推荐
首页 › 书库 › 管子

第 3 / 84 回

  幼yòu 官guān 圖tú 第dì 九jiǔ

    若ruò 因yīn 處chù 虛xū 守shǒu 靜jìng 人rén 物wù 則zé 皇huáng 。 五wǔ 和hé 時shí 節jié , 君jūn 服fú 黃huáng 色sè ,味wèi 甘gān 味wèi , 聽tīng 宮gōng 聲shēng

, 治zhì 和hé 氣qì , 用yòng 五wǔ 數shù , 飲yǐn 於yú 黃huáng 后hòu 之zhī 井jǐng ,以yǐ (人rén果guǒ) 獸shòu 之zhī 火huǒ 爨cuàn, 藏cáng 溫wēn 濡rú , 行xíng 敺qū 養yǎng , 坦tǎn 氣qì 修xiū 通tōng , 凡fán 物wù 開kāi 靜jìng , 形xíng 生shēng 理lǐ 。 常cháng至zhì 命mìng , 尊zūn 賢xián 授shòu 德dé , 則zé 帝dì 。 身shēn 仁rén 行xíng 義yì , 服fú 忠zhōng 用yòng 信xìn , 則zé 王wáng 。審shěn 謀móu 章zhāng 禮lǐ , 選xuǎn 士shì 利lì 械xiè , 則zé 霸bà 。 定dìng 生shēng 處chù 死sǐ , 謹jǐn 賢xián 修xiū 伍wǔ , 則zé眾zhòng 。 信xìn 賞shǎng 審shěn 罰fá , 爵jué 材cái 祿lù 能néng , 則zé 強qiáng 。 計jì 凡fán 付fù 終zhōng , 務wù 本běn 飾shì 末mò, 則zé 富fù 。 明míng 法fǎ 審shěn 數shù , 立lì 常cháng 備bèi 能néng , 則zé 治zhì 。 同tóng 異yì 分fēn 官guān , 則zé 安ān。 通tōng 之zhī 以yǐ 道dào , 畜chù 之zhī 以yǐ 惠huì , 親qīn 之zhī 以yǐ 仁rén , 養yǎng 之zhī 以yǐ 義yì , 報bào 之zhī 以yǐ德dé , 結jié 之zhī 以yǐ 信xìn , 接jiē 之zhī 以yǐ 禮lǐ , 和hé 之zhī 以yǐ 樂lè , 期qī 之zhī 以yǐ 事shì , 攻gōng 之zhī以yǐ 言yán , 發fā 之zhī 以yǐ 力lì , 威wēi 之zhī 以yǐ 誠chéng , 一yī 舉jǔ 而ér 上shàng 下xià 得dé 終zhōng , 再zài 舉jǔ 而ér民mín 無wú 不bù 從cóng , 三sān 舉jǔ 而ér 地dì 辟pì 散sàn 成chéng , 四sì 舉jǔ 而ér 農nóng 佚yì 粟sù 十shí , 五wǔ 舉jǔ 而ér務wù 輕qīng 金jīn 九jiǔ , 六liù 舉jǔ 而ér 絜jié 知zhī 事shì 變biàn , 七qī 舉jǔ 而ér 內nèi 外wài 為wèi 用yòng , 八bā 舉jǔ 而ér勝shèng 行xíng 威wēi 立lì , 九jiǔ 舉jǔ 而ér 帝dì 事shì 成chéng 形xíng 。 九jiǔ 本běn 搏bó 大dà , 人rén 主zhǔ 之zhī 守shǒu 也yě 。八bā 分fēn 有yǒu 職zhí , 卿qīng 相xiāng 之zhī 守shǒu 也yě 。 七qī 官guān 飾shì 勝shèng 備bèi 威wēi , 將jiāng 軍jūn 之zhī 守shǒu 也yě 。六liù 紀jì 審shěn 密mì , 賢xián 人rén 之zhī 守shǒu 也yě , 五wǔ 紀jì 不bù 解jiě , 庶shù 人rén 之zhī 守shǒu 也yě 。 動dòng 而ér無wú 不bù 從cóng , 靜jìng 而ér 無wú 不bù 同tóng 。 治zhì 亂luàn 之zhī 本běn 三sān , 卑bēi 尊zūn 之zhī 交jiāo 四sì , 富fù 貧pín之zhī 終zhōng 五wǔ , 盛shèng 衰shuāi 之zhī 紀jì 六liù , 安ān 危wēi 之zhī 機jī 七qī , 強qiáng 弱ruò 之zhī 應yīng 八bā , 存cún 亡wáng之zhī 數shù 九jiǔ 。 練liàn 之zhī 以yǐ 散sàn 群qún 傰bēng 署shǔ , 凡fán 數shù 財cái 署shǔ 。 殺shā 僇lù 以yǐ 聚jù 財cái , 勸quàn勉miǎn 以yǐ 選xuǎn 眾zhòng , 使shǐ 二èr 分fēn 具jù 本běn , 發fā 善shàn 必bì 審shěn 於yú 密mì , 執zhí 威wēi 必bì 明míng 於yú 中zhōng, 此cǐ 居jū 圖tú 方fāng 中zhōng 。

    右yòu 中zhōng 方fāng 本běn 圖tú

    必bì 得dé 文wén 威wēi 武wǔ 官guān 習xí , 勝shèng 之zhī 。 務wù 時shí 因yīn , 勝shèng 之zhī 。 終zhōng 無wú 方fāng, 勝shèng 之zhī 。 幾jǐ 行xíng 義yì

, 勝shèng 之zhī 。 理lǐ 名míng 實shí , 勝shèng 之zhī 。 急jí 時shí 分fēn , 勝shèng 之zhī 。 事shì 察chá 伐fá , 勝shèng之zhī 。 行xíng 備bèi 具jù , 勝shèng

之zhī , 原yuán 無wú 象xiàng , 勝shèng 之zhī 。 本běn 定dìng 獨dú 威wēi , 勝shèng 。 定dìng 計jì 財cái , 勝shèng 。 定dìng知zhī 聞wén , 勝shèng 。 定dìng 選xuǎn

士shì , 勝shèng 。 定dìng 制zhì 祿lù , 勝shèng 。 定dìng 方fāng 用yòng , 勝shèng 。 定dìng 綸lún 理lǐ , 勝shèng 。 定dìng死sǐ 生shēng , 勝shèng 。 定dìng 成chéng

敗bài , 勝shèng 。 定dìng 依yī 奇qí , 勝shèng 。 定dìng 實shí 虛xū , 勝shèng 。 定dìng 盛shèng 衰shuāi , 勝shèng 。 舉jǔ機jī 誠chéng 要yào , 則zé 敵dí 不bù

量liàng 。 用yòng 利lì 至zhì 誠chéng , 則zé 敵dí 不bù 校xiào 。 明míng 名míng 章zhāng 實shí , 則zé 士shì 死sǐ 節jié 。 奇qí舉jǔ 發fā 不bù 意yì , 則zé 士shì

歡huān 用yòng 。 交jiāo 物wù 因yīn 方fāng , 則zé 械xiè 器qì 備bèi 。 因yīn 能néng 利lì 備bèi , 則zé 求qiú 必bì 得dé 。執zhí 務wù 明míng 本běn , 則zé 士shì

不bù 偷tōu 。 備bèi 具jù 無wú 常cháng , 無wú 方fāng 應yīng 也yě 。 聽tīng 於yú 鈔chāo , 故gù 能néng 聞wén 無wú 極jí 。視shì 於yú 新xīn , 故gù 能néng 見jiàn

未wèi 形xíng 。 思sī 於yú 濬jùn , 故gù 能néng 知zhī 未wèi 始shǐ 。 發fā 於yú 驚jīng , 故gù 能néng 至zhì 無wú 量liàng 。動dòng 於yú 昌chāng , 故gù 能néng 得dé

其qí 寶bǎo 。 立lì 於yú 謀móu , 故gù 能néng 實shí 不bù 可kě 故gù 也yě 。 器qì 成chéng 教jiào 守shǒu , 則zé 不bù 遠yuǎn道dào 里lǐ 。 號hào 審shěn 教jiào 施shī

, 則zé 不bù 險xiǎn 山shān 河hé 。 博bó 一yī 純chún 固gù , 則zé 獨dú 行xíng 而ér 無wú 敵dí 。 慎shèn 號hào 審shěn 章zhāng, 則zé 其qí 攻gōng 不bù 待dài 。

權quán 與yǔ 明míng 必bì 勝shèng , 則zé 慈cí 者zhě 勇yǒng 。 器qì 無wú 方fāng , 則zé 愚yú 者zhě 智zhì 。 攻gōng 不bù 守shǒu, 則zé 拙zhuō 者zhě 巧qiǎo 。 數shù

也yě 。 動dòng 慎shèn 十shí 號hào 。 明míng 審shěn 九jiǔ 章zhāng 。 飾shì 習xí 十shí 器qì 。 善shàn 習xí 五wǔ 官guān 。 謹jǐn修xiū 三sān 官guān 。 必bì 設shè 常cháng

主zhǔ 。 計jì 必bì 先xiān 定dìng , 求qiú 天tiān 下xià 之zhī 精jīng 材cái 。 論lùn 百bǎi 工gōng 之zhī 銳ruì 器qì 。 器qì 成chéng, 角jiǎo 試shì 否fǒu 臧zāng 。 收shōu

天tiān 下xià 之zhī 豪háo 傑jié , 有yǒu 天tiān 下xià 之zhī 稱chēng 材cái 。 說shuō 行xíng 若ruò 風fēng 雨yǔ , 發fā 如rú 雷léi 電diàn, 此cǐ 居jū 於yú 圖tú 方fāng 中zhōng

。

    右yòu 中zhōng 方fāng 副fù 圖tú

    春chūn 行xíng 冬dōng 政zhèng , 肅sù 。 行xíng 秋qiū 政zhèng , 雷léi 。 行xíng 夏xià 政zhèng , 則zé 閹yān 。 十shí二èr , 地dì 氣qì 發fā , 戒jiè

春chūn 事shì 。 十shí 二èr , 小xiǎo 卯mǎo , 出chū 耕gēng 。 十shí 二èr , 天tiān 氣qì 下xià , 賜cì 與yǔ 。 十shí二èr , 義yì 氣qì 至zhì , 修xiū

門mén 閭lǘ 。 十shí 二èr , 清qīng 明míng , 發fā 禁jìn 。 十shí 二èr , 始shǐ 卯mǎo , 合hé 男nán 女nǚ 。 十shí二èr , 中zhōng 卯mǎo 。 十shí 二èr

, 下xià 卯mǎo 。 三sān 卯mǎo 同tóng 事shì 。 八bā 舉jǔ 時shí 節jié , 君jūn 服fú 青qīng 色sè , 味wèi 酸suān 味wèi ,聽tīng 角jiǎo 聲shēng , 治zhì 燥zào 氣qì

, 用yòng 八bā 數shù , 飲yǐn 於yú 青qīng 后hòu 之zhī 井jǐng , 以yǐ 羽yǔ 獸shòu 之zhī 火huǒ 爨cuàn , 藏cáng 不bù 忍rěn ,行xíng 敺qū 養yǎng , 坦tǎn 氣qì 修xiū

通tōng , 凡fán 物wù 開kāi 靜jìng , 形xíng 生shēng 理lǐ 。 合hé 內nèi 空kōng 周zhōu 外wài , 強qiáng 國guó 為wèi 圈quān , 弱ruò國guó 為wèi 屬shǔ 。 動dòng 而ér 無wú

不bù 從cóng , 靜jìng 而ér 無wú 不bù 同tóng 。 舉jǔ 發fā 以yǐ 禮lǐ , 時shí 禮lǐ 必bì 得dé 。 和hé 好hǎo 不bù 基jī, 貴guì 賤jiàn 無wú 司sī , 事shì

變biàn 日rì 至zhì , 此cǐ 居jū 於yú 圖tú 東dōng 方fāng 方fāng 外wài 。

    右yòu 東dōng 方fāng 本běn 圖tú

    旗qí 物wù 尚shàng 青qīng , 兵bīng 尚shàng 矛máo , 刑xíng 則zé 交jiāo 寒hán 害hài 釱dì 。 器qì 成chéng 不bù 守shǒu ,經jīng 不bù 知zhī 。 教jiào 習xí 不bù

著zhù , 發fā 不bù 意yì 。 經jīng 不bù 知zhī , 故gù 莫mò 之zhī 能néng 圉yǔ 。 發fā 不bù 意yì , 故gù 莫mò 之zhī能néng 應yīng 。 莫mò 之zhī 能néng 應yīng

, 故gù 全quán 勝shèng 而ér 無wú 害hài 。 莫mò 之zhī 能néng 圉yǔ , 故gù 必bì 勝shèng 而ér 無wú 敵dí 。 四sì 機jī 不bù明míng , 不bù 過guò 九jiǔ 日rì ,

而ér 游yóu 兵bīng 驚jīng 軍jūn 。 障zhàng 塞sāi 不bù 審shěn , 不bù 過guò 八bā 日rì , 而ér 外wài 賊zéi 得dé 間jiān 。 由yóu守shǒu 不bù 慎shèn , 不bù 過guò 七qī

日rì , 而ér 內nèi 有yǒu 讒chán 謀móu 。 詭guǐ 禁jìn 不bù 修xiū , 不bù 過guò 六liù 日rì , 而ér 竊qiè 盜dào 者zhě 起qǐ。 死sǐ 亡wáng 不bù 食shí , 不bù

過guò 四sì 日rì , 而ér 軍jūn 財cái 在zài 敵dí , 此cǐ 居jū 於yú 圖tú 東dōng 方fāng 方fāng 外wài 。

    右yòu 東dōng 方fāng 副fù 圖tú

    夏xià 行xíng 春chūn 政zhèng , 風fēng 。 行xíng 冬dōng 政zhèng , 落luò 。 重zhòng 則zé 雨yǔ 雹báo 。 行xíng 秋qiū 政zhèng, 水shuǐ 。 十shí 二èr , 小xiǎo

郢yǐng , 至zhì 德dé 。 十shí 二èr , 絕jué 氣qì 下xià , 下xià 爵jué 賞shǎng 。 十shí 二èr , 中zhōng 郢yǐng , 賜cì與yǔ 。 十shí 二èr , 中zhōng 絕jué , 收shōu 聚jù 。 十shí 二èr , 大dà 暑shǔ , 至zhì 盡jǐn 善shàn 。 十shí 二èr ,中zhōng 暑shǔ 。 十shí 二èr , 小xiǎo 暑shǔ 。 終zhōng 三sān 暑shǔ 同tóng 事shì 。 七qī 舉jǔ 時shí 節jié , 君jūn 服fú 赤chì 色sè, 味wèi 苦kǔ 味wèi , 聽tīng 羽yǔ 聲shēng , 治zhì 陽yáng 氣qì , 用yòng 七qī 數shù , 飲yǐn 於yú 赤chì 后hòu 之zhī 井jǐng ,以yǐ 毛máo 獸shòu 之zhī 火huǒ 爨cuàn , 藏cáng 薄báo 純chún , 行xíng 篤dǔ 厚hòu , 坦tǎn 氣qì 修xiū 通tōng , 凡fán 物wù 開kāi 靜jìng, 形xíng 生shēng 理lǐ 。 定dìng 府fǔ 官guān , 明míng 名míng 分fēn , 而ér 審shěn 責zé 於yú 群qún 臣chén 有yǒu 司sī , 則zé 下xià不bù 乘chéng 上shàng , 賤jiàn 不bù 乘chéng 貴guì , 法fǎ 立lì 數shù 得dé , 而ér 無wú 比bǐ 周zhōu 之zhī 民mín , 則zé 上shàng 尊zūn而ér 下xià 卑bēi , 遠yuǎn 近jìn 不bù 乖guāi , 此cǐ 居jū 於yú 圖tú 南nán 方fāng 方fāng 外wài 。

    右yòu 南nán 方fāng 本běn 圖tú

    旗qí 物wù 尚shàng 赤chì , 兵bīng 尚shàng 戟jǐ , 刑xíng 則zé 燒shāo 交jiāo 彊jiàng 郊jiāo 。 必bì 明míng 其qí 一yī ,必bì 明míng 其qí 將jiāng , 必bì 明míng

其qí 政zhèng , 必bì 明míng 其qí 士shì , 四sì 者zhě 備bèi , 則zé 以yǐ 治zhì 擊jī 亂luàn , 以yǐ 成chéng 擊jī 敗bài 。數shù 戰zhàn 則zé 士shì 疲pí , 數shù

勝shèng 則zé 君jūn 驕jiāo , 驕jiāo 君jūn 使shǐ 疲pí 民mín , 則zé 危wēi 國guó 。 至zhì 善shàn 不bù 戰zhàn , 其qí 次cì 一yī之zhī 。 大dà 勝shèng 者zhě 積jī 眾zhòng

, 勝shèng 而ér 無wú 非fēi 義yì 者zhě , 焉yān 可kě 以yǐ 為wèi 大dà 勝shèng 。 大dà 勝shèng , 無wú 不bù 勝shèng 也yě 。此cǐ 居jū 於yú 圖tú 南nán 方fāng 方fāng

外wài 。

    右yòu 南nán 方fāng 副fù 圖tú

    秋qiū 行xíng 夏xià 政zhèng , 葉yè 。 行xíng 春chūn 政zhèng , 華huá 。 行xíng 冬dōng 政zhèng , 秏hào 。 十shí 二èr, 期qī 風fēng 至zhì , 戒jiè 秋qiū

事shì 。 十shí 二èr , 小xiǎo 卯mǎo , 薄báo 百bǎi 爵jué 。 十shí 二èr , 白bái 露lù 下xià , 收shōu 聚jù 。 十shí二èr , 復fù 理lǐ , 賜cì 予yǔ

。 十shí 二èr , 始shǐ 前qián 節jié 第dì 賦fù 事shì 。 十shí 二èr , 始shǐ 卯mǎo , 合hé 男nán 女nǚ 。 十shí 二èr, 中zhōng 卯mǎo 。 十shí 二èr ,

下xià 卯mǎo 。 三sān 卯mǎo 同tóng 事shì 。 九jiǔ 和hé 時shí 節jié , 君jūn 服fú 白bái 色sè , 味wèi 辛xīn 味wèi , 聽tīng商shāng 聲shēng , 治zhì 溼shī 氣qì , 用yòng 九jiǔ 數shù , 飲yǐn 於yú 白bái 后hòu 之zhī 井jǐng , 以yǐ 介jiè 蟲chóng 之zhī 火huǒ 爨cuàn, 藏cáng 恭gōng 敬jìng , 行xíng 搏bó 銳ruì , 坦tǎn 氣qì 修xiū 通tōng , 凡fán 物wù 開kāi 靜jìng , 形xíng 生shēng 理lǐ 。 閒xián男nán 女nǚ 之zhī 畜chù , 修xiū 鄉xiāng 里lǐ 之zhī 什shén 伍wǔ , 量liàng 委wěi 積jī 之zhī 多duō 寡guǎ , 定dìng 府fǔ 官guān 之zhī 計jì數shù , 養yǎng 老lǎo 弱ruò 而ér 勿wù 通tōng , 信xìn 利lì 害hài 而ér 無wú 私sī 。 此cǐ 居jū 於yú 圖tú 西xī 方fāng 方fāng 外wài。

    右yòu 西xī 方fāng 本běn 圖tú

    旗qí 物wù 尚shàng 白bái , 兵bīng 尚shàng 劍jiàn , 刑xíng 則zé 紹shào 昧mèi 斷duàn 絕jué 。 始shǐ 乎hū 無wú 端duān ,卒zú 乎hū 無wú 窮qióng 。 始shǐ 乎hū

無wú 端duān , 道dào 也yě 。 卒zú 乎hū 無wú 窮qióng , 德dé 也yě 。 道dào 不bù 可kě 量liàng , 德dé 不bù 可kě 數shù。 不bù 可kě 量liàng , 則zé 眾zhòng

強qiáng 不bù 能néng 圖tú 。 不bù 可kě 數shù , 則zé 為wèi 軸zhóu 不bù 敢gǎn 鄉xiāng 。 兩liǎng 者zhě 備bèi 施shī , 動dòng 靜jìng有yǒu 功gōng 。 畜chù 之zhī 以yǐ 道dào

, 養yǎng 之zhī 以yǐ 德dé 。 畜chù 之zhī 以yǐ 道dào , 則zé 民mín 和hé 。 養yǎng 之zhī 以yǐ 德dé , 則zé 民mín 合hé。 和hé 合hé 故gù 能néng 習xí ,

習xí 故gù 能néng 偕xié , 偕xié 習xí 以yǐ 悉xī , 莫mò 之zhī 能néng 傷shāng 也yě 。 此cǐ 居jū 於yú 圖tú 西xī 方fāng 方fāng外wài 。

    右yòu 西xī 方fāng 副fù 圖tú

    冬dōng 行xíng 秋qiū 政zhèng , 霧wù 。 行xíng 夏xià 政zhèng , 雷léi 。 行xíng 春chūn 政zhèng , 烝zhēng 泄xiè 。 十shí二èr , 始shǐ 寒hán , 盡jǐn 刑xíng

。 十shí 二èr , 小xiǎo 榆yú , 賜cì 予yǔ 。 十shí 二èr , 中zhōng 寒hán , 收shōu 聚jù 。 十shí 二èr , 中zhōng榆yú , 大dà 收shōu 。 十shí 二èr

, 寒hán 至zhì , 靜jìng 。 十shí 二èr , 大dà 寒hán , 之zhī 陰yīn 。 十shí 二èr , 大dà 寒hán 終zhōng 。 三sān寒hán 同tóng 事shì 。 六liù 行xíng 時shí

節jié , 君jūn 服fú 黑hēi 色sè , 味wèi 鹹xián 味wèi , 聽tīng 徵zhēng 聲shēng , 治zhì 陰yīn 氣qì , 用yòng 六liù 數shù ,飲yǐn 於yú 黑hēi 后hòu 之zhī 井jǐng ,

以yǐ 鱗lín 獸shòu 之zhī 火huǒ 爨cuàn , 藏cáng 慈cí 厚hòu , 行xíng 薄báo 純chún , 坦tǎn 氣qì 修xiū 通tōng , 凡fán 物wù 開kāi靜jìng , 形xíng 生shēng 理lǐ 。 器qì

成chéng 於yú 僇lù , 教jiào 行xíng 於yú 鈔chāo , 動dòng 靜jìng 不bù 記jì , 行xíng 止zhǐ 無wú 量liàng 。 戒jiè 審shěn 四sì 時shí以yǐ 別bié 息xī , 異yì 出chū 入rù

以yǐ 兩liǎng 易yì , 明míng 養yǎng 生shēng 以yǐ 解jiě 固gù , 審shěn 取qǔ 與yǔ 以yǐ 總zǒng 之zhī 。 一yī 會huì 諸zhū 侯hóu ,令lìng 曰yuē : 非fēi 玄xuán 帝dì 之zhī 命mìng , 毋wú 有yǒu 一yī 日rì 之zhī 師shī 役yì 。 再zài 會huì 諸zhū 侯hóu , 令lìng 曰yuē: 養yǎng 孤gū 老lǎo , 食shí 常cháng 疾jí , 收shōu 孤gū 寡guǎ 。 三sān 會huì 諸zhū 侯hóu , 令lìng 曰yuē : 田tián 租zū 百bǎi取qǔ 五wǔ , 市shì 賦fù 百bǎi 取qǔ 二èr , 關guān 賦fù 百bǎi 取qǔ 一yī , 毋wú 乏fá 耕gēng 織zhī 之zhī 器qì 。 四sì 會huì諸zhū 侯hóu , 令lìng 曰yuē : 修xiū 道dào 路lù , 偕xié 度dù 量liàng , 一yī 稱chēng 數shù , 毋wú 征zhēng 藪sǒu 澤zé , 以yǐ時shí 禁jìn 發fā 之zhī 。 五wǔ 會huì 諸zhū 侯hóu , 令lìng 曰yuē : 修xiū 春chūn 秋qiū 冬dōng 夏xià 之zhī 常cháng 祭jì , 食shí 天tiān壤rǎng 山shān 川chuān 之zhī 故gù 祀sì , 必bì 以yǐ 時shí 。 六liù 會huì 諸zhū 侯hóu , 令lìng 曰yuē : 以yǐ 爾ěr 壤rǎng 生shēng 物wù共gòng 玄xuán 官guān , 請qǐng 四sì 輔fǔ , 將jiāng 以yǐ 祀sì 上shàng 帝dì 。 七qī 會huì 諸zhū 侯hóu , 令lìng 曰yuē : 官guān 處chù四sì 體tǐ 而ér 無wú 禮lǐ 者zhě , 流liú 之zhī 焉yān 莠yǒu 命mìng 。 八bā 會huì 諸zhū 侯hóu , 令lìng 曰yuē : 立lì 四sì 義yì而ér 無wú 議yì 者zhě , 尚shàng 之zhī 于yú 玄xuán 官guān , 聽tīng 於yú 三sān 公gōng 。 九jiǔ 會huì 諸zhū 侯hóu , 令lìng 曰yuē :以yǐ 爾ěr 封fēng 內nèi 之zhī 財cái 物wù , 國guó 之zhī 所suǒ 有yǒu 為wèi 幣bì 。 九jiǔ 會huì , 大dà 命mìng 焉yān 出chū , 常cháng至zhì 。 千qiān 里lǐ 之zhī 外wài , 二èr 千qiān 里lǐ 之zhī 內nèi , 諸zhū 侯hóu 三sān 年nián 而ér 朝cháo 習xí 命mìng 。 二èr 年nián, 三sān 卿qīng 使shǐ 四sì 輔fǔ 。 一yī 年nián 正zhèng 月yuè 朔shuò 日rì , 令lìng 大dà 夫fū 來lái 修xiū , 受shòu 命mìng 三sān 公gōng。 二èr 千qiān 里lǐ 之zhī 外wài , 三sān 千qiān 里lǐ 之zhī 內nèi , 諸zhū 侯hóu 五wǔ 年nián 而ér 會huì 至zhì 習xí 命mìng 。 三sān年nián , 名míng 卿qīng 請qǐng 事shì 。 二èr 年nián , 大dà 夫fū 通tōng 吉jí 凶xiōng 。 七qī 年nián 重zhòng 適shì 入rù , 正zhèng 禮lǐ義yì 。 五wǔ 年nián , 大dà 夫fū 請qǐng 變biàn 。 三sān 千qiān 里lǐ 之zhī 外wài , 諸zhū 侯hóu 世shì 一yī 至zhì , 置zhì 大dà夫fū 以yǐ 為wèi 廷tíng 安ān , 入rù 共gòng 受shòu 命mìng 焉yān 。 此cǐ 居jū 於yú 圖tú 北běi 方fāng 方fāng 外wài 。

    右yòu 北běi 方fāng 本běn 圖tú

    旗qí 物wù 尚shàng 黑hēi , 兵bīng 尚shàng 脅xié 盾dùn , 刑xíng 則zé 游yóu 仰yǎng 灌guàn 流liú 。 察chá 數shù 而ér 知zhī治zhì , 審shěn 器qì 而ér 識shí 勝shèng

, 明míng 謀móu 而ér 適shì 勝shèng , 通tōng 德dé 而ér 天tiān 下xià 定dìng 。 定dìng 宗zōng 廟miào , 育yù 男nán 女nǚ , 官guān四sì 分fēn , 則zé 可kě 以yǐ 立lì

威wēi 行xíng 德dé , 制zhì 法fǎ 儀yí , 出chū 號hào 令lìng 。 至zhì 善shàn 之zhī 為wèi 兵bīng 也yě , 非fēi 地dì 是shì 求qiú也yě , 罰fá 人rén 是shì 君jūn 也yě

; 立lì 義yì 而ér 加jiā 之zhī 以yǐ 勝shèng , 至zhì 威wēi 而ér 實shí 之zhī 以yǐ 德dé , 守shǒu 之zhī 而ér 後hòu 修xiū ,勝shèng 心xīn 焚fén 海hǎi 內nèi 。 民mín 之zhī 所suǒ 利lì 立lì 之zhī , 所suǒ 害hài 除chú 之zhī , 則zé 民mín 人rén 從cóng 。 立lì為wèi 六liù 千qiān 里lǐ 之zhī 侯hóu , 則zé 大dà 人rén 從cóng 。 使shǐ 國guó 君jūn 得dé 其qí 治zhì , 則zé 人rén 君jūn 從cóng 會huì。 請qǐng 命mìng 於yú 天tiān 地dì , 知zhī 氣qì 和hé , 則zé 生shēng 物wù 從cóng 。 計jì 緩huǎn 急jí 之zhī 事shì , 則zé 危wēi危wēi 而ér 無wú 難nán 。 明míng 於yú 器qì 械xiè 之zhī 利lì , 則zé 涉shè 難nán 而ér 不bù 變biàn 。 察chá 於yú 先xiān 後hòu 之zhī理lǐ , 則zé 兵bīng 出chū 而ér 不bù 困kùn 。 通tōng 於yú 出chū 入rù 之zhī 度dù , 則zé 深shēn 入rù 而ér 不bù 危wēi 。 審shěn於yú 動dòng 靜jìng 之zhī 務wù , 則zé 功gōng 得dé 而ér 無wú 害hài 也yě 。 著zhù 於yú 取qǔ 與yǔ 之zhī 分fēn , 則zé 得dé 地dì而ér 不bù 執zhí 。 慎shèn 於yú 號hào 令lìng 之zhī 官guān , 則zé 舉jǔ 事shì 而ér 有yǒu 功gōng 。 此cǐ 居jū 於yú 圖tú 北běi 方fāng方fāng 外wài 。

    右yòu 北běi 方fāng 副fù 圖tú

  五wǔ 輔fǔ 第dì 十shí

    古gǔ 之zhī 聖shèng 王wáng , 所suǒ 以yǐ 取qǔ 明míng 名míng 廣guǎng 譽yù , 厚hòu 功gōng 大dà 業yè , 顯xiǎn 於yú 天tiān下xià , 不bù 忘wàng 於yú 後hòu 世shì

, 非fēi 得dé 人rén 者zhě , 未wèi 之zhī 嘗cháng 聞wén 。 暴bào 王wáng 之zhī 所suǒ 以yǐ 失shī 國guó 家jiā , 危wēi 社shè 稷jì, 覆fù 宗zōng 廟miào , 滅miè 於yú

天tiān 下xià , 非fēi 失shī 人rén 者zhě , 未wèi 之zhī 嘗cháng 聞wén 。 今jīn 有yǒu 士shì 之zhī 君jūn , 皆jiē 處chù 欲yù 安ān, 動dòng 欲yù 威wēi , 戰zhàn 欲yù

勝shèng , 守shǒu 欲yù 固gù , 大dà 者zhě 欲yù 王wáng 天tiān 下xià , 小xiǎo 者zhě 欲yù 霸bà 諸zhū 侯hóu 。 而ér 不bù 務wù得dé 人rén , 是shì 以yǐ 小xiǎo 者zhě

兵bīng 挫cuò 而ér 地dì 削xuē , 大dà 者zhě 身shēn 死sǐ 而ér 國guó 亡wáng , 故gù 曰yuē : 人rén 不bù 可kě 不bù 務wù 也yě。 此cǐ 天tiān 下xià 之zhī 極jí 也yě

。 曰yuē : 然rán 則zé 得dé 人rén 之zhī 道dào , 莫mò 如rú 利lì 之zhī 。 利lì 之zhī 之zhī 道dào , 莫mò 如rú 教jiào之zhī 以yǐ 政zhèng , 故gù 善shàn 為wèi

政zhèng 者zhě , 田tián 疇chóu 墾kěn 而ér 國guó 邑yì 實shí , 朝cháo 廷tíng 閒xián 而ér 官guān 府fǔ 治zhì , 公gōng 法fǎ 行xíng 而ér私sī 曲qū 止zhǐ , 倉cāng 廩lǐn 實shí

而ér 囹líng 圄yǔ 空kōng , 賢xián 人rén 進jìn 而ér 奸jiān 民mín 退tuì , 其qí 君jūn 子zi 上shàng 中zhōng 正zhèng 而ér 下xià 諂chǎn 諛yú。 其qí 士shì 民mín 貴guì 武wǔ 勇yǒng

而ér 賤jiàn 得dé 利lì 。 其qí 庶shù 人rén 好hǎo 耕gēng 農nóng 而ér 惡è 飲yǐn 食shí 。 於yú 是shì 財cái 用yòng 足zú , 而ér飲yǐn 食shí 薪xīn 菜cài 饒ráo 。 是shì

故gù 上shàng 必bì 寬kuān 裕yù , 而ér 有yǒu 解jiě 舍shě 。 下xià 必bì 聽tīng 從cóng , 而ér 不bù 疾jí 怨yuàn 。 上shàng 下xià和hé 同tóng , 而ér 有yǒu 禮lǐ 義yì

, 故gù 處chù 安ān 而ér 動dòng 威wēi , 戰zhàn 勝shèng 而ér 守shǒu 固gù , 是shì 以yǐ 一yī 戰zhàn 而ér 正zhèng 諸zhū 侯hóu 。不bù 能néng 為wèi 政zhèng 者zhě , 田tián

疇chóu 荒huāng 而ér 國guó 邑yì 虛xū , 朝cháo 廷tíng 兇xiōng 而ér 官guān 府fǔ 亂luàn 。 公gōng 法fǎ 廢fèi 而ér 私sī 曲qū 行xíng ,倉cāng 廩lǐn 虛xū 而ér 囹líng 圄yǔ 實shí

, 賢xián 人rén 退tuì 而ér 奸jiān 民mín 進jìn , 其qí 君jūn 子zi 上shàng 諂chǎn 諛yú 而ér 下xià 中zhōng 正zhèng , 其qí 士shì 民mín貴guì 得dé 利lì 而ér 賤jiàn 武wǔ 勇yǒng

, 其qí 庶shù 人rén 好hǎo 飲yǐn 食shí 而ér 惡è 耕gēng 農nóng , 於yú 是shì 財cái 用yòng 匱guì 而ér 食shí 飲yǐn 薪xīn 菜cài 乏fá, 上shàng 彌mí 殘cán 苟gǒu , 而ér

無wú 解jiě 舍shě , 下xià 愈yù 覆fù 鷙zhì 而ér 不bù 聽tīng 從cóng , 上shàng 下xià 交jiāo 引yǐn 而ér 不bù 和hé 同tóng , 故gù處chù 不bù 安ān 而ér 動dòng 不bù 威wēi

, 戰zhàn 不bù 勝shèng 而ér 守shǒu 不bù 固gù , 是shì 以yǐ 小xiǎo 者zhě 兵bīng 挫cuò 而ér 地dì 削xuē , 大dà 者zhě 身shēn 死sǐ而ér 國guó 亡wáng , 故gù 以yǐ 此cǐ

觀guān 之zhī , 則zé 政zhèng 不bù 可kě 不bù 慎shèn 也yě 。 德dé 有yǒu 六liù 興xìng , 義yì 有yǒu 七qī 體tǐ , 禮lǐ 有yǒu八bā 經jīng , 法fǎ 有yǒu 五wǔ 務wù , 權quán 有yǒu 三sān 度dù , 所suǒ 謂wèi 六liù 興xìng 者zhě 何hé ? 曰yuē : 辟pì 田tián疇chóu , 利lì 壇tán 宅zhái 。 修xiū 樹shù 蓺yì , 勸quàn 士shì 民mín , 勉miǎn 稼jià 穡sè , 修xiū 牆qiáng 屋wū , 此cǐ 謂wèi厚hòu 其qí 生shēng 。 發fā 伏fú 利lì , 輸shū 墆zhì 積jī 修xiū 道dào 途tú , 便biàn 關guān 市shì , 慎shèn 將jiāng 宿sù , 此cǐ謂wèi 輸shū 之zhī 以yǐ 財cái 。 導dǎo 水shuǐ 潦lǎo , 利lì 陂bēi 溝gōu , 決jué 潘pān 渚zhǔ , 潰kuì 泥ní 滯zhì , 通tōng 鬱yù閉bì , 慎shèn 津jīn 梁liáng , 此cǐ 謂wèi 遺yí 之zhī 以yǐ 利lì , 薄báo 徵zhēng 斂liǎn , 輕qīng 征zhēng 賦fù , 弛chí 刑xíng 罰fá, 赦shè 罪zuì 戾lì , 宥yòu 小xiǎo 過guò , 此cǐ 謂wèi 寬kuān 其qí 政zhèng 。 養yǎng 長zhǎng 老lǎo , 慈cí 幼yòu 孤gū , 恤xù鰥guān 寡guǎ , 問wèn 疾jí 病bìng , 弔diào 禍huò 喪sàng , 此cǐ 謂wèi 匡kuāng 其qí 急jí 。 衣yī 凍dòng 寒hán 。 食shí 飢jī 渴kě, 匡kuāng 貧pín 窶jù , 振zhèn 罷bà 露lù 。 資zī 乏fá 絕jué , 此cǐ 謂wèi 振zhèn 其qí 窮qióng 。 凡fán 此cǐ 六liù 者zhě ,德dé 之zhī 興xìng 也yě 。 六liù 者zhě 既jì 布bù , 則zé 民mín 之zhī 所suǒ 欲yù , 無wú 不bù 得dé 矣yǐ 。 夫fū 民mín 必bì得děi 其qí 所suǒ 欲yù , 然rán 後hòu 聽tīng 上shàng , 聽tīng 上shàng , 然rán 後hòu 政zhèng 可kě 善shàn 為wèi 也yě , 故gù 曰yuē 德dé不bù 可kě 不bù 興xìng 也yě 。 曰yuē : 民mín 知zhī 德dé 矣yǐ , 而ér 未wèi 知zhī 義yì , 然rán 後hòu 明míng 行xíng 以yǐ 導dǎo之zhī 義yì , 義yì 有yǒu 七qī 體tǐ , 七qī 體tǐ 者zhě 何hé ? 曰yuē : 孝xiào 悌tì 慈cí 惠huì , 以yǐ 養yǎng 親qīn 戚qī。 恭gōng 敬jìng 忠zhōng 信xìn , 以yǐ 事shì 君jūn 上shàng 。 中zhōng 正zhèng 比bǐ 宜yí , 以yǐ 行xíng 禮lǐ 節jié 。 整zhěng 齊qí 撙zǔn詘qū , 以yǐ 辟pì 刑xíng 僇lù 。 纖xiān 嗇sè 省shěng 用yòng , 以yǐ 備bèi 飢jī 饉jǐn 。 敦dūn 懞méng 純chún 固gù , 以yǐ 備bèi禍huò 亂luàn 。 和hé 協xié 輯jí 睦mù , 以yǐ 備bèi 寇kòu 戎róng 。 凡fán 此cǐ 七qī 者zhě , 義yì 之zhī 體tǐ 也yě 。 夫fū民mín 必bì 知zhī 義yì 然rán 後hòu 中zhōng 正zhèng , 中zhōng 正zhèng 然rán 後hòu 和hé 調diào , 和hé 調diào 乃nǎi 能néng 處chù 安ān , 處chù安ān 然rán 後hòu 動dòng 威wēi , 動dòng 威wēi 乃nǎi 可kě 以yǐ 戰zhàn 勝shèng 而ér 守shǒu 固gù , 故gù 曰yuē 義yì 不bù 可kě 不bù 行xíng也yě 。 曰yuē : 民mín 知zhī 義yì 矣yǐ , 而ér 未wèi 知zhī 禮lǐ , 然rán 後hòu 飾shì 八bā 經jīng 以yǐ 導dǎo 之zhī 禮lǐ 。所suǒ 謂wèi 八bā 經jīng 者zhě 何hé ? 曰yuē : 上shàng 下xià 有yǒu 義yì , 貴guì 賤jiàn 有yǒu 分fēn , 長zhǎng 幼yòu 有yǒu 等děng 貧pín富fù 有yǒu 度dù , 凡fán 此cǐ 八bā 者zhě , 禮lǐ 之zhī 經jīng 也yě 。 故gù 上shàng 下xià 無wú 義yì 則zé 亂luàn , 貴guì 賤jiàn無wú 分fēn 則zé 爭zhēng , 長zhǎng 幼yòu 無wú 等děng 則zé 倍bèi , 貧pín 富fù 無wú 度dù 則zé 失shī 。 上shàng 下xià 亂luàn , 貴guì賤jiàn 爭zhēng , 長zhǎng 幼yòu 倍bèi , 貧pín 富fù 失shī , 而ér 國guó 不bù 亂luàn 者zhě , 未wèi 之zhī 嘗cháng 聞wén 也yě 。 是shì故gù 聖shèng 王wáng 飭chì 此cǐ 八bā 禮lǐ , 以yǐ 導dǎo 其qí 民mín ; 八bā 者zhě 各gè 得dé 其qí 義yì , 則zé 為wèi 人rén 君jūn者zhě , 中zhōng 正zhèng 而ér 無wú 私sī 。 為wèi 人rén 臣chén 者zhě , 忠zhōng 信xìn 而ér 不bù 黨dǎng 。 為wèi 人rén 父fù 者zhě ,慈cí 惠huì 以yǐ 教jiào 。 為wèi 人rén 子zi 者zhě , 孝xiào 悌tì 以yǐ 肅sù 。 為wèi 人rén 兄xiōng 者zhě , 寬kuān 裕yù 以yǐ 誨huì。 為wèi 人rén 弟dì 者zhě , 比bǐ 順shùn 以yǐ 敬jìng 。 為wèi 人rén 夫fū 者zhě , 敦dūn 懞méng 以yǐ 固gù 。 為wèi 人rén 妻qī者zhě , 勸quàn 勉miǎn 以yǐ 貞zhēn 。 夫fū 然rán 則zé 下xià 不bù 倍bèi 上shàng , 臣chén 不bù 殺shā 君jūn , 賤jiàn 不bù 踰yú 貴guì, 少shǎo 不bù 陵líng 長zhǎng , 遠yuǎn 不bù 閒xián 親qīn , 新xīn 不bù 閒xián 舊jiù , 小xiǎo 不bù 加jiā 大dà , 淫yín 不bù 破pò義yì , 凡fán 此cǐ 八bā 者zhě , 禮lǐ 之zhī 經jīng 也yě 。 夫fū 人rén 必bì 知zhī 禮lǐ 然rán 後hòu 恭gōng 敬jìng , 恭gōng 敬jìng然rán 後hòu 尊zūn 讓ràng , 尊zūn 讓ràng 然rán 後hòu 少shǎo 長zhǎng 貴guì 賤jiàn 不bù 相xiāng 踰yú 越yuè , 少shǎo 長zhǎng 貴guì 賤jiàn 不bù 相xiāng踰yú 越yuè , 故gù 亂luàn 不bù 生shēng 而ér 患huàn 不bù 作zuò , 故gù 曰yuē 禮lǐ 不bù 可kě 不bù 謹jǐn 也yě 。 曰yuē : 民mín知zhī 禮lǐ 矣yǐ , 而ér 未wèi 知zhī 務wù , 然rán 後hòu 布bù 法fǎ 以yǐ 任rèn 力lì , 任rèn 力lì 有yǒu 五wǔ 務wù , 五wǔ務wù 者zhě 何hé ? 曰yuē : 君jūn 擇zé 臣chén 而ér 任rèn 官guān , 大dà 夫fū 任rèn 官guān 辯biàn 事shì , 官guān 長zhǎng 任rèn 事shì守shǒu 職zhí , 士shì 修xiū 身shēn 功gōng 材cái , 庶shù 人rén 耕gēng 農nóng 樹shù 藝yì 。 君jūn 擇zé 臣chén 而ér 任rèn 官guān , 則zé事shì 不bù 煩fán 亂luàn 。 大dà 夫fū 任rèn 官guān 辯biàn 事shì , 則zé 舉jǔ 措cuò 時shí 。 官guān 長zhǎng 任rèn 事shì 守shǒu 職zhí ,則zé 動dòng 作zuò 和hé 。 士shì 修xiū 身shēn 功gōng 材cái , 則zé 賢xián 良liáng 發fā 。 庶shù 人rén 耕gēng 農nóng 樹shù 藝yì , 則zé財cái 用yòng 足zú 。 故gù 曰yuē : 凡fán 此cǐ 五wǔ 者zhě , 力lì 之zhī 務wù 也yě 。 夫fū 民mín 必bì 知zhī 務wù , 然rán後hòu 心xīn 一yī , 心xīn 一yī 然rán 後hòu 意yì 專zhuān , 心xīn 一yī 而ér 意yì 專zhuān , 然rán 後hòu 功gōng 足zú 觀guān 也yě 。故gù 曰yuē : 力lì 不bù 可kě 不bù 務wù 也yě 。 曰yuē : 民mín 知zhī 務wù 矣yǐ , 而ér 未wèi 知zhī 權quán , 然rán 後hòu考kǎo 三sān 度dù 以yǐ 動dòng 之zhī ; 所suǒ 謂wèi 三sān 度dù 者zhě 何hé ? 曰yuē : 上shàng 度dù 之zhī 天tiān 祥xiáng , 下xià 度dù之zhī 地dì 宜yí , 中zhōng 度dù 之zhī 人rén 順shùn , 此cǐ 所suǒ 謂wèi 三sān 度dù 。 故gù 曰yuē : 天tiān 時shí 不bù 祥xiáng ,則zé 有yǒu 水shuǐ 旱hàn 。 地dì 道dào 不bù 宜yí , 則zé 有yǒu 饑jī 饉jǐn 。 人rén 道dào 不bù 順shùn , 則zé 有yǒu 禍huò 亂luàn; 此cǐ 三sān 者zhě 之zhī 來lái 也yě , 政zhèng 召zhào 之zhī 。 曰yuē : 審shěn 時shí 以yǐ 舉jǔ 事shì , 以yǐ 事shì 動dòng 民mín, 以yǐ 民mín 動dòng 國guó , 以yǐ 國guó 動dòng 天tiān 下xià 。 天tiān 下xià 動dòng , 然rán 後hòu 功gōng 名míng 可kě 成chéng 也yě ,故gù 民mín 必bì 知zhī 權quán 然rán 後hòu 舉jǔ 錯cuò 得dé 。 舉jǔ 錯cuò 得dé 則zé 民mín 和hé 輯jí , 民mín 和hé 輯jí 則zé 功gōng名míng 立lì 矣yǐ , 故gù 曰yuē : 權quán 不bù 可kě 不bù 度dù 也yě 。 故gù 曰yuē 五wǔ 經jīng 既jì 布bù , 然rán 後hòu 逐zhú姦jiān 民mín , 詰jié 軸zhóu 偽wěi , 屏píng 讒chán 慝tè , 而ér 毋wú 聽tīng 淫yín 辭cí , 毋wú 作zuò 淫yín 巧qiǎo 。 若ruò 民mín有yǒu 淫yín 行xíng 邪xié 性xìng , 樹shù 為wèi 淫yín 辭cí , 作zuò 為wèi 淫yín 巧qiǎo , 以yǐ 上shàng 諂chǎn 君jūn 上shàng , 而ér 下xià惑huò 百bǎi 姓xìng , 移yí 國guó 動dòng 眾zhòng , 以yǐ 害hài 民mín 務wù 者zhě , 其qí 刑xíng 死sǐ 流liú , 故gù 曰yuē : 凡fán人rén 君jūn 之zhī 所suǒ 以yǐ 內nèi 失shī 百bǎi 姓xìng , 外wài 失shī 諸zhū 侯hóu , 兵bīng 挫cuò 而ér 地dì 削xuē , 名míng 卑bēi 而ér國guó 虧kuī , 社shè 稷jì 滅miè 覆fù , 身shēn 體tǐ 危wēi 殆dài , 非fēi 生shēng 於yú 諂chǎn 淫yín 者zhě 未wèi 之zhī 嘗cháng 聞wén 也yě。 何hé 以yǐ 知zhī 其qí 然rán 也yě ? 曰yuē : 淫yín 聲shēng 諂chǎn 耳ěr , 淫yín 觀guān 諂chǎn 目mù , 耳ěr 目mù 之zhī 所suǒ好hǎo 諂chǎn 心xīn , 心xīn 之zhī 所suǒ 好hǎo 傷shāng 民mín , 民mín 傷shāng 而ér 身shēn 不bù 危wēi 者zhě , 未wèi 之zhī 嘗cháng 聞wén 也yě。 曰yuē : 實shí 壙kuàng 虛xū , 墾kěn 田tián 疇chóu , 修xiū 牆qiáng 屋wū , 則zé 國guó 家jiā 富fù 。 節jié 飲yǐn 食shí ,撙zǔn 衣yī 服fú , 則zé 財cái 用yòng 足zú 。 舉jǔ 賢xián 良liáng , 務wù 功gōng 勞láo , 布bù 德dé 惠huì , 則zé 賢xián 人rén進jìn 。 逐zhú 姦jiān 人rén , 詰jié 軸zhóu 偽wěi , 去qù 讒chán 慝tè , 則zé 姦jiān 人rén 止zhǐ 。 修xiū 饑jī 饉jǐn , 救jiù災zāi 害hài , 振zhèn 罷bà 露lù , 則zé 國guó 家jiā 定dìng 。 明míng 王wáng 之zhī 務wù , 在zài 於yú 強qiáng 本běn 事shì , 去qù無wú 用yòng , 然rán 後hòu 民mín 可kě 使shǐ 富fù 。 論lùn 賢xián 人rén , 用yòng 有yǒu 能néng , 而ér 民mín 可kě 使shǐ 治zhì 。薄báo 稅shuì 斂liǎn , 毋wú 苟gǒu 於yú 民mín , 待dài 以yǐ 忠zhōng 愛ài , 而ér 民mín 可kě 使shǐ 親qīn ; 三sān 者zhě , 霸bà王wáng 之zhī 事shì 也yě 。 事shì 有yǒu 本běn 而ér 仁rén 義yì 其qí 要yào 也yě , 今jīn 工gōng 以yǐ 巧qiǎo 矣yǐ , 而ér 民mín 不bù足zú 於yú 備bèi 用yòng 者zhě , 其qí 悅yuè 在zài 玩wán 好hǎo 。 農nóng 以yǐ 勞láo 矣yǐ , 而ér 天tiān 下xià 飢jī 者zhě , 其qí悅yuè 在zài 珍zhēn 怪guài , 方fāng 丈zhàng 陳chén 於yú 前qián 。 女nǚ 以yǐ 巧qiǎo 矣yǐ , 而ér 天tiān 下xià 寒hán 者zhě , 其qí 悅yuè在zài 文wén 繡xiù 。 是shì 故gù 博bó 帶dài 梨lí , 大dà 袂mèi 列liè , 文wén 繡xiù 染rǎn , 刻kè 鏤lòu 削xuē , 雕diāo 琢zuó采cǎi 。 關guān 幾jǐ 而ér 不bù 征zhēng , 市shì 酁chán(毚chán改gǎi廛chán) 而ér 不bù 稅shuì 。 是shì 故gù 古gǔ 之zhī 良liáng 工gōng ,不bù 勞láo 其qí 知zhī 巧qiǎo 以yǐ 為wèi 玩wán 好hǎo , 無wú 用yòng 之zhī 物wù , 守shǒu 法fǎ 者zhě 不bù 失shī 。

  宙zhòu 合hé 第dì 十shí 一yī

    左zuǒ 操cāo 五wǔ 音yīn , 右yòu 執zhí 五wǔ 味wèi , 懷huái 繩shéng 與yǔ 准zhǔn 鉤gōu , 多duō 備bèi 規guī 軸zhóu ,減jiǎn 溜liū 大dà 成chéng , 是shì 唯wéi

時shí 德dé 之zhī 節jié 。 春chūn 采cǎi 生shēng , 秋qiū 采cǎi 蓏luǒ , 夏xià 處chù 陰yīn , 冬dōng 處chù 陽yáng , 大dà 賢xián之zhī 德dé 長zhǎng 。 明míng 乃nǎi 哲zhé

, 哲zhé 乃nǎi 明míng , 奮fèn 乃nǎi 苓líng , 明míng 哲zhé 乃nǎi 大dà 行xíng 。 毒dú 而ér 無wú 怒nù , 怨yuàn 而ér 無wú言yán , 欲yù 而ér 無wú 謀móu 。

大dà 揆kuí 度dù 儀yí , 若ruò 覺jué 臥wò , 若ruò 晦huì 明míng , 若ruò 敖áo 之zhī 在zài 堯yáo 也yě 。 毋wú 訪fǎng 于yú佞nìng , 毋wú 蓄xù 于yú 諂chǎn ,

毋wú 育yù 于yú 凶xiōng , 毋wú 監jiān 于yú 讒chán , 不bù 正zhèng 廣guǎng 其qí 荒huāng , 不bù 用yòng 其qí 區qū 區qū 。 鳥niǎo飛fēi 准zhǔn 繩shéng , 讂xuàn 充chōng 末mò

衡héng , 易yì 政zhèng 利lì 民mín , 毋wú 犯fàn 其qí 凶xiōng 。 毋wú 邇ěr 其qí 求qiú , 而ér 遠yuǎn 其qí 憂yōu ; 高gāo為wèi 其qí 居jū , 危wēi 顛diān 莫mò

之zhī 救jiù 。 可kě 淺qiǎn 可kě 深shēn , 可kě 畜chù 可kě 沈shěn , 可kě 曲qū 可kě 直zhí , 可kě 言yán 可kě 默mò 。天tiān 不bù 一yī 時shí , 地dì 不bù

一yī 利lì ; 人rén 不bù 一yī 事shì , 可kě 正zhèng 而ér 視shì ; 定dìng 而ér 履lǚ , 深shēn 而ér 跡jī 。 夫fū 天tiān地dì 一yī 險xiǎn 一yī 易yì , 若ruò

鼓gǔ 之zhī 有yǒu 楟tíng , 擿tī 擋dǎng 則zé 擊jī 。 天tiān 地dì 萬wàn 物wù 之zhī 橐tuó , 宙zhòu 合hé 有yǒu 橐tuó 天tiān 地dì。 「 左zuǒ 操cāo 五wǔ 音yīn ,

右yòu 執zhí 五wǔ 味wèi , 」 此cǐ 言yán 君jūn 臣chén 之zhī 分fēn 也yě 。 君jūn 出chū 令lìng 佚yì , 故gù 立lì 于yú 左zuǒ。 臣chén 任rèn 力lì 勞láo , 故gù

立lì 于yú 右yòu 。 夫fū 五wǔ 音yīn 不bù 同tóng 聲shēng 而ér 能néng 調diào , 此cǐ 言yán 君jūn 之zhī 所suǒ 出chū 令lìng 無wú 妄wàng也yě 。 而ér 無wú 所suǒ 不bù 順shùn

, 順shùn 而ér 令lìng 行xíng 政zhèng 成chéng 。 五wǔ 味wèi 不bù 同tóng 物wù 而ér 能néng 和hé , 此cǐ 言yán 臣chén 之zhī 所suǒ 任rèn力lì 無wú 妄wàng 也yě , 而ér 無wú

所suǒ 不bù 得dé , 得dé 而ér 力lì 務wù 財cái 多duō ; 故gù 君jūn 出chū 令lìng , 正zhèng 其qí 國guó 而ér 無wú 齊qí 其qí欲yù , 一yī 其qí 愛ài 而ér 無wú

獨dú 與yǔ 是shì 。 王wáng 施shī 而ér 無wú 私sī , 則zé 海hǎi 內nèi 來lái 賓bīn 矣yǐ 。 臣chén 任rèn 力lì , 同tóng 其qí忠zhōng 而ér 無wú 爭zhēng 其qí 利lì ,

不bù 失shī 其qí 事shì 而ér 無wú 有yǒu 其qí 名míng , 分fēn 敬jìng 而ér 無wú 妒dù , 則zé 夫fū 婦fù 和hé 勉miǎn 矣yǐ 。君jūn 失shī 音yīn 則zé 風fēng 律lǜ 必bì

流liú , 流liú 則zé 亂luàn 敗bài 。 臣chén 離lí 味wèi 則zé 百bǎi 姓xìng 不bù 養yǎng 。 百bǎi 姓xìng 不bù 養yǎng , 則zé 眾zhòng散sàn 亡wáng 。 君jūn 臣chén 各gè 能néng

其qí 分fēn , 則zé 國guó 寧níng 矣yǐ 。 故gù 名míng 之zhī 曰yuē 不bù 德dé 。 「 懷huái 繩shéng 與yǔ 准zhǔn 鉤gōu , 多duō備bèi 規guī 軸zhóu , 減jiǎn 溜liū 大dà 成chéng , 是shì 唯wéi 時shí 德dé 之zhī 節jié 。 」 夫fū 繩shéng 扶fú 撥bō 以yǐ 為wèi 正zhèng, 准zhǔn 壞huài 險xiǎn 以yǐ 為wèi 平píng , 鉤gōu 入rù 枉wǎng 而ér 出chū 直zhí , 此cǐ 言yán 聖shèng 君jūn 賢xián 佐zuǒ 之zhī 制zhì 舉jǔ也yě 。 博bó 而ér 不bù 失shī , 因yīn 以yǐ 備bèi 能néng 而ér 無wú 遺yí 國guó 猶yóu 是shì 國guó 也yě , 民mín 猶yóu 是shì 民mín也yě , 桀jié 紂zhòu 以yǐ 亂luàn 亡wáng , 湯tāng 武wǔ 以yǐ 治zhì 昌chāng 。 章zhāng 道dào 以yǐ 教jiào , 明míng 法fǎ 以yǐ 期qī ,民mín 之zhī 興xìng 善shàn 也yě 如rú 此cǐ , 湯tāng 武wǔ 之zhī 功gōng 是shì 也yě 。 多duō 備bèi 規guī 軸zhóu 者zhě , 成chéng 軸zhóu 也yě。 夫fū 成chéng 軸zhóu 之zhī 多duō 也yě , 其qí 處chù 大dà 也yě 不bù 究jiū , 其qí 入rù 小xiǎo 也yě 不bù 塞sāi 。 猶yóu 跡jī求qiú 履lǚ 之zhī 憲xiàn 也yě 。 夫fū 焉yān 有yǒu 不bù 適shì 善shàn ? 適shì 善shàn , 備bèi 也yě , 僊xiān 也yě 是shì 以yǐ 無wú乏fá 。 故gù 諭yù 教jiào 者zhě 取qǔ 辟pì 焉yān 。 天tiān 淯yù 陽yáng , 無wú 計jì 量liàng , 地dì 化huà 生shēng , 無wú 法fǎ涯yá(去qù掉diào水shuǐ) 。 所suǒ 謂wèi 是shì 而ér 無wú 非fēi , 非fēi 而ér 無wú 是shì , 是shì 非fēi 有yǒu , 必bì 交jiāo 來lái, 苟gǒu 信xìn 是shì , 以yǐ 有yǒu 不bù 可kě 先xiān 規guī 之zhī , 必bì 有yǒu 不bù 可kě 識shí 慮lǜ 之zhī , 然rán 將jiāng 卒zú而ér 不bù 戒jiè 。 故gù 聖shèng 人rén 博bó 聞wén 、 多duō 見jiàn 、 畜chù 道dào 、 以yǐ 待dài 物wù 。 物wù 至zhì 而ér 對duì形xíng , 曲qū 均jūn 存cún 矣yǐ 。 減jiǎn , 盡jǐn 也yě 。 溜liū , 發fā 也yě 。 言yán 遍biàn 環huán 畢bì , 莫mò 不bù備bèi 得dé , 故gù 曰yuē 減jiǎn 溜liū 大dà 成chéng 。 成chéng 功gōng 之zhī 術shù , 必bì 有yǒu 巨jù 獲huò 。 必bì 周zhōu 於yú 德dé, 審shěn 於yú 時shí , 時shí 德dé 之zhī 遇yù , 事shì 之zhī 會huì 也yě , 若ruò 合hé 符fú 然rán , 故gù 曰yuē 是shì 唯wéi時shí 德dé 之zhī 節jié 。 「 春chūn 采cǎi 生shēng , 秋qiū 采cǎi 蓏luǒ , 夏xià 處chù 陰yīn , 冬dōng 處chù 陽yáng 」 , 此cǐ言yán 聖shèng 人rén 之zhī 動dòng 靜jìng 開kāi 闔hé , 詘qū 信xìn 浧yǐng 儒rú , 取qǔ 與yǔ 之zhī 必bì 因yīn 於yú 時shí 也yě 。 時shí則zé 動dòng , 不bù 時shí 則zé 靜jìng , 是shì 以yǐ 古gǔ 之zhī 士shì 有yǒu 意yì 而ér 未wèi 可kě 陽yáng 也yě , 故gù 愁chóu 其qí治zhì 言yán , 含hán 愁chóu 而ér 藏cáng 之zhī 也yě 。 賢xián 人rén 之zhī 處chù 亂luàn 世shì 也yě , 知zhī 道dào 之zhī 不bù 可kě 行xíng, 則zé 沈shěn 抑yì 以yǐ 辟pì 罰fá , 靜jìng 默mò 以yǐ 侔móu 免miǎn , 辟pì 之zhī 也yě 猶yóu 夏xià 之zhī 就jiù 清qīng , 冬dōng之zhī 就jiù 溫wēn 焉yān 。 可kě 以yǐ 無wú 及jí 於yú 寒hán 暑shǔ 之zhī 菑zāi 矣yǐ 。 非fēi 為wèi 畏wèi 死sǐ 而ér 不bù 忠zhōng 也yě, 夫fū 強qiáng 言yán 以yǐ 為wèi 僇lù , 而ér 功gōng 澤zé 不bù 加jiā , 進jìn 傷shāng 為wèi 人rén 君jūn 嚴yán 之zhī 義yì , 退tuì害hài 為wèi 人rén 臣chén 者zhě 之zhī 生shēng , 其qí 為wèi 不bù 利lì 彌mí 甚shèn 。 故gù 退tuì 身shēn 不bù 舍shě 端duān , 修xiū 業yè不bù 息xī 版bǎn , 以yǐ 待dài 清qīng 明míng 。 故gù 微wēi 子zi 不bù 與yǔ 於yú 紂zhòu 之zhī 難nán , 而ér 封fēng 於yú 宋sòng ,以yǐ 為wèi 殷yīn 主zhǔ , 先xiān 祖zǔ 不bù 滅miè , 後hòu 世shì 不bù 絕jué , 故gù 曰yuē 大dà 賢xián 之zhī 德dé 長zhǎng 。 「明míng 乃nǎi 哲zhé , 哲zhé 乃nǎi 明míng , 奮fèn 乃nǎi 苓líng , 明míng 哲zhé 乃nǎi 大dà 行xíng 」 , 此cǐ 言yán 擅shàn 美měi 主zhǔ盛shèng 自zì 奮fèn 也yě , 以yǐ 琅láng 湯tāng 凌líng 轢lì 人rén , 人rén 之zhī 敗bài 也yě 常cháng 自zì 此cǐ ; 是shì 故gù 聖shèng 人rén著zhù 之zhī 簡jiǎn 筴cè , 傳chuán 以yǐ 告gào 後hòu 進jìn , 曰yuē : 「 奮fèn 盛shèng , 苓líng 落luò 也yě 。 盛shèng 而ér 不bù落luò 者zhě , 未wèi 之zhī 有yǒu 也yě 。 」 故gù 有yǒu 道dào 者zhě , 不bù 平píng 其qí 稱chēng , 不bù 滿mǎn 其qí 量liàng ,不bù 依yī 其qí 樂lè , 不bù 致zhì 其qí 度dù 。 爵jué 尊zūn 則zé 肅sù 士shì , 祿lù 豐fēng 則zé 務wù 施shī , 功gōng 大dà而ér 不bù 伐fá , 業yè 明míng 而ér 不bù 矜jīn 。 夫fū 名míng 實shí 之zhī 相xiāng 怨yuàn 久jiǔ 矣yǐ , 是shì 故gù 絕jué 而ér 無wú交jiāo 。 惠huì 者zhě 知zhī 其qí 不bù 可kě 兩liǎng 守shǒu , 乃nǎi 取qǔ 一yī 焉yān , 故gù 安ān 而ér 無wú 憂yōu 。 「 毒dú而ér 無wú 怒nù 」 , 此cǐ 言yán 止zhǐ 忿fèn 速sù , 濟jì 沒méi 法fǎ 也yě 。 「 怨yuàn 而ér 無wú 言yán 」 , 言yán不bù 可kě 不bù 慎shèn 也yě ; 言yán 不bù 周zhōu 密mì , 反fǎn 傷shāng 其qí 身shēn 。 故gù 曰yuē「

欲yù 而ér 無wú 謀móu 」 。 言yán 謀móu 不bù 可kě 以yǐ 泄xiè , 謀móu 泄xiè 菑zāi 極jí 。 夫fū 行xíng 忿fèn 速sù ,遂suì 沒méi 法fǎ , 賊zéi 發fā 。 言yán 輕qīng 謀móu 泄xiè , 菑zāi 必bì 及jí 於yú 身shēn ; 故gù 曰yuē 毒dú 而ér 無wú 怒nù, 怨yuàn 而ér 無wú 言yán , 欲yù 而ér 無wú 謀móu 。 「 大dà 揆kuí 度dù 儀yí , 若ruò 覺jué 臥wò , 若ruò 晦huì 明míng」 , 言yán 淵yuān 色sè 以yǐ 自zì 詰jié 也yě , 靜jìng 默mò 以yǐ 審shěn 慮lǜ , 依yī 賢xián 可kě 用yòng 也yě 。 仁rén 良liáng既jì 明míng , 通tōng 於yú 可kě 不bù 利lì 害hài 之zhī 理lǐ , 循xún 發fā 蒙méng 也yě 。 故gù 曰yuē , 若ruò 覺jué 臥wò ,若ruò 晦huì 明míng , 若ruò 敖áo 之zhī 在zài 堯yáo 也yě 。 「 毋wú 訪fǎng 于yú 佞nìng 」 , 言yán 毋wú 用yòng 佞nìng 人rén 也yě, 用yòng 佞nìng 人rén , 則zé 私sī 多duō 行xíng 。 「 毋wú 蓄xù 于yú 諂chǎn 」 , 言yán 毋wú 聽tīng 諂chǎn , 聽tīng 諂chǎn則zé 欺qī 上shàng 。 「 毋wú 育yù 于yú 凶xiōng 」 , 言yán 毋wú 使shǐ 暴bào , 使shǐ 暴bào 則zé 傷shāng 民mín 。 「 毋wú監jiān 于yú 讒chán 」 , 言yán 毋wú 聽tīng 讒chán , 聽tīng 讒chán 則zé 失shī 士shì 。 夫fū 行xíng 私sī 、 欺qī 上shàng 、 傷shāng民mín 、 失shī 士shì 、 此cǐ 四sì 者zhě 用yòng , 所suǒ 以yǐ 害hài 君jūn 義yì 失shī 正zhèng 也yě 。 夫fū 為wèi 君jūn 上shàng 者zhě, 既jì 失shī 其qí 義yì 正zhèng , 而ér 倚yǐ 以yǐ 為wèi 名míng 譽yù 。 為wèi 臣chén 者zhě 不bù 忠zhōng 而ér 邪xié , 以yǐ 趨qū爵jué 祿lù , 亂luàn 俗sú 敗bài 世shì , 以yǐ 偷tōu 安ān 懷huái 樂lè , 雖suī 廣guǎng 其qí 威wēi , 可kě 損sǔn 也yě 。 故gù曰yuē 不bù 正zhèng 廣guǎng 其qí 荒huāng 。 是shì 以yǐ 古gǔ 之zhī 人rén , 阻zǔ 其qí 路lù , 塞sāi 其qí 遂suì , 守shǒu 而ér 物wù修xiū , 故gù 著zhù 之zhī 簡jiǎn 筴cè , 傳chuán 以yǐ 告gào 後hòu 世shì 人rén 曰yuē : 其qí 為wèi 怨yuàn 也yě 深shēn , 是shì 以yǐ威wēi 盡jǐn 焉yān 。 「 不bù 用yòng 其qí 區qū 區qū 」 , 者zhě 虛xū 也yě , 人rén 而ér 無wú 良liáng 焉yān , 故gù 曰yuē虛xū 也yě 。 凡fán 堅jiān 解jiě 而ér 不bù 動dòng , 陼zhǔ 隄dī 而ér 不bù 行xíng , 其qí 於yú 時shí 必bì 失shī , 失shī 則zé廢fèi 而ér 不bù 濟jì 。 失shī 植zhí 之zhī 正zhèng 而ér 不bù 謬miù , 不bù 可kě 賢xián 也yě 。 植zhí 而ér 無wú 能néng , 不bù可kě 善shàn 也yě 。 所suǒ 賢xián 美měi 於yú 聖shèng 人rén 者zhě , 以yǐ 其qí 與yǔ 變biàn 隨suí 化huà 也yě 。 淵yuān 泉quán 而ér 不bù盡jǐn , 微wēi 約yuē 而ér 流liú 施shī 。 是shì 以yǐ 德dé 之zhī 流liú 潤rùn 澤zé 均jūn , 加jiā 于yú 萬wàn 物wù 。 故gù 曰yuē聖shèng 人rén 參cān 于yú 天tiān 地dì 。 「 鳥niǎo 飛fēi 准zhǔn 繩shéng 」 , 此cǐ 言yán 大dà 人rén 之zhī 義yì 也yě 。 夫fū 鳥niǎo之zhī 飛fēi 也yě , 必bì 還hái 山shān 集jí 谷gǔ ; 不bù 還hái 山shān 則zé 困kùn , 不bù 集jí 谷gǔ 則zé 死sǐ 。 山shān 與yǔ谷gǔ 之zhī 處chù 也yě , 不bù 必bì 正zhèng 直zhí , 而ér 還hái 山shān 集jí 谷gǔ , 曲qū 則zé 曲qū 矣yǐ , 而ér 名míng 繩shéng焉yān 。 以yǐ 為wèi 鳥niǎo 起qǐ 于yú 北běi , 意yì 南nán 而ér 至zhì 于yú 南nán 。 起qǐ 于yú 南nán , 意yì 北běi 而ér 至zhì于yú 北běi 。 苟gǒu 大dà 意yì 得dé , 不bù 以yǐ 小xiǎo 缺quē 為wèi 傷shāng 。 故gù 聖shèng 人rén 美měi 而ér 著zhù 之zhī , 曰yuē: 千qiān 里lǐ 之zhī 路lù , 不bù 可kě 扶fú 以yǐ 繩shéng 。 萬wàn 家jiā 之zhī 都dōu , 不bù 可kě 平píng 以yǐ 准zhǔn 。 言yán大dà 人rén 之zhī 行xíng , 不bù 必bì 以yǐ 先xiān 帝dì , 常cháng 義yì 立lì 之zhī 謂wèi 賢xián 。 故gù 為wèi 上shàng 者zhě 之zhī 論lùn其qí 下xià 也yě , 不bù 可kě 以yǐ 失shī 此cǐ 術shù 也yě 。 「 讂xuàn 充chōng 」 , 言yán 心xīn 也yě , 心xīn 欲yù 忠zhōng。 「 末mò 衡héng 」 , 言yán 耳ěr 目mù 也yě , 耳ěr 目mù 欲yù 端duān 。 中zhōng 正zhèng 者zhě , 治zhì 之zhī 本běn 也yě。 耳ěr 司sī 聽tīng , 聽tīng 必bì 順shùn 聞wén , 聞wén 審shěn 謂wèi 之zhī 聰cōng 。 目mù 司sī 視shì , 視shì 必bì 順shùn 見jiàn。 見jiàn 察chá 謂wèi 之zhī 明míng 。 心xīn 司sī 慮lǜ , 慮lǜ 必bì 順shùn 言yán , 言yán 得dé 謂wèi 之zhī 知zhī 。 聰cōng 明míng以yǐ 知zhī , 則zé 博bó 。 博bó 而ér 不bù 惛hūn , 所suǒ 以yǐ 易yì 政zhèng 也yě 。 政zhèng 易yì 民mín 利lì , 利lì 乃nǎi勸quàn , 勸quàn 則zé 告gào 。 聽tīng 不bù 順shùn , 不bù 審shěn 不bù 聰cōng , 不bù 審shěn 不bù 聰cōng 則zé 繆móu 。 視shì 不bù察chá 不bù 明míng , 不bù 察chá 不bù 明míng 則zé 過guò 。 言yán 不bù 得dé 不bù 知zhī , 不bù 得dé 不bù 知zhī 則zé 昏hūn 。繆móu 過guò 以yǐ 昏hūn 則zé 憂yōu , 憂yōu 則zé 所suǒ 以yǐ 伎jì 苛kē , 伎jì 苛kē 所suǒ 以yǐ 險xiǎn 政zhèng , 政zhèng 險xiǎn 民mín害hài , 害hài 乃nǎi 怨yuàn 。 怨yuàn 則zé 凶xiōng , 故gù 曰yuē : 讂xuàn 充chōng 末mò 衡héng , 易yì 政zhèng 利lì 民mín 也yě 。「

毋wú 犯fàn 其qí 凶xiōng 」 , 言yán 中zhōng 正zhèng 以yǐ 蓄xù 慎shèn 也yě 。 「 毋wú 邇ěr 其qí 求qiú 」 , 言yán 上shàng之zhī 敗bài 常cháng , 貪tān 於yú 金jīn 玉yù 馬mǎ 女nǚ , 而ér 吝lìn 愛ài 於yú 粟sù 米mǐ 貨huò 財cái 也yě 。 厚hòu 藉jí 斂liǎn于yú 百bǎi 姓xìng , 則zé 萬wàn 民mín 懟duì 怨yuàn 。 「 遠yuǎn 其qí 憂yōu 」 , 言yán 上shàng 之zhī 亡wáng 其qí 國guó 也yě 。常cháng 邇ěr 其qí 樂lè , 立lì 優yōu 美měi , 而ér 外wài 淫yín 于yú 馳chí 騁chěng 田tián 獵liè , 內nèi 縱zòng 于yú 美měi 色sè 淫yín聲shēng , 下xià 乃nǎi 解jiě 怠dài 惰duò 失shī , 百bǎi 吏lì 皆jiē 失shī 其qí 端duān 。 則zé 煩fán 亂luàn 以yǐ 亡wáng 其qí 國guó 家jiā矣yǐ 。 「 高gāo 為wèi 其qí 居jū 。 危wēi 顛diān 莫mò 之zhī 救jiù 」 , 此cǐ 言yán 尊zūn 高gāo 滿mǎn 大dà , 而ér 好hǎo矜jīn 人rén 以yǐ 麗lì , 主zhǔ 盛shèng 處chù 賢xián , 而ér 自zì 予yǔ 雄xióng 也yě ; 故gù 盛shèng 必bì 失shī 而ér 雄xióng 必bì 敗bài。 夫fū 上shàng 既jì 主zhǔ 盛shèng 處chù 賢xián , 以yǐ 操cāo 士shì 民mín , 國guó 家jiā 煩fán 亂luàn , 萬wàn 民mín 心xīn 怨yuàn ,此cǐ 其qí 必bì 亡wáng 也yě , 猶yóu 自zì 萬wàn 仞rèn 之zhī 山shān 播bō 而ér 入rù 深shēn 淵yuān , 其qí 死sǐ 而ér 不bù 振zhèn 也yě必bì 矣yǐ 。 故gù 曰yuē : 毋wú 邇ěr 其qí 求qiú , 而ér 遠yuǎn 其qí 憂yōu , 高gāo 為wèi 其qí 居jū , 危wēi 顛diān 莫mò之zhī 救jiù 也yě 。 「 可kě 淺qiǎn 可kě 深shēn , 可kě 畜chù 可kě 沈shěn , 可kě 曲qū 可kě 直zhí , 可kě 言yán 可kě 默mò」 , 此cǐ 言yán 指zhǐ 意yì 要yào 功gōng 之zhī 謂wèi 也yě 。 「 天tiān 不bù 一yī 時shí , 地dì 不bù 一yī 利lì , 人rén不bù 一yī 事shì 」 , 是shì 以yǐ 著zhù 業yè 不bù 得dé 不bù 多duō , 人rén 之zhī 名míng 位wèi 不bù 得dé 不bù 殊shū 方fāng 。明míng 者zhě 察chá 于yú 事shì , 故gù 不bù 官guān 于yú 物wù 而ér 旁páng 通tōng 于yú 道dào 。 道dào 也yě 者zhě , 通tōng 乎hū 無wú上shàng , 詳xiáng 乎hū 無wú 窮qióng , 鉉xuàn 乎hū 諸zhū 生shēng 。 是shì 故gù 辯biàn 于yú 一yī 言yán , 察chá 于yú 一yī 治zhì ,攻gōng 于yú 一yī 事shì 者zhě , 可kě 以yǐ 曲qū 說shuō , 而ér 不bù 可kě 以yǐ 廣guǎng 舉jǔ 。 聖shèng 人rén 由yóu 此cǐ 知zhī 言yán之zhī 不bù 可kě 兼jiān 也yě , 故gù 博bó 為wèi 之zhī 治zhì , 而ér 計jì 其qí 意yì 。 知zhī 事shì 之zhī 不bù 可kě 兼jiān 也yě, 故gù 名míng 為wèi 之zhī 說shuō , 而ér 況kuàng 其qí 功gōng 。 歲suì 有yǒu 春chūn 秋qiū 冬dōng 夏xià , 月yuè 有yǒu 上shàng 下xià 中zhōng旬xún , 日rì 有yǒu 朝cháo 暮mù , 夜yè 有yǒu 昏hūn 晨chén , 半bàn 星xīng 。 辰chén 序xù 各gè 有yǒu 其qí 司sī , 故gù 曰yuē天tiān 不bù 一yī 時shí 。 山shān 陵líng 岑cén 巖yán , 淵yuān 泉quán 閎hóng 流liú , 泉quán 踰yú 瀷yì 而ér 不bù 盡jǐn , 薄báo 承chéng瀷yì 而ér 不bù 滿mǎn 。 高gāo 下xià 肥féi 磽qiāo , 物wù 有yǒu 所suǒ 宜yí , 故gù 曰yuē 地dì 不bù 一yī 利lì 。 鄉xiāng 有yǒu俗sú , 國guó 有yǒu 法fǎ , 食shí 飲yǐn 不bù 同tóng 味wèi , 衣yī 服fú 異yì 采cǎi 。 世shì 用yòng 器qì 械xiè : 規guī 矩jǔ繩shéng 準zhǔn , 稱chēng 量liàng 數shù 度dù , 品pǐn 有yǒu 所suǒ 成chéng , 故gù 曰yuē 人rén 不bù 一yī 事shì 。 此cǐ 各gè 事shì 之zhī儀yí , 其qí 詳xiáng 不bù 可kě 盡jǐn 也yě 。 「 可kě 正zhèng 而ér 視shì 」 , 言yán 察chá 美měi 惡è , 審shěn 別bié 良liáng苦kǔ , 不bù 可kě 以yǐ 不bù 審shěn 。 操cāo 分fēn 不bù 雜zá , 故gù 政zhèng 治zhì 不bù 悔huǐ 。 「 定dìng 而ér 履lǚ 」, 言yán 處chù 其qí 位wèi , 行xíng 其qí 路lù , 為wèi 其qí 事shì , 則zé 民mín 守shǒu 其qí 職zhí 而ér 不bù 亂luàn , 故gù葆bǎo 統tǒng 而ér 好hǎo 終zhōng 。「

❖
🔊 本页支持朗读:点屏幕底部控制条即可听书(Chrome / Edge / Safari 支持)。 若未出现控制条,说明当前浏览器不支持语音朗读。
相关推荐