推荐
首页 › 书库 › 管子

第 12 / 84 回

  五wǔ 行xíng 第dì 四sì 十shí 一yī

    一yī 者zhě 本běn 也yě 。 二èr 者zhě 器qì 也yě 。 三sān 者zhě 充chōng 也yě 。 治zhì 者zhě 四sì 也yě 。 教jiào者zhě 五wǔ 也yě 。 守shǒu 者zhě 六liù

也yě 。 立lì 者zhě 七qī 也yě 。 前qián 者zhě 八bā 也yě 。 終zhōng 者zhě 九jiǔ 也yě 。 十shí 者zhě , 然rán 後hòu 具jù五wǔ 官guān 於yú 六liù 府fǔ 也yě 。

五wǔ 聲shēng 於yú 六liù 律lǜ 也yě , 六liù 月yuè 日rì 至zhì , 是shì 故gù 人rén 有yǒu 六liù 多duō , 六liù 多duō 所suǒ 以yǐ街jiē 天tiān 地dì 也yě 。 天tiān 道dào

以yǐ 九jiǔ 制zhì , 地dì 理lǐ 以yǐ 八bā 制zhì , 人rén 道dào 以yǐ 六liù 制zhì 。 以yǐ 天tiān 為wèi 父fù , 以yǐ 地dì為wèi 母mǔ , 以yǐ 開kāi 乎hū 萬wàn

物wù , 以yǐ 總zǒng 一yī 統tǒng , 通tōng 乎hū 九jiǔ 制zhì 六liù 府fǔ 三sān 充chōng , 而ér 為wèi 明míng 天tiān 子zi 。 修xiū概gài 水shuǐ 上shàng , 以yǐ 待dài 乎hū

天tiān , 菫jǐn 反fǎn 五wǔ 藏cáng , 以yǐ 視shì 不bù 親qīn 。 治zhì 祀sì 之zhī 下xià , 以yǐ 觀guān 地dì 位wèi 。 貨huò曋shěn 神shén 廬lú , 合hé 於yú 精jīng

氣qì 。 已yǐ 合hé 而ér 有yǒu 常cháng , 有yǒu 常cháng 而ér 有yǒu 經jīng 。 審shěn 合hé 其qí 聲shēng , 修xiū 十shí 二èr 鍾zhōng。 以yǐ 律lǜ 人rén 情qíng , 人rén

情qíng 已yǐ 得dé , 萬wàn 物wù 有yǒu 極jí 。 然rán 後hòu 有yǒu 德dé 。 故gù 通tōng 乎hū 陽yáng 氣qì , 所suǒ 以yǐ 事shì天tiān 也yě 。 經jīng 緯wěi 日rì 月yuè

, 用yòng 之zhī 於yú 民mín 。 通tōng 乎hū 陰yīn 氣qì , 所suǒ 以yǐ 事shì 地dì 也yě 。 經jīng 緯wěi 星xīng 曆lì , 以yǐ視shì 其qí 離lí 。 通tōng 若ruò 道dào

然rán 後hòu 有yǒu 行xíng , 然rán 則zé 神shén 筮shì 不bù 靈líng 。 神shén 龜guī 不bù 卜bo , 黃huáng 帝dì 澤zé 參cān , 治zhì之zhī 至zhì 也yě 。 昔xī 者zhě 黃huáng

帝dì 得dé 送sòng 尤yóu 而ér 明míng 於yú 天tiān 道dào , 得dé 大dà 常cháng 而ér 察chá 於yú 地dì 利lì , 得dé 奢shē 龍lóng 而ér辯biàn 於yú 東dōng 方fāng , 得dé 祝zhù

融róng 而ér 辯biàn 於yú 南nán 方fāng , 得dé 大dà 封fēng 而ér 辯biàn 於yú 西xī 方fāng , 得dé 后hòu 土tǔ 而ér 辯biàn 於yú 北běi方fāng , 黃huáng 帝dì 得dé 六liù 相xiāng

而ér 天tiān 地dì 治zhì , 神shén 明míng 至zhì 。 送sòng 尤yóu 明míng 乎hū 天tiān 道dào , 故gù 使shǐ 為wèi 當dāng 時shí 。 大dà常cháng 察chá 乎hū 地dì 利lì , 故gù

使shǐ 為wèi 廩lǐn 者zhě 。 奢shē 龍lóng 辯biàn 乎hū 東dōng 方fāng , 故gù 使shǐ 為wèi 土tǔ 師shī 。 祝zhù 融róng 辨biàn 乎hū 南nán方fāng , 故gù 使shǐ 為wèi 司sī 徒tú

, 大dà 封fēng 辨biàn 於yú 西xī 方fāng , 故gù 使shǐ 為wèi 司sī 馬mǎ 。 后hòu 土tǔ 辨biàn 乎hū 北běi 方fāng , 故gù 使shǐ為wèi 李lǐ , 是shì 故gù 春chūn 者zhě

土tǔ 師shī 也yě , 夏xià 者zhě 司sī 徒tú 也yě , 秋qiū 者zhě 司sī 馬mǎ 也yě , 冬dōng 者zhě 李lǐ 也yě 。 昔xī 黃huáng帝dì 以yǐ 其qí 緩huǎn 急jí , 作zuò

五wǔ 聲shēng , 以yǐ 政zhèng 五wǔ 鍾zhōng 。 令lìng 其qí 五wǔ 鍾zhōng , 一yī 曰yuē 青qīng 鍾zhōng , 大dà 音yīn , 二èr 曰yuē赤chì 鍾zhōng , 重zhòng 心xīn , 三sān 曰yuē 黃huáng 鍾zhōng , 灑sǎ 光guāng , 四sì 曰yuē 景jǐng 鍾zhōng , 昧mèi 其qí 明míng , 五wǔ曰yuē 黑hēi 鍾zhōng , 隱yǐn 其qí 常cháng 。 五wǔ 聲shēng 既jì 調diào , 然rán 後hòu 作zuò 立lì 五wǔ 行xíng , 以yǐ 正zhèng 天tiān 時shí。 五wǔ 官guān 以yǐ 正zhèng 人rén 位wèi , 人rén 與yǔ 天tiān 調diào , 然rán 後hòu 天tiān 地dì 之zhī 美měi 生shēng 。 日rì 至zhì ,睹dǔ 甲jiǎ 子zi 木mù 行xíng 御yù , 天tiān 子zi 出chū 令lìng , 命mìng 左zuǒ 右yòu 士shì 師shī 內nèi 御yù , 總zǒng 別bié 列liè 爵jué, 論lùn 賢xián 不bù 肖xiào 士shì 吏lì , 賦fù 秘mì 賜cì 賞shǎng 於yú 四sì 境jìng 之zhī 內nèi , 發fā 故gù 粟sù 以yǐ 田tián 數shù。 出chū 國guó 衡héng , 順shùn 山shān 林lín , 禁jìn 民mín 斬zhǎn 木mù , 所suǒ 以yǐ 愛ài 草cǎo 木mù 也yě 。 然rán 則zé 在zài解jiě 而ér 凍dòng 釋shì , 草cǎo 木mù 區qū 萌méng , 贖shú 蟄zhé 蟲chóng 卵luǎn 菱líng , 春chūn 辟pì 勿wù 時shí , 苗miáo 足zú 本běn。 不bù 癘lì 雛chú 鷇kòu , 不bù 夭yāo 麑ní ● , 毋wú 傅fù 速sù 。 亡wáng 傷shāng 繈qiǎng 褓bǎo , 時shí 則zé 不bù 凋diāo。 七qī 十shí 二èr 日rì 而ér 畢bì , 睹dǔ 丙bǐng 子zi , 火huǒ 行xíng 御yù , 天tiān 子zi 出chū 令lìng , 命mìng 行xíng 人rén內nèi 御yù 。 令lìng 掘jué 溝gōu 澮huì 津jīn 舊jiù 塗tú , 發fā 臧zāng 任rèn 君jūn 賜cì 賞shǎng , 君jūn 子zi 修xiū 游yóu 馳chí 以yǐ發fā 地dì 氣qì , 出chū 皮pí 幣bì , 命mìng 行xíng 人rén 修xiū 春chūn 秋qiū 之zhī 禮lǐ 於yú 天tiān 下xià , 諸zhū 侯hóu 通tōng ,天tiān 下xià 遇yù 者zhě 兼jiān 和hé 。 然rán 則zé 天tiān 無wú 疾jí 風fēng , 草cǎo 木mù 發fā 奮fèn , 鬱yù 氣qì 息xī 。 民mín不bù 疾jí 而ér 榮róng 華huá 蕃fān 。 七qī 十shí 二èr 日rì 而ér 畢bì , 睹dǔ 戊wù 子zi , 土tǔ 行xíng 御yù , 天tiān 子zi出chū 令lìng , 命mìng 左zuǒ 右yòu 司sī 徒tú 內nèi 御yù , 不bù 誅zhū 不bù 貞zhēn , 農nóng 事shì 為wèi 敬jìng 。 大dà 揚yáng 惠huì言yán , 寬kuān 死sǐ 刑xíng , 緩huǎn 罪zuì 人rén 。 出chū 國guó 司sī 徒tú 令lìng , 命mìng 順shùn 民mín 之zhī 功gōng 力lì 以yǐ 養yǎng五wǔ 穀gǔ , 君jūn 子zi 之zhī 靜jìng 居jū , 而ér 農nóng 夫fū 修xiū 其qí 功gōng 力lì 極jí 。 然rán 則zé 天tiān 為wèi 粵yuè 宛wǎn。 草cǎo 木mù 養yǎng 長zhǎng , 五wǔ 穀gǔ 蕃fān 實shí 秀xiù 大dà 。 六liù 畜chù 犧xī 牲shēng 具jù 。 民mín 足zú 財cái , 國guó富fù , 上shàng 下xià 親qīn , 諸zhū 侯hóu 和hé 。 七qī 十shí 二èr 日rì 而ér 畢bì , 睹dǔ 庚gēng 子zi , 金jīn 行xíng 御yù, 天tiān 子zi 出chū 令lìng , 命mìng 祝zhù 宗zōng 選xuǎn 禽qín 獸shòu 之zhī 禁jìn , 五wǔ 穀gǔ 之zhī 先xiān 熟shú 者zhě , 而ér 薦jiàn之zhī 祖zǔ 廟miào 與yǔ 五wǔ 祀sì , 鬼guǐ 神shén 饗xiǎng 其qí 氣qì 焉yān , 君jūn 子zi 食shí 其qí 味wèi 焉yān 。 然rán 則zé 涼liáng風fēng 至zhì , 白bái 露lù 下xià , 天tiān 子zi 出chū 令lìng , 命mìng 左zuǒ 右yòu 司sī 馬mǎ , 衍yǎn 組zǔ 甲jiǎ 厲lì 兵bīng ,合hé 什shén 為wèi 伍wǔ 以yǐ 修xiū 於yú 四sì 境jìng 之zhī 內nèi 。 諛yú 然rán 告gào 民mín 有yǒu 事shì , 所suǒ 以yǐ 待dài 天tiān 地dì之zhī 殺shā 斂liǎn 也yě 。 然rán 則zé 晝zhòu 炙zhì 陽yáng , 夕xī 下xià 露lù , 地dì 競jìng 環huán , 五wǔ 穀gǔ 鄰lín 熟shú 。草cǎo 木mù 茂mào 實shí , 歲suì 農nóng 豐fēng , 年nián 大dà 茂mào 。 七qī 十shí 二èr 日rì 而ér 畢bì , 睹dǔ 壬rén 子zi ,水shuǐ 行xíng 御yù , 天tiān 子zi 出chū 令lìng , 命mìng 左zuǒ 右yòu 使shǐ 人rén 內nèi 御yù 御yù 其qí 氣qì , 足zú 則zé 發fā 而ér止zhǐ , 其qí 氣qì 不bù 足zú , 則zé 發fā 撊xiàn 瀆dú 盜dào 賊zéi , 數shù 劋jiǎo 竹zhú 箭jiàn , 伐fá 檀tán 柘zhè , 令lìng民mín 出chū 獵liè 禽qín 獸shòu , 不bù 釋shì 巨jù 少shǎo 而ér 殺shā 之zhī , 所suǒ 以yǐ 貴guì 天tiān 地dì 之zhī 所suǒ 閉bì 藏cáng 也yě。 然rán 則zé 羽yǔ 卵luǎn 者zhě 不bù 段duàn , 毛máo 胎tāi 者zhě 不bù ● , ● 婦fù 不bù 銷xiāo 棄qì , 草cǎo 木mù 根gēn本běn 美měi 。 七qī 十shí 二èr 日rì 而ér 畢bì , 睹dǔ 甲jiǎ 子zi , 木mù 行xíng 御yù , 天tiān 子zi 不bù 賦fù , 不bù賜cì 賞shǎng , 而ér 大dà 斬zhǎn 伐fá 傷shāng 。 君jūn 危wēi , 不bù 殺shā , 太tài 子zi 危wēi , 家jiā 人rén 夫fū 人rén 死sǐ, 不bù 然rán , 則zé 長zhǎng 子zi 死sǐ 。 七qī 十shí 二èr 日rì 而ér 畢bì , 睹dǔ 丙bǐng 子zi , 火huǒ 行xíng 御yù ,天tiān 子zi 敬jìng 行xíng 急jí 政zhèng , 旱hàn 札zhá 苗miáo 死sǐ 民mín 厲lì 。 七qī 十shí 二èr 日rì 而ér 畢bì , 睹dǔ 戊wù 子zi, 土tǔ 行xíng 御yù , 天tiān 子zi 修xiū 宮gōng 室shì , 築zhù 臺tái 榭xiè , 君jūn 危wēi , 外wài 築zhù 城chéng 郭guō , 臣chén死sǐ 。 七qī 十shí 二èr 日rì 而ér 畢bì , 睹dǔ 庚gēng 子zi , 金jīn 行xíng 御yù , 天tiān 子zi 攻gōng 山shān 擊jī 石shí ,有yǒu 兵bīng 作zuò 戰zhàn 而ér 敗bài 士shì 死sǐ , 喪sàng 執zhí 政zhèng 。 七qī 十shí 二èr 日rì 而ér 畢bì , 睹dǔ 壬rén 子zi ,水shuǐ 行xíng 御yù , 天tiān 子zi 決jué 塞sāi 動dòng 大dà 水shuǐ , 王wáng 后hòu 夫fū 人rén 薨hōng ; 不bù 然rán , 則zé 羽yǔ 卵luǎn者zhě 段duàn , 毛máo 胎tāi 者zhě ● , ● 婦fù 銷xiāo 棄qì , 草cǎo 木mù 根gēn 本běn 不bù 美měi , 七qī 十shí 二èr 日rì而ér 畢bì 也yě 。

  勢shì 第dì 四sì 十shí 二èr

    戰zhàn 而ér 懼jù 水shuǐ , 此cǐ 謂wèi 澹dàn 滅miè 小xiǎo 事shì 不bù 從cóng , 大dà 事shì 不bù 吉jí 。 戰zhàn 而ér懼jù 險xiǎn , 此cǐ 謂wèi 迷mí 中zhōng

, 分fēn 其qí 師shī 眾zhòng , 人rén 既jì 迷mí 芒máng , 必bì 其qí 將jiāng 亡wáng 之zhī 道dào 。 動dòng 靜jìng 者zhě 比bǐ 於yú死sǐ , 動dòng 作zuò 者zhě 比bǐ 於yú

醜chǒu , 動dòng 信xìn 者zhě 比bǐ 於yú 距jù , 動dòng 詘qū 者zhě 比bǐ 於yú 避bì 。 夫fū 靜jìng 與yǔ 作zuò , 時shí 以yǐ為wèi 主zhǔ 人rén , 時shí 以yǐ 為wèi

客kè , 貴guì 得dé 度dù 。 知zhī 靜jìng 之zhī 修xiū , 居jū 而ér 自zì 利lì 。 知zhī 作zuò 之zhī 從cóng , 每měi 動dòng有yǒu 功gōng 。 故gù 曰yuē 無wú 為wèi

者zhě 帝dì , 其qí 此cǐ 之zhī 謂wèi 矣yǐ 。 逆nì 節jié 萌méng 生shēng , 天tiān 地dì 未wèi 形xíng 。 先xiān 為wèi 之zhī 政zhèng, 其qí 事shì 乃nǎi 不bù 成chéng ,

繆móu 受shòu 其qí 刑xíng 。 天tiān 因yīn 人rén , 聖shèng 人rén 因yīn 天tiān 天tiān 時shí 不bù 作zuò , 勿wù 為wèi 客kè , 人rén事shì 不bù 起qǐ , 勿wù 為wèi 始shǐ

。 慕mù 和hé 其qí 眾zhòng , 以yǐ 修xiū 天tiān 地dì 之zhī 從cóng 。 人rén 先xiān 生shēng 之zhī , 天tiān 地dì 刑xíng 之zhī 。聖shèng 人rén 成chéng 之zhī , 則zé 與yǔ

天tiān 同tóng 極jí 。 正zhèng 靜jìng 不bù 爭zhēng , 動dòng 作zuò 不bù 貳èr 。 素sù 質zhì 不bù 留liú , 與yǔ 地dì 同tóng 極jí。 未wèi 得dé 天tiān 極jí , 則zé

隱yǐn 於yú 德dé 。 已yǐ 得dé 天tiān 極jí , 則zé 致zhì 其qí 力lì 。 既jì 成chéng 其qí 功gōng , 順shùn 守shǒu 其qí 從cóng, 人rén 不bù 能néng 代dài 。 成chéng

功gōng 之zhī 道dào , 嬴yíng 縮suō 為wèi 寶bǎo 。 毋wú 亡wáng 天tiān 極jí , 究jiū 數shù 而ér 止zhǐ 。 事shì 若ruò 未wèi 成chéng, 毋wú 改gǎi 其qí 形xíng , 毋wú

失shī 其qí 始shǐ 。 靜jìng 民mín 觀guān 時shí , 待dài 令lìng 而ér 起qǐ 。 故gù 曰yuē : 修xiū 陰yīn 陽yáng 之zhī 從cóng ,而ér 道dào 天tiān 地dì 之zhī 常cháng 。

嬴yíng 嬴yíng 縮suō 縮suō , 因yīn 而ér 為wèi 當dāng 。 死sǐ 死sǐ 生shēng 生shēng , 因yīn 天tiān 地dì 之zhī 形xíng , 天tiān 地dì之zhī 形xíng , 聖shèng 人rén 成chéng 之zhī

。 小xiǎo 取qǔ 者zhě 小xiǎo 利lì , 大dà 取qǔ 者zhě 大dà 利lì , 盡jǐn 行xíng 之zhī 者zhě 有yǒu 天tiān 下xià , 故gù 賢xián者zhě 誠chéng 信xìn 以yǐ 仁rén 之zhī ,

慈cí 惠huì 以yǐ 愛ài 之zhī , 端duān 政zhèng 象xiàng , 不bù 敢gǎn 以yǐ 先xiān 人rén 。 中zhōng 靜jìng 不bù 留liú 裕yù 德dé 無wú求qiú 。 形xíng 於yú 女nǚ 色sè ,

其qí 所suǒ 處chù 者zhě 柔róu 。 安ān 靜jìng 樂lè 行xíng , 德dé 而ér 不bù 爭zhēng 。 以yǐ 待dài 天tiān 下xià 之zhī 濆fén 作zuò也yě 。 故gù 賢xián 者zhě 安ān 徐xú

正zhèng 靜jìng , 柔róu 節jié 先xiān 定dìng 。 行xíng 於yú 不bù 敢gǎn , 而ér 立lì 於yú 不bù 能néng , 守shǒu 弱ruò 節jié 而ér堅jiān 處chù 之zhī 。 故gù 不bù 犯fàn 天tiān 時shí , 不bù 亂luàn 民mín 功gōng 。 秉bǐng 時shí 養yǎng 人rén 。 先xiān 德dé 後hòu 刑xíng。 順shùn 於yú 天tiān , 微wēi 度dù 人rén 。 善shàn 周zhōu 者zhě , 明míng 不bù 能néng 見jiàn 也yě 。 善shàn 明míng 者zhě , 周zhōu不bù 能néng 蔽bì 也yě 。 大dà 明míng 勝shèng 大dà 周zhōu , 則zé 民mín 無wú 大dà 周zhōu 也yě 。 大dà 周zhōu 勝shèng 大dà 明míng ,則zé 民mín 無wú 大dà 明míng 也yě 。 大dà 周zhōu 之zhī 先xiān , 可kě 以yǐ 奮fèn 信xìn 。 大dà 明míng 之zhī 祖zǔ , 可kě 以yǐ代dài 天tiān 下xià , 索suǒ 而ér 不bù 得dé , 求qiú 之zhī 招zhāo 搖yáo 之zhī 下xià 。 獸shòu 厭yàn 走zǒu 而ér 有yǒu 伏fú 網wǎng 罟gǔ一yī 偃yǎn 一yī 側cè , 不bù 然rán 不bù 得dé , 大dà 文wén 三sān 曾céng , 而ér 貴guì 義yì 與yǔ 德dé 。 大dà 武wǔ 三sān曾céng , 而ér 偃yǎn 武wǔ 與yǔ 力lì 。

  正zhèng 第dì 四sì 十shí 三sān

    制zhì 斷duàn 五wǔ 刑xíng , 各gè 當dāng 其qí 名míng 。 罪zuì 人rén 不bù 怨yuàn , 善shàn 人rén 不bù 驚jīng 曰yuē 刑xíng正zhèng 之zhī , 服fú 之zhī 、 勝shèng

之zhī 、 飾shì 之zhī 、 必bì 嚴yán 其qí 令lìng , 而ér 民mín 則zé 之zhī , 曰yuē 政zhèng 。 如rú 四sì 時shí 之zhī 不bù貣tè , 如rú 星xīng 辰chén 之zhī 不bù

變biàn , 如rú 宵xiāo 如rú 晝zhòu , 如rú 陰yīn 如rú 陽yáng , 如rú 日rì 月yuè 之zhī 明míng , 曰yuē 法fǎ 。 愛ài 之zhī生shēng 之zhī , 養yǎng 之zhī 成chéng 之zhī

, 利lì 民mín 不bù 德dé , 天tiān 下xià 親qīn 之zhī , 曰yuē 德dé 。 無wú 德dé 無wú 怨yuàn , 無wú 好hǎo 無wú 惡è, 萬wàn 物wù 崇chóng 一yī , 陰yīn

陽yáng 同tóng 度dù , 曰yuē 道dào 。 刑xíng 以yǐ 獘bì 之zhī , 政zhèng 以yǐ 命mìng 之zhī , 法fǎ 以yǐ 遏è 之zhī , 德dé以yǐ 養yǎng 之zhī 。 道dào 以yǐ 明míng

之zhī 刑xíng 以yǐ 獘bì 之zhī , 毋wú 失shī 民mín 命mìng 。 令lìng 之zhī 以yǐ 終zhōng 其qí 欲yù , 明míng 之zhī 毋wú 徑jìng 。遏è 之zhī 以yǐ 絕jué 其qí 志zhì 意yì

, 毋wú 使shǐ 民mín 幸xìng 。 養yǎng 之zhī 以yǐ 化huà 其qí 惡è , 必bì 自zì 身shēn 始shǐ , 明míng 之zhī 以yǐ 察chá 其qí生shēng , 必bì 修xiū 其qí 理lǐ 。

致zhì 刑xíng 其qí 民mín , 庸yōng 心xīn 以yǐ 蔽bì , 致zhì 政zhèng 其qí 民mín , 服fú 信xìn 以yǐ 聽tīng 。 致zhì 德dé 其qí民mín , 和hé 平píng 以yǐ 靜jìng 。

致zhì 道dào 其qí 民mín , 付fù 而ér 不bù 爭zhēng 。 罪zuì 人rén 當dāng 名míng 曰yuē 刑xíng , 出chū 令lìng 時shí 當dāng 曰yuē 政zhèng, 當dāng 故gù 不bù 改gǎi 曰yuē 法fǎ

愛ài 民mín 無wú 私sī 曰yuē 德dé 。 會huì 民mín 所suǒ 聚jù 曰yuē 道dào 立lì 常cháng 行xíng 政zhèng , 能néng 服fú 信xìn 乎hū ?中zhōng 和hé 慎shèn 敬jìng , 能néng 日rì

新xīn 乎hū ? 正zhèng 衡héng 一yī 靜jìng , 能néng 守shǒu 慎shèn 乎hū ? 廢fèi 私sī 立lì 公gōng , 能néng 舉jǔ 人rén 乎hū ?臨lín 政zhèng 官guān 民mín 。 能néng 後hòu

其qí 身shēn 乎hū ? 能néng 服fú 信xìn 政zhèng , 此cǐ 謂wèi 正zhèng 紀jì 。 能néng 服fú 日rì 新xīn , 此cǐ 謂wèi 行xíng 理lǐ。 守shǒu 慎shèn 正zhèng 名míng , 偽wěi

軸zhóu 自zì 止zhǐ 。 舉jǔ 人rén 無wú 私sī , 臣chén 德dé 咸xián 道dào 。 能néng 後hòu 其qí 身shēn , 上shàng 佐zuǒ 天tiān 子zi。

  九jiǔ 變biàn 第dì 四sì 十shí 四sì

    凡fán 民mín 之zhī 所suǒ 以yǐ 守shǒu 戰zhàn 至zhì 死sǐ 而ér 不bù 德dé 其qí 上shàng 者zhě 。 有yǒu 數shù 以yǐ 至zhì 焉yān曰yuē : 大dà 者zhě , 親qīn 戚qī

墳fén 墓mù 之zhī 所suǒ 在zài 也yě ; 田tián 宅zhái 富fù 厚hòu 足zú 居jū 也yě 。 不bù 然rán , 則zé 州zhōu 縣xiàn 鄉xiāng 黨dǎng與yǔ 宗zōng 族zú 足zú 懷huái 樂lè 也yě

。 不bù 然rán , 則zé 上shàng 之zhī 教jiào 訓xùn 習xí 俗sú 慈cí 愛ài 之zhī 於yú 民mín 也yě 厚hòu , 無wú 所suǒ 往wǎng 而ér得dé 之zhī 。 不bù 然rán , 則zé

山shān 林lín 澤zé 谷gǔ 之zhī 利lì 足zú 生shēng 也yě 。 不bù 然rán , 則zé 地dì 形xíng 險xiǎn 阻zǔ , 易yì 守shǒu 而ér 難nán攻gōng 也yě 。 不bù 然rán , 則zé

罰fá 嚴yán 而ér 可kě 畏wèi 也yě 。 不bù 然rán , 則zé 賞shǎng 明míng 而ér 足zú 勸quàn 也yě 。 不bù 然rán , 則zé 有yǒu深shēn 怨yuàn 於yú 敵dí 人rén 也yě 。

不bù 然rán , 則zé 有yǒu 厚hòu 功gōng 於yú 上shàng 也yě , 此cǐ 民mín 之zhī 所suǒ 以yǐ 守shǒu 戰zhàn 至zhì 死sǐ 而ér 不bù 德dé其qí 上shàng 者zhě 也yě 。 今jīn 恃shì

不bù 信xìn 之zhī 人rén , 而ér 求qiú 以yǐ 智zhì 用yòng 。 不bù 守shǒu 之zhī 民mín , 而ér 欲yù 以yǐ 固gù , 將jiāng 不bù戰zhàn 之zhī 卒zú , 而ér 幸xìng 以yǐ

勝shèng , 此cǐ 兵bīng 之zhī 三sān 闇àn 也yě 。

  任rèn 法fǎ 第dì 四sì 十shí 五wǔ

    聖shèng 君jūn 任rèn 法fǎ 而ér 不bù 任rèn 智zhì , 任rèn 數shù 而ér 不bù 任rèn 說shuō , 任rèn 公gōng 而ér 不bù 任rèn私sī , 任rèn 大dà 道dào 而ér 不bù

任rèn 小xiǎo 物wù , 然rán 後hòu 身shēn 佚yì 而ér 天tiān 下xià 治zhì , 失shī 君jūn 則zé 不bù 然rán , 舍shě 法fǎ 而ér 任rèn智zhì , 故gù 民mín 舍shě 事shì 而ér

好hǎo 譽yù 。 舍shě 數shù 而ér 任rèn 說shuō , 故gù 民mín 舍shě 實shí 而ér 好hǎo 言yán 。 舍shě 公gōng 而ér 好hǎo 私sī ,故gù 民mín 離lí 法fǎ 而ér 妄wàng 行xíng

。 舍shě 大dà 道dào 而ér 任rèn 小xiǎo 物wù , 故gù 上shàng 勞láo 煩fán , 百bǎi 姓xìng 迷mí 惑huò , 而ér 國guó 家jiā 不bù治zhì 。 聖shèng 君jūn 則zé 不bù 然rán

, 守shǒu 道dào 要yào , 處chù 佚yì 樂lè , 馳chí 騁chěng 弋yì 獵liè , 鐘zhōng 鼓gǔ 竽yú 瑟sè , 宮gōng 中zhōng 之zhī 樂lè, 無wú 禁jìn 圉yǔ 也yě , 不bù

思sī 不bù 慮lǜ , 不bù 憂yōu 不bù 圖tú , 利lì 身shēn 體tǐ , 便biàn 形xíng 軀qū , 養yǎng 壽shòu 命mìng , 垂chuí 拱gǒng而ér 天tiān 下xià 治zhì 。 是shì 故gù

人rén 主zhǔ 有yǒu 能néng 用yòng 其qí 道dào 者zhě 不bù 事shì 心xīn , 不bù 勞láo 意yì , 不bù 動dòng 力lì , 而ér 土tǔ 地dì自zì 辟pì , 囷qūn 倉cāng 自zì 實shí

, 蓄xù 積jī 自zì 多duō , 甲jiǎ 兵bīng 自zì 彊jiàng , 群qún 臣chén 無wú 軸zhóu 偽wěi , 百bǎi 官guān 無wú 姦jiān 邪xié ,奇qí 術shù 技jì 藝yì 之zhī 人rén ,

莫mò 敢gǎn 高gāo 言yán 孟mèng 行xíng , 以yǐ 過guò 其qí 情qíng , 以yǐ 遇yù 其qí 主zhǔ 矣yǐ 。 昔xī 者zhě 堯yáo 之zhī 治zhì天tiān 下xià 也yě , 猶yóu 埴zhí 之zhī

在zài 埏shān 也yě 。 唯wéi 陶táo 之zhī 所suǒ 以yǐ 為wèi 。 猶yóu 金jīn 之zhī 在zài 罏lú , 恣zì 冶yě 之zhī 所suǒ 以yǐ 鑄zhù。 其qí 民mín 引yǐn 之zhī 而ér 來lái

, 推tuī 之zhī 而ér 往wǎng , 使shǐ 之zhī 而ér 成chéng , 禁jìn 之zhī 而ér 止zhǐ , 故gù 堯yáo 之zhī 治zhì 也yě , 善shàn明míng 法fǎ 禁jìn 之zhī 令lìng 而ér 已yǐ

矣yǐ 。 黃huáng 帝dì 之zhī 治zhì 天tiān 下xià 也yě , 其qí 民mín 不bù 引yǐn 而ér 來lái , 不bù 推tuī 而ér 往wǎng , 不bù使shǐ 而ér 成chéng , 不bù 禁jìn 而ér

止zhǐ 。 故gù 黃huáng 帝dì 之zhī 治zhì 也yě , 置zhì 法fǎ 而ér 不bù 變biàn , 使shǐ 民mín 安ān 其qí 法fǎ 者zhě 也yě ,所suǒ 謂wèi 仁rén 義yì 禮lǐ 樂lè 者zhě

皆jiē 出chū 於yú 法fǎ , 此cǐ 先xiān 聖shèng 之zhī 所suǒ 以yǐ 一yī 民mín 者zhě 也yě 。 周zhōu 書shū 曰yuē : 國guó 法fǎ 不bù一yī , 則zé 有yǒu 國guó 者zhě 不bù

祥xiáng 。 民mín 不bù 道dào 法fǎ 則zé 不bù 祥xiáng 國guó 更gèng 立lì 法fǎ 以yǐ 典diǎn 民mín 則zé 祥xiáng , 群qún 臣chén 不bù 用yòng禮lǐ 義yì 教jiào 訓xùn 則zé 不bù 祥xiáng

。 百bǎi 官guān 服fú 事shì 者zhě 離lí 法fǎ 而ér 治zhì 則zé 不bù 祥xiáng 。 故gù 曰yuē : 法fǎ 者zhě , 不bù 可kě 恆héng也yě 。 存cún 亡wáng 治zhì 亂luàn 之zhī

所suǒ 從cóng 出chū , 聖shèng 君jūn 所suǒ 以yǐ 為wèi 天tiān 下xià 大dà 儀yí 也yě 。 君jūn 臣chén 上shàng 下xià 貴guì 賤jiàn 皆jiē 發fā焉yān , 故gù 曰yuē : 法fǎ 古gǔ 之zhī 法fǎ 也yě 。 世shì 無wú 請qǐng 謁yè 任rèn 舉jǔ 之zhī 人rén , 無wú 間jiān 識shí 博bó學xué 辯biàn 說shuō 之zhī 士shì , 無wú 偉wěi 服fú , 無wú 奇qí 行xíng , 皆jiē 囊náng 於yú 法fǎ 以yǐ 事shì 其qí 主zhǔ 。 故gù明míng 王wáng 之zhī 所suǒ 恆héng 者zhě 二èr : 一yī 曰yuē 明míng 法fǎ 而ér 固gù 守shǒu 之zhī 。 二èr 曰yuē 禁jìn 民mín 私sī 而ér 收shōu使shǐ 之zhī , 此cǐ 二èr 者zhě , 主zhǔ 之zhī 所suǒ 恆héng 也yě 。 夫fū 法fǎ 者zhě , 上shàng 之zhī 所suǒ 以yǐ 一yī 民mín 使shǐ下xià 也yě 。 私sī 者zhě , 下xià 之zhī 所suǒ 以yǐ 侵qīn 法fǎ 亂luàn 主zhǔ 也yě ; 故gù 聖shèng 君jūn 置zhì 儀yí 設shè 法fǎ 而ér固gù 守shǒu 之zhī , 然rán 故gù 諶chén 杵chǔ 習xí 士shì , 聞wén 識shí 博bó 學xué 之zhī 人rén 不bù 可kě 亂luàn 也yě 。 眾zhòng 彊jiàng富fù 貴guì 私sī 勇yǒng 者zhě 不bù 能néng 侵qīn 也yě , 信xìn 近jìn 親qīn 愛ài 者zhě 不bù 能néng 離lí 也yě , 珍zhēn 怪guài 奇qí 物wù不bù 能néng 惑huò 也yě , 萬wàn 物wù 百bǎi 事shì 非fēi 在zài 法fǎ 之zhī 中zhōng 者zhě 不bù 能néng 動dòng 也yě ; 故gù 法fǎ 者zhě 天tiān下xià 之zhī 至zhì 道dào 也yě , 聖shèng 君jūn 之zhī 實shí 用yòng 也yě 。 今jīn 天tiān 下xià 則zé 不bù 然rán , 皆jiē 有yǒu 善shàn 法fǎ而ér 不bù 能néng 守shǒu 也yě , 然rán 故gù 諶chén 杵chǔ 習xí 士shì , 聞wén 識shí 博bó 學xué 之zhī 士shì , 能néng 以yǐ 其qí 智zhì亂luàn 法fǎ 惑huò 上shàng , 眾zhòng 彊jiàng 富fù 貴guì 私sī 勇yǒng 者zhě , 能néng 以yǐ 其qí 威wēi 犯fàn 法fǎ 侵qīn 陵líng ; 鄰lín 國guó諸zhū 侯hóu 能néng 以yǐ 其qí 權quán 置zhì 子zi 立lì 相xiāng ; 大dà 臣chén 能néng 以yǐ 其qí 私sī 附fù 百bǎi 姓xìng , 翦jiǎn 公gōng 財cái以yǐ 祿lù 私sī 士shì , 凡fán 如rú 是shì 而ér 求qiú 法fǎ 之zhī 行xíng , 國guó 之zhī 治zhì , 不bù 可kě 得dé 也yě 。 聖shèng君jūn 則zé 不bù 然rán , 卿qīng 相xiāng 不bù 得dé 翦jiǎn 其qí 私sī , 群qún 臣chén 不bù 得dé 辟pì 其qí 所suǒ 親qīn 愛ài 。 聖shèng君jūn 亦yì 明míng 其qí 法fǎ 而ér 固gù 守shǒu 之zhī , 群qún 臣chén 修xiū 通tōng 輻fú 湊còu 以yǐ 事shì 其qí 主zhǔ , 百bǎi 姓xìng 輯jí睦mù 聽tīng 令lìng 道dào 法fǎ 以yǐ 從cóng 其qí 事shì 故gù 曰yuē : 有yǒu 生shēng 法fǎ , 有yǒu 守shǒu 法fǎ , 有yǒu 法fǎ 於yú 法fǎ。 夫fū 生shēng 法fǎ 者zhě 君jūn 也yě , 守shǒu 法fǎ 者zhě 臣chén 也yě , 法fǎ 於yú 法fǎ 者zhě 民mín 也yě , 君jūn 臣chén 上shàng下xià 貴guì 賤jiàn 皆jiē 從cóng 法fǎ , 此cǐ 謂wèi 為wèi 大dà 治zhì ; 故gù 主zhǔ 有yǒu 三sān 術shù 。 夫fū 愛ài 人rén 不bù 私sī賞shǎng 也yě , 惡è 人rén 不bù 私sī 罰fá 也yě , 置zhì 儀yí 設shè 法fǎ 以yǐ 度dù 量liàng 斷duàn 者zhě , 上shàng 主zhǔ 也yě 。愛ài 人rén 而ér 私sī 賞shǎng 之zhī , 惡è 人rén 而ér 私sī 罰fá 之zhī 。 倍bèi 大dà 臣chén , 離lí 左zuǒ 右yòu , 專zhuān 以yǐ其qí 心xīn 斷duàn 者zhě , 中zhōng 主zhǔ 也yě 。 臣chén 有yǒu 所suǒ 愛ài 而ér 為wèi 私sī 賞shǎng 之zhī , 有yǒu 所suǒ 惡è 而ér 為wèi私sī 罰fá 之zhī , 倍bèi 其qí 公gōng 法fǎ , 損sǔn 其qí 正zhèng 心xīn , 專zhuān 聽tīng 其qí 大dà 臣chén 者zhě , 危wēi 主zhǔ 也yě。 故gù 為wèi 人rén 主zhǔ 者zhě , 不bù 重zhòng 愛ài 人rén , 不bù 重zhòng 惡è 人rén , 重zhòng 愛ài 曰yuē 失shī 德dé , 重zhòng惡è 曰yuē 失shī 威wēi , 威wēi 德dé 皆jiē 失shī , 則zé 主zhǔ 危wēi 也yě 。 故gù 明míng 王wáng 之zhī 所suǒ 操cāo 者zhě 六liù :生shēng 之zhī 殺shā 之zhī , 富fù 之zhī 貧pín 之zhī , 貴guì 之zhī 賤jiàn 之zhī ; 此cǐ 六liù 柄bǐng 者zhě , 主zhǔ 之zhī 所suǒ 操cāo也yě 。 主zhǔ 之zhī 所suǒ 處chù 者zhě 四sì : 一yī 曰yuē 文wén 、 二èr 曰yuē 武wǔ 、 三sān 曰yuē 威wēi 、 四sì 曰yuē 德dé, 此cǐ 四sì 位wèi 者zhě , 主zhǔ 之zhī 所suǒ 處chù 也yě 。 藉jí 人rén 以yǐ 其qí 所suǒ 操cāo , 命mìng 曰yuē 奪duó 柄bǐng 。藉jí 人rén 以yǐ 其qí 所suǒ 處chù , 命mìng 曰yuē 失shī 位wèi ; 奪duó 柄bǐng 失shī 位wèi , 而ér 求qiú 令lìng 之zhī 行xíng , 不bù可kě 得dé 也yě 。 法fǎ 不bù 平píng , 令lìng 不bù 全quán , 是shì 亦yì 奪duó 柄bǐng 失shī 位wèi 之zhī 道dào 也yě ; 故gù 有yǒu為wèi 枉wǎng 法fǎ , 有yǒu 為wèi 毀huǐ 令lìng , 此cǐ 聖shèng 君jūn 之zhī 所suǒ 以yǐ 自zì 禁jìn 也yě 。 故gù 貴guì 不bù 能néng 威wēi, 富fù 不bù 能néng 祿lù , 賤jiàn 不bù 能néng 事shì , 近jìn 不bù 能néng 親qīn , 美měi 不bù 能néng 淫yín 也yě 。 植zhí 固gù而ér 不bù 動dòng , 奇qí 邪xié 乃nǎi 恐kǒng 。 奇qí 革gé 而ér 邪xié 化huà , 令lìng 往wǎng 而ér 民mín 移yí 。 故gù 聖shèng 君jūn失shī 度dù 量liàng , 置zhì 儀yí 法fǎ , 如rú 天tiān 地dì 之zhī 堅jiān , 如rú 列liè 星xīng 之zhī 固gù , 如rú 日rì 月yuè 之zhī明míng , 如rú 四sì 時shí 之zhī 信xìn , 然rán 故gù 令lìng 往wǎng 而ér 民mín 從cóng 之zhī , 而ér 失shī 君jūn 則zé 不bù 然rán ,法fǎ 立lì 而ér 還hái 廢fèi 之zhī , 令lìng 出chū 而ér 後hòu 反fǎn 之zhī , 枉wǎng 法fǎ 而ér 從cóng 私sī , 毀huǐ 令lìng 而ér 不bù全quán , 是shì 貴guì 能néng 威wēi 之zhī , 富fù 能néng 祿lù 之zhī , 賤jiàn 能néng 事shì 之zhī , 近jìn 能néng 親qīn 之zhī , 美měi能néng 淫yín 之zhī 也yě , 此cǐ 五wǔ 者zhě , 不bù 禁jìn 於yú 身shēn , 是shì 以yǐ 群qún 臣chén 百bǎi 姓xìng , 人rén 挾xié 其qí私sī , 而ér 幸xìng 其qí 主zhǔ , 彼bǐ 幸xìng 而ér 得dé 之zhī , 則zé 主zhǔ 日rì 侵qīn 。 彼bǐ 幸xìng 而ér 不bù 得dé ,則zé 怨yuàn 日rì 產chǎn 。 夫fū 日rì 侵qīn 而ér 產chǎn 怨yuàn , 此cǐ 人rén 君jūn 之zhī 所suǒ 宜yí 慎shèn 也yě 。 凡fán 為wèi 主zhǔ而ér 不bù 得dé 用yòng 其qí 法fǎ , 不bù 能néng 適shì 其qí 意yì , 顧gù 臣chén 而ér 行xíng , 離lí 法fǎ 而ér 聽tīng 貴guì 臣chén, 此cǐ 所suǒ 謂wèi 貴guì 而ér 威wēi 之zhī 也yě 。 富fù 人rén 用yòng 金jīn 玉yù 事shì 主zhǔ 而ér 來lái 焉yān , 主zhǔ 離lí 法fǎ而ér 聽tīng 之zhī , 此cǐ 所suǒ 謂wèi 富fù 而ér 祿lù 之zhī 也yě 。 賤jiàn 人rén 以yǐ 服fú 約yuē 卑bēi 敬jìng 悲bēi 色sè 告gào 愬sù其qí 主zhǔ , 主zhǔ 因yīn 離lí 法fǎ 而ér 聽tīng 之zhī 。 此cǐ 所suǒ 謂wèi 賤jiàn 而ér 事shì 之zhī 也yě 。 近jìn 者zhě 以yǐ 偪bī近jìn 親qīn 愛ài 有yǒu 求qiú 其qí 主zhǔ , 主zhǔ 因yīn 離lí 法fǎ 而ér 聽tīng 之zhī , 此cǐ 謂wèi 近jìn 而ér 親qīn 之zhī 也yě 。美měi 者zhě 以yǐ 巧qiǎo 言yán 令lìng 色sè 請qǐng 其qí 主zhǔ , 主zhǔ 因yīn 離lí 法fǎ 而ér 聽tīng 之zhī , 此cǐ 所suǒ 謂wèi 美měi 而ér淫yín 之zhī 也yě 。 治zhì 世shì 則zé 不bù 然rán , 不bù 知zhī 親qīn 疏shū 遠yuǎn 近jìn 貴guì 賤jiàn 美měi 惡è , 以yǐ 度dù 量liàng斷duàn 之zhī , 其qí 殺shā 戮lù 人rén 者zhě 不bù 怨yuàn 也yě , 其qí 賞shǎng 賜cì 人rén 者zhě 不bù 德dé 也yě 。 以yǐ 法fǎ 制zhì行xíng 之zhī , 如rú 天tiān 地dì 之zhī 無wú 私sī 也yě , 是shì 以yǐ 官guān 無wú 私sī 論lùn , 士shì 無wú 私sī 議yì , 民mín無wú 私sī 說shuō , 皆jiē 虛xū 其qí 匈xiōng 以yǐ 聽tīng 於yú 上shàng 。 上shàng 以yǐ 公gōng 正zhèng 論lùn , 以yǐ 法fǎ 制zhì 斷duàn ,故gù 任rèn 天tiān 下xià 而ér 不bù 重zhòng 也yě 。 今jīn 亂luàn 君jūn 則zé 不bù 然rán , 有yǒu 私sī 視shì 也yě , 故gù 有yǒu 不bù見jiàn 也yě , 有yǒu 私sī 聽tīng 也yě , 故gù 有yǒu 不bù 聞wén 也yě , 有yǒu 私sī 慮lǜ 也yě , 故gù 有yǒu 不bù 知zhī 也yě。 夫fū 私sī 者zhě , 壅yōng 蔽bì 失shī 位wèi 之zhī 道dào 也yě , 上shàng 舍shě 公gōng 法fǎ 而ér 聽tīng 私sī 說shuō , 故gù 群qún臣chén 百bǎi 姓xìng 皆jiē 設shè 私sī 立lì 方fāng , 以yǐ 教jiào 於yú 國guó 。 群qún 黨dǎng 比bǐ 周zhōu , 以yǐ 立lì 其qí 私sī 。請qǐng 謁yè 任rèn 舉jǔ , 以yǐ 亂luàn 公gōng 法fǎ , 人rén 用yòng 其qí 心xīn , 以yǐ 幸xìng 於yú 上shàng , 上shàng 無wú 度dù 量liàng以yǐ 禁jìn 之zhī , 是shì 以yǐ 私sī 說shuō 日rì 益yì , 而ér 公gōng 法fǎ 日rì 損sǔn , 國guó 之zhī 不bù 治zhì , 從cóng 此cǐ產chǎn 矣yǐ 。 夫fū 君jūn 臣chén 者zhě , 天tiān 地dì 之zhī 位wèi 也yě 。 民mín 者zhě , 眾zhòng 物wù 之zhī 象xiàng 也yě , 各gè立lì 其qí 所suǒ 職zhí 以yǐ 待dài 君jūn 令lìng , 群qún 臣chén 百bǎi 姓xìng 安ān 得dé 各gè 用yòng 其qí 心xīn 而ér 立lì 私sī 乎hū 。故gù 遵zūn 主zhǔ 令lìng 而ér 行xíng 之zhī , 雖suī 有yǒu 傷shāng 敗bài 無wú 罰fá 。 非fēi 主zhǔ 令lìng 而ér 行xíng 之zhī , 雖suī 有yǒu功gōng 利lì , 罪zuì 死sǐ , 然rán 故gù 下xià 之zhī 事shì 上shàng 也yě , 如rú 響xiǎng 之zhī 應yīng 聲shēng 也yě , 臣chén 之zhī 事shì主zhǔ 也yě , 如rú 影yǐng 之zhī 從cóng 形xíng 也yě 。 故gù 上shàng 令lìng 而ér 下xià 應yīng , 主zhǔ 行xíng 而ér 臣chén 從cóng , 此cǐ治zhì 之zhī 道dào 也yě 。 夫fū 非fēi 主zhǔ 令lìng , 而ér 行xíng 有yǒu 功gōng 利lì , 因yīn 賞shǎng 之zhī , 是shì 教jiào 妄wàng 舉jǔ也yě 。 遵zūn 主zhǔ 令lìng 而ér 行xíng 之zhī , 有yǒu 傷shāng 敗bài 而ér 罰fá 之zhī , 是shì 使shǐ 民mín 慮lǜ 利lì 害hài 而ér 離lí法fǎ 也yě 。 群qún 臣chén 百bǎi 姓xìng 人rén 慮lǜ 利lì 害hài , 而ér 以yǐ 其qí 私sī 心xīn 舉jǔ 措cuò , 則zé 法fǎ 制zhì 毀huǐ而ér 令lìng 不bù 行xíng 矣yǐ 。

  明míng 法fǎ 第dì 四sì 十shí 六liù

    所suǒ 謂wèi 治zhì 國guó 者zhě , 主zhǔ 道dào 明míng 也yě 。 所suǒ 謂wèi 亂luàn 國guó 者zhě , 臣chén 術shù 勝shèng 也yě。 夫fū 尊zūn 君jūn 卑bēi 臣chén ,

非fēi 計jì 親qīn 也yě , 以yǐ 埶yì 勝shèng 也yě 。 百bǎi 官guān 識shí , 非fēi 惠huì 也yě , 刑xíng 罰fá 必bì 也yě 。故gù 君jūn 臣chén 共gòng 道dào 則zé 亂luàn

, 專zhuān 授shòu 則zé 失shī , 夫fū 國guó 有yǒu 四sì 亡wáng : 令lìng 求qiú 不bù 出chū , 謂wèi 之zhī 滅miè 。 出chū 而ér道dào 留liú , 謂wèi 之zhī 擁yōng 。

下xià 情qíng 求qiú 而ér 不bù 上shàng 通tōng , 謂wèi 之zhī 塞sāi 。 下xià 情qíng 上shàng 而ér 道dào 止zhǐ , 謂wèi 之zhī 侵qīn 。故gù 夫fū 滅miè 侵qīn 塞sāi 擁yōng 之zhī

所suǒ 生shēng , 從cóng 法fǎ 之zhī 不bù 立lì 也yě 。 是shì 故gù 先xiān 王wáng 之zhī 治zhì 國guó 也yě , 不bù 淫yín 意yì 於yú法fǎ 之zhī 外wài 。 不bù 為wèi 惠huì

於yú 法fǎ 之zhī 內nèi 也yě 。 動dòng 無wú 非fēi 法fǎ 者zhě , 所suǒ 以yǐ 禁jìn 過guò 而ér 外wài 私sī 也yě 。 威wēi 不bù兩liǎng 錯cuò , 政zhèng 不bù 二èr 門mén

, 以yǐ 法fǎ 治zhì 國guó , 則zé 舉jǔ 錯cuò 而ér 已yǐ 。 是shì 故gù 有yǒu 法fǎ 度dù 之zhī 制zhì 者zhě , 不bù 可kě巧qiǎo 以yǐ 軸zhóu 偽wěi ; 有yǒu 權quán

衡héng 之zhī 稱chēng 者zhě , 不bù 可kě 欺qī 以yǐ 輕qīng 重zhòng ; 有yǒu 尋xún 丈zhàng 之zhī 數shù 者zhě , 不bù 可kě 差chà 以yǐ長zhǎng 短duǎn ; 今jīn 主zhǔ 釋shì 法fǎ

以yǐ 譽yù 進jìn 能néng , 則zé 臣chén 離lí 上shàng 而ér 下xià 比bǐ 周zhōu 矣yǐ ; 以yǐ 黨dǎng 舉jǔ 官guān , 則zé 民mín 務wù交jiāo 而ér 不bù 求qiú 用yòng 矣yǐ ;

是shì 故gù 官guān 之zhī 失shī 其qí 治zhì 也yě , 是shì 主zhǔ 以yǐ 譽yù 為wèi 賞shǎng , 以yǐ 毀huǐ 為wèi 罰fá 也yě 。 然rán則zé 喜xǐ 賞shǎng 惡è 罰fá 之zhī 人rén

離lí 公gōng 道dào 而ér 行xíng 私sī 術shù 矣yǐ , 比bǐ 周zhōu 以yǐ 相xiāng 為wèi 匿nì , 是shì 忘wàng 主zhǔ ● 交jiāo 以yǐ 進jìn其qí 譽yù , 故gù 交jiāo 眾zhòng 者zhě

譽yù 多duō 。 外wài 內nèi 朋péng 黨dǎng , 雖suī 有yǒu 大dà 姦jiān , 其qí 蔽bì 主zhǔ 多duō 矣yǐ ; 是shì 以yǐ 忠zhōng 臣chén死sǐ 於yú 非fēi 罪zuì , 而ér 邪xié

臣chén 起qǐ 於yú 非fēi 功gōng , 所suǒ 死sǐ 者zhě 非fēi 罪zuì , 所suǒ 起qǐ 者zhě 非fēi 功gōng 也yě , 然rán 則zé 為wèi 人rén臣chén 者zhě 重zhòng 私sī 而ér 輕qīng 公gōng

矣yǐ 。 十shí 至zhì 私sī 人rén 之zhī 門mén , 不bù 一yī 至zhì 於yú 庭tíng 。 百bǎi 慮lǜ 其qí 家jiā , 不bù 一yī 圖tú國guó 。 屬shǔ 數shù 雖suī 眾zhòng ,

非fēi 以yǐ 尊zūn 君jūn 也yě 。 百bǎi 官guān 雖suī 具jù , 非fēi 以yǐ 任rèn 國guó 也yě 。 此cǐ 之zhī 謂wèi 國guó 無wú 人rén。 國guó 無wú 人rén 者zhě , 非fēi

朝cháo 臣chén 之zhī 衰shuāi 也yě , 家jiā 與yǔ 家jiā 務wù 於yú 相xiāng 益yì , 不bù 務wù 尊zūn 君jūn 也yě 。 大dà 臣chén 務wù相xiāng 貴guì 而ér 不bù 任rèn 國guó , 小xiǎo 臣chén 持chí 祿lù 養yǎng 交jiāo , 不bù 以yǐ 官guān 為wèi 事shì , 故gù 官guān 失shī 其qí能néng 。 是shì 故gù 先xiān 王wáng 之zhī 治zhì 國guó 也yě , 使shǐ 法fǎ 擇zé 人rén , 不bù 自zì 舉jǔ 也yě 。 使shǐ 法fǎ 量liàng功gōng , 不bù 自zì 度dù 也yě 。 故gù 能néng 匿nì 而ér 不bù 可kě 蔽bì , 敗bài 而ér 不bù 可kě 飾shì 也yě , 譽yù 者zhě不bù 能néng 進jìn , 而ér 誹fěi 者zhě 不bù 能néng 退tuì 也yě , 然rán 則zé 君jūn 臣chén 之zhī 間jiān 明míng 別bié , 明míng 別bié 則zé易yì 治zhì 也yě 。 主zhǔ 雖suī 不bù 身shēn 下xià 為wèi , 而ér 守shǒu 法fǎ 為wèi 之zhī 可kě 也yě 。

  正zhèng 世shì 第dì 四sì 十shí 七qī

    古gǔ 之zhī 欲yù 正zhèng 世shì 調diào 天tiān 下xià 者zhě 必bì 先xiān 觀guān 國guó 政zhèng , 料liào 事shì 務wù , 察chá 民mín俗sú , 本běn 治zhì 亂luàn 之zhī 所suǒ

生shēng , 知zhī 得dé 失shī 之zhī 所suǒ 在zài , 然rán 後hòu 從cóng 事shì 故gù 法fǎ 可kě 立lì 而ér 治zhì 可kě 行xíng 。 夫fū萬wàn 民mín 不bù 和hé , 國guó 家jiā

不bù 安ān , 失shī 非fēi 在zài 上shàng , 則zé 過guò 在zài 下xià 。 今jīn 使shǐ 人rén 君jūn 行xíng 逆nì 不bù 修xiū 道dào ,誅zhū 殺shā 不bù 以yǐ 理lǐ , 重zhòng

賦fù 斂liǎn , 竭jié 民mín 財cái , 急jí 使shǐ 令lìng , 罷bà 民mín 力lì 。 財cái 竭jié , 則zé 不bù 能néng 毋wú 侵qīn奪duó , 力lì 罷bà , 則zé 不bù

能néng 毋wú 墮duò 倪ní 。 民mín 已yǐ 侵qīn 奪duó 墮duò 倪ní , 因yīn 以yǐ 法fǎ 隨suí 而ér 誅zhū 之zhī , 則zé 是shì 誅zhū罰fá 重zhòng 而ér 亂luàn 愈yù 起qǐ 。

夫fū 民mín 勞láo 苦kǔ 困kùn 不bù 足zú , 則zé 簡jiǎn 禁jìn 而ér 輕qīng 罪zuì , 如rú 此cǐ , 則zé 失shī 在zài 上shàng ;失shī 在zài 上shàng , 而ér 上shàng 不bù

變biàn , 則zé 萬wàn 民mín 無wú 所suǒ 託tuō 其qí 命mìng ; 今jīn 人rén 主zhǔ 輕qīng 刑xíng 政zhèng , 寬kuān 百bǎi 姓xìng , 薄báo賦fù 斂liǎn , 緩huǎn 使shǐ 令lìng ,

然rán 民mín 猶yóu 淫yín 躁zào 行xíng 私sī , 而ér 不bù 從cóng 制zhì , 飾shì 智zhì 任rèn 軸zhóu , 負fù 力lì 而ér 爭zhēng ,則zé 是shì 過guò 在zài 下xià 。 過guò

在zài 下xià , 人rén 君jūn 不bù 廉lián 而ér 變biàn , 則zé 暴bào 人rén 不bù 勝shèng , 邪xié 亂luàn 不bù 止zhǐ ; 暴bào 人rén不bù 勝shèng , 邪xié 亂luàn 不bù 止zhǐ

, 則zé 君jūn 人rén 者zhě 勢shì 傷shāng , 而ér 威wēi 日rì 衰shuāi 矣yǐ 。 故gù 為wèi 人rén 君jūn 者zhě , 莫mò 貴guì 於yú勝shèng ; 所suǒ 謂wèi 勝shèng 者zhě ,

法fǎ 立lì 令lìng 行xíng 之zhī 謂wèi 勝shèng ; 法fǎ 立lì 令lìng 行xíng , 故gù 群qún 臣chén 奉fèng 法fǎ 守shǒu 職zhí 。 百bǎi 官guān有yǒu 常cháng , 法fǎ 不bù 繁fán 匿nì

, 萬wàn 民mín 敦dūn 愨què , 反fǎn 本běn 而ér 儉jiǎn 力lì 。 故gù 賞shǎng 必bì 足zú 以yǐ 使shǐ , 威wēi 必bì 足zú 以yǐ勝shèng , 然rán 後hòu 下xià 從cóng ;

故gù 古gǔ 之zhī 所suǒ 謂wèi 明míng 君jūn 者zhě , 非fēi 一yī 君jūn 也yě , 其qí 設shè 賞shǎng 有yǒu 薄báo 有yǒu 厚hòu , 其qí立lì 禁jìn 有yǒu 輕qīng 有yǒu 重zhòng ,

跡jī 行xíng 不bù 必bì 同tóng , 非fēi 故gù 相xiāng 反fǎn 也yě , 皆jiē 隨suí 時shí 而ér 變biàn , 因yīn 俗sú 而ér 動dòng 。夫fū 民mín 淫yín 躁zào 而ér 行xíng 僻pì

, 則zé 賞shǎng 不bù 可kě 以yǐ 不bù 厚hòu , 禁jìn 不bù 可kě 以yǐ 不bù 重zhòng ; 故gù 聖shèng 人rén 設shè 厚hòu 賞shǎng ,非fēi 侈chǐ 也yě ; 立lì 重zhòng 禁jìn

, 非fēi 戾lì 也yě ; 賞shǎng 薄báo , 則zé 民mín 不bù 利lì ; 禁jìn 輕qīng , 則zé 邪xié 人rén 不bù 畏wèi ; 設shè人rén 之zhī 所suǒ 不bù 利lì , 欲yù

以yǐ 使shǐ , 則zé 民mín 不bù 盡jǐn 力lì ; 立lì 人rén 之zhī 所suǒ 不bù 畏wèi , 欲yù 以yǐ 禁jìn , 則zé 邪xié 人rén不bù 止zhǐ ; 是shì 故gù 陳chén 法fǎ 出chū 令lìng , 而ér 民mín 不bù 從cóng ; 故gù 賞shǎng 不bù 足zú 勸quàn , 則zé 士shì 民mín不bù 為wèi 用yòng 。 刑xíng 罰fá 不bù 足zú 畏wèi , 則zé 暴bào 人rén 輕qīng 犯fàn 禁jìn 。 民mín 者zhě 服fú 於yú 威wēi 殺shā ,然rán 後hòu 從cóng 。 見jiàn 於yú 利lì , 然rán 後hòu 用yòng 。 被bèi 治zhì , 然rán 後hòu 正zhèng 。 得dé 所suǒ 安ān , 然rán後hòu 靜jìng 者zhě 也yě 。 夫fū 盜dào 賊zéi 不bù 勝shèng , 邪xié 亂luàn 不bù 止zhǐ , 彊jiàng 劫jié 弱ruò , 眾zhòng 暴bào 寡guǎ ,此cǐ 天tiān 下xià 之zhī 所suǒ 憂yōu , 萬wàn 民mín 之zhī 所suǒ 患huàn 也yě ; 憂yōu 患huàn 不bù 除chú , 則zé 民mín 不bù 安ān 其qí居jū ; 民mín 不bù 安ān 其qí 居jū , 則zé 民mín 望wàng 絕jué 於yú 上shàng 矣yǐ 。 夫fū 利lì 莫mò 大dà 於yú 治zhì , 害hài莫mò 大dà 於yú 亂luàn , 夫fū 五wǔ 帝dì 三sān 王wáng 所suǒ 以yǐ 成chéng 功gōng 立lì 名míng 顯xiǎn 於yú 後hòu 世shì 者zhě , 以yǐ 為wèi天tiān 下xià 致zhì 利lì 除chú 害hài 也yě 。 事shì 行xíng 不bù 必bì 同tóng , 所suǒ 務wù 一yī 也yě 。 夫fū 民mín 貪tān 行xíng 躁zào而ér 誅zhū 罰fá 輕qīng , 罪zuì 過guò 不bù 發fā , 則zé 是shì 長zhǎng 淫yín 亂luàn 而ér 便biàn 邪xié 僻pì 也yě 。 有yǒu 愛ài 人rén之zhī 心xīn , 而ér 實shí 合hé 於yú 傷shāng 民mín , 此cǐ 二èr 者zhě 不bù 可kě 不bù 察chá 也yě 。 夫fū 盜dào 賊zéi 不bù 勝shèng, 則zé 良liáng 民mín 危wēi ; 法fǎ 禁jìn 不bù 立lì , 則zé 姦jiān 邪xié 繁fán 。 故gù 事shì 莫mò 急jí 於yú 當dāng 務wù ,治zhì 莫mò 貴guì 於yú 得dé 齊qí 。 制zhì 民mín 急jí 則zé 民mín 迫pò , 民mín 迫pò 則zé 窘jiǒng , 窘jiǒng 則zé 民mín 失shī 其qí所suǒ 葆bǎo , 緩huǎn 則zé 縱zòng , 縱zòng 則zé 淫yín , 淫yín 則zé 行xíng 私sī , 行xíng 私sī 則zé 離lí 公gōng , 離lí 公gōng則zé 難nán 用yòng ; 故gù 治zhì 之zhī 所suǒ 以yǐ 不bù 立lì 者zhě , 齊qí 不bù 得dé 也yě 齊qí 不bù 得dé , 則zé 治zhì 難nán行xíng ; 故gù 治zhì 民mín 之zhī 齊qí , 不bù 可kě 不bù 察chá 也yě 。 聖shèng 人rén 者zhě , 明míng 於yú 治zhì 亂luàn 之zhī 道dào, 習xí 於yú 人rén 事shì 之zhī 終zhōng 始shǐ 者zhě 也yě 。 其qí 治zhì 人rén 民mín 也yě , 期qī 於yú 利lì 民mín 而ér 止zhǐ 。故gù 其qí 位wèi 齊qí 也yě 不bù 慕mù 古gǔ , 不bù 留liú 今jīn 。 與yǔ 時shí 變biàn , 與yǔ 俗sú 化huà 。 夫fū 君jūn 人rén之zhī 道dào , 莫mò 貴guì 於yú 勝shèng , 勝shèng 故gù 君jūn 道dào 立lì ; 君jūn 道dào 立lì , 然rán 後hòu 下xià 從cóng ; 下xià從cóng , 故gù 教jiào 可kě 立lì 而ér 化huà 可kě 成chéng 也yě 。 夫fū 民mín 不bù 心xīn 服fú 體tǐ 從cóng , 則zé 不bù 可kě 以yǐ禮lǐ 義yì 之zhī 文wén 教jiào 也yě , 君jūn 人rén 者zhě 不bù 可kě 以yǐ 不bù 察chá 也yě 。

  治zhì 國guó 第dì 四sì 十shí 八bā

    凡fán 治zhì 國guó 之zhī 道dào , 必bì 先xiān 富fù 民mín ; 民mín 富fù 則zé 易yì 治zhì 也yě , 民mín 貧pín 則zé難nán 治zhì 也yě ; 奚xī 以yǐ 知zhī

其qí 然rán 也yě ? 民mín 富fù 則zé 安ān 鄉xiāng 重zhòng 家jiā , 安ān 鄉xiāng 重zhòng 家jiā , 則zé 敬jìng 上shàng 畏wèi 罪zuì ;敬jìng 上shàng 畏wèi 罪zuì , 則zé 易yì

治zhì 也yě ; 民mín 貧pín 則zé 危wēi 鄉xiāng 輕qīng 家jiā ; 危wēi 鄉xiāng 輕qīng 家jiā , 則zé 敢gǎn 陵líng 上shàng 犯fàn 禁jìn ;陵líng 上shàng 犯fàn 禁jìn , 則zé 難nán

治zhì 也yě 。 故gù 治zhì 國guó 常cháng 富fù , 而ér 亂luàn 國guó 常cháng 貧pín ; 是shì 以yǐ 善shàn 為wèi 國guó 者zhě , 必bì先xiān 富fù 民mín , 然rán 後hòu 治zhì

之zhī 。 昔xī 者zhě 七qī 十shí 九jiǔ 代dài 之zhī 君jūn , 法fǎ 制zhì 不bù 一yī , 號hào 令lìng 不bù 同tóng , 然rán 俱jù王wáng 天tiān 下xià 者zhě 何hé 也yě ?

必bì 國guó 富fù 而ér 粟sù 多duō 也yě ; 夫fū 富fù 國guó 多duō 粟sù , 生shēng 於yú 農nóng ; 故gù 先xiān 王wáng 貴guì 之zhī。 凡fán 為wèi 國guó 之zhī 急jí 者zhě

, 必bì 先xiān 禁jìn 末mò 作zuò 文wén 巧qiǎo ; 末mò 作zuò 文wén 巧qiǎo 禁jìn , 則zé 民mín 無wú 所suǒ 游yóu 食shí ; 民mín無wú 所suǒ 游yóu 食shí , 則zé 必bì

事shì 農nóng ; 民mín 事shì 農nóng , 則zé 田tián 墾kěn ; 田tián 墾kěn , 則zé 粟sù 多duō ; 粟sù 多duō , 則zé 國guó富fù ; 國guó 富fù 者zhě 兵bīng 彊jiàng

; 兵bīng 彊jiàng 者zhě 戰zhàn 勝shèng ; 戰zhàn 勝shèng 者zhě 地dì 廣guǎng ; 是shì 以yǐ 先xiān 王wáng 知zhī 眾zhòng 民mín 彊jiàng 兵bīng ,廣guǎng 地dì 富fù 國guó 之zhī 必bì 生shēng

於yú 粟sù 也yě , 故gù 禁jìn 末mò 作zuò , 止zhǐ 奇qí 巧qiǎo , 而ér 利lì 農nóng 事shì 。 今jīn 為wèi 末mò 作zuò 奇qí巧qiǎo 者zhě , 一yī 日rì 作zuò 而ér

五wǔ 日rì 食shí , 農nóng 夫fū 終zhōng 歲suì 之zhī 作zuò , 不bù 足zú 以yǐ 自zì 食shí 也yě ; 然rán 則zé 民mín 舍shě 本běn事shì 而ér 事shì 末mò 作zuò , 舍shě

本běn 事shì 而ér 事shì 末mò 作zuò , 則zé 田tián 荒huāng 而ér 國guó 貧pín 矣yǐ 。 凡fán 農nóng 者zhě 月yuè 不bù 足zú 而ér 歲suì有yǒu 餘yú 者zhě 也yě , 而ér 上shàng

徵zhēng 暴bào 急jí 無wú 時shí , 則zé 民mín 倍bèi 貸dài 以yǐ 給gěi 上shàng 之zhī 徵zhēng 矣yǐ 。 耕gēng 耨nòu 者zhě 有yǒu 時shí ,而ér 澤zé 不bù 必bì 足zú , 則zé

民mín 倍bèi 貸dài 以yǐ 取qǔ 庸yōng 矣yǐ 。 秋qiū 糴dí 以yǐ 五wǔ , 春chūn 糶tiào 以yǐ 束shù , 是shì 又yòu 倍bèi 貸dài 也yě。 故gù 以yǐ 上shàng 之zhī 徵zhēng 而ér

倍bèi 取qǔ 於yú 民mín 者zhě 四sì 。 關guān 市shì 之zhī 租zū , 府fǔ 庫kù 之zhī 徵zhēng , 粟sù 什shén 一yī , 廝sī 輿yú之zhī 事shì , 此cǐ 四sì 時shí 亦yì

當dāng 一yī 倍bèi 貸dài 矣yǐ 。 夫fū 以yǐ 一yī 民mín 養yǎng 四sì 主zhǔ , 故gù 逃táo 徙xǐ 者zhě 刑xíng , 而ér 上shàng 不bù能néng 止zhǐ 者zhě , 粟sù 少shǎo 而ér

民mín 無wú 積jī 也yě 。 常cháng 山shān 之zhī 東dōng , 河hé 汝rǔ 之zhī 閒xián , 蚤zǎo 生shēng 而ér 晚wǎn 殺shā , 五wǔ 穀gǔ之zhī 所suǒ 蕃fān 庸yōng 也yě , 四sì 種zhǒng 而ér 五wǔ 穫huò , 年nián 中zhōng 畝mǔ 二èr 石shí , 一yī 夫fū 為wèi 粟sù 二èr 百bǎi石shí ; 今jīn 也yě 倉cāng 廩lǐn 虛xū 而ér 民mín 無wú 積jī , 農nóng 夫fū 以yǐ 粥zhōu 子zi 者zhě , 上shàng 無wú 術shù 以yǐ 均jūn之zhī 也yě 。 故gù 先xiān 王wáng 使shǐ 農nóng 士shì 商shāng 工gōng 四sì 民mín 交jiāo 能néng 易yì 作zuò , 終zhōng 歲suì 之zhī 利lì , 無wú道dào 相xiāng 過guò 也yě 。 是shì 以yǐ 民mín 作zuò 一yī 而ér 得dé 均jūn 。 民mín 作zuò 一yī , 則zé 田tián 墾kěn , 姦jiān 巧qiǎo不bù 生shēng ; 田tián 墾kěn , 則zé 粟sù 多duō ; 粟sù 多duō , 則zé 國guó 富fù 。 姦jiān 巧qiǎo 不bù 生shēng , 則zé 民mín治zhì 而ér 富fù , 此cǐ 王wáng 之zhī 道dào 也yě 。 不bù 生shēng 粟sù 之zhī 國guó 亡wáng , 粟sù 生shēng 而ér 死sǐ 者zhě 霸bà ,粟sù 生shēng 而ér 不bù 死sǐ 者zhě 王wáng 。 粟sù 也yě 者zhě , 民mín 之zhī 所suǒ 歸guī 也yě ; 粟sù 也yě 者zhě , 財cái 之zhī所suǒ 歸guī 也yě ; 粟sù 也yě 者zhě , 地dì 之zhī 所suǒ 歸guī 也yě ; 粟sù 多duō 則zé 天tiān 下xià 之zhī 物wù 盡jǐn 至zhì 矣yǐ; 故gù 舜shùn 一yī 徙xǐ 成chéng 邑yì , 二èr 徙xǐ 成chéng 都dōu , 參cān 徙xǐ 成chéng 國guó ; 舜shùn 非fēi 嚴yán 刑xíng 罰fá ,重zhòng 禁jìn 令lìng , 而ér 民mín 歸guī 之zhī 矣yǐ , 去qù 者zhě 必bì 害hài , 從cóng 者zhě 必bì 利lì 也yě 。 先xiān 王wáng 者zhě, 善shàn 為wèi 民mín 除chú 害hài 興xìng 利lì ; 故gù 天tiān 下xià 之zhī 民mín 歸guī 之zhī 。 所suǒ 謂wèi 興xìng 利lì 者zhě , 利lì農nóng 事shì 也yě ; 所suǒ 謂wèi 除chú 害hài 者zhě , 禁jìn 害hài 農nóng 事shì 也yě ; 農nóng 事shì 勝shèng 則zé 入rù 粟sù 多duō ;入rù 粟sù 多duō 則zé 國guó 富fù ; 國guó 富fù 則zé 安ān 鄉xiāng 重zhòng 家jiā ; 安ān 鄉xiāng 重zhòng 家jiā , 則zé 雖suī 變biàn 俗sú易yì 習xí , 敺qū 眾zhòng 移yí 民mín , 至zhì 於yú 殺shā 之zhī , 而ér 民mín 不bù 惡è 也yě , 此cǐ 務wù 粟sù 之zhī 功gōng也yě 。 上shàng 不bù 利lì 農nóng , 則zé 粟sù 少shǎo ; 粟sù 少shǎo 則zé 人rén 貧pín ; 人rén 貧pín 則zé 輕qīng 家jiā , 輕qīng家jiā 則zé 易yì 去qù ; 易yì 去qù 則zé 上shàng 令lìng 不bù 能néng 必bì 行xíng ; 上shàng 令lìng 不bù 能néng 必bì 行xíng , 則zé 禁jìn不bù 能néng 必bì 止zhǐ ; 禁jìn 不bù 能néng 必bì 止zhǐ , 則zé 戰zhàn 不bù 必bì 勝shèng , 守shǒu 不bù 必bì 固gù 矣yǐ 。 夫fū令lìng 不bù 必bì 行xíng , 禁jìn 不bù 必bì 止zhǐ , 戰zhàn 不bù 必bì 勝shèng , 守shǒu 不bù 必bì 固gù , 命mìng 之zhī 曰yuē 寄jì生shēng 之zhī 君jūn 。 此cǐ 由yóu 不bù 利lì 農nóng , 少shǎo 粟sù 之zhī 害hài 也yě 。 粟sù 者zhě , 王wáng 之zhī 本běn 事shì 也yě, 人rén 主zhǔ 之zhī 大dà 務wù , 有yǒu 人rén 之zhī 塗tú , 治zhì 國guó 之zhī 道dào 也yě 。

❖
🔊 本页支持朗读:点屏幕底部控制条即可听书(Chrome / Edge / Safari 支持)。 若未出现控制条,说明当前浏览器不支持语音朗读。
相关推荐