推荐
首页 › 书库 › 管子

第 16 / 84 回

, 故gù 曰yuē : 「 毋wú 與yǔ 不bù 可kě 。 」

    明míng 主zhǔ 度dù 量liàng 人rén 力lì 之zhī 所suǒ 能néng 為wèi , 而ér 後hòu 使shǐ 焉yān ; 故gù 令lìng 於yú 人rén 之zhī所suǒ 能néng 為wèi , 則zé 令lìng 行xíng

; 使shǐ 於yú 人rén 之zhī 所suǒ 能néng 為wèi , 則zé 事shì 成chéng 。 亂luàn 主zhǔ 不bù 量liàng 人rén 力lì , 令lìng 於yú 人rén之zhī 所suǒ 不bù 能néng 為wèi , 故gù

其qí 令lìng 廢fèi ; 使shǐ 於yú 人rén 之zhī 所suǒ 不bù 能néng 為wèi , 故gù 其qí 事shì 敗bài 。 夫fū 令lìng 出chū 而ér 廢fèi, 舉jǔ 事shì 而ér 敗bài , 此cǐ

強qiáng 不bù 能néng 之zhī 罪zuì 也yě , 故gù 曰yuē : 「 毋wú 強qiáng 不bù 能néng 。 」

    狂kuáng 惑huò 之zhī 人rén , 告gào 之zhī 以yǐ 君jūn 臣chén 之zhī 義yì , 父fù 子zi 之zhī 理lǐ , 貴guì 賤jiàn 之zhī分fēn , 不bù 信xìn 聖shèng 人rén 之zhī

言yán 也yě , 而ér 反fǎn 害hài 傷shāng 之zhī , 故gù 聖shèng 人rén 不bù 告gào 也yě ; 故gù 曰yuē : 「 毋wú 告gào 不bù知zhī 。 」

    與yǔ 不bù 肖xiào 者zhě 舉jǔ 事shì , 則zé 事shì 敗bài 。 使shǐ 於yú 人rén 之zhī 所suǒ 不bù 能néng 為wèi , 則zé令lìng 廢fèi 。 告gào 狂kuáng 惑huò 之zhī

人rén 則zé 身shēn 害hài ; 故gù 曰yuē : 「 與yǔ 不bù 可kě , 強qiáng 不bù 能néng , 告gào 不bù 知zhī , 謂wèi 之zhī勞láo 而ér 無wú 功gōng 。 」

    常cháng 以yǐ 言yán 翹qiào 明míng 其qí 與yǔ 人rén 也yě , 其qí 愛ài 人rén 也yě , 其qí 有yǒu 德dé 於yú 人rén 也yě, 以yǐ 此cǐ 為wèi 友yǒu , 則zé

不bù 親qīn , 以yǐ 此cǐ 為wèi 交jiāo , 則zé 不bù 結jié 。 以yǐ 此cǐ 為wèi 有yǒu 德dé 於yú 人rén , 則zé 不bù 報bào, 故gù 曰yuē : 「 見jiàn 與yǔ

之zhī 友yǒu , 幾jǐ 於yú 不bù 親qīn 。 見jiàn 愛ài 之zhī 交jiāo , 幾jǐ 於yú 不bù 結jié 。 見jiàn 施shī 之zhī 德dé ,幾jǐ 於yú 不bù 報bào , 四sì 方fāng

之zhī 所suǒ 歸guī , 心xīn 行xíng 者zhě 也yě 。 」

    明míng 主zhǔ 不bù 用yòng 其qí 智zhì , 而ér 任rèn 聖shèng 人rén 之zhī 智zhì ; 不bù 用yòng 其qí 力lì , 而ér 任rèn眾zhòng 人rén 之zhī 力lì ; 故gù 以yǐ

聖shèng 人rén 之zhī 智zhì 思sī 慮lǜ 者zhě , 無wú 不bù 知zhī 也yě 。 以yǐ 眾zhòng 人rén 之zhī 力lì 起qǐ 事shì 者zhě , 無wú不bù 成chéng 也yě 。 能néng 自zì 去qù

而ér 因yīn 天tiān 下xià 之zhī 智zhì 力lì 起qǐ , 則zé 身shēn 逸yì 而ér 福fú 多duō 。 亂luàn 主zhǔ 獨dú 用yòng 其qí 智zhì ,而ér 不bù 任rèn 聖shèng 人rén 之zhī 智zhì

; 獨dú 用yòng 其qí 力lì , 而ér 不bù 任rèn 眾zhòng 人rén 之zhī 力lì , 故gù 其qí 身shēn 勞láo 而ér 禍huò 多duō ; 故gù曰yuē : 「 獨dú 任rèn 之zhī 國guó

, 勞láo 而ér 多duō 禍huò 。 」

    明míng 主zhǔ 內nèi 行xíng 其qí 法fǎ 度dù , 外wài 行xíng 其qí 理lǐ 義yì , 故gù 鄰lín 國guó 親qīn 之zhī , 與yǔ國guó 信xìn 之zhī ; 有yǒu 患huàn 則zé

鄰lín 國guó 憂yōu 之zhī , 有yǒu 難nán 則zé 鄰lín 國guó 救jiù 之zhī 。 亂luàn 主zhǔ 內nèi 失shī 其qí 百bǎi 姓xìng , 外wài 不bù信xìn 於yú 鄰lín 國guó , 國guó 有yǒu

患huàn 則zé 莫mò 之zhī 憂yōu 也yě , 有yǒu 難nán 則zé 莫mò 之zhī 救jiù 也yě ; 外wài 內nèi 皆jiē 失shī , 孤gū 特tè 而ér無wú 黨dǎng , 故gù 國guó 弱ruò 而ér

主zhǔ 辱rǔ ; 故gù 曰yuē : 「 獨dú 國guó 之zhī 君jūn , 卑bēi 而ér 不bù 威wēi 。 」

    明míng 主zhǔ 之zhī 治zhì 天tiān 下xià 也yě , 必bì 用yòng 聖shèng 人rén , 而ér 後hòu 天tiān 下xià 治zhì 。 婦fù 人rén之zhī 求qiú 夫fū 家jiā 也yě , 必bì

用yòng 媒méi , 而ér 後hòu 家jiā 事shì 成chéng 。 故gù 治zhì 天tiān 下xià 而ér 不bù 用yòng 聖shèng 人rén , 則zé 天tiān 下xià 乖guāi亂luàn 而ér 民mín 不bù 親qīn 也yě 。

求qiú 夫fū 家jiā 而ér 不bù 用yòng 媒méi , 則zé 醜chǒu 恥chǐ 而ér 人rén 不bù 信xìn 也yě 。 故gù 曰yuē : 「 自zì 媒méi之zhī 女nǚ , 醜chǒu 而ér 不bù 信xìn

。 」

    明míng 主zhǔ 者zhě , 人rén 未wèi 之zhī 見jiàn , 而ér 有yǒu 親qīn 心xīn 焉yān 者zhě , 有yǒu 使shǐ 民mín 親qīn 之zhī之zhī 道dào 也yě , 故gù 其qí 位wèi

安ān 而ér 民mín 往wǎng 之zhī ; 故gù 曰yuē : 「 未wèi 之zhī 見jiàn 而ér 親qīn 焉yān , 可kě 以yǐ 往wǎng 矣yǐ 。 」

    堯yáo 舜shùn 古gǔ 之zhī 明míng 主zhǔ 也yě , 天tiān 下xià 推tuī 之zhī 而ér 不bù 倦juàn , 譽yù 之zhī 而ér 不bù 厭yàn, 久jiǔ 遠yuǎn 而ér 不bù 忘wàng 者zhě

, 有yǒu 使shǐ 民mín 不bù 忘wàng 之zhī 道dào 也yě ; 故gù 其qí 位wèi 安ān 而ér 民mín 來lái 之zhī ; 故gù 曰yuē : 「久jiǔ 而ér 不bù 忘wàng 焉yān , 可kě

以yǐ 來lái 矣yǐ 。 」

    日rì 月yuè 昭zhāo 察chá 萬wàn 物wù 者zhě 也yě , 天tiān 多duō 雲yún 氣qì , 蔽bì 蓋gài 者zhě 眾zhòng , 則zé 日rì月yuè 不bù 明míng ; 人rén 主zhǔ 猶yóu

日rì 月yuè 也yě , 群qún 臣chén 多duō 姦jiān 立lì , 私sī 以yǐ 擁yōng 蔽bì 主zhǔ , 則zé 主zhǔ 不bù 得dé 昭zhāo 察chá 其qí臣chén 下xià , 臣chén 下xià 之zhī 情qíng

, 不bù 得dé 上shàng 通tōng , 故gù 姦jiān 邪xié 日rì 多duō , 而ér 人rén 主zhǔ 愈yù 蔽bì ; 故gù 曰yuē : 「 日rì月yuè 不bù 明míng , 天tiān 不bù 易yì

也yě 。 」

    山shān , 物wù 之zhī 高gāo 者zhě 也yě ; 地dì 險xiǎn 穢huì 不bù 平píng 易yì , 則zé 山shān 不bù 得dé 見jiàn ;人rén 主zhǔ 猶yóu 山shān 也yě , 左zuǒ

右yòu 多duō 黨dǎng 比bǐ 周zhōu 以yǐ 壅yōng 其qí 主zhǔ , 則zé 主zhǔ 不bù 得dé 見jiàn ; 故gù 曰yuē : 「 山shān 高gāo 而ér不bù 見jiàn , 地dì 不bù 易yì 也yě

。 」

    人rén 主zhǔ 出chū 言yán 不bù 逆nì 於yú 民mín 心xīn , 不bù 悖bèi 於yú 理lǐ 義yì , 其qí 所suǒ 言yán 足zú 以yǐ安ān 天tiān 下xià 者zhě 也yě , 人rén

唯wéi 恐kǒng 其qí 不bù 復fù 言yán 也yě ; 出chū 言yán 而ér 離lí 父fù 子zi 之zhī 親qīn , 疏shū 君jūn 臣chén 之zhī 道dào ,害hài 天tiān 下xià 之zhī 眾zhòng , 此cǐ

言yán 之zhī 不bù 可kě 復fù 者zhě 也yě , 故gù 明míng 主zhǔ 不bù 言yán 也yě ; 故gù 曰yuē : 「 言yán 而ér 不bù 可kě復fù 者zhě , 君jūn 不bù 言yán 也yě

。 」

    人rén 主zhǔ 身shēn 行xíng 方fāng 正zhèng , 使shǐ 人rén 有yǒu 禮lǐ , 遇yù 人rén 有yǒu 理lǐ , 行xíng 發fā 於yú 身shēn, 而ér 為wèi 天tiān 下xià 法fǎ 式shì

者zhě , 人rén 唯wéi 恐kǒng 其qí 不bù 復fù 行xíng 也yě ; 身shēn 行xíng 不bù 正zhèng , 使shǐ 人rén 暴bào 虐nüè , 遇yù 人rén不bù 信xìn , 行xíng 發fā 於yú 身shēn

, 而ér 為wèi 天tiān 下xià 笑xiào 者zhě , 此cǐ 不bù 可kě 復fù 之zhī 行xíng , 故gù 明míng 主zhǔ 不bù 行xíng 也yě ; 故gù曰yuē : 「 行xíng 而ér 不bù 可kě

再zài 者zhě , 君jūn 不bù 行xíng 也yě 。 」

    言yán 之zhī 不bù 可kě 復fù 者zhě , 其qí 言yán 不bù 信xìn 也yě 。 行xíng 之zhī 不bù 可kě 再zài 者zhě , 其qí行xíng 賊zéi 暴bào 也yě ; 故gù 言yán

而ér 不bù 信xìn , 則zé 民mín 不bù 附fù ; 行xíng 而ér 賊zéi 暴bào , 則zé 天tiān 下xià 怨yuàn ; 民mín 不bù 附fù ,天tiān 下xià 怨yuàn , 此cǐ 滅miè 亡wáng

之zhī 所suǒ 從cóng 生shēng 也yě , 故gù 明míng 主zhǔ 禁jìn 之zhī ; 故gù 曰yuē : 「 凡fán 言yán 之zhī 不bù 可kě 復fù ,行xíng 之zhī 不bù 可kě 再zài 者zhě ,

有yǒu 國guó 者zhě 之zhī 大dà 禁jìn 也yě 。 」

  立lì 政zhèng 九jiǔ 敗bài 解jiě 第dì 六liù 十shí 五wǔ

    人rén 君jūn 唯wéi 毋wú 聽tīng 寢qǐn 兵bīng , 則zé 群qún 臣chén 賓bīn 客kè 莫mò 敢gǎn 言yán 兵bīng , 然rán 則zé 內nèi之zhī 不bù 知zhī 國guó 之zhī 治zhì 亂luàn

, 外wài 之zhī 不bù 知zhī 諸zhū 侯hóu 強qiáng 弱ruò , 如rú 是shì , 則zé 城chéng 郭guō 毀huǐ 壞huài , 莫mò 之zhī 築zhù 補bǔ, 甲jiǎ 獘bì 兵bīng 彫diāo , 莫mò

之zhī 修xiū 繕shàn 。 如rú 是shì , 則zé 守shǒu 圉yǔ 之zhī 備bèi 毀huǐ 矣yǐ 。 遼liáo 遠yuǎn 之zhī 地dì 謀móu , 邊biān 竟jìng之zhī 士shì 修xiū , 百bǎi 姓xìng 無wú

圉yǔ 敵dí 之zhī 心xīn ; 故gù 曰yuē : 「 寢qǐn 兵bīng 之zhī 說shuō 勝shèng , 則zé 險xiǎn 阻zǔ 不bù 守shǒu 。 」

    人rén 君jūn 唯wéi 毋wú 聽tīng 兼jiān 愛ài 之zhī 說shuō , 則zé 視shì 天tiān 下xià 之zhī 民mín 如rú 其qí 民mín , 視shì國guó 如rú 吾wú 國guó , 如rú 是shì

, 則zé 無wú 并bìng 兼jiān 攘rǎng 奪duó 之zhī 心xīn , 無wú 覆fù 軍jūn 敗bài 將jiāng 之zhī 事shì 然rán 則zé 射shè 御yù 勇yǒng 力lì之zhī 士shì 不bù 厚hòu 祿lù , 覆fù

軍jūn 殺shā 將jiāng 之zhī 臣chén 不bù 貴guì 爵jué , 如rú 是shì , 則zé 射shè 御yù 勇yǒng 力lì 之zhī 士shì 出chū 在zài 外wài 矣yǐ, 我wǒ 能néng 毋wú 攻gōng 人rén 可kě

也yě , 不bù 能néng 令lìng 人rén 毋wú 攻gōng 我wǒ , 被bèi 求qiú 地dì 而ér 予yǔ 之zhī , 非fēi 吾wú 所suǒ 欲yù 也yě ,不bù 予yǔ 而ér 與yǔ 戰zhàn , 必bì

不bù 勝shèng 也yě 。 被bèi 以yǐ 教jiào 士shì , 我wǒ 以yǐ 敺qū 眾zhòng , 彼bǐ 以yǐ 良liáng 將jiāng , 我wǒ 以yǐ 無wú 能néng, 其qí 敗bài 必bì 覆fù 軍jūn 殺shā

將jiāng , 故gù 曰yuē : 「 兼jiān 愛ài 之zhī 說shuō 勝shèng , 則zé 士shì 卒zú 不bù 戰zhàn 。 」

    人rén 君jūn 唯wéi 無wú 好hǎo 全quán 生shēng , 則zé 群qún 臣chén 皆jiē 全quán 其qí 生shēng , 而ér 生shēng 又yòu 養yǎng 生shēng, 養yǎng 何hé 也yě ? 曰yuē :

「 滋zī 味wèi 也yě , 聲shēng 色sè 也yě 」 , 然rán 後hòu 為wèi 養yǎng 生shēng , 然rán 則zé 從cóng 欲yù 妄wàng 行xíng ,男nán 女nǚ 無wú 別bié , 反fǎn 於yú

禽qín 獸shòu , 然rán 則zé 禮lǐ 義yì 廉lián 恥chǐ 不bù 立lì , 人rén 君jūn 無wú 以yǐ 自zì 守shǒu 也yě , 故gù 曰yuē :「 全quán 生shēng 之zhī 說shuō 勝shèng ,

則zé 廉lián 恥chǐ 不bù 立lì 。 」

    人rén 君jūn 唯wéi 無wú 聽tīng 私sī 議yì 自zì 貴guì , 則zé 民mín 退tuì 靜jìng 隱yǐn 伏fú , 窟kū 穴xué 就jiù 山shān, 非fēi 世shì 閒xián 上shàng , 輕qīng

爵jué 祿lù 而ér 賤jiàn 有yǒu 司sī , 然rán 則zé 令lìng 不bù 行xíng , 禁jìn 不bù 止zhǐ , 故gù 曰yuē : 「 私sī 議yì自zì 貴guì 之zhī 說shuō 勝shèng , 則zé 上shàng 令lìng 不bù 行xíng 。 」

    人rén 君jūn 唯wéi 無wú 好hǎo 金jīn 玉yù 貨huò 財cái , 必bì 欲yù 得dé 其qí 所suǒ 好hǎo , 然rán 則zé 必bì 有yǒu以yǐ 易yì 之zhī , 所suǒ 以yǐ 易yì

之zhī 者zhě 何hé 也yě ? 大dà 官guān 尊zūn 位wèi ; 不bù 然rán , 則zé 尊zūn 爵jué 重zhòng 祿lù 也yě , 如rú 是shì ,則zé 不bù 肖xiào 者zhě 在zài 上shàng 位wèi

矣yǐ 。 然rán 則zé 賢xián 者zhě 不bù 為wèi 下xià , 智zhì 者zhě 不bù 為wèi 謀móu , 信xìn 者zhě 不bù 為wèi 約yuē , 勇yǒng者zhě 不bù 為wèi 死sǐ , 如rú 是shì

, 則zé 敺qū 國guó 而ér 捐juān 之zhī 也yě ; 故gù 曰yuē : 「 金jīn 玉yù 貨huò 財cái 之zhī 說shuō 勝shèng , 則zé 爵jué服fú 下xià 流liú 。 」

    人rén 君jūn 唯wéi 毋wú 聽tīng 群qún 徒tú 比bǐ 周zhōu , 則zé 群qún 臣chén 朋péng 黨dǎng , 蔽bì 美měi 揚yáng 惡è ,然rán 則zé 國guó 之zhī 情qíng 偽wěi 不bù

見jiàn 於yú 上shàng , 如rú 是shì , 則zé 朋péng 黨dǎng 者zhě 處chù 前qián , 寡guǎ 黨dǎng 者zhě 處chù 後hòu ; 夫fū 朋péng 黨dǎng者zhě 處chù 前qián , 賢xián 不bù 肖xiào

不bù 分fēn , 則zé 爭zhēng 奪duó 之zhī 亂luàn 起qǐ , 而ér 君jūn 在zài 危wēi 殆dài 之zhī 中zhōng 矣yǐ ; 故gù 曰yuē : 「群qún 徒tú 比bǐ 周zhōu 之zhī 說shuō 勝shèng

, 則zé 賢xián 不bù 肖xiào 不bù 分fēn 。 」

    人rén 君jūn 唯wéi 毋wú 聽tīng 觀guān 樂lè 玩wán 好hǎo , 則zé 敗bài , 凡fán 觀guān 樂lè 者zhě , 宮gōng 室shì 臺tái池chí , 珠zhū 玉yù 聲shēng 樂lè 也yě

; 此cǐ 皆jiē 費fèi 財cái 盡jǐn 力lì , 傷shāng 國guó 之zhī 道dào 也yě , 而ér 以yǐ 此cǐ 事shì 君jūn 者zhě , 皆jiē 姦jiān人rén 也yě , 而ér 人rén 君jūn 聽tīng

之zhī , 焉yān 得dé 毋wú 敗bài ? 然rán 則zé 府fǔ 倉cāng 虛xū , 蓄xù 積jī 竭jié ; 且qiě 姦jiān 人rén 在zài 上shàng ,則zé 壅yōng 遏è 賢xián 者zhě 而ér 不bù

進jìn 也yě , 然rán 則zé 國guó 適shì 有yǒu 患huàn , 則zé 優yōu 倡chàng 侏zhū 儒rú 起qǐ 而ér 議yì 國guó 事shì 矣yǐ , 是shì敺qū 國guó 而ér 捐juān 之zhī 也yě ;

故gù 曰yuē : 「 觀guān 樂lè 玩wán 好hǎo 之zhī 說shuō 勝shèng , 則zé 姦jiān 人rén 在zài 上shàng 位wèi 。 」

    人rén 君jūn 唯wéi 毋wú 聽tīng 請qǐng 謁yè 任rèn 譽yù , 則zé 群qún 臣chén 皆jiē 相xiāng 為wèi 請qǐng , 然rán 則zé 請qǐng謁yè 得dé 於yú 上shàng , 黨dǎng 與yǔ

成chéng 於yú 鄉xiāng , 如rú 是shì , 則zé 貨huò 財cái 行xíng 於yú 國guó , 法fǎ 制zhì 毀huǐ 於yú 官guān , 群qún 臣chén 務wù佼jiǎo 而ér 求qiú 用yòng , 然rán 則zé

無wú 爵jué 而ér 貴guì , 無wú 祿lù 而ér 富fù ; 故gù 曰yuē : 「 請qǐng 謁yè 任rèn 譽yù 之zhī 說shuō 勝shèng , 則zé繩shéng 墨mò 不bù 正zhèng 。 」

    人rén 君jūn 唯wéi 無wú 聽tīng 諂chǎn 諛yú 飾shì 過guò 之zhī 言yán , 則zé 敗bài , 奚xī 以yǐ 知zhī 其qí 然rán 也yě? 夫fū 諂chǎn 臣chén 者zhě , 常cháng

使shǐ 其qí 主zhǔ 不bù 悔huǐ 其qí 過guò , 不bù 更gèng 其qí 失shī 者zhě 也yě 。 故gù 主zhǔ 惑huò 而ér 不bù 自zì 知zhī 也yě, 如rú 是shì , 則zé 謀móu 臣chén

死sǐ 而ér 諂chǎn 臣chén 尊zūn 矣yǐ , 故gù 曰yuē : 「 諂chǎn 讒chán 飾shì 過guò 之zhī 說shuō 勝shèng , 則zé 巧qiǎo 佞nìng 者zhě用yòng 。 」

  版bǎn 法fǎ 解jiě 第dì 六liù 十shí 六liù

    版bǎn 法fǎ 者zhě , 法fǎ 天tiān 地dì 之zhī 位wèi , 象xiàng 四sì 時shí 之zhī 行xíng , 以yǐ 治zhì 天tiān 下xià 。四sì 時shí 之zhī 行xíng , 有yǒu 寒hán

有yǒu 暑shǔ , 聖shèng 人rén 法fǎ 之zhī , 故gù 有yǒu 文wén 有yǒu 武wǔ 。 天tiān 地dì 之zhī 位wèi , 有yǒu 前qián 有yǒu 後hòu, 有yǒu 左zuǒ 有yǒu 右yòu , 聖shèng

人rén 法fǎ 之zhī , 以yǐ 建jiàn 經jīng 紀jì 。 春chūn 生shēng 於yú 左zuǒ , 秋qiū 殺shā 於yú 右yòu , 夏xià 長zhǎng 於yú 前qián, 冬dōng 藏cáng 於yú 後hòu 。 生shēng

長zhǎng 之zhī 事shì , 文wén 也yě ; 收shōu 藏cáng 之zhī 事shì , 武wǔ 也yě ; 是shì 故gù 文wén 事shì 在zài 左zuǒ , 武wǔ事shì 在zài 右yòu , 聖shèng 人rén 法fǎ

之zhī 。 以yǐ 行xíng 法fǎ 令lìng , 以yǐ 治zhì 事shì 理lǐ 。 凡fán 法fǎ 事shì 者zhě , 操cāo 持chí 不bù 可kě 以yǐ 不bù正zhèng ; 操cāo 持chí 不bù 正zhèng ,

則zé 聽tīng 治zhì 不bù 公gōng ; 聽tīng 治zhì 不bù 公gōng , 則zé 治zhì 不bù 盡jǐn 理lǐ 。 事shì 不bù 盡jǐn 應yīng ; 治zhì不bù 盡jǐn 理lǐ , 則zé 疏shū 遠yuǎn

微wēi 賤jiàn 者zhě 無wú 所suǒ 告gào ● , 事shì 不bù 盡jǐn 應yīng , 則zé 功gōng 利lì 不bù 盡jǐn 舉jǔ ; 功gōng 利lì 不bù盡jǐn 舉jǔ , 則zé 國guó 貧pín 疏shū

遠yuǎn 。 微wēi 賤jiàn 者zhě 無wú 所suǒ 告gào ● 則zé 下xià 饒ráo ; 故gù 曰yuē : 「 凡fán 將jiāng 立lì 事shì , 正zhèng彼bǐ 天tiān 植zhí 」 ; 天tiān 植zhí

者zhě , 心xīn 也yě ; 天tiān 植zhí 正zhèng , 則zé 不bù 私sī 近jìn 親qīn , 不bù 孽niè 疏shū 遠yuǎn ; 不bù 私sī 近jìn親qīn , 不bù 孽niè 疏shū 遠yuǎn ,

則zé 無wú 遺yí 利lì , 無wú 隱yǐn 治zhì ; 無wú 遺yí 利lì , 無wú 隱yǐn 治zhì , 則zé 事shì 無wú 不bù 舉jǔ ,物wù 無wú 遺yí 者zhě 。 欲yù 見jiàn

天tiān 心xīn , 明míng 以yǐ 風fēng 雨yǔ , 故gù 曰yuē : 「 風fēng 雨yǔ 無wú 違wéi , 遠yuǎn 近jìn 高gāo 下xià , 各gè得dé 其qí 嗣sì 。 」

    萬wàn 物wù 尊zūn 天tiān , 而ér 貴guì 風fēng 雨yǔ , 所suǒ 以yǐ 尊zūn 天tiān 者zhě , 為wèi 其qí 莫mò 不bù 受shòu命mìng 焉yān 也yě 。 所suǒ 以yǐ 貴guì

風fēng 雨yǔ 者zhě , 為wèi 其qí 莫mò 不bù 待dài 風fēng 而ér 動dòng , 待dài 雨yǔ 而ér 濡rú 也yě , 若ruò 使shǐ 萬wàn 物wù釋shì 天tiān 而ér 更gèng 有yǒu 所suǒ 受shòu

命mìng , 釋shì 風fēng 而ér 更gèng 有yǒu 所suǒ 仰yǎng 動dòng , 釋shì 雨yǔ 而ér 更gèng 有yǒu 所suǒ 仰yǎng 濡rú , 則zé 無wú 為wèi尊zūn 天tiān 而ér 貴guì 風fēng 雨yǔ 矣yǐ

; 今jīn 人rén 君jūn 之zhī 所suǒ 尊zūn 安ān 者zhě , 為wèi 其qí 威wēi 立lì 而ér 令lìng 行xíng 也yě ; 其qí 所suǒ 以yǐ 能néng立lì 威wēi 行xíng 令lìng 者zhě , 為wèi

其qí 威wēi 利lì 之zhī 操cāo 莫mò 不bù 在zài 君jūn 也yě ; 若ruò 使shǐ 威wēi 利lì 之zhī 操cāo 不bù 專zhuān 在zài 君jūn , 而ér有yǒu 所suǒ 分fēn 散sàn , 則zé 君jūn

日rì 益yì 輕qīng , 而ér 威wēi 利lì 日rì 衰shuāi , 侵qīn 暴bào 之zhī 道dào 也yě 。 故gù 曰yuē : 「 三sān 經jīng 既jì飭chì , 君jūn 乃nǎi 有yǒu 國guó 。 」

    乘chéng 夏xià 方fāng 長zhǎng , 審shěn 治zhì 刑xíng 賞shǎng , 必bì 明míng 經jīng 紀jì 。 陳chén 義yì 設shè 法fǎ , 斷duàn事shì 以yǐ 理lǐ 。 虛xū 氣qì 平píng

心xīn , 乃nǎi 去qù 怒nù 喜xǐ 。 若ruò 倍bèi 法fǎ 棄qì 令lìng , 而ér 行xíng 怒nù 喜xǐ , 禍huò 亂luàn 乃nǎi 生shēng ,上shàng 位wèi 乃nǎi 殆dài ; 故gù 曰yuē

: 「 喜xǐ 無wú 以yǐ 賞shǎng , 怒nù 無wú 以yǐ 殺shā ; 喜xǐ 以yǐ 賞shǎng , 怒nù 以yǐ 殺shā , 怨yuàn 乃nǎi 起qǐ, 令lìng 乃nǎi 廢fèi 。 驟zhòu 令lìng

而ér 不bù 行xíng , 民mín 心xīn 乃nǎi 外wài ; 外wài 之zhī 有yǒu 徒tú , 禍huò 乃nǎi 始shǐ 牙yá 。 眾zhòng 之zhī 所suǒ 忿fèn, 寡guǎ 不bù 能néng 圖tú 。 」

    冬dōng 既jì 閉bì 藏cáng , 百bǎi 事shì 盡jǐn 止zhǐ , 往wǎng 事shì 畢bì 登dēng , 來lái 事shì 未wèi 起qǐ 。 方fāng冬dōng 無wú 事shì , 慎shèn 觀guān 終zhōng

始shǐ , 審shěn 察chá 事shì 理lǐ 。 事shì 有yǒu 先xiān 易yì 而ér 後hòu 難nán 者zhě , 有yǒu 始shǐ 不bù 足zú 見jiàn 而ér 終zhōng不bù 可kě 及jí 者zhě , 此cǐ 常cháng

利lì 之zhī 所suǒ 以yǐ 不bù 舉jǔ , 事shì 之zhī 所suǒ 以yǐ 困kùn 者zhě 也yě 。 事shì 之zhī 先xiān 易yì 者zhě , 人rén 輕qīng行xíng 之zhī ; 人rén 輕qīng 行xíng 之zhī

, 則zé 必bì 困kùn 難nán 成chéng 之zhī 事shì 。 始shǐ 不bù 足zú 見jiàn 者zhě , 人rén 輕qīng 棄qì 之zhī , 人rén 輕qīng 棄qì之zhī , 則zé 必bì 失shī 不bù 可kě

及jí 之zhī 功gōng 。 夫fū 數shù 困kùn 難nán 成chéng 之zhī 事shì , 而ér 時shí 失shī 不bù 可kě 及jí 之zhī 功gōng , 衰shuāi 耗hào之zhī 道dào 也yě 。 是shì 故gù ,

明míng 君jūn 審shěn 察chá 事shì 理lǐ , 慎shèn 觀guān 終zhōng 始shǐ , 為wèi 必bì 知zhī 其qí 所suǒ 成chéng , 成chéng 必bì 知zhī 其qí所suǒ 用yòng , 用yòng 必bì 知zhī 其qí

所suǒ 利lì 害hài ; 為wèi 而ér 不bù 知zhī 所suǒ 成chéng , 成chéng 而ér 不bù 知zhī 所suǒ 用yòng , 用yòng 而ér 不bù 知zhī 所suǒ利lì 害hài , 謂wèi 之zhī 妄wàng 舉jǔ

; 妄wàng 舉jǔ 者zhě , 其qí 事shì 不bù 成chéng , 其qí 功gōng 不bù 立lì ; 故gù 曰yuē : 「 舉jǔ 所suǒ 美měi ,必bì 觀guān 其qí 所suǒ 終zhōng 。 廢fèi

所suǒ 惡è , 必bì 計jì 其qí 所suǒ 窮qióng 。 」

    凡fán 人rén 君jūn 者zhě , 欲yù 民mín 之zhī 有yǒu 禮lǐ 義yì 也yě ; 夫fū 民mín 無wú 禮lǐ 義yì , 則zé 上shàng下xià 亂luàn 而ér 貴guì 賤jiàn 爭zhēng ;

故gù 曰yuē : 「 慶qìng 勉miǎn 敦dūn 敬jìng 以yǐ 顯xiǎn 之zhī , 富fù 祿lù 有yǒu 功gōng 以yǐ 勸quàn 之zhī , 爵jué 貴guì 有yǒu名míng 以yǐ 休xiū 之zhī 。 」

    凡fán 人rén 君jūn 者zhě , 欲yù 眾zhòng 之zhī 親qīn 上shàng 鄉xiāng 意yì 也yě , 欲yù 其qí 從cóng 事shì 之zhī 勝shèng 任rèn也yě , 而ér 眾zhòng 者zhě 不bù 愛ài

, 則zé 不bù 親qīn ; 不bù 親qīn , 則zé 不bù 明míng 。 不bù 教jiào 順shùn , 則zé 不bù 鄉xiāng 意yì ; 是shì 故gù明míng 君jūn 兼jiān 愛ài 以yǐ 親qīn 之zhī

, 明míng 教jiào 順shùn 以yǐ 道dào 之zhī , 便biàn 其qí 勢shì , 利lì 其qí 備bèi , 愛ài 其qí 力lì , 而ér 勿wù 奪duó其qí 時shí 以yǐ 利lì 之zhī ; 如rú 此cǐ , 則zé 眾zhòng 親qīn 上shàng 鄉xiāng 意yì , 從cóng 事shì 勝shèng 任rèn 矣yǐ ; 故gù 曰yuē: 「 兼jiān 愛ài 無wú 遺yí 」 , 是shì 謂wèi 君jūn 心xīn 必bì 先xiān 順shùn 教jiào , 萬wàn 民mín 鄉xiāng 風fēng 。 旦dàn 暮mù利lì 之zhī , 眾zhòng 乃nǎi 勝shèng 任rèn 。 治zhì 之zhī 本běn 二èr : 一yī 曰yuē 人rén , 二èr 曰yuē 事shì , 人rén 欲yù 必bì用yòng , 事shì 欲yù 必bì 工gōng 。 人rén 有yǒu 逆nì 順shùn , 事shì 有yǒu 稱chēng 量liàng 。 人rén 心xīn 逆nì , 則zé 人rén 不bù用yòng 。 事shì 失shī 稱chēng 量liàng , 則zé 事shì 不bù 工gōng 。 事shì 不bù 工gōng 則zé 傷shāng , 人rén 不bù 用yòng 則zé 怨yuàn ;故gù 曰yuē : 「 取qǔ 人rén 以yǐ 己jǐ , 成chéng 事shì 以yǐ 質zhì 。 」 成chéng 事shì 以yǐ 質zhì 者zhě , 用yòng 稱chēng 量liàng也yě 。 取qǔ 人rén 以yǐ 己jǐ 者zhě , 度dù 恕shù 而ér 行xíng 也yě 。 度dù 恕shù 者zhě , 度dù 之zhī 於yú 己jǐ 也yě 。己jǐ 之zhī 所suǒ 不bù 安ān , 勿wù 施shī 於yú 人rén ; 故gù 曰yuē : 審shěn 用yòng 財cái , 慎shèn 施shī 報bào , 察chá 稱chēng量liàng 。 故gù 用yòng 財cái 不bù 可kě 以yǐ 嗇sè , 用yòng 力lì 不bù 可kě 以yǐ 苦kǔ , 用yòng 財cái 嗇sè 則zé 費fèi , 用yòng力lì 苦kǔ 則zé 勞láo 矣yǐ 。 奚xī 以yǐ 知zhī 其qí 然rán 也yě ? 用yòng 力lì 苦kǔ 則zé 事shì 不bù 工gōng , 事shì 不bù 工gōng而ér 數shù 復fù 之zhī , 故gù 曰yuē 勞láo 矣yǐ 。 用yòng 財cái 嗇sè 則zé 不bù 當dāng 人rén 心xīn , 不bù 當dāng 人rén 心xīn 則zé怨yuàn 起qǐ , 用yòng 財cái 而ér 生shēng 怨yuàn , 故gù 曰yuē :「

費fèi 怨yuàn 起qǐ 而ér 不bù 復fù 反fǎn , 眾zhòng 勞láo 而ér 不bù 得dé 息xī , 則zé 必bì 有yǒu 崩bēng 阤zhì 堵dǔ 壞huài 之zhī心xīn , 故gù 曰yuē : 「 民mín 不bù 足zú , 令lìng 乃nǎi 辱rǔ 。 民mín 苦kǔ 殃yāng , 令lìng 不bù 行xíng 。 施shī 報bào不bù 得dé , 禍huò 乃nǎi 始shǐ 昌chāng 。 禍huò 昌chāng 而ér 不bù 悟wù , 民mín 乃nǎi 自zì 圖tú 。 」

    凡fán 國guó 無wú 法fǎ , 則zé 眾zhòng 不bù 知zhī 所suǒ 為wèi 。 無wú 度dù , 則zé 事shì 無wú 機jī 。 有yǒu法fǎ 不bù 正zhèng , 有yǒu 度dù 不bù

直zhí , 則zé 治zhì 辟pì , 治zhì 辟pì 則zé 國guó 亂luàn ; 故gù 曰yuē : 「 正zhèng 法fǎ 直zhí 度dù , 罪zuì 殺shā不bù 赦shè 。 殺shā 僇lù 必bì 信xìn

, 民mín 畏wèi 而ér 懼jù 。 武wǔ 威wēi 既jì 明míng , 令lìng 不bù 再zài 行xíng 。 」

    凡fán 民mín 者zhě 莫mò 不bù 惡è 罰fá 而ér 畏wèi 罪zuì , 是shì 以yǐ 人rén 君jūn 嚴yán 教jiào 以yǐ 示shì 之zhī ,明míng 刑xíng 罰fá 以yǐ 致zhì 之zhī ;

故gù 曰yuē : 「 頓dùn 卒zú 怠dài 倦juàn 以yǐ 辱rǔ 之zhī , 罰fá 罪zuì 有yǒu 過guò 以yǐ 懲chéng 之zhī , 殺shā 僇lù 犯fàn禁jìn 以yǐ 振zhèn 之zhī 。 」

    治zhì 國guó 有yǒu 三sān 器qì , 亂luàn 國guó 有yǒu 六liù 攻gōng , 明míng 君jūn 能néng 勝shèng 六liù 攻gōng 而ér 立lì 三sān器qì , 則zé 國guó 治zhì , 不bù

肖xiào 之zhī 君jūn 不bù 能néng 勝shèng 六liù 攻gōng 而ér 立lì 三sān 器qì , 故gù 國guó 不bù 治zhì 。 三sān 器qì 者zhě 何hé 也yě? 曰yuē : 「 號hào 令lìng 也yě

、 斧fǔ 鉞yuè 也yě 、 祿lù 賞shǎng 也yě 。 」 六liù 攻gōng 者zhě 何hé 也yě ? 親qīn 也yě 、 貴guì 也yě 、 貨huò也yě 、 色sè 也yě 、 巧qiǎo 佞nìng 也yě 、 玩wán 好hǎo 也yě 。 三sān 器qì 之zhī 用yòng 何hé 也yě ? 曰yuē : 「 非fēi號hào 令lìng 無wú 以yǐ 使shǐ 下xià , 非fēi 斧fǔ 鉞yuè 無wú 以yǐ 畏wèi 眾zhòng , 非fēi 祿lù 賞shǎng 無wú 以yǐ 勸quàn 民mín 。 」六liù 攻gōng 之zhī 敗bài 何hé 也yě ? 曰yuē : 「 雖suī 不bù 聽tīng 而ér 可kě 以yǐ 得dé 存cún , 雖suī 犯fàn 禁jìn 而ér 可kě以yǐ 得dé 免miǎn , 雖suī 無wú 功gōng 而ér 可kě 以yǐ 得dé 富fù ; 夫fū 國guó 有yǒu 不bù 聽tīng 而ér 可kě 以yǐ 得dé 存cún 者zhě, 則zé 號hào 令lìng 不bù 足zú 以yǐ 使shǐ 下xià 。 有yǒu 犯fàn 禁jìn 而ér 可kě 以yǐ 得dé 免miǎn 者zhě , 則zé 斧fǔ 鉞yuè 不bù足zú 以yǐ 畏wèi 眾zhòng 。 有yǒu 無wú 功gōng 而ér 可kě 以yǐ 得dé 富fù 者zhě , 則zé 祿lù 賞shǎng 不bù 足zú 以yǐ 勸quàn 民mín ;號hào 令lìng 不bù 足zú 以yǐ 使shǐ 下xià , 斧fǔ 鉞yuè 不bù 足zú 以yǐ 畏wèi 眾zhòng , 祿lù 賞shǎng 不bù 足zú 以yǐ 勸quàn 民mín ,則zé 人rén 君jūn 無wú 以yǐ 自zì 守shǒu 也yě ; 然rán 則zé 明míng 君jūn 柰nài 何hé ? 明míng 君jūn 不bù 為wèi 六liù 者zhě 變biàn 更gèng號hào 令lìng , 不bù 為wèi 六liù 者zhě 疑yí 錯cuò 斧fǔ 鉞yuè , 不bù 為wèi 六liù 者zhě 益yì 損sǔn 祿lù 賞shǎng ; 故gù 曰yuē :「

植zhí 固gù 而ér 不bù 動dòng , 倚yǐ 邪xié 乃nǎi 恐kǒng 。 倚yǐ 革gé 邪xié 化huà , 令lìng 往wǎng 民mín 移yí 。 」

    凡fán 人rén 君jūn 者zhě , 覆fù 載zài 萬wàn 民mín 而ér 兼jiān 有yǒu 之zhī , 燭zhú 臨lín 萬wàn 族zú 而ér 事shì 使shǐ之zhī ; 是shì 故gù 以yǐ 天tiān 地dì

日rì 月yuè 四sì 時shí 為wèi 主zhǔ 為wèi 質zhì , 以yǐ 治zhì 天tiān 下xià 。 天tiān 覆fù 而ér 無wú 外wài 也yě 。 其qí 德dé無wú 所suǒ 不bù 在zài ; 地dì 載zài

而ér 無wú 棄qì 也yě , 安ān 固gù 而ér 不bù 動dòng ; 故gù 莫mò 不bù 生shēng 殖zhí , 聖shèng 人rén 法fǎ 之zhī , 以yǐ覆fù 載zài 萬wàn 民mín , 故gù 莫mò

不bù 得dé 其qí 職zhí 性xìng , 得dé 其qí 職zhí 性xìng ; 則zé 莫mò 不bù 為wèi 用yòng ; 故gù 曰yuē : 「 法fǎ 天tiān合hé 德dé , 象xiàng 地dì 無wú 親qīn

。 」 日rì 月yuè 之zhī 明míng 無wú 私sī , 故gù 莫mò 不bù 得dé 光guāng , 聖shèng 人rén 法fǎ 之zhī , 以yǐ 燭zhú 萬wàn民mín , 故gù 能néng 審shěn 察chá ,

則zé 無wú 遺yí 善shàn 。 無wú 隱yǐn 姦jiān 。 無wú 遺yí 善shàn , 無wú 隱yǐn 姦jiān , 則zé 刑xíng 賞shǎng 信xìn 必bì ;刑xíng 賞shǎng 信xìn 必bì , 則zé 善shàn

勸quàn 而ér 姦jiān 止zhǐ ; 故gù 曰yuē : 「 參cān 於yú 日rì 月yuè 四sì 時shí 之zhī 行xíng , 信xìn 必bì 而ér 著zhù 明míng, 聖shèng 人rén 法fǎ 之zhī , 以yǐ

事shì 萬wàn 民mín , 故gù 不bù 失shī 時shí 功gōng , 故gù 曰yuē : 「 伍wǔ 於yú 四sì 時shí 」 。 凡fán 眾zhòng 者zhě, 愛ài 之zhī 則zé 親qīn , 利lì

之zhī 則zé 至zhì , 是shì 故gù 明míng 君jūn 設shè 利lì 以yǐ 致zhì 之zhī , 明míng 愛ài 以yǐ 親qīn 之zhī ; 徒tú 利lì 而ér不bù 愛ài , 則zé 眾zhòng 至zhì 而ér

不bù 親qīn ; 徒tú 愛ài 而ér 不bù 利lì , 則zé 眾zhòng 親qīn 而ér 不bù 至zhì ; 愛ài 施shī 俱jù 行xíng , 則zé 說shuō君jūn 臣chén , 說shuō 朋péng 友yǒu 、

說shuō 兄xiōng 弟dì 、 說shuō 父fù 子zi 、 愛ài 施shī 所suǒ 設shè , 四sì 固gù 不bù 能néng 守shǒu ; 故gù 曰yuē : 「說shuō 在zài 愛ài 施shī 。 」

    凡fán 君jūn 所suǒ 以yǐ 有yǒu 眾zhòng 者zhě , 愛ài 施shī 之zhī 德dé 也yě 愛ài 有yǒu 所suǒ 移yí , 利lì 有yǒu 所suǒ并bìng , 則zé 不bù 能néng 盡jǐn 有yǒu

; 故gù 曰yuē : 「 有yǒu 眾zhòng 在zài 廢fèi 私sī 。 」

    愛ài 施shī 之zhī 德dé , 雖suī 行xíng 而ér 無wú 私sī , 內nèi 行xíng 不bù 修xiū , 則zé 不bù 能néng 朝cháo 遠yuǎn方fāng 之zhī 君jūn ; 是shì 故gù 正zhèng

君jūn 臣chén 上shàng 下xià 之zhī 義yì , 飾shì 父fù 子zi 兄xiōng 弟dì 夫fū 妻qī 之zhī 義yì , 飾shì 男nán 女nǚ 之zhī 別bié ,別bié 疏shū 數shù 之zhī 差chà , 使shǐ

君jūn 德dé 臣chén 忠zhōng , 父fù 慈cí 子zi 孝xiào , 兄xiōng 愛ài 弟dì 敬jìng , 禮lǐ 義yì 章zhāng 明míng , 如rú 此cǐ ,則zé 近jìn 者zhě 親qīn 之zhī , 遠yuǎn

者zhě 歸guī 之zhī , 故gù 曰yuē : 「 召zhào 遠yuǎn 在zài 修xiū 近jìn 。 」

    閉bì 禍huò 在zài 除chú 怨yuàn 。 非fēi 有yǒu 怨yuàn 乃nǎi 除chú 之zhī , 所suǒ 事shì 之zhī 地dì 常cháng 無wú 怨yuàn 也yě。 凡fán 禍huò 亂luàn 之zhī 所suǒ 生shēng

, 生shēng 於yú 怨yuàn 咎jiù , 怨yuàn 咎jiù 所suǒ 生shēng , 生shēng 於yú 非fēi 理lǐ , 是shì 以yǐ 明míng 君jūn 之zhī 事shì 眾zhòng也yě 必bì 經jīng , 使shǐ 之zhī 必bì

道dào , 施shī 報bào 必bì 當dāng , 出chū 言yán 必bì 得dé , 刑xíng 罰fá 必bì 理lǐ , 如rú 此cǐ , 則zé 眾zhòng 無wú鬱yù 怨yuàn 之zhī 心xīn , 無wú 憾hàn

恨hèn 之zhī 意yì 。 如rú 此cǐ , 則zé 禍huò 亂luàn 不bù 生shēng , 上shàng 位wèi 不bù 殆dài , 故gù 曰yuē : 「 閉bì禍huò 在zài 除chú 怨yuàn 也yě 。 」

    凡fán 人rén 君jūn 所suǒ 以yǐ 尊zūn 安ān 者zhě , 賢xián 佐zuǒ 也yě ; 佐zuǒ 賢xián , 則zé 君jūn 尊zūn 國guó 安ān民mín 治zhì ; 無wú 佐zuǒ , 則zé

君jūn 卑bēi 國guó 危wēi 民mín 亂luàn ; 故gù 曰yuē : 備bèi 長zhǎng 存cún 乎hū 任rèn 賢xián , 凡fán 人rén 者zhě 莫mò 不bù 欲yù利lì 而ér 惡è 害hài , 是shì 故gù

與yǔ 天tiān 下xià 同tóng 利lì 者zhě , 天tiān 下xià 持chí 之zhī 。 擅shàn 天tiān 下xià 之zhī 利lì 者zhě , 天tiān 下xià 謀móu 之zhī。 天tiān 下xià 所suǒ 謀móu , 雖suī

立lì 必bì 隳huī 。 天tiān 下xià 所suǒ 持chí , 雖suī 高gāo 不bù 危wēi 。 故gù 曰yuē : 「 安ān 高gāo 在zài 乎hū 同tóng利lì 。 」

    凡fán 所suǒ 謂wèi 能néng 以yǐ 所suǒ 不bù 利lì 利lì 人rén 者zhě , 舜shùn 是shì 也yě ; 舜shùn 耕gēng 歷lì 山shān ,陶táo 河hé 濱bīn , 漁yú 雷léi 澤zé

, 不bù 取qǔ 其qí 利lì , 以yǐ 教jiào 百bǎi 姓xìng , 百bǎi 姓xìng 舉jǔ 利lì 之zhī 。 此cǐ 所suǒ 謂wèi 能néng 以yǐ 所suǒ不bù 利lì 利lì 人rén 者zhě 也yě 。

所suǒ 謂wèi 能néng 以yǐ 所suǒ 不bù 有yǒu 予yǔ 人rén 者zhě , 武wǔ 王wáng 是shì 也yě ; 武wǔ 王wáng 伐fá 紂zhòu , 士shì 卒zú往wǎng 者zhě , 人rén 有yǒu 書shū 社shè

, 入rù 殷yīn 之zhī 日rì , 決jué 鉅jù 橋qiáo 之zhī 粟sù , 散sàn 鹿lù 臺tái 之zhī 錢qián , 殷yīn 民mín 大dà 說shuō ,此cǐ 所suǒ 謂wèi 能néng 以yǐ 所suǒ 不bù 有yǒu 予yǔ 人rén 者zhě 也yě 。

    桓huán 公gōng 謂wèi 管guǎn 子zi 曰yuē : 「 今jīn 子zi 教jiào 寡guǎ 人rén 法fǎ 天tiān 合hé 德dé , 合hé 德dé 長zhǎng久jiǔ , 合hé 德dé 而ér 兼jiān 覆fù

之zhī , 則zé 萬wàn 物wù 受shòu 命mìng 。 象xiàng 地dì 無wú 親qīn , 無wú 親qīn 安ān 固gù , 無wú 親qīn 而ér 兼jiān 載zài之zhī , 則zé 諸zhū 生shēng 皆jiē 殖zhí

。 參cān 於yú 日rì 月yuè 無wú 私sī , 葆bǎo 光guāng 無wú 私sī , 而ér 兼jiān 照zhào 之zhī , 則zé 美měi 惡è 不bù 隱yǐn, 然rán 則zé 君jūn 子zi 之zhī 為wèi

身shēn 無wú 好hǎo 無wú 惡è 然rán 已yǐ 乎hū ? 」 管guǎn 子zi 對duì 曰yuē : 「 不bù 然rán , 夫fū 學xué 者zhě 所suǒ以yǐ 自zì 化huà , 所suǒ 以yǐ 自zì

撫fǔ , 故gù 君jūn 子zi 惡è 稱chēng 人rén 之zhī 惡è , 惡è 不bù 忠zhōng 而ér 怨yuàn 妒dù , 惡è 不bù 公gōng 議yì 而ér名míng 當dāng 稱chēng , 惡è 不bù 位wèi

下xià 而ér 位wèi 上shàng , 惡è 不bù 親qīn 外wài 而ér 內nèi 放fàng , 此cǐ 五wǔ 者zhě , 君jūn 子zi 之zhī 所suǒ 恐kǒng 行xíng, 而ér 小xiǎo 人rén 之zhī 所suǒ 以yǐ

亡wáng , 況kuàng 人rén 君jūn 乎hū ? 」

  明míng 法fǎ 解jiě 第dì 六liù 十shí 七qī

    明míng 主zhǔ 者zhě , 明míng 於yú 術shù 數shù 而ér 不bù 可kě 欺qī 也yě , 審shěn 於yú 法fǎ 禁jìn 而ér 不bù 可kě犯fàn 也yě , 察chá 於yú 分fēn 職zhí

而ér 不bù 可kě 亂luàn 也yě ; 故gù 群qún 臣chén 不bù 敢gǎn 行xíng 其qí 私sī , 貴guì 臣chén 不bù 得dé 蔽bì 其qí 賤jiàn ,近jìn 者zhě 不bù 得dé 塞sāi 其qí 遠yuǎn

, 孤gū 寡guǎ 老lǎo 弱ruò 不bù 失shī 其qí 所suǒ 職zhí , 境jìng 內nèi 明míng 辨biàn 而ér 不bù 相xiāng 踰yú 越yuè , 此cǐ 之zhī謂wèi 治zhì 國guó ; 故gù 明míng 法fǎ

曰yuē : 「 所suǒ 謂wèi 治zhì 國guó 者zhě , 主zhǔ 道dào 明míng 也yě 。 」

    明míng 主zhǔ 者zhě , 上shàng 之zhī 所suǒ 以yǐ 一yī 民mín 使shǐ 下xià 也yě 。 私sī 術shù 者zhě , 下xià 之zhī 所suǒ以yǐ 侵qīn 上shàng 亂luàn 主zhǔ 也yě ,

故gù 法fǎ 廢fèi 而ér 私sī 行xíng , 則zé 人rén 主zhǔ 孤gū 特tè 而ér 獨dú 立lì , 人rén 臣chén 群qún 黨dǎng 而ér 成chéng 朋péng; 如rú 此cǐ , 則zé 主zhǔ 弱ruò

而ér 臣chén 強qiáng , 此cǐ 之zhī 謂wèi 亂luàn 國guó ; 故gù 明míng 法fǎ 曰yuē : 「 所suǒ 謂wèi 亂luàn 國guó 者zhě , 臣chén術shù 勝shèng 也yě 。 」

    明míng 主zhǔ 在zài 上shàng 位wèi , 有yǒu 必bì 治zhì 之zhī 勢shì , 則zé 群qún 臣chén 不bù 敢gǎn 為wèi 非fēi ; 是shì故gù 群qún 臣chén 之zhī 不bù 敢gǎn 欺qī

主zhǔ 者zhě , 非fēi 以yǐ 愛ài 主zhǔ 也yě , 以yǐ 畏wèi 主zhǔ 之zhī 威wēi 勢shì 也yě ; 百bǎi 姓xìng 之zhī 爭zhēng 用yòng ,非fēi 以yǐ 愛ài 主zhǔ 也yě , 以yǐ

畏wèi 主zhǔ 之zhī 法fǎ 令lìng 也yě ; 故gù 明míng 主zhǔ 操cāo 必bì 勝shèng 之zhī 數shù , 以yǐ 治zhì 必bì 用yòng 之zhī 民mín ;處chù 必bì 尊zūn 之zhī 勢shì , 以yǐ

制zhì 必bì 服fú 之zhī 臣chén ; 故gù 令lìng 行xíng 禁jìn 止zhǐ , 主zhǔ 尊zūn 而ér 臣chén 卑bēi ; 故gù 明míng 法fǎ 曰yuē :「 尊zūn 君jūn 卑bēi 臣chén , 非fēi

計jì 親qīn 也yě , 以yǐ 勢shì 勝shèng 也yě 。 」

    明míng 主zhǔ 之zhī 治zhì 也yě , 縣xiàn 爵jué 祿lù 以yǐ 勸quàn 其qí 民mín ; 民mín 有yǒu 利lì 於yú 上shàng , 故gù主zhǔ 有yǒu 以yǐ 使shǐ 之zhī ; 立lì

刑xíng 罰fá 以yǐ 威wēi 其qí 下xià , 下xià 有yǒu 畏wèi 於yú 上shàng , 故gù 主zhǔ 有yǒu 以yǐ 牧mù 之zhī ; 故gù 無wú 爵jué祿lù 則zé 主zhǔ 無wú 以yǐ 勸quàn 民mín

; 無wú 刑xíng 罰fá 則zé 主zhǔ 無wú 以yǐ 威wēi 眾zhòng ; 故gù 人rén 臣chén 之zhī 行xíng 理lǐ 奉fèng 命mìng 者zhě , 非fēi 以yǐ愛ài 主zhǔ 也yě , 且qiě 以yǐ 就jiù

利lì 而ér 避bì 害hài 也yě 。 百bǎi 官guān 之zhī 奉fèng 法fǎ 無wú 姦jiān 者zhě , 非fēi 以yǐ 愛ài 主zhǔ 也yě , 欲yù 以yǐ受shòu 爵jué 祿lù 而ér 避bì 刑xíng 罰fá 也yě ; 故gù 明míng 法fǎ 曰yuē : 「 百bǎi 官guān 論lùn 職zhí , 非fēi 惠huì 也yě ,刑xíng 罰fá 必bì 也yě 。 」

    人rén 主zhǔ 者zhě , 擅shàn 生shēng 殺shā , 處chù 威wēi 勢shì , 操cāo 令lìng 行xíng 禁jìn 止zhǐ 之zhī 柄bǐng , 以yǐ御yù 其qí 群qún 臣chén , 此cǐ 主zhǔ

道dào 也yě 。 人rén 臣chén 者zhě , 處chù 卑bēi 賤jiàn , 奉fèng 主zhǔ 令lìng , 守shǒu 本běn 任rèn , 治zhì 分fēn 職zhí ,此cǐ 臣chén 道dào 也yě ; 故gù 主zhǔ

行xíng 臣chén 道dào 則zé 亂luàn , 臣chén 行xíng 主zhǔ 道dào 則zé 危wēi , 故gù 上shàng 下xià 無wú 分fēn , 君jūn 臣chén 共gòng 道dào, 亂luàn 之zhī 本běn 也yě , 故gù

明míng 法fǎ 曰yuē : 「 君jūn 臣chén 共gòng 道dào 則zé 亂luàn 。 」

    人rén 臣chén 之zhī 所suǒ 以yǐ 畏wèi 恐kǒng 而ér 謹jǐn 事shì 主zhǔ 者zhě , 以yǐ 欲yù 生shēng 而ér 惡è 死sǐ 也yě ;使shǐ 人rén 不bù 欲yù 生shēng , 不bù

惡è 死sǐ , 則zé 不bù 可kě 得dé 而ér 制zhì 也yě ; 夫fū 生shēng 殺shā 之zhī 柄bǐng 專zhuān 在zài 大dà 臣chén , 而ér 主zhǔ不bù 危wēi 者zhě , 未wèi 嘗cháng 有yǒu

也yě ; 故gù 治zhì 亂luàn 不bù 以yǐ 法fǎ 斷duàn 而ér 決jué 於yú 重zhòng 臣chén , 生shēng 殺shā 之zhī 柄bǐng 不bù 制zhì 於yú 主zhǔ而ér 在zài 群qún 下xià , 此cǐ 寄jì

生shēng 之zhī 主zhǔ 也yě ; 故gù 人rén 主zhǔ 專zhuān 以yǐ 其qí 威wēi 勢shì 予yǔ 人rén , 則zé 必bì 有yǒu 劫jié 殺shā 之zhī 患huàn; 專zhuān 以yǐ 其qí 法fǎ 制zhì 予yǔ

人rén , 則zé 必bì 有yǒu 亂luàn 亡wáng 之zhī 禍huò ; 如rú 此cǐ 者zhě , 亡wáng 主zhǔ 之zhī 道dào 也yě 。 故gù 明míng 法fǎ曰yuē : 「 專zhuān 授shòu 則zé 失shī

。 」

    凡fán 為wèi 主zhǔ 而ér 不bù 得dé 行xíng 其qí 令lìng , 廢fèi 法fǎ 而ér 恣zì 群qún 臣chén , 威wēi 嚴yán 已yǐ 廢fèi, 權quán 勢shì 已yǐ 奪duó , 令lìng

不bù 得dé 出chū , 群qún 臣chén 弗fú 為wèi 用yòng , 百bǎi 姓xìng 弗fú 為wèi 使shǐ , 竟jìng 內nèi 之zhī 眾zhòng 不bù 制zhì ,則zé 國guó 非fēi 其qí 國guó , 而ér

民mín 非fēi 其qí 民mín , 如rú 此cǐ 者zhě , 滅miè 主zhǔ 之zhī 道dào 也yě , 故gù 明míng 法fǎ 曰yuē : 「 令lìng 本běn不bù 出chū 謂wèi 之zhī 滅miè 。 」

    明míng 主zhǔ 之zhī 道dào , 卑bēi 賤jiàn 不bù 待dài 尊zūn 貴guì 而ér 見jiàn , 大dà 臣chén 不bù 因yīn 左zuǒ 右yòu 而ér進jìn , 百bǎi 官guān 條tiáo 通tōng ,

群qún 臣chén 顯xiǎn 見jiàn 。 有yǒu 罰fá 者zhě , 主zhǔ 見jiàn 其qí 罪zuì 。 有yǒu 賞shǎng 者zhě , 主zhǔ 知zhī 其qí 功gōng 。見jiàn 知zhī 不bù 悖bèi , 賞shǎng 罰fá

不bù 差chà , 有yǒu 不bù 蔽bì 之zhī 術shù , 故gù 無wú 壅yōng 遏è 之zhī 患huàn ; 亂luàn 主zhǔ 則zé 不bù 然rán , 法fǎ令lìng 不bù 得dé 至zhì 於yú 民mín ,

疏shū 遠yuǎn 鬲gé 閉bì , 而ér 不bù 得dé 聞wén , 如rú 此cǐ 者zhě , 壅yōng 遏è 之zhī 道dào 也yě , 故gù 明míng 法fǎ曰yuē : 「 令lìng 出chū 而ér 留liú

, 謂wèi 之zhī 壅yōng 。 」

    人rén 臣chén 之zhī 所suǒ 以yǐ 乘chéng 而ér 為wèi 姦jiān 者zhě , 擅shàn 主zhǔ 也yě ; 臣chén 有yǒu 擅shàn 主zhǔ 者zhě ,則zé 主zhǔ 令lìng 不bù 得dé 行xíng ,

而ér 下xià 情qíng 不bù 上shàng 通tōng , 人rén 臣chén 之zhī 力lì , 能néng 鬲gé 君jūn 臣chén 之zhī 閒xián 而ér 使shǐ 美měi 惡è 之zhī情qíng 不bù 揚yáng , 聞wén 禍huò 福fú 之zhī 事shì 不bù 通tōng 徹chè , 人rén 主zhǔ 迷mí 惑huò 而ér 無wú 從cóng 悟wù , 如rú 此cǐ者zhě , 塞sāi 主zhǔ 之zhī 道dào 也yě ; 故gù 明míng 法fǎ 曰yuē : 「 下xià 情qíng 不bù 上shàng 通tōng , 謂wèi 之zhī 塞sāi 。」

    明míng 主zhǔ 者zhě , 兼jiān 聽tīng 獨dú 斷duàn , 多duō 其qí 門mén 戶hù ; 群qún 臣chén 之zhī 道dào , 下xià 得dé明míng 上shàng , 賤jiàn 得dé 言yán 貴guì

, 故gù 姦jiān 人rén 不bù 敢gǎn 欺qī ; 亂luàn 主zhǔ 則zé 不bù 然rán , 聽tīng 無wú 術shù 數shù , 斷duàn 事shì 不bù 以yǐ參cān 伍wǔ , 故gù 無wú 能néng 之zhī

士shì 上shàng 通tōng , 邪xié 枉wǎng 之zhī 臣chén 專zhuān 國guó , 主zhǔ 明míng 蔽bì 而ér 聰cōng 塞sāi , 忠zhōng 臣chén 之zhī 欲yù 謀móu諫jiàn 者zhě 不bù 得dé 進jìn , 如rú

此cǐ 者zhě , 侵qīn 主zhǔ 之zhī 道dào 也yě ; 故gù 明míng 法fǎ 曰yuē : 「 下xià 情qíng 上shàng 而ér 道dào 止zhǐ 。 謂wèi之zhī 侵qīn 。 」

    人rén 主zhǔ 之zhī 治zhì 國guó 也yě , 莫mò 不bù 有yǒu 法fǎ 令lìng ; 賞shǎng 罰fá 具jù , 故gù 其qí 法fǎ 令lìng明míng , 而ér 賞shǎng 罰fá 之zhī 所suǒ

立lì 者zhě 當dāng , 則zé 主zhǔ 尊zūn 顯xiǎn 而ér 姦jiān 不bù 生shēng ; 其qí 法fǎ 令lìng 逆nì , 而ér 賞shǎng 罰fá 之zhī 所suǒ立lì 者zhě 不bù 當dāng , 則zé 群qún

臣chén 立lì 私sī 而ér 壅yōng 塞sāi 之zhī , 朋péng 黨dǎng 而ér 劫jié 殺shā 之zhī ; 故gù 明míng 法fǎ 曰yuē : 「 滅miè 塞sāi侵qīn 壅yōng 之zhī 所suǒ 生shēng , 從cóng

法fǎ 之zhī 不bù 立lì 也yě 。 」

    法fǎ 度dù 者zhě , 主zhǔ 之zhī 所suǒ 以yǐ 制zhì 天tiān 下xià 而ér 禁jìn 姦jiān 邪xié 也yě , 所suǒ 以yǐ 牧mù 領lǐng海hǎi 內nèi 而ér 奉fèng 宗zōng 廟miào 也yě

。 私sī 意yì 者zhě , 所suǒ 以yǐ 生shēng 亂luàn 長zhǎng 姦jiān 而ér 害hài 公gōng 正zhèng 也yě , 所suǒ 以yǐ 壅yōng 蔽bì 失shī 正zhèng而ér 危wēi 亡wáng 也yě ; 故gù 法fǎ

度dù 行xíng 則zé 國guó 治zhì , 私sī 意yì 行xíng 則zé 國guó 亂luàn 。 明míng 主zhǔ 雖suī 心xīn 之zhī 所suǒ 愛ài , 而ér 無wú功gōng 者zhě 不bù 賞shǎng 也yě ; 雖suī

心xīn 之zhī 所suǒ 憎zēng , 而ér 無wú 罪zuì 者zhě 弗fú 罰fá 也yě ; 案àn 法fǎ 式shì 而ér 驗yàn 得dé 失shī , 非fēi 法fǎ度dù 不bù 留liú 意yì 焉yān ; 故gù

明míng 法fǎ 曰yuē : 「 先xiān 王wáng 之zhī 治zhì 國guó 也yě , 不bù 淫yín 意yì 於yú 法fǎ 之zhī 外wài 。 」

    明míng 主zhǔ 之zhī 治zhì 國guó 也yě , 案àn 其qí 當dāng 宜yí , 行xíng 其qí 正zhèng 理lǐ , 故gù 其qí 當dāng 賞shǎng者zhě , 群qún 臣chén 不bù 得dé 辭cí

也yě 。 其qí 當dāng 罰fá 者zhě , 群qún 臣chén 不bù 敢gǎn 避bì 也yě 。 夫fū 賞shǎng 功gōng 誅zhū 罪zuì , 所suǒ 以yǐ 為wèi天tiān 下xià 致zhì 利lì 除chú 害hài 也yě

。 草cǎo 茅máo 弗fú 去qù , 則zé 害hài 禾hé 穀gǔ 。 盜dào 賊zéi 弗fú 誅zhū , 則zé 傷shāng 良liáng 民mín 。 夫fū 舍shě公gōng 法fǎ 而ér 行xíng 私sī 惠huì ,

則zé 是shì 利lì 姦jiān 邪xié 而ér 長zhǎng 暴bào 亂luàn 也yě 。 行xíng 私sī 惠huì 而ér 賞shǎng 無wú 功gōng , 則zé 是shì 使shǐ 民mín偷tōu 幸xìng 而ér 望wàng 於yú 上shàng 也yě 。 行xíng 私sī 惠huì 而ér 赦shè 有yǒu 罪zuì , 則zé 是shì 使shǐ 民mín 輕qīng 上shàng 而ér 易yì為wèi 非fēi 也yě 。 夫fū 舍shě 公gōng 法fǎ , 用yòng 私sī 惠huì , 明míng 主zhǔ 不bù 為wèi 也yě ; 故gù 明míng 法fǎ 曰yuē :「 不bù 為wèi 惠huì 於yú 法fǎ 之zhī 內nèi 」 。

    凡fán 人rén 主zhǔ 莫mò 不bù 欲yù 其qí 民mín 之zhī 用yòng 也yě , 使shǐ 民mín 用yòng 者zhě , 必bì 法fǎ 立lì 而ér令lìng 行xíng 也yě ; 故gù 治zhì 國guó

使shǐ 眾zhòng 莫mò 如rú 法fǎ , 禁jìn 淫yín 止zhǐ 暴bào 莫mò 如rú 刑xíng ; 故gù 貧pín 者zhě 非fēi 不bù 欲yù 奪duó 富fù 者zhě財cái 也yě , 然rán 而ér 不bù 敢gǎn

者zhě , 法fǎ 不bù 使shǐ 也yě 。 強qiáng 者zhě 非fēi 不bù 能néng 暴bào 弱ruò 也yě , 然rán 而ér 不bù 敢gǎn 者zhě , 畏wèi法fǎ 誅zhū 也yě ; 故gù 百bǎi 官guān

之zhī 事shì , 案àn 之zhī 以yǐ 法fǎ , 則zé 姦jiān 不bù 生shēng 。 暴bào 慢màn 之zhī 人rén , 誅zhū 之zhī 以yǐ 刑xíng ,則zé 禍huò 不bù 起qǐ 。 群qún 臣chén

並bìng 進jìn , 筴cè 之zhī 以yǐ 數shù , 則zé 私sī 無wú 所suǒ 立lì ; 故gù 明míng 法fǎ 曰yuē : 「 動dòng 無wú 非fēi法fǎ 者zhě , 所suǒ 以yǐ 禁jìn 過guò

而ér 外wài 私sī 也yě 。 」

    人rén 主zhǔ 之zhī 所suǒ 以yǐ 制zhì 臣chén 下xià 者zhě , 威wēi 勢shì 也yě ; 故gù 威wēi 勢shì 在zài 下xià , 則zé主zhǔ 制zhì 於yú 臣chén 。 威wēi 勢shì

在zài 上shàng , 則zé 臣chén 制zhì 於yú 主zhǔ ; 夫fū 蔽bì 主zhǔ 者zhě , 非fēi 塞sāi 其qí 門mén , 守shǒu 其qí 戶hù 也yě, 然rán 而ér 令lìng 不bù 行xíng ,

禁jìn 不bù 止zhǐ , 所suǒ 欲yù 不bù 得dé 者zhě , 失shī 其qí 威wēi 勢shì 也yě ; 故gù 威wēi 勢shì 獨dú 在zài 於yú 主zhǔ, 則zé 群qún 臣chén 畏wèi 敬jìng 。

法fǎ 政zhèng 獨dú 出chū 於yú 主zhǔ , 則zé 天tiān 下xià 服fú 德dé ; 故gù 威wēi 勢shì 分fēn 於yú 臣chén , 則zé 令lìng 不bù行xíng 。 法fǎ 政zhèng 出chū 於yú 臣chén

, 則zé 民mín 不bù 聽tīng ; 故gù 明míng 主zhǔ 之zhī 治zhì 天tiān 下xià 也yě , 威wēi 勢shì 獨dú 在zài 於yú 主zhǔ , 而ér不bù 與yǔ 臣chén 共gòng , 法fǎ 政zhèng

獨dú 制zhì 於yú 主zhǔ , 而ér 不bù 從cóng 臣chén 出chū ; 故gù 明míng 法fǎ 曰yuē : 「 威wēi 不bù 二èr 錯cuò , 政zhèng不bù 二èr 門mén 。 」

    明míng 主zhǔ 者zhě , 一yī 度dù 量liàng , 立lì 表biǎo 儀yí , 而ér 堅jiān 守shǒu 之zhī , 故gù 令lìng 下xià 而ér民mín 從cóng 。 法fǎ 者zhě , 天tiān

下xià 之zhī 程chéng 式shì 也yě , 萬wàn 事shì 之zhī 儀yí 表biǎo 也yě 。 吏lì 者zhě , 民mín 之zhī 所suǒ 懸xuán 命mìng 也yě ;故gù 明míng 主zhǔ 之zhī 治zhì 也yě ,

當dāng 於yú 法fǎ 者zhě 賞shǎng 之zhī , 違wéi 於yú 法fǎ 者zhě 誅zhū 之zhī , 故gù 以yǐ 法fǎ 誅zhū 罪zuì , 則zé 民mín 就jiù死sǐ 而ér 不bù 怨yuàn 。 以yǐ 法fǎ

量liàng 功gōng , 則zé 民mín 受shòu 賞shǎng 而ér 無wú 德dé 也yě , 此cǐ 以yǐ 法fǎ 舉jǔ 錯cuò 之zhī 功gōng 也yě ; 故gù 明míng法fǎ 曰yuē : 「 以yǐ 法fǎ 治zhì

國guó , 則zé 舉jǔ 錯cuò 而ér 已yǐ 。 」

    明míng 主zhǔ 者zhě , 有yǒu 法fǎ 度dù 之zhī 制zhì , 故gù 群qún 臣chén 皆jiē 出chū 於yú 方fāng 正zhèng 之zhī 治zhì ,而ér 不bù 敢gǎn 為wèi 姦jiān ; 百bǎi

姓xìng 知zhī 主zhǔ 之zhī 從cóng 事shì 於yú 法fǎ 也yě , 故gù 吏lì 之zhī 所suǒ 使shǐ 者zhě 有yǒu 法fǎ , 則zé 民mín 從cóng 之zhī; 無wú 法fǎ , 則zé 止zhǐ ;

民mín 以yǐ 法fǎ 與yǔ 吏lì 相xiāng 距jù , 下xià 以yǐ 法fǎ 與yǔ 上shàng 從cóng 事shì , 故gù 軸zhóu 偽wěi 之zhī 人rén 不bù 得dé欺qī 其qí 主zhǔ , 嫉jí 妒dù 之zhī

人rén 不bù 得dé 用yòng 其qí 賊zéi 心xīn , 讒chán 諛yú 之zhī 人rén 不bù 得dé 施shī 其qí 巧qiǎo , 千qiān 里lǐ 之zhī 外wài ,不bù 敢gǎn 擅shàn 為wèi 非fēi ; 故gù

明míng 法fǎ 曰yuē : 「 有yǒu 法fǎ 度dù 之zhī 制zhì 者zhě , 不bù 可kě 巧qiǎo 以yǐ 軸zhóu 偽wěi 。 」

    權quán 衡héng 者zhě , 所suǒ 以yǐ 起qǐ 輕qīng 重zhòng 之zhī 數shù 也yě , 然rán 而ér 人rén 不bù 事shì 者zhě , 非fēi心xīn 惡è 利lì 也yě , 權quán 不bù

能néng 為wèi 之zhī 多duō 少shǎo 其qí 數shù , 而ér 衡héng 不bù 能néng 為wèi 之zhī 輕qīng 重zhòng 其qí 量liàng 也yě ; 人rén 知zhī 事shì權quán 衡héng 之zhī 無wú 益yì , 故gù

不bù 事shì 也yě ; 故gù 明míng 主zhǔ 在zài 上shàng 位wèi , 則zé 官guān 不bù 得dé 枉wǎng 法fǎ , 吏lì 不bù 得dé 為wèi 私sī, 民mín 知zhī 事shì 吏lì 之zhī 無wú

益yì , 故gù 財cái 貨huò 不bù 行xíng 於yú 吏lì , 權quán 衡héng 平píng 正zhèng 而ér 待dài 物wù , 故gù 姦jiān 軸zhóu 之zhī 人rén不bù 得dé 行xíng 其qí 私sī ; 故gù

❖
🔊 本页支持朗读:点屏幕底部控制条即可听书(Chrome / Edge / Safari 支持)。 若未出现控制条,说明当前浏览器不支持语音朗读。
相关推荐