推荐
首页 › 书库 › 管子

第 40 / 84 回

〔 四sì 〕   王wáng 念niàn 孫sūn 云yún : 「 《 通tōng 典diǎn . 食shí 貨huò》 十shí 二èr 引yǐn 此cǐ , 『 累lèi 』 作zuò 『 繫xì 』 。 又yòu 引yǐn 尹yǐn 注zhù 云yún : 『 食shí 者zhě 民mín之zhī 司sī 命mìng 。 言yán 人rén 君jūn 惟wéi 能néng 以yǐ 食shí 制zhì 其qí 事shì , 所suǒ 以yǐ 民mín 無wú 不bù 繫xì 於yú 號hào 令lìng。 』 今jīn 本běn 『 繫xì 』 作zuò 『 累lèi 』 , 又yòu 全quán 脫tuō 尹yǐn 注zhù 。 」 于yú 省shěng 吾wú 云yún :「 按àn 類lèi 書shū 每měi 臆yì 改gǎi 古gǔ 籍jí , 不bù 可kě 為wèi 據jù 。 累lèi 本běn 有yǒu 繫xì 義yì , 不bù 必bì 改gǎi為wèi 繫xì 。 《 禮lǐ 記jì . 儒rú 行xíng 》 『 不bù 累lèi 長zhǎng 上shàng 』 , 注zhù : 『 累lèi 猶yóu 繫xì 也yě。 』 下xià 云yún : 『 列liè 陳chén 繫xì 累lèi 獲huò 虜lǔ 』 , 繫xì 累lèi 連lián 語yǔ , 累lèi 亦yì 繫xì 也yě 。」 元yuán 材cái 案àn : 于yú 說shuō 是shì 也yě 。 此cǐ 「 累lèi 」 字zì 與yǔ 《 輕qīng 重zhòng 乙yǐ 篇piān 》 「 若ruò此cǐ 則zé 民mín 疾jí 作zuò 而ér 為wèi 上shàng 虜lǔ 矣yǐ 」 之zhī 「 虜lǔ 」 字zì 及jí 《 輕qīng 重zhòng 甲jiǎ 篇piān 》 「然rán 則zé 是shì 大dà 臣chén 執zhí 於yú 朝cháo 而ér 列liè 陳chén 之zhī 士shì 執zhí 於yú 賞shǎng 也yě 」 之zhī 「 執zhí 」 字zì ,乃nǎi 本běn 書shū 作zuò 者zhě 特tè 用yòng 術shù 語yǔ 。 累lèi 即jí 下xià 文wén 「 繫xì 累lèi 」 及jí 《 孟mèng 子zi . 梁liáng惠huì 王wáng 篇piān 》 「 繫xì 累lèi 其qí 妻qī 子zi 」 之zhī 累lèi 。 虜lǔ 即jí 下xià 文wén 「 獲huò 虜lǔ 」 及jí 《漢hàn 書shū . 樊fán 噲kuài 傳chuán . 注zhù 》 「 生shēng 得dé 曰yuē 虜lǔ 」 之zhī 虜lǔ 。 執zhí 即jí 《 周zhōu 書shū 》「 予yǔ 其qí 執zhí 拘jū 以yǐ 歸guī 於yú 周zhōu 」 之zhī 執zhí 。 均jūn 當dāng 作zuò 俘fú 虜lǔ 講jiǎng 。 此cǐ 蓋gài 言yán 人rén民mín 之zhī 所suǒ 以yǐ 願yuàn 意yì 竭jié 盡jǐn 其qí 技jì 能néng , 努nǔ 力lì 於yú 事shì 業yè 者zhě , 徒tú 以yǐ 糧liáng 食shí 與yǔ貨huò 幣bì 皆jiē 掌zhǎng 握wò 在zài 政zhèng 府fǔ 手shǒu 中zhōng , 而ér 彼bǐ 則zé 無wú 之zhī 。 故gù 不bù 得dé 不bù 以yǐ 此cǐ 作zuò為wèi 交jiāo 換huàn 條tiáo 件jiàn , 以yǐ 為wèi 向xiàng 政zhèng 府fǔ 取qǔ 得dé 其qí 所suǒ 需xū 要yào 之zhī 糧liáng 食shí 及jí 貨huò 幣bì 之zhī惟wéi 一yī 手shǒu 段duàn 。 故gù 著zhù 者zhě 認rèn 為wèi 只zhǐ 要yào 政zhèng 府fǔ 能néng 將jiāng 大dà 量liàng 之zhī 糧liáng 食shí 及jí 貨huò 幣bì掌zhǎng 握wò 在zài 自zì 己jǐ 手shǒu 中zhōng , 勿wù 使shǐ 為wèi 富fù 商shāng 蓄xù 賈jiǎ 所suǒ 挾xié 所suǒ 守shǒu , 經jīng 常cháng 保bǎo 持chí政zhèng 府fǔ 有yǒu 餘yú 而ér 人rén 民mín 不bù 足zú 之zhī 不bù 均jūn 衡héng 狀zhuàng 態tài , 則zé 據jù 有yǒu 餘yú 而ér 制zhì 不bù 足zú, 人rén 民mín 雖suī 欲yù 不bù 為wèi 我wǒ 使shǐ , 不bù 為wèi 我wǒ 用yòng , 亦yì 不bù 可kě 得dé 矣yǐ 。 《 事shì 語yǔ篇piān 》 云yún : 「 非fēi 有yǒu 積jī 蓄xù , 不bù 可kě 以yǐ 用yòng 人rén , 非fēi 有yǒu 積jī 財cái , 無wú 以yǐ 勸quàn下xià 。 」 義yì 與yǔ 此cǐ 合hé 。

〔 五wǔ 〕   元yuán 材cái 案àn : 此cǐ 二èr 語yǔ 又yòu 分fēn 見jiàn 於yú 《山shān 權quán 數shù 》 、 《 揆kuí 度dù 》 、 及jí 《 輕qīng 重zhòng 乙yǐ 》 等děng 篇piān 。 惟wéi 「 五wǔ 穀gǔ 食shí米mǐ 」 , 《 山shān 權quán 數shù 篇piān 》 作zuò 「 穀gǔ 」 , 《 揆kuí 度dù 篇piān 》 作zuò 「 五wǔ 穀gǔ 」, 《 輕qīng 重zhòng 乙yǐ 篇piān 》 作zuò 「 五wǔ 穀gǔ 粟sù 米mǐ 」 , 字zì 句jù 各gè 有yǒu 異yì 同tóng 。 郭guō 沫mò若ruò 謂wèi 「 食shí 」 當dāng 為wèi 「 粟sù 」 者zhě 非fēi 。 司sī 命mìng , 星xīng 名míng 。 《 史shǐ 記jì . 天tiān官guān 書shū 》 : 「 文wén 昌chāng 六liù 星xīng , 四sì 曰yuē 司sī 命mìng 。 」 《 楚chǔ 辭cí . 九jiǔ 歌gē 》 有yǒu《 大dà 司sī 命mìng 》 、 《 少shǎo 司sī 命mìng 》 二èr 篇piān 。 五wǔ 臣chén 注zhù : 「 司sī 命mìng 主zhǔ 知zhī 生shēng死sǐ , 輔fǔ 天tiān 行xíng 化huà , 誅zhū 惡è 護hù 善shàn 也yě 。 」 此cǐ 謂wèi 五wǔ 穀gǔ 食shí 米mǐ 者zhě 人rén 得dé 之zhī則zé 生shēng , 失shī 之zhī 則zé 死sǐ , 生shēng 死sǐ 之zhī 權quán 全quán 繫xì 於yú 五wǔ 穀gǔ 食shí 米mǐ 之zhī 有yǒu 無wú , 故gù喻yù 之zhī 為wèi 司sī 命mìng 。 言yán 其qí 所suǒ 關guān 甚shèn 大dà , 猶yóu 今jīn 人rén 之zhī 言yán 生shēng 命mìng 線xiàn 矣yǐ 。

〔 六liù 〕   元yuán 材cái 案àn : 通tōng 施shī 即jí 通tōng 貨huò 。 《 輕qīng重zhòng 乙yǐ 篇piān 》 云yún : 「 黃huáng 金jīn 刀dāo 布bù 者zhě , 民mín 之zhī 通tōng 貨huò 也yě 。 」 可kě 證zhèng 。 此cǐ亦yì 漢hàn 人rén 通tōng 用yòng 術shù 語yǔ 。 《 鹽yán 鐵tiě 論lùn . 錯cuò 幣bì 篇piān 》 大dà 夫fū 云yún : 「 交jiāo 幣bì通tōng 施shī , 民mín 事shì 不bù 及jí , 物wù 有yǒu 所suǒ 并bìng 也yě 。 」 文wén 學xué 云yún : 「 故gù 王wáng 者zhě 外wài不bù 障zhàng 海hǎi 澤zé 以yǐ 便biàn 民mín 用yòng , 內nèi 不bù 禁jìn 刀dāo 幣bì 以yǐ 通tōng 民mín 施shī 。 」 謂wèi 之zhī 「 通tōng施shī 」 者zhě : 《 詩shī . 周zhōu 南nán 》 「 施shī 於yú 中zhōng 穀gǔ 」 , 傳chuán 云yún : 「 施shī , 移yí也yě 。 」 言yán 得dé 此cǐ 則zé 有yǒu 無wú 可kě 以yǐ 互hù 相xiāng 交jiāo 通tōng 移yí 易yì 也yě 。 故gù 《 輕qīng 重zhòng 甲jiǎ篇piān 》 逕jìng 作zuò 「 通tōng 移yí 」 。 本běn 書shū 作zuò 者zhě 認rèn 為wèi 貨huò 幣bì 之zhī 職zhí 能néng 不bù 僅jǐn 是shì 流liú通tōng 手shǒu 段duàn , 而ér 且qiě 是shì 流liú 通tōng 之zhī 渠qú 道dào 。 亦yì 即jí 貨huò 物wù 流liú 通tōng 以yǐ 全quán 社shè 會huì 範fàn圍wéi 看kàn 來lái 不bù 能néng 不bù 有yǒu 之zhī 一yī 定dìng 通tōng 行xíng 渠qú 道dào 。 而ér 此cǐ 種zhǒng 渠qú 道dào 必bì 須xū 通tōng 過guò貨huò 幣bì 始shǐ 能néng 體tǐ 現xiàn 。 離lí 開kāi 渠qú 道dào , 貨huò 物wù 流liú 通tōng 便biàn 無wú 法fǎ 進jìn 行xíng 。 馬mǎ 克kè思sī 所suǒ 謂wèi 「 貯zhù 藏cáng 貨huò 幣bì 表biǎo 現xiàn 為wèi 流liú 通tōng 中zhōng 的de 貨huò 幣bì 的de 引yǐn 水shuǐ 渠qú 與yǔ 泄xiè 水shuǐ溝gōu 」 ( 見jiàn 馬mǎ 克kè 思sī 《 政zhèng 治zhì 經jīng 濟jì 學xué 批pī 判pàn 》 , 人rén 民mín 出chū 版bǎn 社shè 一yī 九jiǔ五wǔ 五wǔ 年nián 第dì 一yī 版bǎn 第dì 九jiǔ 十shí 一yī 頁yè ) 者zhě 也yě 。 《 揆kuí 度dù 篇piān 》 云yún : 「 刀dāo布bù 者zhě 溝gōu 瀆dú 也yě 。 」 義yì 與yǔ 此cǐ 同tóng 。

〔 七qī 〕   元yuán 材cái 案àn : 「 執zhí 」 即jí 掌zhǎng 握wò 。 御yù即jí 控kòng 制zhì 。 「 執zhí 其qí 通tōng 施shī 」 猶yóu 言yán 「 守shǒu 其qí 用yòng 」 。 「 御yù 其qí 司sī 命mìng 」猶yóu 言yán 「 挾xié 其qí 食shí 」 。 執zhí 其qí 通tōng 施shī 以yǐ 御yù 其qí 司sī 命mìng 者zhě , 謂wèi 政zhèng 府fǔ 應yīng 將jiāng貨huò 幣bì 之zhī 鑄zhù 造zào 及jí 發fā 行xíng 權quán 完wán 全quán 掌zhǎng 握wò 在zài 自zì 己jǐ 手shǒu 中zhōng 。 然rán 後hòu 以yǐ 所suǒ 鑄zhù造zào 及jí 發fā 行xíng 之zhī 貨huò 幣bì , 運yùn 用yòng 賤jiàn 買mǎi 貴guì 賣mài 之zhī 輕qīng 重zhòng 筴cè 收shōu 購gòu 大dà 量liàng 之zhī 糧liáng食shí 而ér 獨dú 占zhàn 之zhī 。 《 山shān 權quán 數shù 篇piān 》 所suǒ 謂wèi : 「 梁liáng 山shān 之zhī 陽yáng 綪qiàn ? 夜yè 石shí之zhī 幣bì 天tiān 下xià 無wú 有yǒu 。 管guǎn 子zi 曰yuē : 以yǐ 守shǒu 國guó 穀gǔ 。 歲suì 守shǒu 一yī 分fēn 以yǐ 行xíng 五wǔ 年nián, 國guó 穀gǔ 之zhī 重zhòng 什shén 倍bèi 異yì 日rì 。 」 《 山shān 至zhì 數shù 篇piān 》 所suǒ 謂wèi : 「 吾wú 國guó 歲suì非fēi 凶xiōng 也yě , 以yǐ 幣bì 藏cáng 之zhī , 故gù 國guó 穀gǔ 倍bèi 重zhòng 。 」 《 國guó 准zhǔn 篇piān 》 所suǒ 謂wèi :「 立lì 施shī 以yǐ 守shǒu 五wǔ 穀gǔ 。 」 皆jiē 其qí 例lì 也yě 。

〔 八bā 〕   元yuán 材cái 案àn : 「 故gù 民mín 力lì 可kě 得dé 而ér 盡jǐn」 者zhě , 包bāo 括kuò 上shàng 文wén 「 以yǐ 技jì 能néng 望wàng 君jūn 之zhī 祿lù 」 與yǔ 「 以yǐ 事shì 業yè 交jiāo 接jiē 於yú君jūn 上shàng 」 之zhī 各gè 種zhǒng 人rén 民mín 而ér 言yán 。 糧liáng 食shí 既jì 皆jiē 為wèi 政zhèng 府fǔ 所suǒ 獨dú 占zhàn , 則zé 人rén民mín 為wèi 求qiú 得dé 糧liáng 食shí 之zhī 滿mǎn 足zú 起qǐ 見jiàn , 除chú 竭jié 盡jǐn 其qí 技jì 能néng , 努nǔ 力lì 於yú 事shì 業yè外wài , 別bié 無wú 他tā 道dào 。 故gù 《 山shān 至zhì 數shù 篇piān 》 云yún : 「 君jūn 有yǒu 山shān , 山shān 有yǒu 金jīn, 以yǐ 立lì 幣bì 。 以yǐ 幣bì 准zhǔn 穀gǔ 而ér 授shòu 祿lù 。 故gù 國guó 穀gǔ 斯sī 在zài 上shàng , 穀gǔ 賈jiǎ 什shén 倍bèi。 農nóng 夫fū 夜yè 寢qǐn 早zǎo 起qǐ , 不bù 待dài 見jiàn 使shǐ , 五wǔ 穀gǔ 什shén 倍bèi 。 士shì 半bàn 祿lù 而ér 死sǐ 君jūn, 農nóng 夫fū 夜yè 寢qǐn 早zǎo 起qǐ , 力lì 作zuò 而ér 無wú 止zhǐ 。 」 又yòu 曰yuē : 「 彼bǐ 穀gǔ 七qī 藏cáng 於yú上shàng , 三sān 游yóu 於yú 下xià 。 謀móu 士shì 盡jǐn 其qí 慮lǜ , 智zhì 士shì 盡jǐn 其qí 知zhī , 勇yǒng 士shì 盡jǐn 其qí 死sǐ。 」 以yǐ 「 農nóng 夫fū 」 與yǔ 「 士shì 」 以yǐ 及jí 「 謀móu 士shì 」 「 智zhì 士shì 」 「 勇yǒng 士shì」 並bìng 舉jǔ , 與yǔ 此cǐ 正zhèng 合hé 。 張zhāng 佩pèi 綸lún 謂wèi 「 『 民mín 力lì 可kě 得dé 而ér 盡jǐn 』 猶yóu 『盡jǐn 力lì 溝gōu 洫xù 』 之zhī 意yì , 非fēi 竭jié 民mín 之zhī 財cái 力lì 」 , 則zé 專zhuān 指zhǐ 「 農nóng 民mín 」 而ér言yán , 失shī 其qí 義yì 矣yǐ 。

    夫fū 民mín 者zhě 信xìn 親qīn 而ér 死sǐ 利lì 〔 一yī 〕 , 海hǎi 內nèi 皆jiē 然rán 。 民mín 予yǔ 則zé 喜xǐ, 奪duó 則zé 怒nù , 民mín 情qíng 皆jiē 然rán 。 先xiān 王wáng 知zhī 其qí 然rán , 故gù 見jiàn 予yǔ 之zhī 形xíng , 不bù 見jiàn奪duó 之zhī 理lǐ 〔 二èr 〕 。 故gù 民mín 愛ài 可kě 洽qià 於yú 上shàng 也yě 〔 三sān 〕 。 租zū 籍jí 者zhě 所suǒ 以yǐ強qiáng 求qiú 也yě 。 租zū 稅shuì 者zhě 所suǒ 慮lǜ 而ér 請qǐng 也yě 〔 四sì 〕 。 王wáng 霸bà〔

五wǔ 〕 之zhī 君jūn 去qù 其qí 所suǒ 以yǐ 強qiáng 求qiú , 廢fèi 其qí 所suǒ 慮lǜ 而ér 請qǐng , 故gù 天tiān 下xià 樂lè 從cóng也yě 。

〔 一yī 〕   元yuán 材cái 案àn : 親qīn , 愛ài 也yě 。 信xìn 親qīn ,信xìn 其qí 愛ài 己jǐ 之zhī 人rén 。 即jí 《 孟mèng 子zi . 離lí 婁lóu 篇piān 》 所suǒ 謂wèi 「 愛ài 人rén 者zhě 人rén 恒héng愛ài 之zhī 」 之zhī 意yì 。 死sǐ 利lì 者zhě , 《 史shǐ 記jì . 貨huò 殖zhí 傳chuán 》 云yún : 「 天tiān 下xià 熙xī熙xī , 皆jiē 為wèi 利lì 來lái 。 天tiān 下xià 攘rǎng 攘rǎng , 皆jiē 為wèi 利lì 往wǎng 。 」 利lì 之zhī 所suǒ 在zài , 人rén必bì 趨qū 之zhī , 雖suī 死sǐ 不bù 避bì , 故gù 曰yuē 死sǐ 利lì 。 猶yóu 言yán 「 鳥niǎo 為wèi 食shí 亡wáng , 人rén 為wèi財cái 死sǐ 」 也yě 。 《 揆kuí 度dù 篇piān 》 云yún : 「 幣bì 重zhòng 則zé 民mín 死sǐ 利lì 。 」 《 鹽yán 鐵tiě論lùn . 錯cuò 幣bì 篇piān 》 云yún : 「 上shàng 好hǎo 貨huò 則zé 下xià 死sǐ 利lì 。 」 又yòu 《 毀huǐ 學xué 篇piān 》云yún : 「 貪tān 夫fū 死sǐ 利lì 。 」 義yì 與yǔ 此cǐ 同tóng 。

〔 二èr 〕   元yuán 材cái 案àn : 以yǐ 上shàng 六liù 句jù , 又yòu 見jiàn 《輕qīng 重zhòng 乙yǐ 篇piān 》 。 「 故gù 見jiàn 予yǔ 之zhī 形xíng , 不bù 見jiàn 奪duó 之zhī 理lǐ 」 者zhě , 謂wèi 政zhèng 府fǔ製zhì 定dìng 財cái 政zhèng 經jīng 濟jì 政zhèng 策cè , 必bì 須xū 建jiàn 立lì 在zài 使shǐ 人rén 民mín 不bù 易yì 覺jué 察chá 之zhī 基jī 礎chǔ上shàng , 表biǎo 面miàn 上shàng 是shì 對duì 人rén 民mín 有yǒu 所suǒ 賜cì 予yǔ , 而ér 實shí 質zhì 上shàng 則zé 是shì 奪duó 之zhī 於yú 無wú形xíng 。 尹yǐn 注zhù 所suǒ 謂wèi 「 民mín ( 原yuán 誤wù 『 民mín 』 為wèi 『 與yǔ 』 , 據jù 張zhāng 佩pèi 綸lún 校jiào改gǎi ) 可kě 使shǐ 由yóu 之zhī , 不bù 可kě 使shǐ 知zhī 之zhī 」 者zhě 是shì 也yě 。

〔 三sān 〕   孫sūn 星xīng 衍yǎn 云yún : 「 按àn 《 通tōng 典diǎn 》 十shí二èr 引yǐn 『 民mín 愛ài 』 作zuò 『 民mín 憂yōu 』 。 此cǐ『

愛ài 』 字zì 誤wù 。 」 元yuán 材cái 案àn : 上shàng 文wén 言yán 「 見jiàn予yǔ 之zhī 形xíng , 不bù 見jiàn 奪duó 之zhī 理lǐ 」 , 正zhèng 是shì 「 民mín 予yǔ 則zé 喜xǐ 」 之zhī 事shì , 此cǐ 處chù何hé 得dé 以yǐ 「 民mín 憂yōu 」 承chéng 之zhī ? 仍réng 以yǐ 作zuò 「 愛ài 」 為wèi 是shì 。 洽qià 即jí 《 書shū .大dà 禹yǔ 謨mó 》 「 好hǎo 生shēng 之zhī 德dé , 洽qià 於yú 民mín 心xīn 」 之zhī 洽qià 。 正zhèng 義yì : 「 洽qià 謂wèi沾zhān 漬zì 優yōu 渥wò 。 『 洽qià 於yú 民mín 心xīn 』 , 言yán 潤rùn 澤zé 多duō 也yě 。 」 此cǐ 言yán 「 民mín 愛ài可kě 洽qià 於yú 上shàng 」 , 特tè 倒dào 言yán 之zhī 耳ěr 。 尹yǐn 注zhù 訓xùn 「 洽qià 」 為wèi 「 通tōng 」 者zhě 非fēi。

〔 四sì 〕   尹yǐn 注zhù 云yún : 「 在zài 工gōng 商shāng 曰yuē 租zū 籍jí ,在zài 農nóng 曰yuē 租zū 稅shuì 。 慮lǜ 猶yóu 計jì 也yě 。 請qǐng , 求qiú 也yě 。 」 豬zhū 飼sì 彥yàn 博bó 云yún : 「《 輕qīng 重zhòng 乙yǐ 》 曰yuē 『 租zū 籍jí 者zhě 君jūn 之zhī 所suǒ 宜yí 得dé 也yě 。 正zhèng 籍jí 者zhě 君jūn 之zhī 所suǒ 強qiáng求qiú 也yě 。 』 『 租zū 籍jí 』 當dāng 從cóng 彼bǐ 作zuò 『 正zhèng 籍jí 』 。 正zhèng 、 征zhēng 同tóng 。 」 洪hóng頤yí 楫jí 、 丁dīng 士shì 涵hán 、 郭guō 沫mò 若ruò 說shuō 同tóng 。 元yuán 材cái 案àn : 尹yǐn 說shuō 謬miù 甚shèn 。 豬zhū 飼sì說shuō 亦yì 未wèi 為wèi 得dé 。 本běn 書shū 各gè 篇piān 同tóng 文wén 異yì 字zì 之zhī 處chù 甚shèn 多duō 。 前qián 輩bèi 學xué 者zhě 常cháng用yòng 據jù 彼bǐ 改gǎi 此cǐ 之zhī 法fǎ , 斷duàn 定dìng 某mǒu 處chù 某mǒu 字zì 宜yí 依yī 某mǒu 處chù 某mǒu 字zì 校xiào 改gǎi 。 此cǐ實shí 不bù 明míng 本běn 書shū 體tǐ 例lì 之zhī 尤yóu 者zhě 。 事shì 實shí 上shàng 此cǐ 種zhǒng 同tóng 文wén 異yì 字zì , 正zhèng 是shì 後hòu篇piān 作zuò 者zhě 對duì 前qián 篇piān 所suǒ 用yòng 字zì 之zhī 翻fān 譯yì , 亦yì 可kě 以yǐ 說shuō 是shì 用yòng 更gèng 通tōng 俗sú 之zhī 字zì或huò 作zuò 者zhě 所suǒ 在zài 地dì 之zhī 方fāng 言yán 以yǐ 代dài 替tì 前qián 篇piān 不bù 易yì 懂dǒng 之zhī 字zì 。 茲zī 特tè 略lüè 舉jǔ數shù 例lì 加jiā 以yǐ 說shuō 明míng 。(

1 ) 本běn 篇piān 及jí 《 海hǎi 王wáng 篇piān 》 「 吾wú 子zi 」 ,《 地dì 數shù 篇piān 》 作zuò 嬰yīng 兒ér 。 可kě 見jiàn 吾wú 子zi 即jí 嬰yīng 兒ér 。 ( 2 ) 《 海hǎi 王wáng 篇piān》 「 食shí 鹽yán 」 , 《 地dì 數shù 篇piān 》 作zuò 「 咶huài 鹽yán 」 。 咶huài 即jí 食shí 之zhī 另lìng 一yī 說shuō法fǎ 。 《 漢hàn 書shū . 吳wú 王wáng 濞bì 傳chuán 》 「 ? 糠kāng 及jí 米mǐ 」 , 師shī 古gǔ 注zhù 曰yuē : 「? 古gǔ ? 字zì 。 ? , 用yòng 舌shé 食shí 也yě 。 蓋gài 以yǐ 犬quǎn 為wèi 喻yù 也yě 。 音yīn 食shí 爾ěr 反fǎn 。」 《 史shǐ 記jì 》 作zuò ? 。 疑yí 咶huài 、 ? 、 ? 、 ? 皆jiē 食shí 字zì 之zhī 各gè 地dì 方fāng 言yán。 ( 3 ) 《 海hǎi 王wáng 篇piān 》 「 若ruò 其qí 事shì 立lì 」 , 《 輕qīng 重zhòng 乙yǐ 篇piān 》 「 若ruò」 皆jiē 作zuò 「 然rán 後hòu 」 。 ( 4 ) 《 地dì 數shù 》 、 《 揆kuí 度dù 》 兩liǎng 篇piān 「 禺yú氏shì 邊biān 山shān 」 , 《 輕qīng 重zhòng 乙yǐ 篇piān 》 作zuò 「 禺yú 氏shì 旁páng 山shān 」 , 旁páng 即jí 邊biān 也yě 。( 5 ) 《 國guó 蓄xù 篇piān 》 「 耕gēng 田tián 發fā 草cǎo 」 , 《 輕qīng 重zhòng 甲jiǎ 篇piān 》 作zuò 「 耕gēng發fā 草cǎo 土tǔ 」 , 《 輕qīng 重zhòng 丁dīng 篇piān 》 則zé 作zuò 「 墾kěn 田tián 發fā 務wù 」 。 務wù 即jí 蓩mǎo ,毒dú 草cǎo 也yě 。 說shuō 見jiàn 《 丁dīng 篇piān 》 。 ( 6 )《

地dì 數shù 篇piān 》 「 守shǒu 圉yǔ 之zhī 本běn 」 , 《 輕qīng 重zhòng 甲jiǎ篇piān 》 作zuò 「 守shǒu 圉yǔ 之zhī 國guó 」 。 又yòu 《 地dì 數shù 篇piān 》 「 夫fū 齊qí 衢qú 處chù 之zhī 本běn 」一yī 節jié 中zhōng 數shù 「 本běn 」 字zì , 《 輕qīng 重zhòng 乙yǐ 篇piān 》 皆jiē 作zuò 「 國guó 」 字zì 。 知zhī 本běn字zì 亦yì 有yǒu 作zuò 國guó 字zì 講jiǎng 者zhě 。 ( 7 ) 《 海hǎi 王wáng 篇piān 》 「 升shēng 加jiā 分fēn 彊jiàng 」 ,《 地dì 數shù 篇piān 》 作zuò 「 升shēng 加jiā 分fēn 耗hào 」 。 豬zhū 飼sì 彥yàn 博bó 云yún : 「 彊jiàng 當dāng 作zuò 鏹qiǎng, 錢qián 也yě 。 」 彊jiàng 、 耗hào 皆jiē 錢qián 之zhī 又yòu 一yī 名míng 詞cí 。 ( 8 ) 《 揆kuí 度dù 篇piān 》「 當dāng 壯zhuàng 者zhě 」 , 《 輕qīng 重zhòng 戊wù 篇piān 》 作zuò 「 丁dīng 壯zhuàng 者zhě 」 。 當dāng 即jí 丁dīng 也yě 。( 9 ) 本běn 篇piān 「 通tōng 施shī 」 , 《 輕qīng 重zhòng 甲jiǎ 篇piān 》 作zuò 「 通tōng 移yí 」 , 《 輕qīng重zhòng 乙yǐ 篇piān 》 則zé 作zuò 「 通tōng 貨huò 」 。 《 史shǐ 記jì . 夏xià 、 殷yīn 、 周zhōu 本běn 紀jì 》 載zài三sān 代dài 事shì , 所suǒ 引yǐn 《 尚shàng 書shū 》 , 多duō 與yǔ 今jīn 本běn 《 尚shàng 書shū 》 不bù 同tóng , 皆jiē 司sī馬mǎ 遷qiān 用yòng 漢hàn 人rén 口kǒu 語yǔ 所suǒ 翻fān 譯yì , 而ér 非fēi 司sī 馬mǎ 遷qiān 所suǒ 見jiàn 《 尚shàng 書shū 》 又yòu 另lìng有yǒu 所suǒ 謂wèi 秘mì 本běn 。 如rú 果guǒ 據jù 史shǐ 改gǎi 書shū , 或huò 據jù 書shū 改gǎi 史shǐ , 便biàn 成chéng 為wèi 天tiān 下xià之zhī 最zuì 大dà 笑xiào 話huà 矣yǐ 。 細xì 繹yì 此cǐ 處chù 「 租zū 籍jí 」 「 租zū 稅shuì 」 , 與yǔ 《 輕qīng 重zhòng乙yǐ 篇piān 》 「 正zhèng 籍jí 」 「 租zū 籍jí 」 間jiān 之zhī 關guān 係xì , 亦yì 是shì 兩liǎng 篇piān 作zuò 者zhě 所suǒ 用yòng術shù 語yǔ 之zhī 不bù 同tóng , 而ér 不bù 是shì 誰shuí 錯cuò 誰shuí 正zhèng 之zhī 問wèn 題tí 。 最zuì 足zú 注zhù 意yì 者zhě , 即jí兩liǎng 篇piān 文wén 字zì 中zhōng 對duì 於yú 「 廢fèi 」 字zì 之zhī 用yòng 法fǎ 。 廢fèi 字zì 在zài 本běn 篇piān 及jí 《 乘chéng 馬mǎ數shù 篇piān 》 「 如rú 廢fèi 方fāng 於yú 地dì 」 之zhī 廢fèi 字zì 皆jiē 作zuò 「 置zhì 立lì 」 講jiǎng 。 但dàn 在zài 《輕qīng 重zhòng 乙yǐ 篇piān 》 則zé 又yòu 作zuò 為wèi 「 廢fèi 棄qì 」 講jiǎng 。 豬zhū 飼sì 彥yàn 博bó 謂wèi「

廢fèi 當dāng 作zuò 斂liǎn , 《 輕qīng 重zhòng 乙yǐ 》 曰yuē : 『 亡wáng 君jūn廢fèi 其qí 所suǒ 宜yí 得dé 而ér 斂liǎn 其qí 所suǒ 強qiáng 求qiú 』 , 正zhèng 與yǔ 此cǐ 反fǎn 」 , 郭guō 沫mò 若ruò 謂wèi 「廢fèi 當dāng 為wèi 發fā , 言yán 平píng 發fā 其qí 歲suì 入rù 以yǐ 利lì 民mín 」 者zhě 皆jiē 非fēi 。 至zhì 本běn 篇piān 所suǒ 謂wèi「 租zū 籍jí 」 ( 《 乙yǐ 篇piān 》 謂wèi 之zhī 「 正zhèng 籍jí 」 ) , 乃nǎi 指zhǐ 「 以yǐ 室shì 廡wǔ 籍jí」 等děng 諸zhū 籍jí 而ér 言yán 。 所suǒ 謂wèi 「 租zū 稅shuì 」 ( 《 乙yǐ 篇piān 》 謂wèi 之zhī 「 租zū 籍jí 」) 則zé 指zhǐ 所suǒ 謂wèi 「 官guān 山shān 海hǎi 」 「 官guān 天tiān 財cái 」 及jí 其qí 他tā 通tōng 過guò 輕qīng 重zhòng 之zhī 筴cè而ér 獲huò 得dé 之zhī 各gè 種zhǒng 專zhuān 賣mài 事shì 業yè 的de 贏yíng 利lì 而ér 言yán 。 前qián 者zhě 或huò 為wèi 「 毀huǐ 成chéng 」, 或huò 為wèi 「 伐fá 生shēng 」 , 或huò 為wèi 「 止zhǐ 生shēng 」 , 或huò 為wèi 「 禁jìn 耕gēng 」 , 或huò 為wèi「 離lí 情qíng 」 , 或huò 為wèi 「 養yǎng 贏yíng 」 , 皆jiē 是shì 一yī 種zhǒng 強qiáng 制zhì 收shōu 入rù , 所suǒ 謂wèi 「見jiàn 奪duó 之zhī 理lǐ 」 者zhě 。 故gù 曰yuē 「 所suǒ 以yǐ 強qiáng 求qiú 」 。 後hòu 者zhě 則zé 如rú 《 海hǎi 王wáng 篇piān》 之zhī 「 正zhèng 鹽yán 筴cè 」 , 與yǔ 本běn 篇piān 之zhī 「 藉jí 於yú 食shí 」 , 則zé 「 舉jǔ 臂bì 勝shèng 事shì無wú 不bù 服fú 籍jí 者zhě 」 , 「 雖suī 百bǎi 倍bèi 歸guī 於yú 上shàng 而ér 人rén 亦yì 無wú 以yǐ 避bì 之zhī 」 , 所suǒ謂wèi 「 見jiàn 予yǔ 之zhī 形xíng 」 也yě 。 故gù 曰yuē 「 所suǒ 慮lǜ 而ér 請qǐng 」 。 「 所suǒ 慮lǜ 而ér 請qǐng 」者zhě , 謂wèi 此cǐ 乃nǎi 人rén 人rén 心xīn 意yì 中zhōng 之zhī 所suǒ 欲yù 而ér 求qiú 之zhī 不bù 得dé 者zhě 。 《 乙yǐ 篇piān 》謂wèi 之zhī「

君jūn 之zhī 所suǒ 宜yí 得dé 」 , 乃nǎi 從cóng 政zhèng 府fǔ 方fāng 面miàn 立lì 言yán, 然rán 其qí 意yì 義yì 則zé 一yī 而ér 已yǐ 。

〔 五wǔ 〕   元yuán 材cái 案àn : 「 王wáng 霸bà 」 , 《 通tōng 典diǎn》 作zuò 「 五wǔ 霸bà 」 , 非fēi 。 本běn 書shū 「 王wáng 霸bà 」 連lián 稱chēng 之zhī 例lì 甚shèn 多duō , 與yǔ 此cǐ正zhèng 同tóng 。

    利lì 出chū 於yú 一yī 孔kǒng 者zhě 〔 一yī 〕 , 其qí 國guó 無wú 敵dí 。 出chū 二èr 孔kǒng 者zhě 其qí 兵bīng不bù 詘qū 〔 二èr 〕 。 出chū 三sān 孔kǒng 者zhě 不bù 可kě 以yǐ 舉jǔ 兵bīng 。 出chū 四sì 孔kǒng 者zhě 其qí 國guó 必bì 亡wáng〔 三sān 〕 。 先xiān 王wáng 知zhī 其qí 然rán , 故gù 塞sāi 民mín 之zhī 養yǎng 〔 四sì 〕 , 隘ài 其qí 利lì 途tú 〔五wǔ 〕 。 故gù 予yǔ 之zhī 在zài 君jūn , 奪duó 之zhī 在zài 君jūn , 貧pín 之zhī 在zài 君jūn , 富fù 之zhī 在zài 君jūn 〔六liù 〕 。 故gù 民mín 之zhī 戴dài 上shàng 如rú 日rì 月yuè , 親qīn 君jūn 若ruò 父fù 母mǔ 。

〔 一yī 〕   尹yǐn 注zhù 云yún : 「 凡fán 言yán 利lì 者zhě 不bù 必bì 貨huò利lì , 慶qìng 賞shǎng 威wēi 刑xíng 皆jiē 是shì 。 」 安ān 井jǐng 衡héng 云yún : 「 孔kǒng , 穴xué 也yě 。 猶yóu 言yán 門mén。 出chū 於yú 一yī 孔kǒng , 專zhuān 出chū 於yú 君jūn 也yě 。 二èr 孔kǒng , 君jūn 與yǔ 相xiāng 也yě 。 三sān 孔kǒng 四sì 孔kǒng, 則zé 分fēn 出chū 於yú 臣chén 民mín 矣yǐ 。 」 元yuán 材cái 案àn : 本běn 書shū 言yán 利lì 字zì 之zhī 處chù 不bù 一yī 而ér足zú , 僅jǐn 本běn 篇piān 即jí 十shí 五wǔ 見jiàn , 大dà 抵dǐ 皆jiē 指zhǐ 經jīng 濟jì 利lì 益yì 而ér 言yán 。 此cǐ 處chù 尤yóu與yǔ 慶qìng 賞shǎng 威wēi 刑xíng 無wú 關guān 。 尹yǐn 說shuō 失shī 之zhī 。 利lì 孔kǒng 猶yóu 言yán 利lì 門mén , 安ān 井jǐng 說shuō 是shì也yě 。 利lì 出chū 一yī 孔kǒng , 謂wèi 利lì 益yì 從cóng 一yī 條tiáo 渠qú 道dào 流liú 出chū , 此cǐ 處chù 引yǐn 申shēn 為wèi 經jīng濟jì 利lì 益yì , 應yīng 完wán 全quán 由yóu 封fēng 建jiàn 國guó 家jiā 統tǒng 一yī 掌zhǎng 握wò , 例lì 如rú 上shàng 言yán 國guó 家jiā 「執zhí 其qí 通tōng 施shī , 以yǐ 御yù 其qí 司sī 命mìng 」 , 即jí 利lì 出chū 一yī 孔kǒng 之zhī 具jù 體tǐ 運yùn 用yòng 矣yǐ 。

〔 二èr 〕   許xǔ 維wéi 遹yù 云yún : 「 『 不bù 』 當dāng 為wèi 『半bàn 』 。 『 其qí 兵bīng 半bàn 詘qū 』 , 猶yóu 言yán 其qí 兵bīng 半bàn 數shù 力lì 詘qū , 半bàn 數shù 未wèi 力lì 詘qū。 」 元yuán 材cái 案àn : 此cǐ 說shuō 非fēi 是shì 。 尹yǐn 注zhù 云yún : 「 詘qū 與yǔ 屈qū 同tóng 。 屈qū , 窮qióng也yě 。 」 其qí 兵bīng 不bù 詘qū , 謂wèi 雖suī 不bù 勝shèng , 但dàn 亦yì 不bù 至zhì 為wèi 敵dí 所suǒ 屈qū 。

〔 三sān 〕   元yuán 材cái 案àn : 此cǐ 數shù 語yǔ 商shāng 、 韓hán 書shū 亦yì有yǒu 之zhī 。 《 商shāng 君jūn 書shū . 靳jìn 令lìng 篇piān 》 云yún : 「 利lì 出chū 一yī 空kōng 者zhě 其qí 國guó 無wú 敵dí。 利lì 出chū 二èr 空kōng 者zhě 國guó 半bàn 利lì 。 利lì 出chū 十shí 空kōng 者zhě 其qí 國guó 不bù 守shǒu 。 」 又yòu 《 弱ruò民mín 篇piān 》 云yún : 「 利lì 出chū 一yī 孔kǒng 則zé 國guó 多duō 物wù 。 出chū 十shí 孔kǒng 則zé 國guó 少shǎo 物wù 。 守shǒu一yī 者zhě 治zhì , 守shǒu 十shí 者zhě 亂luàn 。 」 又yòu 《 韓hán 非fēi 子zi . 飾shì 令lìng 篇piān 》 亦yì 云yún : 「利lì 出chū 一yī 空kōng 者zhě 其qí 國guó 無wú 敵dí 。 利lì 出chū 二èr 空kōng 者zhě 其qí 兵bīng 半bàn 用yòng 。 利lì 出chū 十shí 空kōng者zhě 民mín 不bù 守shǒu 。 」 字zì 句jù 與yǔ 此cǐ 皆jiē 大dà 同tóng 小xiǎo 異yì , 而ér 其qí 意yì 義yì 則zé 有yǒu 別bié 。商shāng 、 韓hán 所suǒ 謂wèi 「 利lì 出chū 一yī 空kōng 」 者zhě , 蓋gài 欲yù 壹yī 民mín 於yú 農nóng 戰zhàn 。 乃nǎi 從cóng 政zhèng治zhì 軍jūn 事shì 上shàng 立lì 言yán 者zhě 也yě 。 此cǐ 則zé 謂wèi 一yī 切qiè 天tiān 財cái 地dì 利lì 及jí 其qí 他tā 由yóu 賤jiàn 買mǎi貴guì 賣mài 而ér 得dé 之zhī 各gè 種zhǒng 奇qí 入rù 旁páng 利lì 均jūn 應yīng 由yóu 國guó 家jiā 獨dú 占zhàn 之zhī , 不bù 使shǐ 人rén 民mín自zì 由yóu 經jīng 營yíng 。 乃nǎi 從cóng 財cái 政zhèng 經jīng 濟jì 上shàng 立lì 言yán 。 蓋gài 即jí 所suǒ 謂wèi 國guó 家jiā 壟lǒng 斷duàn 經jīng濟jì 政zhèng 策cè 者zhě 也yě 。 至zhì 《 新xīn 唐táng 書shū . 儒rú 學xué 傳chuán . 柳liǔ 沖chōng 傳chuán 》 載zài 柳liǔ 芳fāng 之zhī論lùn 《 姓xìng 系xì 錄lù 》 及jí 《 通tōng 典diǎn . 選xuǎn 舉jǔ 》 六liù 載zài 禮lǐ 部bù 員yuán 外wài 郎láng 沈shěn 既jì 濟jì之zhī 議yì 選xuǎn 舉jǔ , 亦yì 皆jiē 引yǐn 本běn 篇piān 此cǐ 文wén 為wèi 據jù , 則zé 尤yóu 與yǔ 原yuán 旨zhǐ 無wú 涉shè 矣yǐ 。

〔 四sì 〕   尹yǐn 注zhù 云yún : 「 養yǎng , 利lì 也yě 。 羊yáng 向xiàng反fǎn 。 」 何hé 如rú 璋zhāng 云yún : 「 塞sāi 猶yóu 充chōng 也yě 。 塞sāi 其qí 養yǎng , 民mín 乃nǎi 足zú 。 隘ài 其qí途tú , 利lì 乃nǎi 一yī 。 」 張zhāng 佩pèi 綸lún 云yún : 「 養yǎng 讀dú 如rú 字zì 。 《 詩shī 》 『 遵zūn 養yǎng時shí 晦huì 』 《 毛máo 傳chuán 》 : 『 養yǎng , 取qǔ 也yě 。 』 」 元yuán 材cái 案àn : 「 養yǎng 」 當dāng為wèi「

羨xiàn 」 字zì 之zhī 訛é 也yě 。 《 鹽yán 鐵tiě 論lùn . 錯cuò 幣bì 篇piān》 大dà 夫fū 云yún : 「 禁jìn 溢yì 羨xiàn , 厄è 利lì 途tú 。 」 「 禁jìn 」 與yǔ 「 塞sāi 」 同tóng 義yì。 厄è 即jí 阨è , 與yǔ 隘ài 通tōng 。 本běn 篇piān 上shàng 下xià 文wén 語yǔ 意yì , 與yǔ 《 錯cuò 幣bì 篇piān 》 相xiāng同tóng 者zhě 不bù 一yī 而ér 足zú , 則zé 此cǐ 二èr 語yǔ 亦yì 當dāng 與yǔ 彼bǐ 有yǒu 其qí 互hù 相xiāng 沿yán 襲xí 之zhī 關guān 係xì。 然rán 則zé 塞sāi 民mín 之zhī 羨xiàn , 即jí 禁jìn 民mín 溢yì 羨xiàn 之zhī 意yì 矣yǐ 。 聞wén 一yī 多duō 說shuō 與yǔ 予yǔ 同tóng。

〔 五wǔ 〕   元yuán 材cái 案àn : 隘ài 即jí 《 揆kuí 度dù 篇piān 》 「乘chéng 天tiān 勢shì 以yǐ 隘ài 制zhì 天tiān 下xià 」 之zhī 隘ài 。 上shàng 引yǐn 《 鹽yán 鐵tiě 論lùn . 錯cuò 幣bì 篇piān 》 作zuò「 厄è 」 。 厄è 即jí 阨è , 與yǔ 隘ài 通tōng 。 限xiàn 制zhì 、 阻zǔ 止zhǐ 之zhī 意yì 。 「 塞sāi 民mín 之zhī羨xiàn , 隘ài 其qí 利lì 途tú 」 者zhě , 蓋gài 緊jǐn 承chéng 上shàng 文wén 「 利lì 出chū 一yī 孔kǒng 」 一yī 段duàn 而ér 言yán。 謂wèi 利lì 出chū 多duō 門mén , 為wèi 害hài 既jì 如rú 此cǐ 其qí 大dà , 則zé 政zhèng 府fǔ 唯wéi 有yǒu 由yóu 國guó 家jiā 壟lǒng斷duàn 一yī 切qiè 利lì 權quán , 以yǐ 免miǎn 為wèi 富fù 商shāng 蓄xù 賈jiǎ 所suǒ 乘chéng 而ér 已yǐ 。

〔 六liù 〕   元yuán 材cái 案àn : 此cǐ 言yán 予yǔ 奪duó 貧pín 富fù 之zhī 權quán, 均jūn 應yīng 由yóu 國guó 家jiā 掌zhǎng 握wò 。 即jí 《 揆kuí 度dù 篇piān 》 所suǒ 謂wèi 「 夫fū 富fù 能néng 奪duó , 貧pín能néng 予yǔ , 乃nǎi 可kě 以yǐ 為wèi 天tiān 下xià 」 之zhī 意yì 。 《 尹yǐn 文wén 子zi . 下xià 篇piān 》 云yún : 「故gù 古gǔ 之zhī 為wèi 國guó 者zhě , 無wú 使shǐ 民mín 自zì 貧pín 富fù , 貧pín 富fù 皆jiē 由yóu 於yú 君jūn , 則zé 君jūn 專zhuān所suǒ 制zhì , 民mín 知zhī 所suǒ 歸guī 矣yǐ 。 」 又yòu 《 商shāng 君jūn 書shū . 說shuō 民mín 篇piān 》 云yún : 「 治zhì國guó 之zhī 本běn , 貴guì 令lìng 貧pín 者zhě 富fù , 富fù 者zhě 貧pín 。 貧pín 者zhě 富fù , 富fù 者zhě 貧pín , 國guó 強qiáng。 」 義yì 與yǔ 此cǐ 同tóng 。 又yòu 案àn 《 史shǐ 記jì . 貨huò 殖zhí 列liè 傳chuán 》 亦yì 以yǐ 貧pín 富fù 予yǔ 奪duó四sì 字zì 並bìng 舉jǔ , 與yǔ 此cǐ 處chù 及jí 《 揆kuí 度dù 篇piān 》 相xiāng 同tóng 。 然rán 而ér 兩liǎng 者zhě 之zhī 意yì 義yì則zé 完wán 全quán 相xiāng 反fǎn 。 《 貨huò 殖zhí 傳chuán 》 以yǐ 自zì 由yóu 競jìng 爭zhēng 為wèi 主zhǔ , 故gù 認rèn 為wèi 人rén 民mín之zhī 或huò 貧pín 或huò 富fù , 應yīng 由yóu 各gè 個gè 人rén 自zì 己jǐ 負fù 責zé , 而ér 以yǐ 各gè 個gè 人rén 能néng 力lì 之zhī巧qiǎo 拙zhuō 為wèi 其qí 決jué 定dìng 之zhī 主zhǔ 要yào 因yīn 素sù , 並bìng 無wú 任rèn 何hé 人rén 可kě 以yǐ 予yǔ 之zhī 奪duó 之zhī 。故gù 曰yuē : 「 貧pín 富fù 之zhī 道dào , 莫mò 之zhī 奪duó 予yǔ 。 」 「 巧qiǎo 者zhě 有yǒu 餘yú , 拙zhuō 者zhě 不bù足zú 。 」 本běn 書shū 著zhù 者zhě 則zé 主zhǔ 張zhāng 應yīng 由yóu 政zhèng 府fǔ 實shí 行xíng 國guó 家jiā 獨dú 占zhàn 之zhī 經jīng 濟jì 政zhèng策cè , 以yǐ 政zhèng 府fǔ 之zhī 予yǔ 奪duó 為wèi 調diào 治zhì 社shè 會huì 上shàng 貧pín 富fù 之zhī 唯wéi 一yī 原yuán 動dòng 力lì 。 故gù曰yuē : 「 予yǔ 之zhī 在zài 君jūn , 奪duó 之zhī 在zài 君jūn 。 貧pín 之zhī 在zài 君jūn , 富fù 之zhī 在zài 君jūn 。 」蓋gài 司sī 馬mǎ 遷qiān 乃nǎi 自zì 由yóu 主zhǔ 義yì 經jīng 濟jì 學xué 派pài 之zhī 代dài 表biǎo 人rén 物wù , 其qí 在zài 財cái 政zhèng 經jīng濟jì 上shàng 之zhī 意yì 見jiàn , 著zhù 重zhòng 在zài 於yú 為wèi 新xīn 興xìng 地dì 主zhǔ 階jiē 級jí ─ ─ 「 當dāng 世shì 千qiān 里lǐ之zhī 中zhōng 賢xián 人rén 所suǒ 以yǐ 富fù 者zhě 」 ─ ─ 服fú 務wù 。 故gù 力lì 主zhǔ 自zì 由yóu 放fàng 任rèn , 力lì 主zhǔ「 以yǐ 末mò 致zhì 財cái , 用yòng 本běn 守shǒu 之zhī 」 , 力lì 主zhǔ 「 為wèi 權quán 利lì 以yǐ 成chéng 富fù 」 , 力lì主zhǔ「

故gù 善shàn 者zhě 因yīn 之zhī , … … 最zuì 下xià 者zhě 與yǔ 之zhī 爭zhēng 」。 而ér 本běn 書shū 著zhù 者zhě 則zé 代dài 表biǎo 干gàn 涉shè 主zhǔ 義yì 經jīng 濟jì 學xué 派pài , 其qí 在zài 財cái 政zhèng 經jīng 濟jì上shàng 之zhī 意yì 見jiàn , 著zhù 重zhòng 在zài 為wèi 封fēng 建jiàn 地dì 主zhǔ 階jiē 級jí 統tǒng 治zhì 者zhě 服fú 務wù , 著zhù 重zhòng 在zài通tōng 過guò 所suǒ 謂wèi 輕qīng 重zhòng 之zhī 筴cè , 以yǐ 充chōng 實shí 封fēng 建jiàn 國guó 家jiā 之zhī 財cái 政zhèng 收shōu 入rù 。 故gù 力lì主zhǔ 干gàn 涉shè 主zhǔ 義yì , 力lì 主zhǔ 「 挾xié 其qí 食shí , 守shǒu 其qí 用yòng , 據jù 有yǒu 餘yú 而ér 制zhì 不bù 足zú」 。 力lì 主zhǔ 「 善shàn 者zhě 執zhí 其qí 通tōng 施shī 以yǐ 御yù 其qí 司sī 命mìng 」 , 力lì 主zhǔ 「 塞sāi 民mín 之zhī羨xiàn , 阨è 其qí 利lì 途tú 」 。 力lì 主zhǔ 「 為wèi 籠lóng 以yǐ 守shǒu 民mín 」 。 力lì 主zhǔ 「 散sàn 積jī 聚jù, 鈞jūn 羨xiàn 不bù 足zú , 分fēn 并bìng 財cái 利lì 而ér 調diào 民mín 事shì 」 。 換huàn 言yán 之zhī , 即jí 司sī 馬mǎ 遷qiān之zhī 所suǒ 謂wèi 「 善shàn 者zhě 」 , 適shì 為wèi 本běn 書shū 著zhù 者zhě 之zhī 所suǒ 謂wèi 「 最zuì 下xià 者zhě 」 , 而ér司sī 馬mǎ 遷qiān 之zhī 所suǒ 謂wèi 「 最zuì 下xià 者zhě 」 , 又yòu 適shì 為wèi 本běn 書shū 著zhù 者zhě 之zhī 所suǒ 謂wèi 「 善shàn者zhě 」 。 此cǐ 種zhǒng 經jīng 濟jì 思sī 想xiǎng 上shàng 之zhī 大dà 分fēn 野yě , 最zuì 可kě 注zhù 意yì 。 如rú 果guǒ 認rèn 為wèi表biǎo 現xiàn 在zài 《 貨huò 殖zhí 傳chuán 》 中zhōng 的de 思sī 想xiǎng , 是shì 司sī 馬mǎ 遷qiān 對duì 漢hàn 武wǔ 帝dì 、 桑sāng 弘hóng羊yáng 的de 經jīng 濟jì 政zhèng 策cè 所suǒ 持chí 的de 不bù 同tóng 政zhèng 見jiàn , 則zé 本běn 書shū 著zhù 者zhě 乃nǎi 是shì 完wán 全quán 站zhàn在zài 捍hàn 衛wèi 漢hàn 武wǔ 帝dì 、 桑sāng 弘hóng 羊yáng 經jīng 濟jì 政zhèng 策cè 的de 立lì 場chǎng 上shàng 對duì 司sī 馬mǎ 遷qiān 的de 不bù同tóng 政zhèng 見jiàn 所suǒ 給gěi 予yǔ 的de 針zhēn 鋒fēng 相xiāng 對duì 的de 有yǒu 力lì 批pī 判pàn 。 然rán 則zé 本běn 書shū 之zhī 成chéng ,不bù 得dé 在zài 《 史shǐ 記jì 》 以yǐ 前qián , 此cǐ 又yòu 其qí 一yī 證zhèng 矣yǐ 。

    凡fán 將jiāng 為wèi 國guó , 不bù 通tōng 於yú 輕qīng 重zhòng 〔 一yī 〕 , 不bù 可kě 為wèi 籠lóng 〔 二èr 〕以yǐ 守shǒu 民mín 。 不bù 能néng 調diào 通tōng 民mín 利lì , 不bù 可kě 以yǐ 語yǔ 制zhì 為wèi 大dà 治zhì 〔 三sān 〕 。 是shì故gù 萬wàn 乘chéng 之zhī 國guó 必bì 有yǒu 萬wàn 金jīn 之zhī 賈jiǎ , 千qiān 乘chéng 之zhī 國guó 必bì 有yǒu 千qiān 金jīn 之zhī 賈jiǎ 。 然rán者zhě 何hé 也yě ? 國guó 多duō 失shī 利lì , 則zé 臣chén 不bù 盡jǐn 其qí 忠zhōng , 士shì 不bù 盡jǐn 其qí 死sǐ 矣yǐ 〔 四sì〕 。 歲suì 有yǒu 凶xiōng 穰ráng , 故gù 穀gǔ 有yǒu 貴guì 賤jiàn 。 令lìng 有yǒu 緩huǎn 急jí , 故gù 物wù 有yǒu 輕qīng 重zhòng 。然rán 而ér 人rén 君jūn 不bù 能néng 治zhì , 故gù 使shǐ 蓄xù 賈jiǎ 游yóu 市shì , 乘chéng 民mín 之zhī 不bù 給gěi , 百bǎi 倍bèi 其qí本běn 〔 五wǔ 〕 。 分fēn 地dì 若ruò 一yī , 強qiáng 者zhě 能néng 守shǒu 。 分fēn 財cái 若ruò 一yī , 智zhì 者zhě 能néng 收shōu〔 六liù 〕 。 智zhì 者zhě 有yǒu 什shén 倍bèi 人rén 之zhī 功gōng〔

七qī 〕 , 愚yú 者zhě 有yǒu 不bù 賡gēng 本běn 〔 八bā 〕 之zhī 事shì 。 然rán 而ér 人rén 君jūn 不bù 能néng 調diào ,故gù 民mín 有yǒu 相xiāng 百bǎi 倍bèi 之zhī 生shēng 也yě 〔 九jiǔ 〕 。 夫fū 民mín 富fù 則zé 不bù 可kě 以yǐ 祿lù 使shǐ 也yě ,貧pín 則zé 不bù 可kě 以yǐ 威wēi 罰fá 也yě 〔 一yī 0 〕 。 法fǎ 令lìng 之zhī 不bù 行xíng , 萬wàn 民mín 之zhī 不bù 治zhì, 貧pín 富fù 之zhī 不bù 齊qí 也yě 。 且qiě 君jūn 引yǐn 錣zhuì 〔 一yī 一yī 〕 量liàng 用yòng , 耕gēng 田tián 發fā 草cǎo ,上shàng 得dé 其qí 數shù 矣yǐ 〔 一yī 二èr 〕 。 民mín 人rén 所suǒ 食shí , 人rén 有yǒu 若ruò 干gàn 步bù 畝mǔ 之zhī 數shù 矣yǐ。 計jì 本běn 量liàng 委wěi 則zé 足zú 矣yǐ 〔 一yī 三sān 〕 。 然rán 而ér 民mín 有yǒu 飢jī 餓è 不bù 食shí 者zhě , 何hé也yě ? 穀gǔ 有yǒu 所suǒ 藏cáng 也yě 〔 一yī 四sì 〕 。 人rén 君jūn 鑄zhù 錢qián 立lì 幣bì 〔 一yī 五wǔ 〕 , 民mín庶shù 之zhī 通tōng 施shī 〔 一yī 六liù 〕 也yě , 人rén 有yǒu 若ruò 干gàn 百bǎi 千qiān 之zhī 數shù 矣yǐ 〔 一yī 七qī 〕 。然rán 而ér 人rén 事shì 〔 一yī 八bā 〕 不bù 及jí 、 用yòng 不bù 足zú 者zhě 何hé 也yě ? 利lì 有yǒu 所suǒ 并bìng 藏cáng 也yě〔 一yī 九jiǔ 〕 。 然rán 則zé 人rén 君jūn 非fēi 能néng 散sàn 積jī 聚jù , 鈞jūn 羨xiàn 不bù 足zú 〔 二èr 0 〕 ,分fēn 并bìng 財cái 利lì 〔 二èr 一yī 〕 而ér 調diào 民mín 事shì 也yě , 則zé 君jūn 雖suī 強qiáng 本běn 趣qù 耕gēng 〔 二èr 二èr〕 , 而ér 自zì 〔 二èr 三sān 〕 為wèi 鑄zhù 幣bì 而ér 無wú 已yǐ , 乃nǎi 今jīn 使shǐ 民mín 下xià 相xiāng 役yì 耳ěr 。惡è 能néng 以yǐ 為wèi 治zhì 乎hū 〔 二èr 四sì 〕 ?

〔 一yī 〕   元yuán 材cái 案àn : 「 不bù 通tōng 於yú 輕qīng 重zhòng 」 一yī語yǔ , 又yòu 見jiàn 《 山shān 至zhì 數shù 篇piān 》 。 又yòu 《 山shān 權quán 數shù 篇piān 》 云yún 「 君jūn 通tōng 於yú 輕qīng重zhòng 之zhī 數shù 」 , 《 輕qīng 重zhòng 乙yǐ 篇piān 》 云yún 「 通tōng 於yú 輕qīng 重zhòng 高gāo 下xià 之zhī 數shù 」 , 《史shǐ 記jì . 平píng 準zhǔn 書shū 》 云yún 「 通tōng 於yú 輕qīng 重zhòng 之zhī 權quán 」 , 可kě 見jiàn 「 不bù 通tōng 於yú 輕qīng重zhòng 」 , 即jí 「 不bù 通tōng 於yú 輕qīng 重zhòng 之zhī 數shù 」 或huò 「 不bù 通tōng 於yú 輕qīng 重zhòng 之zhī 權quán 」 之zhī意yì 。

〔 二èr 〕   孫sūn 星xīng 衍yǎn 云yún : 「 案àn 《 通tōng 典diǎn . 食shí貨huò 》 十shí 二èr 引yǐn 此cǐ , 無wú 『 為wèi 籠lóng 』 二èr 字zì 。 『 民mín 』 作zuò 『 人rén 』 。 」吳wú 汝rǔ 綸lún 點diǎn 勘kān 本běn , 即jí 依yī 《 通tōng 典diǎn 》 校xiào 刪shān 。 元yuán 材cái 案àn : 「 籠lóng 」 字zì, 乃nǎi 漢hàn 代dài 理lǐ 財cái 家jiā 特tè 用yòng 術shù 語yǔ 。 其qí 意yì 義yì 及jí 其qí 重zhòng 要yào , 予yǔ 在zài 《 巨jù( 筴cè ) 乘chéng 馬mǎ 篇piān 》 已yǐ 詳xiáng 論lùn 之zhī 。 此cǐ 處chù 「 為wèi 籠lóng 」 二èr 字zì 必bì 不bù 可kě 刪shān。

〔 三sān 〕   元yuán 材cái 案àn : 「 調diào 通tōng 民mín 利lì 」 , 即jí下xià 文wén 「 散sàn 積jī 聚jù , 鈞jūn 羨xiàn 不bù 足zú , 分fēn 并bìng 財cái 利lì 而ér 調diào 民mín 事shì 」 之zhī 意yì 。「 語yǔ 制zhì 」 , 講jiǎng 求qiú 法fǎ 制zhì 。 「 大dà 治zhì 」 一yī 詞cí , 又yòu 分fēn 見jiàn 《 揆kuí 度dù 篇piān》 及jí 《 管guǎn 子zi . 任rèn 法fǎ 篇piān 》 。 惟wéi 本běn 書shū 所suǒ 謂wèi 「 大dà 治zhì 」 , 與yǔ 《 任rèn法fǎ 篇piān 》 所suǒ 謂wèi 「 大dà 治zhì 」 , 內nèi 容róng 又yòu 大dà 有yǒu 不bù 同tóng 。 《 任rèn 法fǎ 篇piān 》 云yún: 「 君jūn 臣chén 上shàng 下xià 貴guì 賤jiàn 皆jiē 從cóng 法fǎ , 此cǐ 謂wèi 為wèi 大dà 治zhì 。 」 其qí 意yì 以yǐ 為wèi 只zhǐ要yào 全quán 國guó 上shàng 下xià 皆jiē 能néng 遵zūn 守shǒu 國guó 家jiā 法fǎ 制zhì , 即jí 可kě 達dá 到dào 大dà 治zhì 之zhī 目mù 的de 。至zhì 於yú 如rú 何hé 始shǐ 能néng 使shǐ 全quán 國guó 上shàng 下xià 遵zūn 守shǒu 法fǎ 制zhì , 僅jǐn 提tí 出chū「

愛ài 人rén 不bù 私sī 賞shǎng , 惡è 人rén 不bù 私sī 罰fá , 置zhì 儀yí 設shè法fǎ , 以yǐ 度dù 是shì 斷duàn 」 等děng 就jiù 法fǎ 論lùn 法fǎ 的de 抽chōu 象xiàng 標biāo 準zhǔn , 換huàn 言yán 之zhī , 只zhǐ 要yào統tǒng 治zhì 者zhě 能néng 一yī 切qiè 按àn 照zhào 法fǎ 制zhì 行xíng 事shì , 即jí 為wèi 已yǐ 足zú 。 本běn 書shū 著zhù 者zhě 則zé 從cóng經jīng 濟jì 政zhèng 策cè 的de 角jiǎo 度dù 出chū 發fā , 認rèn 為wèi 「 法fǎ 令lìng 之zhī 不bù 行xíng , 萬wàn 民mín 之zhī 不bù 治zhì, 皆jiē 是shì 「 貧pín 富fù 之zhī 不bù 齊qí 」 的de 結jié 果guǒ , 因yīn 而ér 提tí 出chū 如rú 果guǒ 不bù 能néng 調diào 通tōng民mín 利lì , 使shǐ 人rén 民mín 貧pín 富fù 不bù 致zhì 過guò 分fēn 懸xuán 殊shū , 則zé 所suǒ 謂wèi 「 大dà 治zhì 」 , 不bù過guò 是shì 一yī 句jù 空kōng 話huà 。 此cǐ 乃nǎi 本běn 書shū 著zhù 者zhě 對duì《

任rèn 法fǎ 篇piān 》 法fǎ 治zhì 思sī 想xiǎng 之zhī 繼jì 承chéng 與yǔ 改gǎi 造zào 。而ér 本běn 書shū 與yǔ 《 管guǎn 子zi 》 其qí 它tā 各gè 篇piān 成chéng 書shū 年nián 代dài 之zhī 先xiān 後hòu , 亦yì 可kě 於yú 此cǐ窺kuī 見jiàn 之zhī 矣yǐ 。 又yòu 案àn : 「 不bù 能néng 調diào 通tōng 民mín 利lì 」 二èr 語yǔ , 《 揆kuí 度dù 篇piān 》作zuò 「 不bù 能néng 調diào 民mín 利lì 者zhě 不bù 可kě 以yǐ 為wèi 大dà 治zhì 」 , 無wú 「 通tōng 」 字zì 及jí 「 語yǔ制zhì 」 二èr 字zì 。 然rán 意yì 義yì 則zé 全quán 同tóng 。

〔 四sì 〕   元yuán 材cái 案àn : 此cǐ 緊jǐn 承chéng 上shàng 文wén 「 不bù 通tōng於yú 輕qīng 重zhòng , 不bù 可kě 為wèi 籠lóng 以yǐ 守shǒu 民mín 」 二èr 句jù 而ér 言yán 。 「 萬wàn 乘chéng 之zhī 國guó 」 四sì句jù 又yòu 見jiàn 《 輕qīng 重zhòng 甲jiǎ 篇piān 》 。 國guó 多duō 失shī 利lì , 謂wèi 政zhèng 府fǔ 不bù 能néng 實shí 行xíng 國guó 家jiā壟lǒng 斷duàn 政zhèng 策cè , 不bù 能néng 為wèi 籠lóng 以yǐ 守shǒu 民mín , 故gù 為wèi 商shāng 賈jiǎ 所suǒ 乘chéng , 而ér 國guó 利lì 遂suì多duō 所suǒ 散sàn 失shī 。 此cǐ 如rú 漢hàn 代dài 富fù 商shāng 大dà 賈jiǎ , 在zài 武wǔ 帝dì 時shí , 則zé 有yǒu 東dōng 郭guō 咸xián陽yáng 齊qí 之zhī 大dà 煮zhǔ 鹽yán , 孔kǒng 僅jǐn 南nán 陽yáng 大dà 冶yě ( 《 史shǐ 記jì . 平píng 準zhǔn 書shū 》 ) 及jí「 當dāng 世shì 千qiān 里lǐ 之zhī 中zhōng 賢xián 人rén 所suǒ 以yǐ 富fù 者zhě 」 , 蜀shǔ 卓zhuó 氏shì 、 程chéng 鄭zhèng 氏shì 、 宛wǎn孔kǒng 氏shì 、 齊qí 刁diāo 間jiān 、 周zhōu 師shī 史shǐ 、 宣xuān 曲qū 任rèn 氏shì 、 橋qiáo 姚yáo 、 無wú 鹽yán 氏shì 、 關guān中zhōng 田tián 嗇sè 、 田tián 蘭lán , 韋wéi 家jiā 栗lì 氏shì 、 安ān 陵líng 杜dù 氏shì 、 杜dù 杜dù 氏shì 等děng , 或huò 則zé「 致zhì 產chǎn 累lèi 千qiān 金jīn 」 , 或huò 則zé 「 起qǐ 富fù 數shù 千qiān 萬wàn 」 ( 《 史shǐ 記jì . 貨huò 殖zhí傳chuán 》 ) 。 在zài 成chéng 、 哀āi 、 王wáng 莽mǎng 時shí , 又yòu 有yǒu 「 成chéng 都dōu 羅luó 褒bāo , 貲zī 至zhì 鉅jù萬wàn , 臨lín 菑zāi 姚yáo 偉wěi , 貲zī 五wǔ 千qiān 萬wàn 」 。「

雒luò 陽yáng 張zhāng 長zhǎng 叔shū 、 薛xuē 子zi 仲zhòng 訾zī 亦yì 十shí 千qiān 萬wàn 」。 及jí 「 京jīng 師shī 富fù 人rén 杜dù 陵líng 樊fán 嘉jiā 、 茂mào 陵líng 摯zhì 綱gāng 、 平píng 陵líng 如rú 氏shì 苴jū 氏shì 、長zhǎng 安ān 丹dān 平píng 王wáng 君jūn 房fáng 、 豉shì 樊fán 少shǎo 翁wēng 、 王wáng 孫sūn 大dà 卿qīng 為wèi 天tiān 下xià 高gāo 貲zī 。 樊fán嘉jiā 五wǔ 千qiān 萬wàn , 其qí 餘yú 皆jiē 鉅jù 萬wàn 矣yǐ 」 ( 《 漢hàn 書shū . 貨huò 殖zhí 傳chuán 》 ) 凡fán 此cǐ皆jiē 《 史shǐ 記jì . 平píng 準zhǔn 書shū 》 所suǒ 謂wèi 「 而ér 富fù 商shāng 大dà 賈jiǎ 或huò 滯zhì 財cái 役yì 貧pín , 轉zhuǎn轂gǔ 百bǎi 數shù , 廢fèi 居jū 居jū 邑yì , 封fēng 君jūn 皆jiē 低dī 首shǒu 仰yǎng 給gěi , 冶yě 鑄zhù 煮zhǔ 鹽yán , 財cái 或huò累lèi 萬wàn 金jīn 而ér 不bù 佐zuǒ 國guó 家jiā 之zhī 急jí , 黎lí 民mín 重zhòng 困kùn 」 者zhě 。 故gù 「 國guó 有yǒu 萬wàn 金jīn之zhī 賈jiǎ 」 , 即jí 可kě 作zuò 為wèi 國guó 家jiā 散sàn 失shī 萬wàn 金jīn 之zhī 說shuō 明míng 。 「 國guó 有yǒu 千qiān 金jīn 之zhī賈jiǎ 」 , 即jí 可kě 作zuò 為wèi 國guó 家jiā 散sàn 失shī 千qiān 金jīn 之zhī 說shuō 明míng 。 「 臣chén 」 指zhǐ 公gōng 卿qīng 大dà夫fū 及jí 百bǎi 官guān 言yán 。 「 士shì 」 指zhǐ 戰zhàn 士shì 言yán 。 《 輕qīng 重zhòng 甲jiǎ 篇piān 》 云yún : 「 故gù軒xuān 冕miǎn 立lì 於yú 朝cháo , 爵jué 祿lù 不bù 隨suí , 臣chén 不bù 為wèi 忠zhōng 。 中zhōng 軍jūn 行xíng 戰zhàn , 委wěi 予yǔ 之zhī賞shǎng 不bù 隨suí , 士shì 不bù 死sǐ 其qí 列liè 陳chén 。 然rán 則zé 是shì 大dà 臣chén 執zhí 於yú 朝cháo , 而ér 列liè 陳chén 之zhī士shì 執zhí 於yú 賞shǎng 也yě 。 」 亦yì 以yǐ 「 臣chén 」 與yǔ 「 士shì 」 、 「 大dà 臣chén 」 與yǔ 「 列liè陳chén 之zhī 士shì 」 互hù 為wèi 對duì 文wén 。 蓋gài 國guó 利lì 既jì 盡jǐn 入rù 商shāng 賈jiǎ 之zhī 手shǒu , 政zhèng 府fǔ 財cái 政zhèng必bì 感gǎn 困kùn 絀chù , 而ér 祿lù 賞shǎng 之zhī 費fèi 無wú 由yóu 支zhī 付fù 。 故gù 百bǎi 官guān 戰zhàn 士shì 皆jiē 不bù 肯kěn 盡jǐn忠zhōng 盡jǐn 死sǐ 也yě 。 又yòu 案àn 此cǐ 以yǐ 國guó 有yǒu 富fù 商shāng 大dà 賈jiǎ 為wèi 「 國guó 多duō 失shī 利lì 」 之zhī 結jié果guǒ 。 與yǔ 《 輕qīng 重zhòng 甲jiǎ 篇piān 》 以yǐ 國guó 多duō 富fù 商shāng 大dà 賈jiǎ 為wèi 「 中zhōng 一yī 國guó 而ér 二èr 君jūn之zhī 正zhèng 」 之zhī 正zhèng 原yuán 作zuò 二èr 王wáng , 誤wù 。 依yī 《 丁dīng 篇piān 》 校xiào 改gǎi 。 皆jiē 是shì 著zhù 者zhě主zhǔ 張zhāng 排pái 斥chì 富fù 商shāng 蓄xù 賈jiǎ 之zhī 具jù 體tǐ 表biǎo 現xiàn 。 唐táng 慶qìng 增zēng 不bù 察chá 前qián 後hòu 文wén 義yì 與yǔ全quán 書shū 宗zōng 旨zhǐ , 乃nǎi 斷duàn 章zhāng 取qǔ 義yì , 舉jǔ 此cǐ 「 萬wàn 乘chéng 之zhī 國guó 必bì 有yǒu 萬wàn 金jīn 之zhī 賈jiǎ」 數shù 語yǔ , 謂wèi 即jí 管guǎn 子zi 重zhòng 商shāng 之zhī 證zhèng ( 見jiàn 所suǒ 著zhù 《 中zhōng 國guó 經jīng 濟jì 思sī 想xiǎng 史shǐ》 第dì 六liù 篇piān 第dì 二èr 章zhāng 二èr 二èr 三sān 頁yè ) , 胡hú 寄jì 窗chuāng 亦yì 以yǐ 為wèi 是shì 管guǎn 子zi 重zhòng 視shì貿mào 易yì 之zhī 證zhèng ( 見jiàn 所suǒ 著zhù 《 中zhōng 國guó 經jīng 濟jì 思sī 想xiǎng 史shǐ 》 上shàng 冊cè 第dì 十shí 章zhāng 三sān 四sì九jiǔ 頁yè ) , 失shī 之zhī 遠yuǎn 矣yǐ 。

❖
🔊 本页支持朗读:点屏幕底部控制条即可听书(Chrome / Edge / Safari 支持)。 若未出现控制条,说明当前浏览器不支持语音朗读。
相关推荐