推荐
首页 › 书库 › 管子

第 32 / 84 回

    桓huán 公gōng 問wèn 管guǎn 子zi 〔 一yī 〕 曰yuē : 「 請qǐng 問wèn 乘chéng 馬mǎ 〔 二èr 〕 。 」

    管guǎn 子zi 對duì 曰yuē : 「 國guó 無wú 儲chǔ 在zài 令lìng 〔 三sān 〕 。 」

    桓huán 公gōng 曰yuē : 「 何hé 謂wèi 國guó 無wú 儲chǔ 在zài 令lìng ? 」

    管guǎn 子zi 對duì 曰yuē : 「 一yī 農nóng 之zhī 量liàng 壤rǎng 百bǎi 畝mǔ 也yě 〔 四sì 〕 , 春chūn 事shì 〔五wǔ 〕 二èr 十shí 五wǔ 日rì 之zhī 內nèi 。 」

    桓huán 公gōng 曰yuē : 「 何hé 謂wèi 春chūn 事shì 二èr 十shí 五wǔ 日rì 之zhī 內nèi ? 」

    管guǎn 子zi 對duì 曰yuē : 「 日rì 至zhì 〔 六liù 〕 六liù 十shí 日rì 而ér 陽yáng 凍dòng 釋shì , 七qī 十shí日rì 而ér 陰yīn 凍dòng 釋shì 〔 七qī 〕 。 陰yīn 凍dòng 釋shì 而ér ● 稷jì 〔 八bā 〕 , 百bǎi 日rì 不bù ● 稷jì, 故gù 春chūn 事shì 二èr 十shí 五wǔ 日rì 之zhī 內nèi 耳ěr 〔 九jiǔ 〕 也yě 。 今jīn 君jūn 立lì 扶fú 臺tái 〔 一yī 0〕 , 五wǔ 衢qú 〔 一yī 一yī 〕 之zhī 眾zhòng 皆jiē 作zuò 〔 一yī 二èr 〕 。 君jūn〔

一yī 三sān 〕 過guò 春chūn 而ér 不bù 止zhǐ , 民mín 失shī 其qí 二èr 十shí 五wǔ 日rì , 則zé 五wǔ 衢qú 之zhī 內nèi 阻zǔ棄qì 之zhī 地dì 也yě 〔 一yī 四sì 〕 。 起qǐ 一yī 人rén 之zhī 繇yáo 〔 一yī 五wǔ 〕 , 百bǎi 畝mǔ 不bù 舉jǔ 〔一yī 六liù 〕 。 起qǐ 十shí 人rén 之zhī 繇yáo , 千qiān 畝mǔ 不bù 舉jǔ 。 起qǐ 百bǎi 人rén 之zhī 繇yáo , 萬wàn 畝mǔ 不bù舉jǔ 。 起qǐ 千qiān 人rén 之zhī 繇yáo , 十shí 萬wàn 畝mǔ 不bù 舉jǔ 。 春chūn 已yǐ 失shī 二èr 十shí 五wǔ 日rì , 而ér 尚shàng有yǒu 〔 一yī 七qī 〕 起qǐ 夏xià 作zuò , 是shì 春chūn 失shī 其qí 地dì , 夏xià 失shī 其qí 苗miáo 〔 一yī 八bā 〕 ,秋qiū 起qǐ 繇yáo 而ér 無wú 止zhǐ , 此cǐ 之zhī 謂wèi 穀gǔ 地dì 數shù 亡wáng 〔 一yī 九jiǔ 〕 。 穀gǔ 失shī 於yú 時shí 〔二èr 0 〕 , 君jūn 之zhī 衡héng 〔 二èr 一yī 〕 籍jí 而ér 無wú 止zhǐ 〔 二èr 二èr 〕 。 民mín 食shí 十shí 伍wǔ之zhī 穀gǔ , 則zé 君jūn 已yǐ 籍jí 九jiǔ 矣yǐ 〔 二èr 三sān 〕 。 有yǒu 衡héng 求qiú 幣bì 焉yān 〔 二èr 四sì 〕 。此cǐ 盜dào 暴bào 〔 二èr 五wǔ 〕 之zhī 所suǒ 以yǐ 起qǐ , 刑xíng 罰fá 之zhī 所suǒ 以yǐ 眾zhòng 也yě 。 隨suí 之zhī 以yǐ 暴bào〔 二èr 六liù 〕 , 謂wèi 之zhī 內nèi 戰zhàn 〔 二èr 七qī 〕 。

〔 一yī 〕   元yuán 材cái 案àn : 桓huán 公gōng 問wèn 管guǎn 子zi , 及jí 管guǎn子zi 對duì 曰yuē 云yún 云yún , 只zhǐ 是shì 作zuò 者zhě 假jiǎ 借jiè 兩liǎng 人rén 問wèn 答dá 之zhī 詞cí , 以yǐ 說shuō 明míng 其qí 為wèi封fēng 建jiàn 統tǒng 治zhì 者zhě 設shè 計jì 之zhī 各gè 種zhǒng 有yǒu 關guān 財cái 政zhèng 經jīng 濟jì 政zhèng 策cè 的de 一yī 些xiē 具jù 體tǐ 意yì見jiàn , 即jí 馬mǎ 克kè 思sī 所suǒ 謂wèi 「 召zhào 喚huàn 過guò 去qù 的de 亡wáng 靈líng 來lái 為wèi 自zì 己jǐ 效xiào 力lì 」 而ér已yǐ 。 蓋gài 猶yóu 「 某mǒu 甲jiǎ 」 「 某mǒu 乙yǐ 」 之zhī 意yì , 非fēi 真zhēn 齊qí 之zhī 桓huán 公gōng 與yǔ 其qí 相xiāng管guǎn 仲zhòng 有yǒu 此cǐ 一yī 段duàn 談tán 話huà 也yě 。 全quán 書shū 中zhōng 所suǒ 有yǒu 人rén 名míng 、 地dì 名míng 、 國guó 名míng 、官guān 名míng , 均jūn 仿fǎng 此cǐ 。

〔 二èr 〕   元yuán 材cái 案àn : 依yī 上shàng 下xià 文wén 義yì 推tuī 之zhī ,「 乘chéng 馬mǎ 」 上shàng 當dāng 脫tuō 一yī 「 筴cè 」 字zì 。 下xià 文wén 「 筴cè 乘chéng 馬mǎ 之zhī 數shù 未wèi 盡jǐn 也yě」 句jù 正zhèng 承chéng 此cǐ 而ér 言yán 。

〔 三sān 〕   安ān 井jǐng 衡héng 云yún : 「 國guó 無wú 儲chǔ 蓄xù , 在zài政zhèng 令lìng 失shī 宜yí 。 」 張zhāng 佩pèi 綸lún 云yún : 「 《 爾ěr 雅yǎ . 釋shì 詁gǔ 》 : 『 在zài , 察chá也yě 。 』 《 月yuè 令lìng 》 注zhù : 『 令lìng , 謂wèi 時shí 禁jìn 也yě 。 』 《 王wáng 制zhì 》 : 『國guó 無wú 九jiǔ 年nián 之zhī 蓄xù 曰yuē 不bù 足zú , 無wú 六liù 年nián 之zhī 蓄xù 曰yuē 急jí , 無wú 三sān 年nián 之zhī 蓄xù 曰yuē國guó 非fēi 其qí 國guó 也yě 。 』 無wú 儲chǔ 察chá 令lìng , 重zhòng 農nóng 制zhì 用yòng 之zhī 要yào 。 」 郭guō 沫mò 若ruò 云yún: 「 安ān 井jǐng 說shuō 非fēi 是shì 。 原yuán 文wén 並bìng 無wú 『 失shī 宜yí 』 字zì 樣yàng 。 『 國guó 』 指zhǐ 城chéng市shì 言yán , 『 儲chǔ 』 猶yóu 言yán 囤dùn 積jī 。 言yán 城chéng 市shì 之zhī 蓄xù 賈jiǎ 或huò 大dà 夫fū 之zhī 家jiā 不bù 宜yí有yǒu 所suǒ 囤dùn 積jī , 須xū 在zài 上shàng 之zhī 號hào 令lìng 有yǒu 以yǐ 散sàn 之zhī 。 唯wéi 此cǐ 篇piān 錯cuò 簡jiǎn 殊shū 甚shèn ,『 桓huán 公gōng 問wèn 管guǎn 子zi 曰yuē 請qǐng 問wèn 乘chéng 馬mǎ 』 , 而ér 『 管guǎn 子zi 對duì 曰yuē 國guó 無wú 儲chǔ 在zài 令lìng』 , 頗pō 覺jué 答dá 問wèn 不bù 相xiāng 銜xián 接jiē 。 」 元yuán 材cái 案àn : 此cǐ 「 國guó 」 字zì 即jí 《 國guó蓄xù 篇piān 》 「 國guó 有yǒu 十shí 年nián 之zhī 蓄xù 」 之zhī 國guó , 指zhǐ 封fēng 建jiàn 國guó 家jiā 而ér 言yán 。 令lìng 即jí號hào 令lìng 。 《 漢hàn 書shū . 主zhǔ 父fù 偃yǎn 傳chuán 》 引yǐn《

周zhōu 書shū 》 曰yuē : 「 安ān 危wēi 在zài 出chū 令lìng 。 」 「 在zài令lìng 」 「 在zài 出chū 令lìng 」 意yì 義yì 全quán 同tóng 。 本běn 書shū 著zhù 者zhě 對duì 於yú 號hào 令lìng 實shí 甚shèn 重zhòng 視shì, 認rèn 為wèi 號hào 令lìng 乃nǎi 所suǒ 謂wèi 輕qīng 重zhòng 之zhī 筴cè 中zhōng 最zuì 大dà 要yào 素sù 之zhī 一yī 。 故gù 「 令lìng 」字zì 在zài 本běn 書shū 中zhōng , 凡fán 八bā 十shí 餘yú 見jiàn 。 蓋gài 「 令lìng 有yǒu 緩huǎn 急jí , 則zé 物wù 有yǒu 輕qīng 重zhòng」 (《

國guó 蓄xù 》 ) 。 故gù 從cóng 正zhèng 面miàn 言yán 之zhī , 「 發fā 號hào出chū 令lìng 而ér 一yī 農nóng 之zhī 事shì 有yǒu 二èr 十shí 金jīn 之zhī 筴cè 」(

《 輕qīng 重zhòng 甲jiǎ 》 ) 。 從cóng 反fǎn 面miàn 言yán 之zhī , 「 為wèi人rén 君jūn 而ér 不bù 審shěn 其qí 號hào 令lìng , 則zé 一yī 國guó 而ér 有yǒu 二èr 君jūn 之zhī 正zhèng 」 ( 同tóng 上shàng ) ,「 是shì 君jūn 朝cháo 令lìng 一yī 怒nù , 布bù 帛bó 流liú 越yuè 而ér 之zhī 天tiān 下xià 」 ( 同tóng 上shàng ) 。 此cǐ 蓋gài言yán 國guó 家jiā 必bì 須xū 有yǒu 儲chǔ 蓄xù 。 其qí 所suǒ 以yǐ 無wú 儲chǔ 蓄xù 者zhě , 乃nǎi 由yóu 於yú 號hào 令lìng 之zhī 不bù當dāng 。 故gù 宜yí 權quán 度dù 其qí 號hào 令lìng 之zhī 徐xú 疾jí 以yǐ 補bǔ 救jiù 之zhī 。 下xià 文wén 即jí 號hào 令lìng 不bù 當dāng以yǐ 致zhì 無wú 儲chǔ 之zhī 具jù 體tǐ 說shuō 明míng 。 桓huán 公gōng 問wèn 經jīng 濟jì 計jì 劃huà ( 請qǐng 問wèn 筴cè 乘chéng 馬mǎ ), 管guǎn 子zi 分fēn 三sān 層céng 答dá 復fù , 即jí 先xiān 言yán 無wú 計jì 劃huà ( 亡wáng 策cè 乘chéng 馬mǎ ) 而ér 亂luàn 發fā號hào 令lìng 以yǐ 致zhì 無wú 儲chǔ 之zhī 害hài ; 次cì 論lùn 經jīng 濟jì 計jì 劃huà 之zhī 最zuì 終zhōng 目mù 的de , 在zài 於yú 採cǎi用yòng 輕qīng 重zhòng 之zhī 筴cè , 使shǐ 農nóng 夫fū 女nǚ 工gōng 所suǒ 有yǒu 生shēng 產chǎn 品pǐn 皆jiē 歸guī 入rù 於yú 統tǒng 治zhì 者zhě 手shǒu中zhōng ; 最zuì 後hòu 論lùn 實shí 現xiàn 「 力lì 歸guī 於yú 上shàng , 功gōng 歸guī 於yú 府fǔ 」 之zhī 具jù 體tǐ 方fāng 法fǎ 。針zhēn 鋒fēng 相xiāng 對duì , 不bù 得dé 謂wèi 為wèi 「 不bù 相xiāng 銜xián 接jiē 」 也yě 。

〔 四sì 〕   張zhāng 佩pèi 綸lún 云yún : 「 『 量liàng 』 當dāng 作zuò 『糧liáng 』 。 《 說shuō 文wén 》 : 『 糧liáng , 穀gǔ 食shí 也yě 。 』 言yán 農nóng 夫fū 終zhōng 歲suì 之zhī 穀gǔ 食shí係xì 於yú 百bǎi 畝mǔ , 而ér 百bǎi 畝mǔ 之zhī 收shōu 穫huò 係xì 乎hū 春chūn 事shì 二èr 十shí 五wǔ 日rì 之zhī 內nèi 。 」 郭guō沫mò 若ruò 云yún : 「 『 一yī 農nóng 』 古gǔ 本běn 、 劉liú 本běn 、 朱zhū 本běn 均jūn 作zuò 『 二èr 農nóng 』 ,『 二èr 』 蓋gài 『 上shàng 』 之zhī 古gǔ 字zì 也yě 。 」 元yuán 材cái 案àn : 量liàng , 數shù 量liàng 也yě 。 壤rǎng, 田tián 地dì 也yě 。 《 孟mèng 子zi . 梁liáng 惠huì 王wáng 篇piān 》 : 「 百bǎi 畝mǔ 之zhī 田tián , 勿wù 奪duó 其qí時shí , 數shù 口kǒu 之zhī 家jiā 可kě 以yǐ 無wú 飢jī 矣yǐ 。 」《

漢hàn 書shū 。 食shí 貨huò 志zhì 》 引yǐn 李lǐ 悝kuī 云yún : 「 今jīn 一yī夫fū 挾xié 五wǔ 口kǒu , 治zhì 田tián 百bǎi 畝mǔ 。 」 又yòu 引yǐn 晁cháo 錯cuò 云yún : 「 今jīn 農nóng 夫fū 五wǔ 口kǒu 之zhī家jiā … … 其qí 能néng 耕gēng 者zhě 不bù 過guò 百bǎi 畝mǔ 。 」 可kě 見jiàn 一yī 夫fū 百bǎi 畝mǔ , 乃nǎi 中zhōng 國guó 古gǔ代dài 歷lì 史shǐ 上shàng 之zhī 傳chuán 統tǒng 說shuō 法fǎ 。 《 山shān 至zhì 數shù 篇piān 》 云yún : 「 地dì 量liàng 百bǎi 畝mǔ ,一yī 夫fū 之zhī 力lì 也yě 。 」 義yì 與yǔ 此cǐ 同tóng 。 二èr 氏shì 說shuō 非fēi 。

〔 五wǔ 〕   何hé 如rú 璋zhāng 云yún : 「 『 春chūn 事shì 』 , 春chūn耕gēng 之zhī 事shì 。 」

〔 六liù 〕   元yuán 材cái 案àn : 日rì 至zhì 者zhě , 依yī 天tiān 文wén 學xué謂wèi 日rì 行xíng 赤chì 道dào 南nán 北běi , 冬dōng 至zhì 至zhì 極jí 南nán , 夏xià 至zhì 至zhì 極jí 北běi 。 故gù 日rì 至zhì 有yǒu二èr , 一yī 為wèi 夏xià 至zhì , 二èr 為wèi 冬dōng 至zhì 。 夏xià 至zhì 又yòu 謂wèi 之zhī 長zhǎng 至zhì , 冬dōng 至zhì 亦yì 謂wèi之zhī 短duǎn 至zhì 。 《 禮lǐ . 雜zá 記jì 》 : 孟mèng 獻xiàn 子zi 曰yuē : 「 正zhèng 月yuè 日rì 至zhì , 可kě 以yǐ有yǒu 事shì 於yú 上shàng 帝dì 。 七qī 月yuè 日rì 至zhì , 可kě 以yǐ 有yǒu 事shì 於yú 祖zǔ 。 」 《 疏shū 》 云yún :「 正zhèng 月yuè , 周zhōu 正zhèng 月yuè 建jiàn 子zi 之zhī 月yuè 也yě 。 日rì 至zhì , 冬dōng 至zhì 日rì 也yě 。 七qī 月yuè ,周zhōu 七qī 月yuè 建jiàn 午wǔ 之zhī 月yuè 也yě 。 日rì 至zhì , 夏xià 至zhì 日rì 也yě 。 」 此cǐ 指zhǐ 冬dōng 至zhì 。

〔 七qī 〕   劉liú 績jī 云yún : 「 陽yáng 凍dòng , 地dì 上shàng 也yě 。陰yīn 凍dòng , 地dì 下xià 也yě 。 」 豬zhū 飼sì 彥yàn 博bó 云yún : 「 『 七qī 十shí 』 下xià 蓋gài 脫tuō 『 五wǔ』 字zì 。 」 安ān 井jǐng 衡héng 、 俞yú 樾yuè 說shuō 同tóng 。 元yuán 材cái 案àn : 添tiān 五wǔ 字zì 是shì 。

〔 八bā 〕   劉liú 績jī 云yún : 「 『 ● 』 同tóng 『 蓺yì 』。 別bié 本běn 作zuò 『 種zhǒng 』 。 言yán 七qī 十shí 日rì 陰yīn 凍dòng 釋shì , 蓺yì 稷jì , 若ruò 百bǎi 日rì 則zé 過guò時shí 不bù 蓺yì 矣yǐ 。 是shì 蓺yì 種zhǒng 惟wéi 在zài 二èr 十shí 五wǔ 日rì 之zhī 內nèi 。 」 孫sūn 星xīng 衍yǎn 云yún : 「『 ● 』 , 古gǔ 『 蓺yì 』 字zì 」 。

〔 九jiǔ 〕   丁dīng 士shì 涵hán 云yún : 「 『 耳ěr 』 乃nǎi 『 畢bì』 字zì 誤wù 。 謂wèi 日rì 至zhì 百bǎi 日rì 而ér 不bù 蓺yì 稷jì , 則zé 春chūn 事shì 二èr 十shí 五wǔ 日rì 全quán 被bèi 曠kuàng廢fèi 也yě 。 」 張zhāng 佩pèi 綸lún 云yún : 「 『 耳ěr 也yě 』 之zhī 『 也yě 』 疑yí 衍yǎn 」 。 于yú 省shěng吾wú 云yún : 「 『 耳ěr 』 本běn 應yīng 作zuò 『 弭mǐ 』 。 弭mǐ 彌mí 古gǔ 字zì 通tōng 。 彌mí , 終zhōng 也yě。 此cǐ 言yán 春chūn 事shì 二èr 十shí 五wǔ 日rì 之zhī 內nèi 終zhōng 也yě 。 」 元yuán 材cái 案àn : 「 耳ěr 」 即jí 《漢hàn 書shū . 食shí 貨huò 志zhì 》「

既jì 聞wén 耳ěr 矣yǐ 」 之zhī 「 耳ěr 」 。 王wáng 先xiān 謙qiān 《 補bǔ注zhù 》 引yǐn 沈shěn 欽qīn 韓hán 曰yuē : 「 耳ěr 者zhě 且qiě 止zhǐ 之zhī 辭cí 。 」 又yòu 引yǐn 周zhōu 壽shòu 昌chāng 曰yuē :「 耳ěr 乃nǎi 語yǔ 助zhù , 猶yóu 云yún 『 既jì 聞wén 之zhī 矣yǐ 』 。 」 古gǔ 籍jí 中zhōng 用yòng「

耳ěr 」 字zì 者zhě 甚shèn 多duō 。 《 禮lǐ . 祭jì 統tǒng 》 : 「夫fū 銘míng 者zhě 壹yī 稱chēng 而ér 上shàng 下xià 皆jiē 得dé 焉yān 耳ěr 矣yǐ 。 」 《 孟mèng 子zi . 離lí 婁lóu 篇piān 》 :「 人rén 之zhī 易yì 其qí 言yán 也yě , 無wú 責zé 耳ěr 矣yǐ 。 」 一yī 作zuò 爾ěr 。 《 論lùn 語yǔ . 雍yōng 也yě篇piān 》 : 「 女nǚ 得dé 人rén 焉yān 爾ěr 乎hū ? 」 《 孟mèng 子zi . 滕téng 文wén 公gōng 篇piān 》 : 「 彼bǐ有yǒu 取qǔ 爾ěr 也yě 。 」 義yì 與yǔ 耳ěr 同tóng 。 諸zhū 說shuō 皆jiē 非fēi 。

〔 一yī 0 〕 張zhāng 佩pèi 綸lún 云yún : 「 扶fú 臺tái 未wèi 聞wén 。 《漢hàn 志zhì 》 : 瑯láng 邪xié 郡jùn 邞fū 縣xiàn 。 豈qǐ 以yǐ 地dì 名míng 臺tái 歟yú ? 」 尹yǐn 桐tóng 陽yáng 說shuō 同tóng 。章zhāng 炳bǐng 麟lín 云yún : 「 扶fú 蓋gài 蒲pú 之zhī 假jiǎ 借jiè 。 如rú 匍pú 匐fú 字zì 或huò 作zuò 蒲pú 伏fú ( 左zuǒ 昭zhāo十shí 三sān 年nián 傳chuán ) , 或huò 作zuò 扶fú 伏fú ( 左zuǒ 昭zhāo 二èr 十shí 一yī 年nián 傳chuán ) , 是shì 蒲pú 扶fú 通tōng之zhī 證zhèng 。 」 元yuán 材cái 案àn : 各gè 書shū 皆jiē 無wú 齊qí 桓huán 公gōng 修xiū 建jiàn 扶fú 臺tái 之zhī 記jì 載zài , 此cǐ亦yì 著zhù 者zhě 假jiǎ 託tuō 之zhī 詞cí , 以yǐ 上shàng 各gè 說shuō 皆jiē 失shī 之zhī 。

〔 一yī 一yī 〕 元yuán 材cái 案àn : 衢qú , 《 爾ěr 雅yǎ . 釋shì 宮gōng》 : 「 四sì 達dá 謂wèi 之zhī 衢qú 。 」 《 孫sūn 子zi . 九jiǔ 地dì 篇piān 》 : 「 四sì 達dá 者zhě 衢qú地dì 也yě 。 」 五wǔ 衢qú 一yī 詞cí , 本běn 篇piān 二èr 見jiàn , 《 輕qīng 重zhòng 丁dīng 篇piān 》 三sān 見jiàn 。 謂wèi四sì 通tōng 八bā 達dá 之zhī 道dào 路lù 。 《 管guǎn 子zi . 重zhòng 令lìng 篇piān 》 云yún : 「 故gù 令lìng 一yī 出chū ,示shì 民mín 邪xié 途tú 五wǔ 衢qú 。 」 又yòu 《 鹽yán 鐵tiě 論lùn . 力lì 耕gēng 篇piān 》 云yún : 「 諸zhū 殷yīn 富fù大dà 都dōu , 無wú 非fēi 街jiē 衢qú 五wǔ 通tōng , 商shāng 賈jiǎ 之zhī 所suǒ 臻zhēn , 萬wàn 物wù 之zhī 所suǒ 殖zhí 者zhě 。 」《 通tōng 有yǒu 篇piān 》 云yún : 「 居jū 五wǔ 諸zhū 侯hóu 俁yǔ 之zhī 衢qú , 跨kuà 街jiē 衝chōng 之zhī 路lù 。 」 蓋gài戰zhàn 國guó 、 秦qín 漢hàn 人rén 常cháng 用yòng 語yǔ 。 此cǐ 處chù 指zhǐ 五wǔ 方fāng 。 五wǔ 衢qú 之zhī 眾zhòng , 猶yóu 《 禮lǐ記jì . 王wáng 制zhì 》 之zhī 言yán 「 五wǔ 方fāng 之zhī 民mín 」 矣yǐ 。

〔 一yī 二èr 〕 元yuán 材cái 案àn : 「 作zuò 」 即jí 《 史shǐ 記jì .平píng 準zhǔn 書shū 》 「 作zuò 者zhě 數shù 萬wàn 人rén 」 之zhī 作zuò 。 惟wéi 此cǐ 處chù 當dāng 動dòng 詞cí 用yòng , 謂wèi 從cóng事shì 繇yáo 役yì 。

〔 一yī 三sān 〕 「 君jūn 」 , 安ān 井jǐng 衡héng 云yún : 「 古gǔ 本běn作zuò 『 若ruò 』 。 」 元yuán 材cái 案àn : 君jūn 乃nǎi 封fēng 建jiàn 國guó 家jiā 之zhī 最zuì 高gāo 統tǒng 治zhì 者zhě , 一yī切qiè 發fā 號hào 施shī 令lìng 之zhī 權quán 皆jiē 操cāo 於yú 君jūn 。 此cǐ 論lùn 「 國guó 無wú 儲chǔ 在zài 令lìng 」 , 仍réng 以yǐ作zuò 君jūn 為wèi 是shì 。

〔 一yī 四sì 〕 「 阻zǔ 棄qì 之zhī 地dì 」 , 何hé 如rú 璋zhāng 云yún :「 五wǔ 衢qú 乃nǎi 國guó 中zhōng 近jìn 郊jiāo 之zhī 地dì 。 言yán 君jūn 築zhù 臺tái , 必bì 役yì 五wǔ 衢qú 之zhī 眾zhòng 。 過guò春chūn 不bù 止zhǐ , 則zé 五wǔ 衢qú 之zhī 地dì 皆jiē 阻zǔ 棄qì 不bù 耕gēng 矣yǐ 。 」 元yuán 材cái 案àn : 何hé 釋shì 阻zǔ棄qì 為wèi 不bù 耕gēng , 甚shèn 是shì 。 惟wéi 以yǐ 五wǔ 衢qú 為wèi 國guó 中zhōng 近jìn 郊jiāo 之zhī 地dì , 亦yì 未wèi 合hé 。五wǔ 衢qú 即jí 五wǔ 方fāng , 五wǔ 衢qú 之zhī 內nèi , 猶yóu 東dōng 西xī 南nán 北běi 中zhōng 五wǔ 方fāng 之zhī 內nèi 也yě 。 張zhāng佩pèi 綸lún 以yǐ 「 五wǔ 衢qú 之zhī 內nèi 」 當dāng 作zuò 「 五wǔ 鄉xiāng 之zhī 內nèi 」 , 許xǔ 維wéi 遹yù 以yǐ 「 阻zǔ讀dú 如rú 苴jū 」 , 聞wén 一yī 多duō 以yǐ 「 阻zǔ 棄qì 當dāng 為wèi 菹jū 萊lái 」 , 皆jiē 不bù 可kě 從cóng 。

〔 一yī 五wǔ 〕 元yuán 材cái 案àn : 「 起qǐ 」 即jí 《 山shān 權quán 數shù》 「 君jūn 請qǐng 起qǐ 十shí 乘chéng 之zhī 使shǐ 」 之zhī 起qǐ 。 尹yǐn 注zhù : 「 起qǐ , 發fā 也yě 。 」 即jí徵zhēng 發fā 之zhī 意yì 。 「 繇yáo 」 即jí 《 史shǐ 記jì . 高gāo 紀jì 》 「 高gāo 祖zǔ 常cháng 繇yáo 咸xián 陽yáng 」之zhī 繇yáo , 《 集jí 解jiě 》 應yīng 劭shào 曰yuē : 「 繇yáo , 役yì 也yě 。 」

〔 一yī 六liù 〕 何hé 如rú 璋zhāng 云yún : 「 舉jǔ , 謂wèi 發fā 土tǔ 也yě。 」 元yuán 材cái 案àn : 「 不bù 舉jǔ 」 , 猶yóu 言yán 不bù 得dé 耕gēng 種zhǒng 。 上shàng 文wén 云yún , 「 一yī農nóng 之zhī 量liàng 壤rǎng 百bǎi 畝mǔ 也yě 。 」 故gù 起qǐ 一yī 、 十shí 、 百bǎi 、 千qiān 人rén 之zhī 繇yáo 即jí 有yǒu 百bǎi、 千qiān 、 萬wàn 、 十shí 萬wàn 畝mǔ 之zhī 田tián 不bù 得dé 耕gēng 種zhǒng 。 此cǐ 蓋gài 就jiù 「 過guò 春chūn 不bù 止zhǐ ,五wǔ 衢qú 阻zǔ 棄qì 」 之zhī 意yì 而ér 申shēn 論lùn 之zhī 。

〔 一yī 七qī 〕 元yuán 材cái 案àn : 「 有yǒu 」 與yǔ 「 又yòu 」 通tōng。 下xià 文wén 「 有yǒu 衡héng 求qiú 幣bì 焉yān 」 之zhī 「 有yǒu 」 仿fǎng 此cǐ 。

〔 一yī 八bā 〕 安ān 井jǐng 衡héng 云yún : 「 失shī 地dì 謂wèi 不bù 耕gēng ,失shī 苗miáo 謂wèi 不bù 芸yún 。 」

〔 一yī 九jiǔ 〕 元yuán 材cái 案àn : 「 無wú 止zhǐ 」 二èr 字zì , 在zài本běn 書shū 中zhōng 凡fán 十shí 四sì 見jiàn 。 謂wèi 無wú 有yǒu 止zhǐ 境jìng 也yě 。 上shàng 言yán 春chūn 繇yáo 之zhī 害hài , 此cǐ 言yán夏xià 作zuò 秋qiū 繇yáo 層céng 出chū 不bù 窮qióng , 其qí 害hài 更gèng 甚shèn ! 故gù 曰yuē : 「 穀gǔ 地dì 數shù 亡wáng 。 」數shù 亡wáng 者zhě , 既jì 亡wáng 之zhī 於yú 春chūn , 又yòu 亡wáng 之zhī 於yú 夏xià 秋qiū 也yě 。 《 乘chéng 馬mǎ 數shù 篇piān 》云yún : 「 春chūn 夏xià 秋qiū 冬dōng 不bù 知zhī 時shí 終zhōng 始shǐ , 作zuò 功gōng 起qǐ 眾zhòng , 立lì 宮gōng 室shì 臺tái 榭xiè ,民mín 失shī 其qí 本běn 事shì 。 君jūn 不bù 知zhī 其qí 失shī 諸zhū 春chūn 筴cè , 又yòu 失shī 諸zhū 夏xià 秋qiū 之zhī 筴cè 也yě 。」 義yì 與yǔ 此cǐ 同tóng 。

〔 二èr 0 〕 戴dài 望wàng 云yún : 「 元yuán 本běn 『 於yú 』 作zuò 『其qí 』 。 」

〔 二èr 一yī 〕 丁dīng 士shì 涵hán 云yún : 「 衡héng 讀dú 如rú 橫héng 。 下xià同tóng 。 」 安ān 井jǐng 衡héng 云yún : 「 衡héng , 官guān 名míng 。 周zhōu 有yǒu 川chuān 衡héng 、 林lín 衡héng , 齊qí 以yǐ名míng 稅shuì 斂liǎn 之zhī 官guān , 蓋gài 取qǔ 其qí 平píng 也yě 。 」 龐páng 樹shù 典diǎn 云yún : 「 衡héng , 稅shuì 官guān 也yě。 山shān 澤zé 之zhī 官guān 有yǒu 虞yú 衡héng , 地dì 官guān 有yǒu 林lín 衡héng 、 川chuān 衡héng 。 《 左zuǒ 傳chuán 》 昭zhāo 二èr十shí 年nián , 齊qí 侯hóu 疥jiè 一yī 篇piān , 有yǒu 山shān 林lín 之zhī 木mù , 衡héng 鹿lù 守shǒu 之zhī 。 與yǔ 舟zhōu 鮫jiāo 、虞yú 候hòu 、 祈qí 望wàng , 同tóng 為wèi 官guān 守shǒu 之zhī 名míng 。 」 石shí 一yī 參cān 書shū , 兩liǎng 衡héng 字zì 均jūn 逕jìng改gǎi 為wèi 橫héng 。 郭guō 沫mò 若ruò 云yún : 「 丁dīng 說shuō 是shì 也yě 。 除chú 正zhèng 賦fù 之zhī 外wài , 又yòu 橫héng 取qǔ附fù 加jiā 稅shuì 。 而ér , 猶yóu 乃nǎi 也yě 。 」 元yuán 材cái 案àn : 衡héng 字zì 在zài 本běn 書shū , 除chú 《 輕qīng重zhòng 戊wù 》 「 衡héng 山shān 」 之zhī 「 衡héng 」 係xì 地dì 名míng , 及jí 《 輕qīng 重zhòng 乙yǐ 》 「 以yǐ 是shì與yǔ 天tiān 子zi 提tí 衡héng 爭zhēng 秩zhì 於yú 諸zhū 侯hóu 」 之zhī 「 衡héng 」 係xì 與yǔ 「 珩háng 」 通tōng 者zhě 不bù 計jì外wài , 其qí 餘yú 二èr 十shí 一yī「

衡héng 」 字zì 則zé 均jūn 從cóng 度dù 量liàng 衡héng 之zhī 衡héng 演yǎn 繹yì 變biàn 化huà而ér 來lái 。 《 漢hàn 書shū . 律lǜ 曆lì 志zhì 》 云yún : 「 權quán 與yǔ 物wù 均jūn 而ér 生shēng 衡héng 。 」 此cǐ為wèi 衡héng 字zì 之zhī 本běn 義yì 。 而ér 在zài 本běn 書shū 中zhōng , 則zé 引yǐn 申shēn 而ér 為wèi 平píng 準zhǔn 之zhī 代dài 名míng 詞cí。 《 揆kuí 度dù 篇piān 》 云yún : 「 故gù 守shǒu 四sì 方fāng 之zhī 高gāo 下xià , 國guó 無wú 游yóu 賈jiǎ , 貴guì 賤jiàn相xiāng 當dāng , 此cǐ 謂wèi 國guó 衡héng 。 」 可kě 見jiàn 所suǒ 謂wèi 衡héng 者zhě , 其qí 主zhǔ 要yào 作zuò 用yòng , 乃nǎi 在zài「 守shǒu 四sì 方fāng 之zhī 高gāo 下xià , 國guó 無wú 游yóu 賈jiǎ , 貴guì 賤jiàn 相xiāng 當dāng 」 。 與yǔ 《 史shǐ 記jì 。平píng 準zhǔn 書shū 》 所suǒ 述shù : 「 大dà 農nóng 諸zhū 官guān 盡jǐn 籠lóng 天tiān 下xià 之zhī 貨huò 物wù , 貴guì 則zé 賣mài 之zhī, 賤jiàn 則zé 買mǎi 之zhī 。 如rú 此cǐ , 富fù 商shāng 大dà 賈jiǎ 無wú 所suǒ 牟móu 大dà 利lì , 則zé 反fǎn 本běn , 而ér萬wàn 物wù 不bù 得dé 騰téng 躍yuè , 故gù 抑yì 天tiān 下xià 之zhī 物wù , 名míng 曰yuē 平píng 準zhǔn 」 者zhě , 內nèi 容róng 蓋gài完wán 全quán 相xiāng 同tóng 。 惟wéi 本běn 書shū 衡héng 字zì , 似shì 比bǐ 《 史shǐ 記jì 》 更gèng 推tuī 進jìn 一yī 步bù 。 不bù僅jǐn 消xiāo 極jí 的de 「 守shǒu 四sì 方fāng 之zhī 高gāo 下xià 」 而ér 已yǐ , 而ér 且qiě 又yòu 須xū 積jī 極jí 的de 從cóng 事shì於yú 「 使shǐ 物wù 一yī 高gāo 一yī 下xià , 不bù 得dé 常cháng 固gù 」 之zhī 工gōng 作zuò , 以yǐ 便biàn 收shōu 得dé 「 一yī可kě 為wèi 十shí , 十shí 可kě 為wèi 百bǎi 」 之zhī 大dà 利lì 。 故gù 《 輕qīng 重zhòng 乙yǐ 篇piān 》 云yún : 「 衡héng無wú 數shù 也yě 。 衡héng 者zhě 使shǐ 物wù 一yī 高gāo 一yī 下xià , 不bù 得dé 常cháng 固gù 。 」 又yòu 云yún : 「 衡héng數shù 不bù 可kě 調diào , 調diào 則zé 澄chéng , 澄chéng 則zé 常cháng , 常cháng 則zé 高gāo 下xià 不bù 貳èr , 高gāo 下xià 不bù 貳èr, 則zé 萬wàn 物wù 不bù 可kě 得dé 而ér 使shǐ 固gù ( 用yòng ) , 故gù 曰yuē 衡héng 無wú 數shù 。 」 即jí 其qí 證zhèng也yě 。 此cǐ 外wài 各gè 衡héng 字zì , 則zé 多duō 指zhǐ 平píng 準zhǔn 政zhèng 策cè 之zhī 運yùn 用yòng 而ér 言yán 。 如rú 《 國guó蓄xù 篇piān 》 云yún : 「 衡héng 絕jué 則zé 重zhòng 見jiàn 。 」 《 山shān 至zhì 數shù 篇piān 》 云yún : 「 人rén 君jūn操cāo 穀gǔ 幣bì 金jīn 衡héng 而ér 天tiān 下xià 可kě 定dìng 也yě 。 」 《 地dì 數shù 篇piān 》 云yún : 「 以yǐ 巨jù 橋qiáo之zhī 粟sù 二èr 十shí 倍bèi 而ér 衡héng 黃huáng 金jīn 百bǎi 萬wàn , 終zhōng 歲suì 無wú 籍jí 於yú 民mín 。 」 《 輕qīng 重zhòng 甲jiǎ篇piān 》 云yún : 「 運yùn 金jīn 之zhī 重zhòng 以yǐ 衡héng 萬wàn 物wù 。 」 《 輕qīng 重zhòng 乙yǐ 篇piān 》 云yún : 「故gù 君jūn 請qǐng 重zhòng 重zhòng 而ér 衡héng 輕qīng 輕qīng 。 」 又yòu 云yún :「

惟wéi 曲qū 衡héng 之zhī 數shù 為wèi 可kě 耳ěr 。 」 是shì 也yě 。 至zhì 此cǐ處chù 兩liǎng 衡héng 字zì , 與yǔ 《 輕qīng 重zhòng 乙yǐ 篇piān 》 「 衡héng 謂wèi 寡guǎ 人rén 曰yuē 」 及jí 《 輕qīng 重zhòng 丁dīng篇piān 》 「 寡guǎ 人rén 多duō 務wù , 令lìng 衡héng 籍jí 吾wú 國guó 之zhī 富fù 商shāng 蓄xù 賈jiǎ 稱chēng 貸dài 家jiā 以yǐ 利lì 吾wú貧pín 萌méng 」 之zhī 衡héng 。 則zé 當dāng 作zuò 執zhí 行xíng 「 國guó 衡héng 」 即jí 平píng 準zhǔn 政zhèng 策cè 之zhī 職zhí 官guān 或huò機jī 關guān 講jiǎng 。 安ān 井jǐng 氏shì 及jí 龐páng 氏shì 說shuō 最zuì 為wèi 近jìn 之zhī 。 惟wéi 此cǐ 處chù 之zhī 衡héng , 應yīng 為wèi漢hàn 官guān 而ér 非fēi 齊qí 官guān 。 《 史shǐ 記jì . 平píng 準zhǔn 書shū 》 云yún : 「 初chū 大dà 農nóng 管guǎn 鹽yán 鐵tiě, 官guān 布bù 多duō 。 置zhì 水shuǐ 衡héng , 欲yù 以yǐ 主zhǔ 鹽yán 鐵tiě 。 及jí 楊yáng 可kě 告gào 緡mín 錢qián , 上shàng 林lín財cái 物wù 眾zhòng , 乃nǎi 令lìng 水shuǐ 衡héng 主zhǔ 上shàng 林lín 。 」 《 漢hàn 書shū . 百bǎi 官guān 公gōng 卿qīng 表biǎo 》 云yún: 「 水shuǐ 衡héng 都dōu 尉wèi , 武wǔ 帝dì 元yuán 鼎dǐng 二èr 年nián 初chū 置zhì , 掌zhǎng 上shàng 林lín 苑yuàn , 有yǒu 五wǔ 丞chéng。 屬shǔ 官guān 有yǒu 上shàng 林lín 、 均jūn 輸shū 、 御yù 羞xiū 、 禁jìn 圃pǔ 、 輯jí 濯zhuó 、 鍾zhōng 官guān 、 技jì 巧qiǎo、 六liù 廄jiù 、 辨biàn 銅tóng 九jiǔ 官guān 令lìng 丞chéng 。 又yòu 衡héng 官guān 、 水shuǐ 司sī 空kōng 、 都dōu 水shuǐ 、 農nóng 倉cāng, 又yòu 甘gān 泉quán 、 上shàng 林lín 、 都dōu 水shuǐ 七qī 官guān 長zhǎng 丞chéng 皆jiē 屬shǔ 焉yān 。 」 可kě 見jiàn 此cǐ 所suǒ 謂wèi衡héng 者zhě , 非fēi 水shuǐ 衡héng 都dōu 尉wèi , 即jí 當dāng 為wèi 其qí 屬shǔ 官guān 中zhōng 之zhī 衡héng 官guān 。《

鹽yán 鐵tiě 論lùn . 禁jìn 耕gēng 篇piān 》 云yún : 「 縣xiàn 官guān 設shè 衡héng立lì 準zhǔn , 人rén 從cóng 所suǒ 欲yù 。 」 蓋gài 即jí 指zhǐ 此cǐ 而ér 言yán 。 丁dīng 、 石shí 、 郭guō 三sān 氏shì 說shuō皆jiē 不bù 可kě 從cóng 。

〔 二èr 二èr 〕 元yuán 材cái 案àn : 籍jí , 征zhēng 斂liǎn 。 籍jí 而ér 無wú止zhǐ , 猶yóu 言yán 「 賦fù 斂liǎn 無wú 度dù 」 。

〔 二èr 三sān 〕 安ān 井jǐng 衡héng 云yún : 「 民mín 食shí 不bù 足zú , 出chū什shén 五wǔ 之zhī 息xī 以yǐ 貸dài 於yú 富fù 者zhě , 故gù 云yún 『 食shí 什shén 五wǔ 之zhī 穀gǔ 』 也yě 。 云yún 君jūn 已yǐ稅shuì 九jiǔ , 則zé 齊qí 時shí 稅shuì 什shén 四sì 矣yǐ 。 蓋gài 此cǐ 篇piān 戰zhàn 國guó 間jiān 學xué 管guǎn 氏shì 者zhě 所suǒ 作zuò ,因yīn 其qí 所suǒ 見jiàn 立lì 說shuō , 非fēi 桓huán 公gōng 時shí 實shí 稅shuì 什shén 四sì 也yě 。 」 張zhāng 佩pèi 綸lún 云yún : 「『 民mín 食shí 什shén 五wǔ 之zhī 穀gǔ 』 , 當dāng 作zuò 『 民mín 食shí 穀gǔ 之zhī 十shí , 則zé 君jūn 已yǐ 籍jí 九jiǔ 。』 言yán 十shí 籍jí 其qí 九jiǔ , 民mín 無wú 餘yú 食shí 也yě 。 」 許xǔ 維wéi 遹yù 云yún : 「 九jiǔ 與yǔ 什shén 相xiāng對duì 比bǐ , 不bù 當dāng 有yǒu 伍wǔ 字zì 。 下xià 文wén 云yún :『

國guó 穀gǔ 之zhī ● 一yī 切qiè 什shén 九jiǔ 』 , 亦yì 以yǐ 什shén 九jiǔ 相xiāng對duì 比bǐ 。 今jīn 本běn 『 伍wǔ 』 字zì 蓋gài 校xiào 者zhě 習xí 見jiàn 什shén 伍wǔ 連lián 文wén 而ér 妄wàng 增zēng 之zhī 。 」聞wén 一yī 多duō 云yún : 「 『 伍wǔ 』 疑yí 當dāng 作zuò 『 一yī 』 。 君jūn 籍jí 什shén 之zhī 九jiǔ , 則zé 民mín食shí 什shén 之zhī 一yī 也yě 。 」 郭guō 沫mò 若ruò 云yún : 「 『 十shí 伍wǔ 』 字zì 不bù 誤wù 。 《 漢hàn 書shū. 食shí 貨huò 志zhì 》 引yǐn 李lǐ 悝kuī 云yún : 『 今jīn 一yī 夫fū 挾xié 五wǔ 口kǒu , 治zhì 田tián 百bǎi 畝mǔ , 歲suì收shōu 畝mǔ 一yī 石shí 半bàn , 為wèi 粟sù 百bǎi 五wǔ 十shí 石shí 。 … … 食shí , 人rén 月yuè 一yī 石shí 半bàn , 五wǔ人rén 終zhōng 歲suì 為wèi 粟sù 九jiǔ 十shí 石shí 。 』 是shì 民mín 食shí 已yǐ 超chāo 過guò 什shén 五wǔ 之zhī 數shù 。 但dàn 歲suì 有yǒu豐fēng 歉qiàn , 人rén 有yǒu 老lǎo 弱ruò , 口kǒu 有yǒu 多duō 少shǎo , 李lǐ 悝kuī 僅jǐn 舉jǔ 其qí 平píng 例lì , 此cǐ 亦yì 約yuē舉jǔ 其qí 成chéng 數shù 而ér 已yǐ 。 民mín 所suǒ 食shí 僅jǐn 及jí 收shōu 入rù 之zhī 半bàn , 而ér 上shàng 除chú 正zhèng 稅shuì 外wài 復fù賦fù 籍jí 其qí 九jiǔ , 是shì 民mín 所suǒ 食shí 者zhě 遠yuǎn 不bù 逮dǎi 其qí 收shōu 入rù 十shí 分fēn 之zhī 一yī 也yě 。 」 元yuán材cái 案àn : 民mín 食shí 什shén 五wǔ 之zhī 穀gǔ , 可kě 作zuò 兩liǎng 種zhǒng 解jiě 釋shì 。 《 漢hàn 書shū . 食shí 貨huò 志zhì》 引yǐn 董dǒng 仲zhòng 舒shū 云yún : 「 或huò 耕gēng 豪háo 民mín 之zhī 田tián , 見jiàn 稅shuì 十shí 五wǔ 。 」 此cǐ 謂wèi 佃diàn農nóng 須xū 繳jiǎo 納nà 其qí 收shōu 穫huò 十shí 分fēn 之zhī 五wǔ 於yú 地dì 主zhǔ , 作zuò 為wèi 地dì 租zū , 故gù 所suǒ 自zì 食shí者zhě 僅jǐn 為wèi 十shí 分fēn 之zhī 五wǔ 。 此cǐ 一yī 義yì 也yě 。 又yòu 同tóng 上shàng 書shū 引yǐn 王wáng 莽mǎng 下xià 令lìng 云yún :「 漢hàn 氏shì 減jiǎn 輕qīng 田tián 租zū , 三sān 十shí 而ér 稅shuì 一yī 。 常cháng 有yǒu 更gèng 賦fù , 罷bà 癃lóng 咸xián 出chū ;而ér 豪háo 民mín 侵qīn 陵líng , 分fēn 田tián 劫jié 假jiǎ 。 厥jué 名míng 三sān 十shí , 實shí 什shén 稅shuì 五wǔ 也yě 。 」 此cǐ謂wèi 農nóng 民mín 於yú 負fù 擔dān 封fēng 建jiàn 國guó 家jiā 賦fù 稅shuì 之zhī 外wài , 又yòu 須xū 繳jiǎo 納nà 地dì 主zhǔ 田tián 租zū ,合hé 而ér 計jì 之zhī , 實shí 占zhàn 其qí 收shōu 穫huò 什shén 分fēn 之zhī 五wǔ 。 故gù 所suǒ 自zì 食shí 者zhě 亦yì 只zhǐ 十shí 分fēn之zhī 五wǔ 。 此cǐ 又yòu 一yī 義yì 也yě 。 此cǐ 言yán 穀gǔ 失shī 其qí 時shí , 而ér 衡héng 又yòu 籍jí 而ér 無wú 止zhǐ ,人rén 民mín 所suǒ 收shōu 穫huò 者zhě 已yǐ 有yǒu 百bǎi 分fēn 之zhī 五wǔ 十shí 為wèi 地dì 主zhǔ 所suǒ 掠lüè 奪duó 以yǐ 去qù , 今jīn 又yòu加jiā 上shàng 衡héng 之zhī 所suǒ 籍jí , 是shì 不bù 啻chì 人rén 民mín 收shōu 穫huò 百bǎi 分fēn 之zhī 九jiǔ 十shí , 盡jǐn 入rù 於yú 統tǒng治zhì 者zhě 階jiē 級jí 之zhī 手shǒu 中zhōng , 故gù 曰yuē 「 則zé 君jūn 已yǐ 籍jí 九jiǔ 矣yǐ 」 。 諸zhū 氏shì 說shuō 皆jiē 非fēi。

〔 二èr 四sì 〕 豬zhū 飼sì 彥yàn 博bó 云yún : 「 有yǒu 、 又yòu 同tóng 。衡héng 、 橫héng 同tóng 。 」 何hé 如rú 璋zhāng 、 李lǐ 哲zhé 明míng 說shuō 同tóng 。 元yuán 材cái 案àn : 「 衡héng 」 即jí上shàng 文wén 「 君jūn 之zhī 衡héng 籍jí 而ér 無wú 止zhǐ 」 之zhī 衡héng 。 「 有yǒu 衡héng 」 當dāng 作zuò 「 衡héng 有yǒu 」。 「 有yǒu 」 即jí 「 又yòu 」 。 幣bì 即jí 貨huò 幣bì 。 謂wèi 衡héng 對duì 所suǒ 籍jí 之zhī 數shù , 又yòu 要yāo求qiú 以yǐ 貨huò 幣bì 繳jiǎo 納nà 。 豬zhū 飼sì 氏shì 說shuō 失shī 之zhī 。

〔 二èr 五wǔ 〕 元yuán 材cái 案àn : 「 暴bào 」 即jí 暴bào 力lì 。 指zhǐ人rén 民mín 不bù 堪kān 封fēng 建jiàn 國guó 家jiā 壓yā 迫pò 剝bō 削xuē 之zhī 苦kǔ , 起qǐ 而ér 以yǐ 暴bào 力lì 相xiāng 對duì 抗kàng 。謂wèi 之zhī 「 盜dào 暴bào 」 者zhě , 乃nǎi 作zuò 者zhě 污wū 蔑miè 之zhī 詞cí 。 《 乘chéng 馬mǎ 數shù 篇piān 》 作zuò 「淫yín 暴bào 」 , 義yì 與yǔ 此cǐ 同tóng 。

〔 二èr 六liù 〕 元yuán 材cái 案àn : 「 隨suí 之zhī 以yǐ 暴bào 」 之zhī 「暴bào 」 , 與yǔ 「 此cǐ 盜dào 暴bào 之zhī 所suǒ 起qǐ 」 之zhī「

暴bào 」 意yì 義yì 不bù 同tóng 。 後hòu 者zhě 指zhǐ 人rén 民mín 不bù 堪kān 封fēng建jiàn 國guó 家jiā 壓yā 迫pò 剝bō 削xuē 之zhī 苦kǔ , 起qǐ 而ér 以yǐ 暴bào 力lì 相xiāng 對duì 抗kàng 。 前qián 者zhě 則zé 謂wèi 封fēng建jiàn 國guó 家jiā 利lì 用yòng 其qí 反fǎn 動dòng 政zhèng 權quán , 以yǐ 暴bào 力lì 對duì 人rén 民mín 加jiā 以yǐ 鎮zhèn 壓yā 。 「 隨suí之zhī 以yǐ 暴bào 」 , 《 揆kuí 度dù 篇piān 》 及jí 《 輕qīng 重zhòng 甲jiǎ 篇piān 》 均jūn 作zuò 「 隨suí 之zhī 以yǐ 法fǎ」 ,《

乘chéng 馬mǎ 數shù 篇piān 》 則zé 作zuò 「 君jūn 行xíng 律lǜ 度dù 焉yān 」 ,「 律lǜ 度dù 」 即jí 「 法fǎ 」 。 可kě 見jiàn 封fēng 建jiàn 國guó 家jiā 所suǒ 謂wèi 之zhī 「 法fǎ 」 , 即jí 暴bào力lì 之zhī 代dài 名míng 詞cí , 本běn 書shū 作zuò 者zhě 亦yì 自zì 承chéng 之zhī 矣yǐ 。

〔 二èr 七qī 〕 元yuán 材cái 案àn : 「 內nèi 戰zhàn 」 , 謂wèi 統tǒng 治zhì者zhě 與yǔ 被bèi 統tǒng 治zhì 者zhě 間jiān 均jūn 以yǐ 暴bào 力lì 相xiāng 對duì 待dài , 無wú 異yì 於yú 國guó 內nèi 戰zhàn 爭zhēng 。 《揆kuí 度dù 篇piān 》 謂wèi 之zhī 「 內nèi 摲chàn 民mín 」 , 《 輕qīng 重zhòng 甲jiǎ 篇piān 》 謂wèi 之zhī 「 下xià 艾ài 民mín」 , 義yì 與yǔ 此cǐ 同tóng 。 解jiě 詳xiáng 各gè 該gāi 篇piān 。

    桓huán 公gōng 曰yuē : 「 善shàn 哉zāi ! 」

    筴cè 乘chéng 馬mǎ 〔 一yī 〕 之zhī 數shù 〔 二èr 〕 求qiú 〔 三sān 〕 盡jǐn 也yě 。 彼bǐ 王wáng 者zhě不bù 奪duó 民mín 時shí 〔 四sì 〕 , 故gù 五wǔ 穀gǔ 興xìng 豐fēng 〔 五wǔ 〕 。 五wǔ 穀gǔ 興xìng 豐fēng , 則zé 士shì輕qīng 祿lù , 民mín 簡jiǎn 賞shǎng 〔 六liù 〕 。 彼bǐ 善shàn 為wèi 國guó 者zhě , 使shǐ 農nóng 夫fū 寒hán 耕gēng 暑shǔ 耘yún 〔七qī 〕 , 力lì 歸guī 於yú 上shàng , 女nǚ 勤qín 於yú 纖xiān 微wēi 而ér 織zhī 歸guī 於yú 府fǔ 者zhě 〔 八bā 〕 , 非fēi怨yuàn 民mín 心xīn 傷shāng 民mín 意yì , 高gāo 下xià 之zhī 筴cè , 不bù 得dé 不bù 然rán 之zhī 理lǐ 也yě 〔 九jiǔ 〕 。 」

〔 一yī 〕   王wáng 念niàn 孫sūn 云yún : 「 『 筴cè 』 上shàng 當dāng 有yǒu『 管guǎn 子zi 曰yuē 』 三sān 字zì 」 。 戴dài 望wàng 云yún :「

『 善shàn 哉zāi 』 下xià 當dāng 有yǒu 脫tuō 文wén 。 『 筴cè 乘chéng 馬mǎ 之zhī數shù 』 云yún 云yún , 是shì 管guǎn 子zi 語yǔ 。 」

〔 二èr 〕   元yuán 材cái 案àn : 「 數shù 」 字zì 在zài 本běn 書shū 各gè篇piān 中zhōng 凡fán 一yī 百bǎi 三sān 十shí 七qī 見jiàn 。 除chú 《 乘chéng 馬mǎ 數shù 篇piān 》 「 君jūn 不bù 知zhī 其qí 失shī 諸zhū春chūn 筴cè , 又yòu 失shī 諸zhū 夏xià 秋qiū 之zhī 筴cè 數shù 也yě 」 之zhī 「 數shù 」 , 是shì 注zhù 文wén 誤wù 入rù 者zhě不bù 計jì 外wài , 有yǒu 作zuò 自zì 然rán 之zhī 理lǐ 講jiǎng 者zhě , 如rú 「 民mín 無wú ● 賣mài 子zi 者zhě 數shù 也yě 」(《

巨jù ( 筴cè ) 乘chéng 馬mǎ 》 ) 之zhī 類lèi 是shì 也yě 。 有yǒu 作zuò數shù 量liàng 講jiǎng 者zhě , 如rú 「 萬wàn 乘chéng 之zhī 國guó 人rén 數shù 開kāi 口kǒu 千qiān 萬wàn 也yě 」 、 「 鐵tiě 官guān 之zhī數shù 」 ( 《 海hǎi 王wáng 》 ) 、 「 而ér 囷qūn 窌jiào 之zhī 數shù 皆jiē 見jiàn 於yú 君jūn 矣yǐ 」 ( 《 輕qīng重zhòng 乙yǐ 》 ) 之zhī 類lèi 是shì 也yě 。 有yǒu 作zuò 計jì 算suàn 講jiǎng 者zhě , 如rú 「 阨è 之zhī 准zhǔn 數shù 一yī 上shàng十shí , 豐fēng 之zhī 筴cè 數shù 十shí 去qù 九jiǔ 」 ( 《 山shān 權quán 數shù 》 ) , 「 以yǐ 冬dōng 至zhì 日rì 始shǐ數shù 四sì 十shí 六liù 日rì 冬dōng 盡jǐn 而ér 春chūn 始shǐ 」 ( 《 輕qīng 重zhòng 己jǐ 》 ) 之zhī 類lèi 是shì 也yě 。 又yòu有yǒu 作zuò 頻pín 字zì 或huò 屢lǚ 字zì 講jiǎng 者zhě , 如rú 「 數shù 欺qī 諸zhū 侯hóu 者zhě 無wú 權quán 與yǔ 」 ( 《 輕qīng重zhòng 甲jiǎ 》 ) 之zhī 類lèi 是shì 也yě 。 其qí 餘yú 則zé 皆jiē 本běn 書shū 所suǒ 習xí 用yòng 之zhī 專zhuān 門mén 術shù 語yǔ 。此cǐ 又yòu 可kě 以yǐ 分fēn 為wèi 下xià 列liè 三sān 類lèi :

        ( 一yī ) 某mǒu 數shù 之zhī 類lèi ─ ─ 如rú 「 乘chéng馬mǎ 數shù 」 ( 《 乘chéng 馬mǎ 數shù 》 ) 、 「 至zhì 數shù 」 ( 《 事shì 語yǔ 》 、 《 山shān 至zhì數shù 》 ) 、 「 軌guǐ 數shù 」 ( 《 山shān 國guó 軌guǐ 》 ) 、 「 權quán 數shù 」 、 「 教jiào 數shù」 、 「 貢gòng 數shù 」 ( 《 山shān 權quán 數shù 》 ) 、 「 會huì 數shù 」 、 「 縣xiàn 數shù 」 (《 山shān 至zhì 數shù 》 ) 、 「 地dì 數shù 」 ( 《 地dì 數shù 》 ) 、 「 王wáng 數shù 」 ( 《國guó 准zhǔn 》 ) 、 《 輕qīng 重zhòng 丁dīng 》 ) 、 「 壤rǎng 數shù 」 ( 《 輕qīng 重zhòng 乙yǐ 》 ) 、「 衡héng 數shù 」 ( 《 輕qīng 重zhòng 乙yǐ 》 、 《 輕qīng 重zhòng 丁dīng 》 ) 、 「 繆móu 數shù 」 ( 《輕qīng 重zhòng 丁dīng 》 ) 是shì 。

        ( 二èr ) 某mǒu 人rén 之zhī 數shù 之zhī 類lèi ─ ─ 如rú「 泰tài 奢shē 之zhī 數shù 」 ( 《 事shì 語yǔ 《 ) 、「

武wǔ 王wáng 之zhī 數shù 」 ( 《 地dì 數shù 》 ) 、 「 堯yáo 舜shùn之zhī 數shù 」 ( 《 揆kuí 度dù 》 ) 、 「 神shén 農nóng 之zhī 數shù 」 ( 《 揆kuí 度dù 》 ) 、 「五wǔ 家jiā 之zhī 數shù 」 ( 《 國guó 准zhǔn 》 ) 是shì 。

        ( 三sān ) 某mǒu 事shì 之zhī 數shù 之zhī 類lèi ─ ─ 如rú「 筴cè 乘chéng 馬mǎ 之zhī 數shù 」 ( 《 巨jù ( 筴cè ) 乘chéng 馬mǎ 》 、 《 乘chéng 馬mǎ 數shù 》 ) 、「 乘chéng 馬mǎ 之zhī 數shù 」 ( 《 乘chéng 馬mǎ 數shù 》 ) 、 「 定dìng 壤rǎng 之zhī 數shù 」 ( 《 事shì 語yǔ》 ) 、 「 人rén 用yòng 之zhī 數shù 」 ( 《 海hǎi 王wáng 》 ) 、 「 四sì 壤rǎng 之zhī 數shù 」 ( 《山shān 國guó 軌guǐ 《 ) 、 「 行xíng 三sān 權quán 之zhī 數shù 」 、 「 守shǒu 三sān 權quán 之zhī 數shù 」 、 「 廣guǎng狹xiá 之zhī 數shù 」 、 「 權quán 柄bǐng 之zhī 數shù 」 、 「 使shǐ 君jūn 不bù 迷mí 妄wàng 之zhī 數shù 」 ( 以yǐ 上shàng均jūn 《 山shān 權quán 數shù 》 ) 、 「 輕qīng 重zhòng 之zhī 數shù 」 ( 《 山shān 權quán 數shù 》 、 《 揆kuí 度dù》 、 《 輕qīng 重zhòng 甲jiǎ 》 、 《 輕qīng 重zhòng 乙yǐ 》 ) 、 「 行xíng 幣bì 乘chéng 馬mǎ 之zhī 數shù 」 、「 守shǒu 天tiān 下xià 之zhī 數shù 」 、 「 准zhǔn 時shí 五wǔ 勢shì 之zhī 數shù 」 ( 《 山shān 至zhì 數shù 》 ) 、「 得dé 失shī 之zhī 數shù 」 ( 《 山shān 權quán 數shù 》 、 《 地dì 數shù 》 ) 、 「 貴guì 糶tiào 之zhī 數shù」 、 「 准zhǔn 衡héng 之zhī 數shù 」 ( 《 地dì 數shù 》 ) 、 「 大dà 准zhǔn 之zhī 數shù 」 、 「 財cái餘yú 以yǐ 滿mǎn 不bù 足zú 之zhī 數shù 」 、 「 五wǔ 官guān 之zhī 數shù 」 、 「 國guó 筴cè 之zhī 數shù 」 、 「亡wáng 國guó 之zhī 數shù 」 ( 以yǐ 上shàng 均jūn 《 揆kuí 度dù 》 ) 、 「 為wèi 國guó 之zhī 數shù 」 ( 《 輕qīng重zhòng 甲jiǎ 《 ) 、 「 曲qū 衡héng 之zhī 數shù 」 、 「 輕qīng 重zhòng 高gāo 下xià 之zhī 數shù 」 ( 《 輕qīng 重zhòng乙yǐ 》 ) 、 「 九jiǔ 九jiǔ 之zhī 數shù 」 ( 《 輕qīng 重zhòng 戊wù 》 ) 是shì 。

        在zài 以yǐ 上shàng 三sān 類lèi 「 數shù 」 字zì 之zhī 中zhōng ,有yǒu 作zuò 「 筴cè 」 字zì 講jiǎng 者zhě , 如rú 「 權quán 數shù 」 一yī 作zuò 「 權quán 筴cè 」 ( 《 山shān 權quán數shù 》 ) , 「 地dì 數shù 」 ( 《 地dì 數shù 》 ) 一yī 作zuò 「 壤rǎng 筴cè 」 ( 《 揆kuí 度dù》 ) , 「 通tōng 於yú 高gāo 下xià 輕qīng 重zhòng 之zhī 數shù 」 ( 《 輕qīng 重zhòng 乙yǐ 》 ) 一yī 作zuò 「 通tōng於yú 高gāo 下xià 徐xú 疾jí 之zhī 筴cè 」 ( 《 地dì 數shù 》 ) 是shì 也yě 。 有yǒu 作zuò 「 道dào 」 字zì 講jiǎng者zhě , 如rú 「 寡guǎ 人rén 欲yù 西xī 朝cháo 天tiān 子zi 而ér 賀hè 獻xiàn 不bù 足zú , 為wèi 此cǐ 有yǒu 數shù 乎hū 」 (《 輕qīng 重zhòng 丁dīng 》 ) 而ér 在zài 下xià 文wén 則zé 作zuò 「 天tiān 子zi 之zhī 養yǎng 不bù 足zú , 號hào 令lìng 賦fù 於yú天tiān 下xià , 則zé 不bù 信xìn 諸zhū 侯hóu , 為wèi 此cǐ 有yǒu 道dào 乎hū 」 ( 同tóng 上shàng ) 是shì 也yě 。 亦yì 有yǒu作zuò 「 法fǎ 」 字zì 講jiǎng 者zhě , 如rú 《 揆kuí 度dù 篇piān 》 「 神shén 農nóng 之zhī 數shù 」 , 《 淮huái 南nán ? 齊qí 俗sú 篇piān 》 則zé 作zuò 「 神shén 農nóng 之zhī 法fǎ 」 是shì 也yě 。 至zhì 各gè 個gè 「 數shù 」 字zì 之zhī具jù 體tǐ 解jiě 釋shì , 當dāng 依yī 各gè 該gāi 字zì 所suǒ 在zài 篇piān 中zhōng 上shàng 下xià 文wén 文wén 義yì 以yǐ 為wèi 決jué 定dìng ,茲zī 不bù 先xiān 贅zhuì 。 此cǐ 處chù 「 筴cè 乘chéng 馬mǎ 之zhī 數shù 」 及jí 「 得dé 筴cè 乘chéng 馬mǎ 之zhī 數shù 」 之zhī「 數shù 」 字zì , 則zé 當dāng 作zuò 「 筴cè 」 字zì 或huò 「 法fǎ 」 字zì 講jiǎng 。 筴cè 即jí 「 計jì 筴cè」 , 法fǎ 即jí 「 法fǎ 術shù 」 或huò 「 辦bàn 法fǎ 」 。 「 筴cè 乘chéng 馬mǎ 之zhī 數shù 」 猶yóu 《 史shǐ記jì ? 黥qíng 布bù 傳chuán 》 滕téng 公gōng 之zhī 言yán 「 籌chóu 策cè 之zhī 計jì 」 矣yǐ 。

〔 三sān 〕   安ān 井jǐng 衡héng 云yún : 「 『 求qiú 』 當dāng 為wèi 『未wèi 』 字zì 之zhī 誤wù 。 」 張zhāng 佩pèi 綸lún 云yún : 「 此cǐ 上shàng 管guǎn 子zi 未wèi 言yán 筴cè 乘chéng 馬mǎ , 而ér桓huán 公gōng 忽hū 求qiú 盡jǐn 筴cè 乘chéng 馬mǎ 之zhī 數shù , 而ér 後hòu 乃nǎi 言yán 何hé 謂wèi 筴cè 乘chéng 馬mǎ 之zhī 數shù , 錯cuò脫tuō 顯xiǎn 然rán 。 」 郭guō 沫mò 若ruò 云yún : 「 自zì 『 桓huán 公gōng 曰yuē 善shàn 哉zāi 』 以yǐ 下xià 至zhì 『 高gāo下xià 之zhī 筴cè 不bù 得dé 不bù 然rán 之zhī 理lǐ 也yě 』 八bā 十shí 四sì 字zì ( 『 管guǎn 子zi 曰yuē 』 三sān 字zì 在zài內nèi ) , 當dāng 在zài 本běn 篇piān 之zhī 末mò , 承chéng 接jiē 『 此cǐ 有yǒu 虞yú 氏shì 之zhī 筴cè 乘chéng 馬mǎ 也yě 』 ,錯cuò 簡jiǎn 於yú 此cǐ 。 蓋gài 下xià 文wén 始shǐ 言yán 『 筴cè 乘chéng 馬mǎ 之zhī 數shù 』 , 此cǐ 突tū 言yán 『 筴cè 乘chéng馬mǎ 之zhī 數shù 未wèi 盡jǐn 也yě 』 , 於yú 文wén 失shī 序xù 。 」 元yuán 材cái 案àn : 安ān 井jǐng 說shuō 是shì 也yě 。張zhāng 、 郭guō 兩liǎng 氏shì 說shuō 皆jiē 非fēi 。 上shàng 文wén 桓huán 公gōng 問wèn 「 請qǐng 問wèn 筴cè 乘chéng 馬mǎ 」 , 管guǎn 子zi答dá 以yǐ 無wú 筴cè 乘chéng 馬mǎ 之zhī 害hài 。 及jí 桓huán 公gōng 稱chēng 善shàn 之zhī 後hòu , 管guǎn 子zi 又yòu 答dá 以yǐ 以yǐ 上shàng所suǒ 言yán , 還hái 未wèi 盡jǐn 筴cè 乘chéng 馬mǎ 之zhī 能néng 事shì 。 故gù 下xià 文wén 即jí 備bèi 陳chén 盡jǐn 其qí 能néng 事shì 之zhī具jù 體tǐ 進jìn 行xíng 方fāng 法fǎ 。 層céng 次cì 分fēn 明míng , 上shàng 下xià 銜xián 接jiē , 謂wèi 為wèi 「 失shī 序xù 」 ,殆dài 不bù 然rán 矣yǐ 。

〔 四sì 〕   郭guō 沫mò 若ruò 云yún : 「 『 王wáng 者zhě 』 , 十shí行xíng 無wú 注zhù 古gǔ 本běn 作zuò 『 三sān 者zhě 』 , 蓋gài 指zhǐ 上shàng 文wén 春chūn 、 夏xià 、 秋qiū 三sān 時shí 而ér 言yán也yě 。 」 元yuán 材cái 案àn : 「 王wáng 者zhě 」 一yī 詞cí , 在zài 本běn 書shū 中zhōng 凡fán 九jiǔ 見jiàn , 或huò 指zhǐ天tiān 下xià 一yī 統tǒng 之zhī 國guó 君jūn 而ér 言yán , 《 輕qīng 重zhòng 甲jiǎ 篇piān 》 云yún : 「 事shì 至zhì 而ér 不bù 妄wàng, 故gù 可kě 以yǐ 立lì 為wèi 天tiān 下xià 王wáng 。 」 又yòu 《 國guó 准zhǔn 》 乃nǎi 《 輕qīng 重zhòng 戊wù 》 皆jiē 有yǒu「 黃huáng 帝dì 之zhī 王wáng 」 、「

有yǒu 虞yú 之zhī 王wáng 」 、 「 夏xià 人rén 之zhī 王wáng 」 、 「 殷yīn人rén 之zhī 王wáng 」 、 「 周zhōu 人rén 之zhī 王wáng 」 語yǔ , 可kě 證zhèng 。 或huò 指zhǐ 與yǔ 「 霸bà 者zhě 」 及jí「 殘cán 國guó 亡wáng 家jiā 」 相xiāng 對duì 之zhī 「 明míng 主zhǔ 」 而ér 言yán , 《 山shān 至zhì 數shù 篇piān 》 所suǒ 謂wèi「 故gù 王wáng 者zhě 藏cáng 於yú 民mín , 霸bà 者zhě 藏cáng 於yú 大dà 夫fū , 殘cán 國guó 亡wáng 家jiā 藏cáng 於yú 篋qiè 」 是shì也yě 。 此cǐ 處chù 王wáng 者zhě 亦yì 指zhǐ 所suǒ 謂wèi 「 明míng 主zhǔ 」 而ér 言yán 。 郭guō 氏shì 以yǐ 訛é 傳chuán 訛é ,殊shū 不bù 可kě 從cóng 。 「 不bù 奪duó 民mín 時shí 」 , 即jí 《 孟mèng 子zi . 梁liáng 惠huì 王wáng 篇piān 》 「 不bù違wéi 農nóng 時shí 」 之zhī 意yì , 承chéng 上shàng 文wén 「 穀gǔ 失shī 於yú 時shí 」 而ér 言yán 。

❖
🔊 本页支持朗读:点屏幕底部控制条即可听书(Chrome / Edge / Safari 支持)。 若未出现控制条,说明当前浏览器不支持语音朗读。
相关推荐