gān 受shòu 之zhī 者zhě , 然rán 其qí 中zhōng 心xīn 必bì 有yǒu 慚cán 忿fèn 而ér 不bù 肯kěn 受shòu 之zhī 之zhī 實shí 。 人rén 能néng 即jí 此cǐ 而ér 推tuī 之zhī , 使shǐ 其qí 充chōng 滿mǎn 無wú 所suǒ 虧kuī 缺quē , 則zé 無wú 適shì 而ér 非fēi 義yì 矣yǐ 。 士shì 未wèi 可kě 以yǐ 言yán 而ér 言yán , 是shì 以yǐ 言yán 餂tiǎn 之zhī 也yě ; 可kě 以yǐ 言yán 而ér 不bù 言yán , 是shì 以yǐ 不bù 言yán 餂tiǎn 之zhī 也yě , 是shì 皆jiē 穿chuān 踰yú 之zhī 類lèi 也yě 。 」 餂tiǎn , 音yīn 忝tiǎn 。 餂tiǎn , 探tàn 取qǔ 之zhī 也yě 。 今jīn 人rén 以yǐ 舌shé 取qǔ 物wù 曰yuē 餂tiǎn , 即jí 此cǐ 意yì 也yě 。 便biàn 佞nìng 隱yǐn 默mò , 皆jiē 有yǒu 意yì 探tàn 取qǔ 於yú 人rén , 是shì 亦yì 穿chuān 踰yú 之zhī 類lèi 。 然rán 其qí 事shì 隱yǐn 微wēi , 人rén 所suǒ 易yì 忽hū , 故gù 特tè 舉jǔ 以yǐ 見jiàn 例lì 。 明míng 必bì 推tuī 無wú 穿chuān 踰yú 之zhī 心xīn , 以yǐ 達dá 於yú 此cǐ 而ér 悉xī 去qù 之zhī , 然rán 後hòu 為wèi 能néng 充chōng 其qí 無wú 穿chuān 踰yú 之zhī 心xīn 也yě 。

孟mèng 子zi 曰yuē : 「 言yán 近jìn 而ér 指zhǐ 遠yuǎn 者zhě , 善shàn 言yán 也yě ; 守shǒu 約yuē 而ér 施shī 博bó 者zhě , 善shàn 道dào 也yě 。 君jūn 子zi 之zhī 言yán 也yě , 不bù 下xià 帶dài 而ér 道dào 存cún 焉yān 。 施shī , 去qù 聲shēng 。 古gǔ 人rén 視shì 不bù 下xià 於yú 帶dài , 則zé 帶dài 之zhī 上shàng , 乃nǎi 目mù 前qián 常cháng 見jiàn 至zhì 近jìn 之zhī 處chù 也yě 。 舉jǔ 目mù 前qián 之zhī 近jìn 事shì , 而ér 至zhì 理lǐ 存cún 焉yān , 所suǒ 以yǐ 為wèi 言yán 近jìn 而ér 指zhǐ 遠yuǎn 也yě 。 君jūn 子zi 之zhī 守shǒu , 修xiū 其qí 身shēn 而ér 天tiān 下xià 平píng 。 此cǐ 所suǒ 謂wèi 守shǒu 約yuē 而ér 施shī 博bó 也yě 。 人rén 病bìng 舍shě 其qí 田tián 而ér 芸yún 人rén 之zhī 田tián , 所suǒ 求qiú 於yú 人rén 者zhě 重zhòng , 而ér 所suǒ 以yǐ 自zì 任rèn 者zhě 輕qīng 。 」 舍shě , 音yīn 捨shě 。 此cǐ 言yán 不bù 守shǒu 約yuē 而ér 務wù 博bó 施shī 之zhī 病bìng 。

孟mèng 子zi 曰yuē : 「 堯yáo 舜shùn , 性xìng 者zhě 也yě ; 湯tāng 武wǔ , 反fǎn 之zhī 也yě 。 性xìng 者zhě , 得dé 全quán 於yú 天tiān , 無wú 所suǒ 汙wū 壞huài , 不bù 假jiǎ 修xiū 為wèi , 聖shèng 之zhī 至zhì 也yě 。 反fǎn 之zhī 者zhě , 修xiū 為wèi 以yǐ 復fù 其qí 性xìng , 而ér 至zhì 於yú 聖shèng 人rén 也yě 。 程chéng 子zi 曰yuē : 「 性xìng 之zhī 反fǎn 之zhī , 古gǔ 未wèi 有yǒu 此cǐ 語yǔ , 蓋gài 自zì 孟mèng 子zi 發fā 之zhī 。 」 呂lǚ 氏shì 曰yuē : 「 無wú 意yì 而ér 安ān 行xíng , 性xìng 者zhě 也yě , 有yǒu 意yì 利lì 行xíng , 而ér 至zhì 於yú 無wú 意yì , 復fù 性xìng 者zhě 也yě 。 堯yáo 舜shùn 不bù 失shī 其qí 性xìng , 湯tāng 武wǔ 善shàn 反fǎn 其qí 性xìng , 及jí 其qí 成chéng 功gōng 則zé 一yī 也yě 。 」 動dòng 容róng 周zhōu 旋xuán 中zhōng 禮lǐ 者zhě , 盛shèng 德dé 之zhī 至zhì 也yě ; 哭kū 死sǐ 而ér 哀āi , 非fēi 為wèi 生shēng 者zhě 也yě ; 經jīng 德dé 不bù 回huí , 非fēi 以yǐ 干gàn 祿lù 也yě ; 言yán 語yǔ 必bì 信xìn , 非fēi 以yǐ 正zhèng 行xíng 也yě 。 中zhōng 、 為wèi 、 行xíng , 並bìng 去qù 聲shēng 。 細xì 微wēi 曲qū 折zhé , 無wú 不bù 中zhōng 禮lǐ , 乃nǎi 其qí 盛shèng 德dé 之zhī 至zhì 。 自zì 然rán 而ér 中zhōng , 而ér 非fēi 有yǒu 意yì 於yú 中zhōng 也yě 。 經jīng , 常cháng 也yě 。 回huí , 曲qū 也yě 。 三sān 者zhě 亦yì 皆jiē 自zì 然rán 而ér 然rán , 非fēi 有yǒu 意yì 而ér 為wèi 之zhī 也yě , 皆jiē 聖shèng 人rén 之zhī 事shì , 性xìng 之zhī 之zhī 德dé 也yě 。 君jūn 子zi 行xíng 法fǎ , 以yǐ 俟qí 命mìng 而ér 已yǐ 矣yǐ 。 」 法fǎ 者zhě , 天tiān 理lǐ 之zhī 當dāng 然rán 者zhě 也yě 。 君jūn 子zi 行xíng 之zhī , 而ér 吉jí 凶xiōng 禍huò 福fú 有yǒu 所suǒ 不bù 計jì , 蓋gài 雖suī 未wèi 至zhì 於yú 自zì 然rán , 而ér 已yǐ 非fēi 有yǒu 所suǒ 為wèi 而ér 為wèi 矣yǐ 。 此cǐ 反fǎn 之zhī 之zhī 事shì , 董dǒng 子zi 所suǒ 謂wèi 「 正zhèng 其qí 義yì 不bù 謀móu 其qí 利lì , 明míng 其qí 道dào 不bù 計jì 其qí 功gōng 」 , 正zhèng 此cǐ 意yì 也yě 。 程chéng 子zi 曰yuē : 「 動dòng 容róng 周zhōu 旋xuán 中zhōng 禮lǐ 者zhě , 盛shèng 德dé 之zhī 至zhì 。 行xíng 法fǎ 以yǐ 俟qí 命mìng 者zhě , 『 朝cháo 聞wén 道dào 夕xī 死sǐ 可kě 矣yǐ 』 之zhī 意yì 也yě 。 」 呂lǚ 氏shì 曰yuē : 「 法fǎ 由yóu 此cǐ 立lì , 命mìng 由yóu 此cǐ 出chū , 聖shèng 人rén 也yě ; 行xíng 法fǎ 以yǐ 俟qí 命mìng , 君jūn 子zi 也yě 。 聖shèng 人rén 性xìng 之zhī , 君jūn 子zi 所suǒ 以yǐ 復fù 其qí 性xìng 也yě 。 」

孟mèng 子zi 曰yuē : 「 說shuō 大dà 人rén , 則zé 藐miǎo 之zhī , 勿wù 視shì 其qí 巍wēi 巍wēi 然rán 。 說shuō , 音yīn 稅shuì 。 藐miǎo , 音yīn 眇miǎo 。 趙zhào 氏shì 曰yuē : 「 大dà 人rén , 當dāng 時shí 尊zūn 貴guì 者zhě 也yě 。 藐miǎo , 輕qīng 之zhī 也yě 。 巍wēi 巍wēi , 富fù 貴guì 高gāo 顯xiǎn 之zhī 貌mào 。 藐miǎo 焉yān 而ér 不bù 畏wèi 之zhī , 則zé 志zhì 意yì 舒shū 展zhǎn , 言yán 語yǔ 得dé 盡jǐn 也yě 。 」 堂táng 高gāo 數shù 仞rèn , 榱cuī 題tí 數shù 尺chǐ , 我wǒ 得dé 志zhì 弗fú 為wèi 也yě ; 食shí 前qián 方fāng 丈zhàng , 侍shì 妾qiè 數shù 百bǎi 人rén , 我wǒ 得dé 志zhì 弗fú 為wèi 也yě ; 般bān 樂lè 飲yǐn 酒jiǔ , 驅qū 騁chěng 田tián 獵liè , 後hòu 車chē 千qiān 乘chéng , 我wǒ 得dé 志zhì 弗fú 為wèi 也yě 。 在zài 彼bǐ 者zhě , 皆jiē 我wǒ 所suǒ 不bù 為wèi 也yě ; 在zài 我wǒ 者zhě , 皆jiē 古gǔ 之zhī 制zhì 也yě , 吾wú 何hé 畏wèi 彼bǐ 哉zāi ? 」 榱cuī , 楚chǔ 危wēi 反fǎn 。 般bān , 音yīn 盤pán 。 樂lè , 音yīn 洛luò 。 乘chéng , 去qù 聲shēng 。 榱cuī , 桷jué 也yě 。 題tí , 頭tóu 也yě 。 食shí 前qián 方fāng 丈zhàng , 饌zhuàn 食shí 列liè 於yú 前qián 者zhě , 方fāng 一yī 丈zhàng 也yě 。 此cǐ 皆jiē 其qí 所suǒ 謂wèi 巍wēi 巍wēi 然rán 者zhě , 我wǒ 雖suī 得dé 志zhì , 有yǒu 所suǒ 不bù 為wèi , 而ér 所suǒ 守shǒu 者zhě 皆jiē 古gǔ 聖shèng 賢xián 之zhī 法fǎ , 則zé 彼bǐ 之zhī 巍wēi 巍wēi 者zhě , 何hé 足zú 道dào 哉zāi ! 楊yáng 氏shì 曰yuē : 「 孟mèng 子zi 此cǐ 章zhāng , 以yǐ 己jǐ 之zhī 長zhǎng , 方fāng 人rén 之zhī 短duǎn , 猶yóu 有yǒu 此cǐ 等děng 氣qì 象xiàng , 在zài 孔kǒng 子zi 則zé 無wú 此cǐ 矣yǐ 。 」

孟mèng 子zi 曰yuē : 「 養yǎng 心xīn 莫mò 善shàn 於yú 寡guǎ 欲yù 。 其qí 為wèi 人rén 也yě 寡guǎ 欲yù , 雖suī 有yǒu 不bù 存cún 焉yān 者zhě , 寡guǎ 矣yǐ ; 其qí 為wèi 人rén 也yě 多duō 欲yù , 雖suī 有yǒu 存cún 焉yān 者zhě , 寡guǎ 矣yǐ 。 」 欲yù , 如rú 口kǒu 鼻bí 耳ěr 目mù 四sì 支zhī 之zhī 欲yù , 雖suī 人rén 之zhī 所suǒ 不bù 能néng 無wú , 然rán 多duō 而ér 不bù 節jié , 未wèi 有yǒu 不bù 失shī 其qí 本běn 心xīn 者zhě , 學xué 者zhě 所suǒ 當dāng 深shēn 戒jiè 也yě 。 程chéng 子zi 曰yuē : 「 所suǒ 欲yù 不bù 必bì 沈shěn 溺nì , 只zhǐ 有yǒu 所suǒ 向xiàng 便biàn 是shì 欲yù 。 」

曾céng 皙xī 嗜shì 羊yáng 棗zǎo , 而ér 曾céng 子zi 不bù 忍rěn 食shí 羊yáng 棗zǎo 。 羊yáng 棗zǎo , 實shí 小xiǎo 黑hēi 而ér 圓yuán , 又yòu 謂wèi 之zhī 羊yáng 矢shǐ 棗zǎo 。 曾céng 子zi 以yǐ 父fù 嗜shì 之zhī , 父fù 歿mò 之zhī 後hòu , 食shí 必bì 思sī 親qīn , 故gù 不bù 忍rěn 食shí 也yě 。 公gōng 孫sūn 丑chǒu 問wèn 曰yuē : 「 膾kuài 炙zhì 與yǔ 羊yáng 棗zǎo 孰shú 美měi ? 」 孟mèng 子zi 曰yuē : 「 膾kuài 炙zhì 哉zāi ! 」 公gōng 孫sūn 丑chǒu 曰yuē : 「 然rán 則zé 曾céng 子zi 何hé 為wèi 食shí 膾kuài 炙zhì 而ér 不bù 食shí 羊yáng 棗zǎo ? 」 曰yuē : 「 膾kuài 炙zhì 所suǒ 同tóng 也yě , 羊yáng 棗zǎo 所suǒ 獨dú 也yě 。 諱huì 名míng 不bù 諱huì 姓xìng , 姓xìng 所suǒ 同tóng 也yě , 名míng 所suǒ 獨dú 也yě 。 」 肉ròu 聶niè 而ér 切qiè 之zhī 為wèi 膾kuài 。 炙zhì , 炙zhì 肉ròu 也yě 。

萬wàn 章zhāng 問wèn 曰yuē : 「 孔kǒng 子zi 在zài 陳chén 曰yuē : 『 盍hé 歸guī 乎hū 來lái ! 吾wú 黨dǎng 之zhī 士shì 狂kuáng 簡jiǎn , 進jìn 取qǔ , 不bù 忘wàng 其qí 初chū 。 』 孔kǒng 子zi 在zài 陳chén , 何hé 思sī 魯lǔ 之zhī 狂kuáng 士shì ? 」 盍hé , 何hé 不bù 也yě 。 狂kuáng 簡jiǎn , 謂wèi 志zhì 大dà 而ér 略lüè 於yú 事shì 。 進jìn 取qǔ , 謂wèi 求qiú 望wàng 高gāo 遠yuǎn 。 不bù 忘wàng 其qí 初chū , 謂wèi 不bù 能néng 改gǎi 其qí 舊jiù 也yě 。 此cǐ 語yǔ 與yǔ 論lùn 語yǔ 小xiǎo 異yì 。 孟mèng 子zi 曰yuē : 「 孔kǒng 子zi 『 不bù 得dé 中zhōng 道dào 而ér 與yǔ 之zhī , 必bì 也yě 狂kuáng 獧juàn 乎hū ! 狂kuáng 者zhě 進jìn 取qǔ , 獧juàn 者zhě 有yǒu 所suǒ 不bù 為wèi 也yě 』 。 孔kǒng 子zi 豈qǐ 不bù 欲yù 中zhōng 道dào 哉zāi ? 不bù 可kě 必bì 得dé , 故gù 思sī 其qí 次cì 也yě 。 」 獧juàn , 音yīn 絹juàn 。 不bù 得dé 中zhōng 道dào , 至zhì 有yǒu 所suǒ 不bù 為wèi , 據jù 論lùn 語yǔ 亦yì 孔kǒng 子zi 之zhī 言yán 。 然rán 則zé 孔kǒng 子zi 字zì 下xià 當dāng 有yǒu 曰yuē 字zì 。 論lùn 語yǔ 道dào 作zuò 行xíng , 獧juàn 作zuò 狷juàn 。 有yǒu 所suǒ 不bù 為wèi 者zhě , 知zhī 恥chǐ 自zì 好hǎo , 不bù 為wèi 不bù 善shàn 之zhī 人rén 也yě 。 孔kǒng 子zi 豈qǐ 不bù 欲yù 中zhōng 道dào 以yǐ 下xià , 孟mèng 子zi 言yán 也yě 。 「 敢gǎn 問wèn 何hé 如rú 斯sī 可kě 謂wèi 狂kuáng 矣yǐ ? 」 萬wàn 章zhāng 問wèn 。 曰yuē : 「 如rú 琴qín 張zhāng 、 曾céng 皙xī 、 牧mù 皮pí 者zhě , 孔kǒng 子zi 之zhī 所suǒ 謂wèi 狂kuáng 矣yǐ 。 」 琴qín 張zhāng , 名míng 牢láo , 字zì 子zi 張zhāng 。 子zi 桑sāng 戶hù 死sǐ , 琴qín 張zhāng 臨lín 其qí 喪sàng 而ér 歌gē 。 事shì 見jiàn 莊zhuāng 子zi 。 雖suī 未wèi 必bì 盡jǐn 然rán , 要yào 必bì 有yǒu 近jìn 似shì 者zhě 。 曾céng 皙xī 見jiàn 前qián 篇piān 。 季jì 武wǔ 子zi 死sǐ , 曾céng 皙xī 倚yǐ 其qí 門mén 而ér 歌gē , 事shì 見jiàn 檀tán 弓gōng 。 又yòu 言yán 志zhì 異yì 乎hū 三sān 子zi 者zhě 之zhī 撰zhuàn , 事shì 見jiàn 論lùn 語yǔ 。 牧mù 皮pí , 未wèi 詳xiáng 「 何hé 以yǐ 謂wèi 之zhī 狂kuáng 也yě ? 」 萬wàn 章zhāng 問wèn 。 曰yuē : 「 其qí 志zhì 嘐xiāo 嘐xiāo 然rán , 曰yuē 『 古gǔ 之zhī 人rén , 古gǔ 之zhī 人rén 』 。 夷yí 考kǎo 其qí 行xíng 而ér 不bù 掩yǎn 焉yān 者zhě 也yě 。 嘐xiāo , 火huǒ 交jiāo 反fǎn 。 行xíng , 去qù 聲shēng 。 嘐xiāo 嘐xiāo , 志zhì 大dà 言yán 大dà 也yě 。 重zhòng 言yán 古gǔ 之zhī 人rén , 見jiàn 其qí 動dòng 輒zhé 稱chēng 之zhī , 不bù 一yī 稱chēng 而ér 已yǐ 也yě 。 夷yí , 平píng 也yě 。 掩yǎn , 覆fù 也yě 。 言yán 平píng 考kǎo 其qí 行xíng , 則zé 不bù 能néng 覆fù 其qí 言yán 也yě 。 程chéng 子zi 曰yuē : 「 曾céng 皙xī 言yán 志zhì , 而ér 夫fū 子zi 與yǔ 之zhī 。 蓋gài 與yǔ 聖shèng 人rén 之zhī 志zhì 同tóng , 便biàn 是shì 堯yáo 舜shùn 氣qì 象xiàng 也yě , 特tè 行xíng 有yǒu 不bù 掩yǎn 焉yān 耳ěr , 此cǐ 所suǒ 謂wèi 狂kuáng 也yě 。 」 狂kuáng 者zhě 又yòu 不bù 可kě 得dé , 欲yù 得dé 不bù 屑xiè 不bù 潔jié 之zhī 士shì 而ér 與yǔ 之zhī , 是shì 獧juàn 也yě , 是shì 又yòu 其qí 次cì 也yě 。 此cǐ 因yīn 上shàng 文wén 所suǒ 引yǐn , 遂suì 解jiě 所suǒ 以yǐ 思sī 得dé 獧juàn 者zhě 之zhī 意yì 。 狂kuáng , 有yǒu 志zhì 者zhě 也yě ; 獧juàn , 有yǒu 守shǒu 者zhě 也yě 。 有yǒu 志zhì 者zhě 能néng 進jìn 於yú 道dào , 有yǒu 守shǒu 者zhě 不bù 失shī 其qí 身shēn 。 屑xiè , 潔jié 也yě 孔kǒng 子zi 曰yuē : 『 過guò 我wǒ 門mén 而ér 不bù 入rù 我wǒ 室shì , 我wǒ 不bù 憾hàn 焉yān 者zhě , 其qí 惟wéi 鄉xiāng 原yuán 乎hū ! 鄉xiāng 原yuán , 德dé 之zhī 賊zéi 也yě 。 』 」 曰yuē : 「 何hé 如rú 斯sī 可kě 謂wèi 之zhī 鄉xiāng 原yuán 矣yǐ ? 」 鄉xiāng 人rén , 非fēi 有yǒu 識shí 者zhě 。 原yuán , 與yǔ 愿yuàn 同tóng 。 荀xún 子zi 「 原yuán 愨què 」 , 字zì 皆jiē 讀dú 作zuò 愿yuàn , 謂wèi 謹jǐn 愿yuàn 之zhī 人rén 也yě 。 故gù 鄉xiāng 里lǐ 所suǒ 謂wèi 愿yuàn 人rén , 謂wèi 之zhī 鄉xiāng 原yuán 。 孔kǒng 子zi 以yǐ 其qí 似shì 德dé 而ér 非fēi 德dé , 故gù 以yǐ 為wèi 德dé 之zhī 賊zéi 。 過guò 門mén 不bù 入rù 而ér 不bù 恨hèn 之zhī , 以yǐ 其qí 不bù 見jiàn 親qīn 就jiù 為wèi 幸xìng , 深shēn 惡è 而ér 痛tòng 絕jué 之zhī 也yě 。 萬wàn 章zhāng 又yòu 引yǐn 孔kǒng 子zi 之zhī 言yán 而ér 問wèn 也yě 曰yuē : 「 『 何hé 以yǐ 是shì 嘐xiāo 嘐xiāo 也yě ? 言yán 不bù 顧gù 行xíng , 行xíng 不bù 顧gù 言yán , 則zé 曰yuē : 古gǔ 之zhī 人rén , 古gǔ 之zhī 人rén 。 行xíng 何hé 為wèi 踽jǔ 踽jǔ 涼liáng 涼liáng ? 生shēng 斯sī 世shì 也yě , 為wèi 斯sī 世shì 也yě , 善shàn 斯sī 可kě 矣yǐ 。 』 閹yān 然rán 媚mèi 於yú 世shì 也yě 者zhě , 是shì 鄉xiāng 原yuán 也yě 。 」 行xíng , 去qù 聲shēng 。 踽jǔ , 其qí 禹yǔ 反fǎn 。 閹yān , 音yīn 奄yǎn 。 踽jǔ 踽jǔ , 獨dú 行xíng 不bù 進jìn 之zhī 貌mào 。 涼liáng 涼liáng , 薄báo 也yě , 不bù 見jiàn 親qīn 厚hòu 於yú 人rén 也yě 。 鄉xiāng 原yuán 譏jī 狂kuáng 者zhě 曰yuē : 何hé 用yòng 如rú 此cǐ 嘐xiāo 嘐xiāo 然rán , 行xíng 不bù 掩yǎn 其qí 言yán , 而ér 徒tú 每měi 事shì 必bì 稱chēng 古gǔ 人rén 邪xié ? 又yòu 譏jī 狷juàn 者zhě 曰yuē : 何hé 必bì 如rú 此cǐ 踽jǔ 踽jǔ 涼liáng 涼liáng , 無wú 所suǒ 親qīn 厚hòu 哉zāi ? 人rén 既jì 生shēng 於yú 此cǐ 世shì , 則zé 但dàn 當dāng 為wèi 此cǐ 世shì 之zhī 人rén , 使shǐ 當dāng 世shì 之zhī 人rén 皆jiē 以yǐ 為wèi 善shàn 則zé 可kě 矣yǐ , 此cǐ 鄉xiāng 原yuán 之zhī 志zhì 也yě 。 閹yān , 如rú 奄yǎn 人rén 之zhī 奄yǎn , 閉bì 藏cáng 之zhī 意yì 也yě 。 媚mèi , 求qiú 悅yuè 於yú 人rén 也yě 。 孟mèng 子zi 言yán 此cǐ 深shēn 自zì 閉bì 藏cáng , 以yǐ 求qiú 親qīn 媚mèi 於yú 世shì , 是shì 鄉xiāng 原yuán 之zhī 行xíng 也yě 。 萬wàn 子zi 曰yuē : 「 一yī 鄉xiāng 皆jiē 稱chēng 原yuán 人rén 焉yān , 無wú 所suǒ 往wǎng 而ér 不bù 為wèi 原yuán 人rén , 孔kǒng 子zi 以yǐ 為wèi 德dé 之zhī 賊zéi , 何hé 哉zāi ? 」 原yuán , 亦yì 謹jǐn 厚hòu 之zhī 稱chēng , 而ér 孔kǒng 子zi 以yǐ 為wèi 德dé 之zhī 賊zéi , 故gù 萬wàn 章zhāng 疑yí 之zhī 。 曰yuē : 「 非fēi 之zhī 無wú 舉jǔ 也yě , 刺cì 之zhī 無wú 刺cì 也yě ; 同tóng 乎hū 流liú 俗sú , 合hé 乎hū 汙wū 世shì ; 居jū 之zhī 似shì 忠zhōng 信xìn , 行xíng 之zhī 似shì 廉lián 潔jié ; 眾zhòng 皆jiē 悅yuè 之zhī , 自zì 以yǐ 為wèi 是shì , 而ér 不bù 可kě 與yǔ 入rù 堯yáo 舜shùn 之zhī 道dào , 故gù 曰yuē 德dé 之zhī 賊zéi 也yě 。 呂lǚ 侍shì 講jiǎng 曰yuē : 「 言yán 此cǐ 等děng 之zhī 人rén , 欲yù 非fēi 之zhī 則zé 無wú 可kě 舉jǔ , 欲yù 刺cì 之zhī 則zé 無wú 可kě 刺cì 也yě 。 」 流liú 俗sú 者zhě , 風fēng 俗sú 頹tuí 靡mí , 如rú 水shuǐ 之zhī 下xià 流liú , 眾zhòng 莫mò 不bù 然rán 也yě 。 汙wū , 濁zhuó 也yě 。 非fēi 忠zhōng 信xìn 而ér 似shì 忠zhōng 信xìn , 非fēi 廉lián 潔jié 而ér 似shì 廉lián 潔jié 。 孔kǒng 子zi 曰yuē : 『 惡è 似shì 而ér 非fēi 者zhě : 惡è 莠yǒu , 恐kǒng 其qí 亂luàn 苗miáo 也yě ; 惡è 佞nìng , 恐kǒng 其qí 亂luàn 義yì 也yě ; 惡è 利lì 口kǒu , 恐kǒng 其qí 亂luàn 信xìn 也yě ; 惡è 鄭zhèng 聲shēng , 恐kǒng 其qí 亂luàn 樂lè 也yě ; 惡è 紫zǐ , 恐kǒng 其qí 亂luàn 朱zhū 也yě ; 惡è 鄉xiāng 原yuán , 恐kǒng 其qí 亂luàn 德dé 也yě 。 』 惡è , 去qù 聲shēng 。 莠yǒu , 音yīn 有yǒu 。 孟mèng 子zi 又yòu 引yǐn 孔kǒng 子zi 之zhī 言yán 以yǐ 明míng 之zhī 。 莠yǒu , 似shì 苗miáo 之zhī 草cǎo 也yě 。 佞nìng , 才cái 智zhì 之zhī 稱chēng , 其qí 言yán 似shì 義yì 而ér 非fēi 義yì 也yě 。 利lì 口kǒu , 多duō 言yán 而ér 不bù 實shí 者zhě 也yě 。 鄭zhèng 聲shēng , 淫yín 樂lè 也yě 。 樂lè , 正zhèng 樂lè 也yě 。 紫zǐ , 閒xián 色sè 。 朱zhū , 正zhèng 色sè 也yě 。 鄉xiāng 原yuán 不bù 狂kuáng 不bù 獧juàn , 人rén 皆jiē 以yǐ 為wèi 善shàn , 有yǒu 似shì 乎hū 中zhōng 道dào 而ér 實shí 非fēi 也yě , 故gù 恐kǒng 其qí 亂luàn 德dé 。 君jūn 子zi 反fǎn 經jīng 而ér 已yǐ 矣yǐ 。 經jīng 正zhèng , 則zé 庶shù 民mín 興xìng ; 庶shù 民mín 興xìng , 斯sī 無wú 邪xié 慝tè 矣yǐ 。 」 反fǎn , 復fù 也yě 。 經jīng , 常cháng 也yě , 萬wàn 世shì 不bù 易yì 之zhī 常cháng 道dào 也yě 。 興xìng , 興xìng 起qǐ 於yú 善shàn 也yě 。 邪xié 慝tè , 如rú 鄉xiāng 原yuán 之zhī 屬shǔ 是shì 也yě 。 世shì 衰shuāi 道dào 微wēi , 大dà 經jīng 不bù 正zhèng , 故gù 人rén 人rén 得dé 為wèi 異yì 說shuō 以yǐ 濟jì 其qí 私sī , 而ér 邪xié 慝tè 并bìng 起qǐ , 不bù 可kě 勝shèng 正zhèng , 君jūn 子zi 於yú 此cǐ , 亦yì 復fù 其qí 常cháng 道dào 而ér 已yǐ 。 常cháng 道dào 既jì 復fù , 則zé 民mín 興xìng 於yú 善shàn , 而ér 是shì 非fēi 明míng 白bái , 無wú 所suǒ 回huí 互hù , 雖suī 有yǒu 邪xié 慝tè , 不bù 足zú 以yǐ 惑huò 之zhī 矣yǐ 。 尹yǐn 氏shì 曰yuē : 「 君jūn 子zi 取qǔ 夫fū 狂kuáng 獧juàn 者zhě , 蓋gài 以yǐ 狂kuáng 者zhě 志zhì 大dà 而ér 可kě 與yǔ 進jìn 道dào , 獧juàn 者zhě 有yǒu 所suǒ 不bù 為wèi , 而ér 可kě 與yǔ 有yǒu 為wèi 也yě 。 所suǒ 惡è 於yú 鄉xiāng 原yuán , 而ér 欲yù 痛tòng 絕jué 之zhī 者zhě , 為wèi 其qí 似shì 是shì 而ér 非fēi , 惑huò 人rén 之zhī 深shēn 也yě 。 絕jué 之zhī 之zhī 術shù 無wú 他tā 焉yān , 亦yì 曰yuē 反fǎn 經jīng 而ér 已yǐ 矣yǐ 。 」

❖
🔊 本页支持朗读:点屏幕底部控制条即可听书(Chrome / Edge / Safari 支持)。 若未出现控制条,说明当前浏览器不支持语音朗读。
相关推荐