《黄huáng帝dì内nèi经jīng》：梦mèng是shì一yī种zhǒng生shēng理lǐ病bìng理lǐ现xiàn象xiàng（2）

《素sù问wèn·脉mài要yào精jīng微wēi论lùn》是shì专zhuān门mén讨tǎo论lùn诊zhěn断duàn方fāng法fǎ的de，其qí内nèi容róng涉shè及jí望wàng诊zhěn、问wèn诊zhěn、切qiè诊zhěn，而ér在zài问wèn诊zhěn范fàn围wéi内nèi，也yě提tí到dào了le病bìng人rén的de一yī些xiē梦mèng象xiàng，其qí中zhōng九jiǔ条tiáo与yǔ《淫yín邪xié发fā梦mèng》篇piān重chóng复fù，仅jǐn两liǎng条tiáo是shì《淫yín邪xié发fā梦mèng》所suǒ没méi有yǒu的de：

阴yīn盛shèng则zé梦mèng涉shè大dà水shuǐ恐kǒng惧jù，

阳yáng盛shèng则zé梦mèng大dà火huǒ燔fán灼zhuó，

阴yīn阳yáng俱jù盛shèng则zé梦mèng相xiāng杀shā毁huǐ伤shāng，

上shàng盛shèng则zé梦mèng飞fēi，

下xià盛shèng则zé梦mèng堕duò，

甚shèn饱bǎo则zé梦mèng予yǔ，

甚shèn饥jī则zé梦mèng取qǔ，

肝gān气qì盛shèng则zé梦mèng怒nù，

肺fèi气qì盛shèng则zé梦mèng哭kū，

短duǎn虫chóng多duō则zé梦mèng聚jù众zhòng，

长cháng虫chóng多duō则zé梦mèng相xiāng击jī毁huǐ伤shāng。

可kě见jiàn《黄huáng帝dì内nèi经jīng》是shì把bǎ这zhè些xiē梦mèng象xiàng当dàng做zuò某mǒu种zhǒng病bìng理lǐ因yīn素sù影yǐng响xiǎng下xià的de固gù定dìng模mó式shì来lái看kàn待dài的de。这zhè是shì不bú是shì长cháng期qī临lín床chuáng实shí践jiàn的de总zǒng结jié，尚shàng很hěn难nán说shuō。人rén的de梦mèng变biàn幻huàn多duō端duān，且qiě人rén各gè不bù同tóng，是shì否fǒu就jiù这zhè么me机jī械xiè划huà一yī，是shì很hěn值zhí得de怀huái疑yí的de。

《素sù问wèn·方fāng盛shèng衰shuāi论lùn》是shì讨tǎo论lùn体tǐ内nèi阴yīn阳yáng气qì之zhī盛shèng衰shuāi的de，“方fāng”是shì比bǐ较jiào的de意yì思si。其qí中zhōng也yě论lùn及jí梦mèng的de成chéng因yīn说shuō：“是shì以yǐ少shǎo气qì之zhī厥jué，令lìng人rén妄wàng梦mèng，其qí极jí至zhì迷mí。”唐táng代dài王wáng冰bīng注zhù释shì这zhè几jǐ句jù是shì这zhè样yàng解jiě释shì的de：“气qì之zhī少shǎo有yǒu厥jué逆nì，则zé令lìng人rén妄wàng为wéi梦mèng寐mèi，其qí厥jué之zhī盛shèng极jí，则zé令lìng人rén梦mèng至zhì迷mí乱luàn。”这zhè里lǐ又yòu提tí到dào“厥jué”，《方fāng盛shèng衰shuāi论lùn》解jiě释shì“厥jué”说shuō：“是shì以yǐ气qì多duō少shǎo，逆nì皆jiē为wèi厥jué。”王wáng冰bīng释shì“厥jué为wèi气qì逆nì”，不bù论lùn气qì多duō气qì少shǎo，逆nì则zé都dōu成chéng为wéi厥jué。气qì虚xū而ér又yòu厥jué逆nì，就jiù会huì使shǐ人rén做zuò妄wàng乱luàn之zhī梦mèng。具jù体tǐ梦mèng象xiàng如rú下xià：

肺fèi气qì虚xū则zé使shǐ人rén梦mèng见jiàn白bái物wù，见jiàn人rén斩zhǎn血xuè藉jí藉jí，得dé其qí时shí则zé梦mèng见jiàn兵bīng战zhàn；

肾shèn气qì虚xū则zé使shǐ人rén梦mèng见jiàn舟zhōu船chuán溺nì人rén，得dé其qí时shí则zé梦mèng伏fú水shuǐ中zhōng，若ruò有yǒu畏wèi恐kǒng；

肝gān气qì虚xū则zé梦mèng见jiàn菌jūn香xiāng生shēng草cǎo，得dé其qí时shí则zé梦mèng伏fú树shù下xià不bù敢gǎn起qǐ；

心xīn气qì虚xū则zé梦mèng救jiù火huǒ阳yáng物wù，得dé其qí时shí则zé梦mèng燔fán灼zhuó；

脾pí气qì虚xū则zé梦mèng饮yǐn食shí不bù足zú，得dé其qí时shí则zé梦mèng筑zhù垣yuán盖gài屋wū。

此cǐ皆jiē五wǔ藏cáng气qì虚xū，阳yáng气qì有yǒu余yú，阴yīn气qì不bù足zú。

这zhè里lǐ所suǒ说shuō，都dōu是shì脏zàng器qì阴yīn虚xū阳yáng亢kàng时shí的de梦mèng象xiàng。《黄huáng帝dì内nèi经jīng》把bǎ五wǔ藏cáng和hé五wǔ行xíng相xiāng比bǐ附fù，心xīn合hé火huǒ，肝gān合hé木mù，脾pí合hé土tǔ，肺fèi合hé金jīn，肾shèn合hé水shuǐ，所suǒ以yǐ五wǔ藏cáng气qì虚xū时shí，梦mèng象xiàng都dōu与yǔ五wǔ行xíng相xiāng应yìng。例lì如rú肺fèi气qì虚xū使shǐ人rén梦mèng见jiàn白bái物wù，梦mèng见jiàn人rén被bèi斩zhǎn杀shā，王wáng冰bīng注zhù说shuō：“白bái物wù是shì象xiàng金jīn之zhī色sè也yě，斩zhǎn者zhě金jīn之zhī用yòng也yě。”其qí中zhōng所suǒ说shuō的de“得dé其qí时shí”，又yòu是shì把bǎ五wǔ行xíng与yǔ四sì时shí相xiāng比bǐ附fù，木mù是shì春chūn三sān月yuè，火huǒ是shì夏xià三sān月yuè，金jīn是shì秋qiū三sān月yuè，水shuǐ是shì冬dōng三sān月yuè，土tǔ则zé在zài各gè季jì中zhōng各gè得dé十shí八bā日rì（据jù王wáng冰bīng注zhù：“谓wèi辰chén戊wù丑chǒu未wèi之zhī月yuè各gè十shí八bā日rì。”丑chǒu、辰chén、未wèi、戊wù之zhī月yuè，即jí二èr月yuè、五wǔ月yuè、八bā月yuè、十shí一yī月yuè）。举jǔ例lì来lái说shuō，肺fèi气qì虚xū而ér又yòu逢féng秋qiū天tiān，就jiù叫jiào“得dé其qí时shí”，这zhè时shí做zuò的de梦mèng和hé其qí他tā季jì节jié梦mèng象xiàng不bù同tóng，会huì梦mèng见jiàn战zhàn争zhēng。其qí他tā照zhào此cǐ类lèi推tuī。可kě以yǐ想xiǎng见jiàn，这zhè种zhǒng把bǎ五wǔ藏cáng和hé五wǔ行xíng、四sì时shí机jī械xiè比bǐ附fù罗luó列liè出chū来lái的de梦mèng象xiàng，一yí定dìng有yǒu很hěn多duō不bù科kē学xué、不bù合hé实shí际jì的de成chéng分fèn。

《黄huáng帝dì内nèi经jīng》论lùn梦mèng的de成chéng因yīn和hé梦mèng象xiàng的de生shēng理lǐ病bìng理lǐ原yuán因yīn，把bǎ梦mèng从cóng鬼guǐ神shén迷mí信xìn和hé梦mèng兆zhào观guān念niàn中zhōng拉lā出chū来lái，这zhè是shì一yí个gè了liǎo不bù起qǐ的de进jìn步bù。梦mèng是shì一yī种zhǒng心xīn理lǐ现xiàn象xiàng，但dàn是shì梦mèng的de发fā生shēng，的dí确què与yǔ生shēng理lǐ病bìng理lǐ因yīn素sù有yǒu关guān。桓huán谭tán《新xīn论lùn》曾céng述shù及jí扬yáng雄xióng在zài汉hàn成chéng帝dì时shí受shòu诏zhào作zuò赋fù，因yīn为wèi思sī虑lǜ太tài过guò，伤shāng了le精jīng神shén，赋fù成chéng以yǐ后hòu，因yīn倦juàn小xiǎo卧wò，梦mèng见jiàn“五wǔ藏cáng出chū在zài地dì，以yǐ手shǒu收shōu而ér纳nà之zhī”，等děng到dào醒xǐng来lái，就jiù患huàn了le喘chuǎn悸jì病bìng，气qì虚xū严yán重zhòng，病bìng了le一yī年nián。（见jiàn《北běi堂táng书shū钞chāo》卷juǎn一yī○二èr、《艺yì文wén类lèi聚jù》卷juǎn五wǔ六liù、又yòu卷juǎn七qī五wǔ引yǐn）。这zhè个ge梦mèng就jiù和hé生shēng理lǐ病bìng理lǐ因yīn素sù直zhí接jiē有yǒu关guān。这zhè个ge例lì子zi，足zú以yǐ说shuō明míng《黄huáng帝dì内nèi经jīng》归guī纳nà的de“正zhèng邪xié袭xí内nèi发fā梦mèng”和hé“厥jué气qì令lìng人rén妄wàng梦mèng”确què有yǒu一yí定dìng的de事shì实shí作zuò为wéi根gēn据jù。问wèn题tí在zài于yú，《黄huáng帝dì内nèi经jīng》对duì梦mèng的de研yán究jiū还hái过guò于yú简jiǎn单dān，只zhǐ是shì在zài讨tǎo论lùn病bìng理lǐ时shí附fù带dài涉shè及jí的de，并bìng且qiě对duì梦mèng象xiàng的de描miáo写xiě存cún在zài不bù少shǎo机jī械xiè的de比bǐ附fù，在zài科kē学xué性xìng上shàng是shì缺quē少shǎo验yàn证zhèng的de。