推荐
首页 › 书库 › 管子

第 42 / 84 回

市shì 糴dí 釜fǔ 十shí 繈qiǎng 」 之zhī 實shí 例lì 矣yǐ 。 《 通tōng 典diǎn .食shí 貨huò 》 十shí 及jí 《 太tài 平píng 御yù 覽lǎn 》 八bā 二èr 三sān 引yǐn , 「 繈qiǎng 」 俱jù 作zuò 「 鏹qiǎng 」者zhě 非fēi 。 說shuō 詳xiáng 《 海hǎi 王wáng 篇piān 》 「 彊jiàng 」 字zì 注zhù 。

〔 六liù 〕   《 漢hàn 書shū . 食shí 貨huò 志zhì 》 顏yán 師shī 古gǔ 注zhù: 「 奉fèng , 謂wèi 供gōng 事shì 也yě 。 」 猶yóu 言yán 供gōng 應yīng 。

〔 七qī 〕   洪hóng 頤yí 楫jí 云yún : 「 『 鍾zhōng 饟xiǎng 』 當dāng 為wèi『 種zhǒng 饟xiǎng 』 。 《 漢hàn 書shū . 食shí 貨huò 志zhì 》 引yǐn 此cǐ 作zuò 『 種zhǒng 饟xiǎng 』 。 師shī 古gǔ 曰yuē: 『 種zhǒng , 五wǔ 穀gǔ 之zhī 種zhǒng 也yě 。 』 《 山shān 國guó 軌guǐ 篇piān 》 尹yǐn 注zhù 亦yì 作zuò 『 種zhǒng 饟xiǎng糧liáng 食shí 』 。 」 俞yú 樾yuè 說shuō 同tóng 。 元yuán 材cái 案àn : 此cǐ 說shuō 是shì 也yě 。 饟xiǎng 者zhě , 《 漢hàn書shū . 食shí 貨huò 志zhì 》 顏yán 師shī 古gǔ 注zhù 云yún : 「 與yǔ 餉xiǎng 同tóng 。 謂wèi 餉xiǎng 田tián 之zhī 具jù 也yě 。」

〔 八bā 〕   元yuán 材cái 案àn : 《 漢hàn 書shū . 食shí 貨huò 志zhì 》顏yán 師shī 古gǔ 注zhù 云yún : 「 豪háo 謂wèi 輕qīng 侮wǔ 之zhī 也yě 。 字zì 亦yì 作zuò 『 ● 』 。 蓋gài 通tōng 用yòng耳ěr 。 」 今jīn 案àn : 《 韻yùn 會huì 》 云yún : 「 豪háo , 強qiáng 也yě 。 」 豪háo 奪duó 即jí 強qiáng 奪duó。 猶yóu 言yán 憑píng 藉jí 財cái 勢shì 進jìn 行xíng 剝bō 削xuē 掠lüè 奪duó 。

〔 九jiǔ 〕   元yuán 材cái 案àn : 「 然rán 則zé 」 當dāng 是shì 「 然rán者zhě 」 之zhī 誤wù 。 「 然rán 者zhě 何hé 」 , 謂wèi 所suǒ 以yǐ 如rú 此cǐ 者zhě 何hé 故gù 也yě 。 上shàng 文wén 云yún: 「 然rán 者zhě 何hé 也yě ? 」 即jí 其qí 證zhèng 。 「 養yǎng 其qí 本běn 謹jǐn 」 即jí 下xià 文wén 「 守shǒu 其qí本běn 委wěi 謹jǐn 」 之zhī 意yì 。 戴dài 望wàng 以yǐ 「 『 何hé 』 字zì 即jí 『 則zé 』 之zhī 誤wù 而ér 衍yǎn 者zhě」 。 李lǐ 哲zhé 明míng 謂wèi 「 『 君jūn 』 當dāng 為wèi 『 ? 』 , 古gǔ 『 以yǐ 』 字zì , 形xíng 似shì而ér 訛é 。 『 本běn 謹jǐn 』 當dāng 作zuò 『 本běn 委wěi 』 」 。 許xǔ 維wéi 遹yù 謂wèi 「 『 君jūn 』 疑yí『 若ruò 』 之zhī 訛é 」 。 郭guō 沫mò 若ruò 謂wèi 「 『 君jūn 』 乃nǎi 『 居jū 』 字zì 之zhī 誤wù 。 『何hé 居jū 』 猶yóu 何hé 故gù 也yě 」 。 均jūn 非fēi 。

〔 一yī 0 〕 尹yǐn 注zhù 云yún : 「 蓋gài 方fāng 春chūn 蠶cán 家jiā 闕què 乏fá, 而ér 賦fù 與yǔ 之zhī , 約yuē 收shōu 其qí 繒zēng 帛bó 也yě 。 方fāng 夏xià 農nóng 人rén 闕què 乏fá , 亦yì 賦fù 與yǔ 之zhī, 約yuē 取qǔ 其qí 穀gǔ 實shí 也yě 。 」 元yuán 材cái 案àn : 此cǐ 「 實shí 」 字zì 與yǔ《

山shān 國guó 軌guǐ 篇piān 》 「 有yǒu 實shí 者zhě 皆jiē 勿wù 左zuǒ 右yòu 」 、「 秋qiū 十shí 日rì 不bù 害hài 斂liǎn 實shí 」 , 《 山shān 至zhì 數shù 篇piān 》 「 積jī 實shí 而ér 驕jiāo 上shàng 」 、「 出chū 實shí 財cái 」 、 「 君jūn 實shí 鄉xiāng 州zhōu 藏cáng 焉yān 」 等děng 「 實shí 」 字zì 皆jiē 指zhǐ 「 五wǔ 穀gǔ」 而ér 言yán 。 《 國guó 語yǔ . 晉jìn 語yǔ 》 「 而ér 又yòu 受shòu 其qí 實shí 」 , 《 注zhù 》 : 「實shí , 穀gǔ 也yě 」 , 是shì 也yě 。

〔 一yī 一yī 〕 尹yǐn 注zhù 云yún : 「 人rén 之zhī 所suǒ 乏fá , 君jūn 悉xī與yǔ 之zhī , 則zé 豪háo 商shāng 富fù 人rén 不bù 得dé 擅shàn 其qí 利lì 。 」 何hé 如rú 璋zhāng 云yún : 「 賦fù 者zhě 與yǔ也yě 。 春chūn 之zhī 所suǒ 賦fù , 夏xià 斂liǎn 其qí 織zhī 。 夏xià 之zhī 所suǒ 貸dài , 秋qiū 收shōu 其qí 實shí 。 故gù 農nóng不bù 廢fèi 耕gēng 芸yún 之zhī 事shì , 而ér 國guó 亦yì 不bù 失shī 收shōu 斂liǎn 之zhī 利lì 也yě 。 《 山shān 國guó 軌guǐ 》 『謹jǐn 置zhì 公gōng 幣bì 』 兩liǎng 段duàn , 即jí 是shì 引yǐn 申shēn 此cǐ 文wén 。 參cān 看kàn 自zì 明míng 。 」 元yuán 材cái 案àn: 「 民mín 無wú 廢fèi 事shì 」 , 謂wèi 生shēng 產chǎn 者zhě 能néng 維wéi 持chí 其qí 再zài 生shēng 產chǎn 。 「 國guó 無wú 失shī利lì 」 , 謂wèi 政zhèng 府fǔ 能néng 獨dú 占zhàn 高gāo 利lì 貸dài 之zhī 收shōu 入rù 。 又yòu 案àn : 此cǐ 節jié 所suǒ 論lùn ,與yǔ 唐táng 人rén 趙zhào 贊zàn 所suǒ 謂wèi 「 常cháng 平píng 輕qīng 重zhòng 本běn 錢qián 」 者zhě 對duì 比bǐ 研yán 究jiū 意yì 義yì 當dāng 更gēng易yì 理lǐ 解jiě 。 《 舊jiù 唐táng 書shū . 食shí 貨huò 志zhì 》 下xià , 「 建jiàn 中zhōng 三sān 年nián 九jiǔ 月yuè , 戶hù部bù 侍shì 郎láng 趙zhào 贊zàn 上shàng 言yán 曰yuē : 『 伏fú 以yǐ 舊jiù 制zhì 置zhì 倉cāng 儲chǔ 粟sù , 名míng 曰yuē 常cháng 平píng 。軍jūn 興xìng 以yǐ 來lái , 此cǐ 事shì 闕què 廢fèi 。 或huò 因yīn 凶xiōng 荒huāng 流liú 散sàn , 餓è 死sǐ 相xiāng 食shí 者zhě 不bù 可kě勝shèng 紀jì 。 古gǔ 者zhě 平píng 準zhǔn 之zhī 法fǎ , 使shǐ 萬wàn 室shì 之zhī 邑yì 必bì 有yǒu 萬wàn 鍾zhōng 之zhī 藏cáng , 千qiān 室shì之zhī 邑yì 必bì 有yǒu 千qiān 鍾zhōng 之zhī 藏cáng 。 春chūn 以yǐ 奉fèng 耕gēng , 夏xià 以yǐ 奉fèng 芸yún 。 雖suī 有yǒu 大dà 賈jiǎ 富fù家jiā 不bù 得dé 豪háo 奪duó 吾wú 人rén ( 民mín ) 者zhě , 謂wèi 能néng 行xíng 輕qīng 重zhòng 之zhī 法fǎ 也yě 。 自zì 陛bì 下xià登dēng 極jí 以yǐ 來lái , 許xǔ 京jīng 城chéng 兩liǎng 市shì 置zhì 常cháng 平píng 官guān 糴dí 鹽yán 米mǐ 。 雖suī 經jīng 頻pín 年nián 少shǎo 雨yǔ, 米mǐ 價jià 不bù 復fù 騰téng 貴guì , 乃nǎi 即jí 日rì 明míng 驗yàn , 實shí 要yào 推tuī 而ér 廣guǎng 之zhī 。 當dāng 軍jūn 興xìng之zhī 時shí , 與yǔ 承chéng 平píng 或huò 異yì 。 事shì 須xū 兼jiān 儲chǔ 布bù 泉quán 以yǐ 備bèi 時shí 需xū 。 臣chén 今jīn 商shāng 量liàng, 請qǐng 於yú 兩liǎng 都dōu 並bìng 江jiāng 陵líng 、 東dōng 都dōu 、 揚yáng 、 汴biàn 、 蘇sū 、 洪hóng 等děng 州zhōu 府fǔ 各gè 置zhì常cháng 平píng 輕qīng 重zhòng 本běn 錢qián 。 上shàng 至zhì 百bǎi 萬wàn 貫guàn , 下xià 至zhì 數shù 十shí 萬wàn 貫guàn , 隨suí 其qí 所suǒ 宜yí, 量liàng 定dìng 多duō 少shǎo 。 準zhǔn 置zhì 斛hú 斗dòu 疋pǐ 緞duàn 絲sī 麻má 等děng 。 候hòu 物wù 貴guì 則zé 下xià 價jià 出chū 賣mài, 物wù 賤jiàn 則zé 加jiā 價jià 收shōu 糴dí 。 權quán 其qí 輕qīng 重zhòng 以yǐ 利lì 疲pí 人rén ( 民mín ) 。 』 從cóng 之zhī。 贊zàn 于yú 是shì 條tiáo 奏zòu 諸zhū 道dào 要yào 都dōu 會huì 之zhī 所suǒ 皆jiē 置zhì 吏lì , 因yīn 商shāng 人rén 財cái 貨huò , 計jì錢qián 每měi 貫guàn 稅shuì 二èr 十shí 文wén 。 天tiān 下xià 所suǒ 出chū 竹zhú 、 木mù 、 茶chá 、 漆qī , 皆jiē 十shí 一yī 稅shuì之zhī , 以yǐ 充chōng 常cháng 平píng 本běn 。 」 其qí 法fǎ 蓋gài 全quán 出chū 於yú 此cǐ 。 吳wú 汝rǔ 綸lún 所suǒ 謂wèi 「 後hòu世shì 常cháng 平píng 、 青qīng 苗miáo 等děng 法fǎ 所suǒ 本běn 」 者zhě , 此cǐ 即jí 其qí 一yī 例lì 矣yǐ 。

    凡fán 五wǔ 穀gǔ 者zhě , 萬wàn 物wù 之zhī 主zhǔ 〔 一yī 〕 也yě 。 穀gǔ 貴guì 則zé 萬wàn 物wù 必bì 賤jiàn, 穀gǔ 賤jiàn 則zé 萬wàn 物wù 必bì 貴guì 。 兩liǎng 者zhě 為wèi 敵dí , 則zé 不bù 俱jù 平píng 〔 二èr 〕 。 故gù 人rén君jūn 御yù 穀gǔ 物wù 之zhī 秩zhì 相xiāng 勝shèng 〔 三sān 〕 而ér 操cāo 事shì 於yú 其qí 不bù 平píng 之zhī 間jiān 。 故gù 萬wàn 民mín無wú 籍jí 而ér 國guó 利lì 歸guī 於yú 君jūn 也yě 。 夫fū 以yǐ 室shì 廡wǔ 籍jí , 謂wèi 之zhī 毀huǐ 成chéng 。 以yǐ 六liù 畜chù籍jí , 謂wèi 之zhī 止zhǐ 生shēng 。 以yǐ 田tián 畝mǔ 籍jí , 謂wèi 之zhī 禁jìn 耕gēng 。 以yǐ 正zhèng 人rén 籍jí , 謂wèi 之zhī離lí 情qíng 。 以yǐ 正zhèng 戶hù 籍jí , 謂wèi 之zhī 養yǎng 贏yíng 〔 四sì 〕 。 王wáng 者zhě 不bù 可kě 畢bì 用yòng , 故gù五wǔ 者zhě 遍biàn 行xíng 而ér 不bù 盡jǐn 也yě 〔 五wǔ 〕 。 故gù 天tiān 子zi 籍jí 於yú 幣bì , 諸zhū 侯hóu 籍jí 於yú 食shí〔 六liù 〕 。 中zhōng 歲suì 之zhī 穀gǔ , 糶tiào 石shí 十shí 錢qián 。 大dà 男nán 食shí 四sì 石shí , 月yuè 有yǒu 四sì 十shí之zhī 籍jí 。 大dà 女nǚ 食shí 三sān 石shí , 月yuè 有yǒu 三sān 十shí 之zhī 籍jí 。 吾wú 子zi 食shí 二èr 石shí , 月yuè 有yǒu二èr 十shí 之zhī 籍jí 。 歲suì 凶xiōng 穀gǔ 貴guì , 糶tiào 石shí 二èr 十shí 錢qián 。 則zé 大dà 男nán 有yǒu 八bā 十shí 之zhī 籍jí, 大dà 女nǚ 有yǒu 六liù 十shí 之zhī 籍jí , 吾wú 子zi 有yǒu 四sì 十shí 之zhī 籍jí 〔 七qī 〕 。 是shì 人rén 君jūn 非fēi發fā 號hào 令lìng 收shōu 嗇sè 而ér 戶hù 籍jí 也yě 〔 八bā 〕 。 彼bǐ 人rén 君jūn 守shǒu 其qí 本běn 委wěi 謹jǐn , 而ér 男nán女nǚ 諸zhū 君jūn 吾wú 子zi 無wú 不bù 服fú 籍jí 者zhě 也yě 〔 九jiǔ 〕 。 一yī 人rén 廩lǐn 食shí , 十shí 人rén 得dé 餘yú。 十shí 人rén 廩lǐn 食shí , 百bǎi 人rén 得dé 餘yú 。 百bǎi 人rén 廩lǐn 食shí , 千qiān 人rén 得dé 餘yú 〔 一yī 0 〕。 夫fū 物wù 多duō 則zé 賤jiàn , 寡guǎ 則zé 貴guì 。 散sàn 則zé 輕qīng , 聚jù 則zé 重zhòng 〔 一yī 一yī 〕 。 人rén君jūn 知zhī 其qí 然rán , 故gù 視shì 國guó 之zhī 羨xiàn 不bù 足zú 而ér 御yù 其qí 財cái 物wù 。 穀gǔ 賤jiàn 則zé 以yǐ 幣bì 予yǔ食shí , 布bù 帛bó 賤jiàn 則zé 以yǐ 幣bì 予yǔ 衣yī 〔 一yī 二èr 〕 。 視shì 物wù 之zhī 輕qīng 重zhòng 而ér 御yù 之zhī 以yǐ准zhǔn 。 故gù 貴guì 賤jiàn 可kě 調diào 而ér 君jūn 得dé 其qí 利lì 。 〔 一yī 三sān 〕

〔 一yī 〕   元yuán 材cái 案àn : 據jù 下xià 文wén 「 穀gǔ 貴guì 則zé 萬wàn物wù 必bì 賤jiàn , 穀gǔ 賤jiàn 則zé 萬wàn 物wù 必bì 貴guì 」 , 是shì 萬wàn 物wù 價jià 格gé 之zhī 高gāo 下xià , 全quán 為wèi穀gǔ 價jià 之zhī 高gāo 下xià 所suǒ 決jué 定dìng , 故gù 曰yuē 「 萬wàn 物wù 之zhī 主zhǔ 」 。

〔 二èr 〕   元yuán 材cái 案àn : 「 穀gǔ 貴guì 則zé 萬wàn 物wù 必bì 賤jiàn」 云yún 云yún , 與yǔ 「 穀gǔ 重zhòng 而ér 萬wàn 物wù 輕qīng , 穀gǔ 輕qīng 而ér 萬wàn 物wù 重zhòng 」 意yì 義yì 相xiāng 同tóng, 解jiě 已yǐ 見jiàn 《 乘chéng 馬mǎ 數shù 篇piān 》 。 「 兩liǎng 者zhě 為wèi 敵dí , 則zé 不bù 俱jù 平píng 」 者zhě ,謂wèi 穀gǔ 與yǔ 萬wàn 物wù 之zhī 價jià 互hù 為wèi 反fǎn 比bǐ 例lì , 故gù 不bù 得dé 歸guī 於yú 平píng 衡héng 也yě 。

〔 三sān 〕   尹yǐn 注zhù 云yún : 「 秩zhì , 積jī 也yě 。 食shí 為wèi民mín 天tiān , 故gù 五wǔ 穀gǔ 之zhī 要yào 可kě 與yǔ 萬wàn 物wù 為wèi 敵dí , 其qí 價jià 常cháng 不bù 俱jù 平píng 。 所suǒ 以yǐ人rén 君jūn 視shì 兩liǎng 事shì 之zhī 委wěi 積jī 可kě 彼bǐ 此cǐ 相xiāng 勝shèng , 輕qīng 重zhòng 於yú 其qí 間jiān , 則zé 國guó 利lì 不bù散sàn 也yě 。 」 張zhāng 榜bǎng 云yún : 「 秩zhì 宜yí 作zuò 迭dié 。 」 王wáng 念niàn 孫sūn 云yún : 「 秩zhì 讀dú 為wèi迭dié 。 迭dié , 更gèng 也yě 。 穀gǔ 貴guì 則zé 物wù 賤jiàn , 穀gǔ 賤jiàn 則zé 物wù 貴guì 。 是shì 穀gǔ 與yǔ 物wù 更gèng相xiāng 勝shèng 也yě 。 集jí 韻yùn 『 迭dié 』 『 秩zhì 』 并bìng 『 徒tú 給gěi 切qiè 』 。 聲shēng 相xiāng 同tóng , 故gù字zì 相xiāng 通tōng 。 」 宋sòng 翔xiáng 風fēng 云yún : 「 秩zhì , 次cì 也yě 。 謂wèi 穀gǔ 物wù 以yǐ 次cì 第dì 相xiāng 勝shèng。 」 何hé 如rú 璋zhāng 云yún : 「 秩zhì , 《 廣guǎng 韻yùn 》 : 『 次cì 也yě , 常cháng 也yě , 序xù 也yě。 』 言yán 穀gǔ 物wù 之zhī 數shù 互hù 為wèi 貴guì 賤jiàn 。 」 元yuán 材cái 案àn : 以yǐ 上shàng 四sì 氏shì 說shuō 皆jiē 可kě通tōng , 尹yǐn 注zhù 非fēi 。 秩zhì 相xiāng 勝shèng 者zhě 即jí 互hù 為wèi 反fǎn 比bǐ 例lì 之zhī 意yì 。 蓋gài 政zhèng 府fǔ 輕qīng 重zhòng之zhī 筴cè 之zhī 得dé 以yǐ 施shī 行xíng , 其qí 竅qiào 妙miào 即jí 全quán 在zài 於yú 穀gǔ 與yǔ 萬wàn 物wù 之zhī 互hù 為wèi 反fǎn 比bǐ例lì 而ér 不bù 得dé 歸guī 於yú 平píng 衡héng 。 苟gǒu 非fēi 然rán 者zhě , 則zé 兩liǎng 者zhě 之zhī 間jiān 同tóng 貴guì 同tóng 賤jiàn 。同tóng 貴guì 同tóng 賤jiàn 則zé 高gāo 下xià 不bù 貳èr 。 雖suī 有yǒu 計jì 然rán 、 白bái 圭guī , 亦yì 將jiāng 無wú 所suǒ 施shī 其qí技jì , 豈qǐ 尚shàng 能néng 收shōu 「 萬wàn 民mín 無wú 籍jí 而ér 國guó 利lì 歸guī 於yú 君jūn 」 之zhī 效xiào 耶yé ?

〔 四sì 〕   尹yǐn 注zhù 云yún : 「 小xiǎo 曰yuē 室shì , 大dà 曰yuē 廡wǔ。 毀huǐ 成chéng 是shì 使shǐ 人rén 毀huǐ 壞huài 廬lú 室shì 。 止zhǐ 生shēng 是shì 使shǐ 人rén 不bù 兢jīng 牧mù 養yǎng 。 禁jìn 耕gēng 是shì止zhǐ 其qí 耕gēng 稼jià 。 正zhèng 人rén , 正zhèng 數shù 之zhī 人rén , 若ruò 丁dīng 壯zhuàng 也yě 。 離lí 情qíng 謂wèi 離lí 心xīn 也yě。 贏yíng 謂wèi 大dà 賈jiǎ 蓄xù 家jiā 也yě 。 正zhèng 數shù 之zhī 戶hù 既jì 避bì 其qí 籍jí , 則zé 至zhì 浮fú 浪làng , 為wèi大dà 賈jiǎ 蓄xù 家jiā 之zhī 所suǒ 役yì 屬shǔ , 增zēng 其qí 利lì 耳ěr 。 」 何hé 如rú 璋zhāng 云yún : 「 按àn 正zhèng 籍jí一yī 戶hù 止zhǐ 一yī 人rén , 是shì 豪háo 富fù 與yǔ 小xiǎo 民mín 均jūn 出chū , 故gù 謂wèi 養yǎng 贏yíng 。 注zhù 義yì 未wèi 明míng。 」 張zhāng 佩pèi 綸lún 云yún : 「 贏yíng , 有yǒu 餘yú 賈jiǎ 利lì 也yě 。 《 毛máo 傳chuán 》 : 『 養yǎng ,取qǔ 。 』 『 養yǎng 贏yíng 』 即jí 《 龍lóng 子zi 》 所suǒ 謂wèi 『 取qǔ 盈yíng 』 。 舊jiù 注zhù 非fēi 。 」姚yáo 永yǒng 概gài 云yún : 「 『 以yǐ 正zhèng 人rén 籍jí 』 , 計jì 口kǒu 而ér 籍jí 之zhī 也yě 。 計jì 口kǒu 則zé 人rén無wú 免miǎn 者zhě , 故gù 曰yuē 『 離lí 情qíng 』 。 『 以yǐ 正zhèng 戶hù 籍jí 』 , 計jì 戶hù 而ér 籍jí 之zhī 也yě。 計jì 戶hù 則zé 大dà 戶hù 口kǒu 多duō 者zhě 利lì 矣yǐ 。 故gù 曰yuē 『 養yǎng 贏yíng 』 。 」 元yuán 材cái 案àn :諸zhū 籍jí 又yòu 分fēn 見jiàn 《 海hǎi 王wáng 篇piān 》 及jí 《 輕qīng 重zhòng 甲jiǎ 篇piān 》 。 惟wéi 「 室shì 廡wǔ 」 《海hǎi 王wáng 篇piān 》 作zuò 「 臺tái 榭xiè 」 , 《 輕qīng 重zhòng 甲jiǎ 篇piān 》 作zuò 「 室shì 屋wū 」 。 又yòu 兩liǎng篇piān 皆jiē 無wú 「 田tián 畝mǔ 」 及jí 「 正zhèng 戶hù 」 二èr 籍jí 而ér 另lìng 有yǒu 「 樹shù 木mù 」 一yī 籍jí 。可kě 證zhèng 本běn 篇piān 作zuò 者zhě 是shì 反fǎn 對duì 「 籍jí 於yú 樹shù 木mù 」 又yòu 不bù 主zhǔ 張zhāng 征zhēng 收shōu 田tián 畝mǔ 稅shuì者zhě , 與yǔ 《 山shān 國guó 軌guǐ 篇piān 》 「 去qù 其qí 田tián 賦fù 以yǐ 租zū 其qí 山shān 」 相xiāng 同tóng 。 胡hú 寄jì窗chuāng 謂wèi 管guǎn 子zi 所suǒ 謂wèi 「 無wú 籍jí 於yú 民mín 」 是shì 指zhǐ 強qiáng 求qiú 的de 征zhēng 籍jí 而ér 言yán , 不bù 包bāo括kuò 所suǒ 謂wèi 「 君jūn 之zhī 所suǒ 宜yí 得dé 」 而ér 又yòu 為wèi 人rén 民mín 「 所suǒ 慮lǜ 而ér 請qǐng 」 的de 租zū 金jīn與yǔ 土tǔ 地dì 稅shuì 在zài 內nèi 。 既jì 未wèi 注zhù 意yì 及jí 本běn 篇piān 與yǔ 《 山shān 國guó 軌guǐ 篇piān 》 對duì 於yú 取qǔ消xiāo 田tián 賦fù 之zhī 主zhǔ 張zhāng , 而ér 又yòu 誤wù 認rèn 為wèi 「 地dì 租zū 」 是shì 「 既jì 是shì 『 君jūn 之zhī 所suǒ宜yí 得dé 』 的de 收shōu 入rù , 也yě 是shì 各gè 種zhǒng 類lèi 型xíng 的de 土tǔ 地dì 占zhàn 有yǒu 者zhě 『 所suǒ 慮lǜ 而ér 請qǐng』 的de 『 自zì 愿yuàn 』 繳jiǎo 納nà , 不bù 屬shǔ 於yú 強qiáng 制zhì 收shōu 入rù 的de 範fàn 圍wéi 」 , 實shí 有yǒu 未wèi合hé 。 至zhì 「 養yǎng 贏yíng 」 一yī 詞cí , 似shì 不bù 專zhuān 指zhǐ 大dà 戶hù 口kǒu 多duō 者zhě 而ér 言yán , 又yòu 包bāo括kuò 「 避bì 籍jí 浮fú 浪làng , 役yì 屬shǔ 於yú 大dà 賈jiǎ 蓄xù 家jiā 」 者zhě 在zài 內nèi 。 《 鹽yán 鐵tiě 論lùn .禁jìn 耕gēng 篇piān 》 大dà 夫fū 云yún : 「 是shì 以yǐ 養yǎng 強qiáng 抑yì 弱ruò 而ér 藏cáng 於yú 跖zhí 也yě 。 強qiáng 養yǎng 弱ruò抑yì , 則zé 齊qí 民mín 消xiāo 。 若ruò 眾zhòng 穢huì 之zhī 盛shèng 而ér 害hài 五wǔ 穀gǔ 。 」 養yǎng 強qiáng 即jí 養yǎng 贏yíng 也yě。 郭guō 沫mò 若ruò 謂wèi 「 贏yíng 」 當dāng 為wèi 「 羸léi 」 者zhě 非fēi 。

〔 五wǔ 〕   豬zhū 飼sì 彥yàn 博bó 云yún : 「 『 遍biàn 』 當dāng 作zuò『 偏piān 』 。 因yīn 其qí 不bù 可kě 畢bì 用yòng , 故gù 偏piān 行xíng 之zhī 。 」 元yuán 材cái 案àn : 《 通tōng 典diǎn. 食shí 貨huò 》 十shí 二èr 引yǐn 此cǐ 亦yì 作zuò 「 偏piān 」 。 但dàn 仍réng 以yǐ 作zuò 「 遍biàn 」 為wèi 是shì 。《 國guó 准zhǔn 篇piān 》 云yún : 「 請qǐng 兼jiān 用yòng 五wǔ 家jiā 而ér 勿wù 盡jǐn 也yě 。 」 又yòu 云yún : 「 五wǔ家jiā 之zhī 數shù , 皆jiē 用yòng 而ér 勿wù 盡jǐn 。 」 《 輕qīng 重zhòng 戊wù 》 云yún : 「 並bìng 用yòng 而ér 毋wú 俱jù盡jǐn 也yě 。 」 即jí 此cǐ 「 遍biàn 行xíng 而ér 不bù 盡jǐn 」 之zhī 意yì 。 《 通tōng 典diǎn 》 及jí 豬zhū 飼sì 氏shì說shuō 均jūn 失shī 之zhī 。

〔 六liù 〕   元yuán 材cái 案àn : 此cǐ 論lùn 天tiān 子zi 諸zhū 侯hóu 宜yí 各gè以yǐ 「 籍jí 於yú 幣bì 」 、 「 籍jí 於yú 食shí 」 為wèi 國guó 用yòng 之zhī 主zhǔ 要yào 來lái 源yuán , 不bù 當dāng 以yǐ「 籍jí 於yú 萬wàn 民mín 」 為wèi 務wù 。 惟wéi 幣bì 、 食shí 二èr 者zhě 不bù 可kě 絕jué 對duì 分fēn 開kāi 。 上shàng 文wén言yán 「 據jù 其qí 食shí , 守shǒu 其qí 用yòng , 據jù 有yǒu 餘yú 而ér 制zhì 不bù 足zú 」 。 又yòu 云yún 「 善shàn 者zhě執zhí 其qí 通tōng 施shī 以yǐ 御yù 其qí 司sī 命mìng 」 。 所suǒ 謂wèi 「 財cái 准zhǔn 平píng 」 之zhī 法fǎ , 亦yì 以yǐ 「萬wàn 鍾zhōng 千qiān 鍾zhōng 之zhī 藏cáng 」 與yǔ 「 藏cáng 繈qiǎng 千qiān 萬wàn 百bǎi 萬wàn 」 並bìng 稱chēng 。 可kě 見jiàn 二èr 者zhě 乃nǎi輕qīng 重zhòng 政zhèng 策cè 之zhī 兩liǎng 大dà 工gōng 具jù , 如rú 鳥niǎo 之zhī 有yǒu 左zuǒ 右yòu 翼yì 者zhě 然rán 。 任rèn 缺quē 其qí 一yī, 皆jiē 將jiāng 無wú 法fǎ 進jìn 行xíng 。 而ér 此cǐ 處chù 乃nǎi 特tè 為wèi 分fēn 開kāi 言yán 之zhī 者zhě , 蓋gài 在zài 天tiān 下xià一yī 統tǒng 之zhī 時shí , 只zhǐ 有yǒu 中zhōng 央yāng 政zhèng 府fǔ 得dé 操cāo 貨huò 幣bì 鑄zhù 造zào 與yǔ 發fā 行xíng 之zhī 權quán , 至zhì於yú 地dì 方fāng 郡jùn 國guó , 則zé 但dàn 須xū 利lì 用yòng 中zhōng 央yāng 政zhèng 府fǔ 所suǒ 鑄zhù 造zào 發fā 行xíng 之zhī 貨huò 幣bì ,作zuò 為wèi 御yù 穀gǔ 物wù 輕qīng 重zhòng 之zhī 間jiān 之zhī 資zī 金jīn 即jí 為wèi 已yǐ 足zú , 固gù 無wú 庸yōng 自zì 行xíng 鑄zhù 造zào與yǔ 發fā 行xíng 貨huò 幣bì 以yǐ 混hùn 亂luàn 全quán 國guó 之zhī 金jīn 融róng 體tǐ 系xì 也yě 。 何hé 如rú 璋zhāng 釋shì 此cǐ 文wén 云yún: 「 籍jí 於yú 幣bì , 籍jí 於yú 食shí , 言yán 天tiān 子zi 諸zhū 侯hóu 所suǒ 籍jí 不bù 同tóng , 以yǐ 治zhì 國guó 與yǔ治zhì 天tiān 下xià 殊shū 也yě 。 《 山shān 至zhì 數shù 篇piān 》 『 為wèi 諸zhū 侯hóu , 則zé 高gāo 下xià 萬wàn 物wù 以yǐ 應yīng諸zhū 侯hóu 。 遍biàn 有yǒu 天tiān 下xià , 則zé 賦fù 幣bì 以yǐ 守shǒu 萬wàn 物wù 之zhī 朝cháo 夕xī , 調diào 而ér 已yǐ 』 ,即jí 是shì 此cǐ 義yì 。 」 其qí 說shuō 是shì 也yě 。 又yòu 案àn 此cǐ 處chù 「 籍jí 於yú 幣bì 」 「 籍jí 於yú 食shí」 , 與yǔ 《 輕qīng 重zhòng 丁dīng 篇piān 》 所suǒ 云yún 「 且qiě 君jūn 幣bì 籍jí 而ér 務wù , 則zé 賈jiǎ 人rén 獨dú 操cāo國guó 趣qù ; 君jūn 穀gǔ 籍jí 而ér 務wù , 則zé 農nóng 人rén 獨dú 操cāo 國guó 固gù 」 之zhī 「 幣bì 籍jí 而ér 務wù 」「 穀gǔ 籍jí 而ér 務wù 」 意yì 義yì 不bù 同tóng 。 幣bì 籍jí 而ér 務wù 、 穀gǔ 籍jí 而ér 務wù 者zhě , 謂wèi 以yǐ斂liǎn 幣bì 斂liǎn 穀gǔ 為wèi 務wù 也yě 。 籍jí 於yú 幣bì , 籍jí 於yú 食shí , 則zé 不bù 過guò 以yǐ 幣bì 與yǔ 食shí 為wèi施shī 行xíng 輕qīng 重zhòng 政zhèng 策cè 之zhī 本běn 錢qián 。 前qián 者zhě 以yǐ 幣bì 穀gǔ 為wèi 籍jí 之zhī 目mù 的de , 後hòu 者zhě 則zé以yǐ 幣bì 食shí 為wèi 籍jí 之zhī 手shǒu 段duàn 。 故gù 特tè 加jiā 一yī「

於yú 」 字zì 以yǐ 別bié 之zhī 。 此cǐ 等děng 處chù 最zuì 不bù 可kě 忽hū 視shì。

〔 七qī 〕   尹yǐn 注zhù 云yún : 「 六liù 十shí 為wèi 大dà 男nán , 五wǔ十shí 為wèi 大dà 女nǚ , 吾wú 子zi 謂wèi 小xiǎo 男nán 小xiǎo 女nǚ 也yě 。 按àn 古gǔ 之zhī 石shí , 准zhǔn 今jīn 之zhī 三sān 斗dòu三sān 升shēng 三sān 合hé 。 平píng 歲suì 每měi 石shí 稅shuì 十shí 錢qián , 凶xiōng 歲suì 稅shuì 二èr 十shí 者zhě , 非fēi 必bì 稅shuì 其qí人rén 。 謂wèi 於yú 操cāo 事shì 輕qīng 重zhòng 之zhī 間jiān 約yuē 收shōu 其qí 利lì 也yě 。 」 安ān 井jǐng 衡héng 云yún : 「 上shàng文wén 云yún 『 歲suì 適shì 凶xiōng , 則zé 市shì 糶tiào 釜fǔ 十shí 繈qiǎng 』 。 然rán 則zé 中zhōng 歲suì 石shí 十shí 之zhī 價jià ,不bù 止zhǐ 十shí 錢qián 。 蓋gài 亦yì 謂wèi 所suǒ 加jiā 之zhī 邪xié 贏yíng , 故gù 名míng 籍jí 耳ěr 。 」 何hé 如rú 璋zhāng 云yún: 「 中zhōng 歲suì , 平píng 歲suì 。 『 糶tiào 石shí 十shí 錢qián 』 , 言yán 以yǐ 上shàng 歲suì 所suǒ 積jī , 糶tiào 之zhī中zhōng 歲suì , 石shí 加jiā 十shí 錢qián 。 故gù 下xià 云yún 『 大dà 男nán 食shí 四sì 石shí , 月yuè 有yǒu 四sì 十shí 之zhī 籍jí』 也yě 。 」 元yuán 材cái 案àn : 此cǐ 處chù 所suǒ 論lùn , 蓋gài 即jí 所suǒ 謂wèi 糧liáng 食shí 專zhuān 賣mài 政zhèng 策cè 。其qí 法fǎ 與yǔ 《 海hǎi 王wáng 篇piān 》 之zhī 鹽yán 鐵tiě 專zhuān 賣mài 政zhèng 策cè 大dà 致zhì 相xiāng 同tóng 。 《 海hǎi 王wáng 篇piān》 言yán 鹽yán , 則zé 曰yuē 「 令lìng 鹽yán 之zhī 重zhòng 升shēng 加jiā 分fēn 彊jiàng , 升shēng 加jiā 一yī 彊jiàng , 升shēng 加jiā 二èr彊jiàng 」 , 言yán 鐵tiě 則zé 曰yuē 「 令lìng 鍼zhēn 之zhī 重zhòng 加jiā 一yī , 刀dāo 之zhī 重zhòng 加jiā 六liù , 耜sì 鐵tiě 之zhī重zhòng 加jiā 十shí 」 , 皆jiē 指zhǐ 加jiā 價jià 而ér 言yán 。 則zé 此cǐ 處chù 所suǒ 謂wèi 「 中zhōng 歲suì 糶tiào 石shí 十shí 錢qián, 凶xiōng 歲suì 糶tiào 石shí 二èr 十shí 錢qián 」 者zhě , 亦yì 系xì 指zhǐ 專zhuān 賣mài 後hòu 所suǒ 得dé 純chún 利lì 而ér 言yán 。尹yǐn 氏shì 所suǒ 云yún 「 謂wèi 於yú 操cāo 事shì 輕qīng 重zhòng 之zhī 間jiān 約yuē 收shōu 其qí 利lì 」 , 安ān 井jǐng 衡héng 所suǒ 謂wèi「 蓋gài 亦yì 謂wèi 所suǒ 加jiā 之zhī 邪xié 贏yíng 」 , 何hé 如rú 璋zhāng 所suǒ 謂wèi 「 石shí 加jiā 十shí 錢qián 」 是shì 也yě。 如rú 作zuò 穀gǔ 之zhī 實shí 價jià 講jiǎng , 則zé 下xià 文wén 所suǒ 謂wèi 「 月yuè 有yǒu 四sì 十shí 、 三sān 十shí 、 二èr十shí 及jí 八bā 十shí 、 六liù 十shí 、 四sì 十shí 之zhī 籍jí 」 為wèi 不bù 可kě 解jiě 矣yǐ 。 大dà 男nán 大dà 女nǚ 及jí吾wú 子zi 解jiě 已yǐ 見jiàn 《 海hǎi 王wáng 篇piān 》 。 尹yǐn 注zhù 謂wèi 「 六liù 十shí 為wèi 大dà 男nán , 五wǔ 十shí 為wèi大dà 女nǚ 」 者zhě 非fēi 。 又yòu 案àn 《 鹽yán 鐵tiě 論lùn . 散sàn 不bù 足zú 篇piān 》 賢xián 良liáng 云yún : 「 夫fū一yī 豕shǐ 之zhī 肉ròu , 得dé 中zhōng 年nián 之zhī 收shōu 十shí 五wǔ 斗dòu 粟sù , 當dāng 丁dīng 男nán 半bàn 月yuè 之zhī 食shí 。 」半bàn 月yuè 食shí 十shí 五wǔ 斗dòu , 一yī 月yuè 共gòng 食shí 三sān 石shí 。 又yòu 《 漢hàn 書shū . 匈xiōng 奴nú 傳chuán 》 嚴yán尤yóu 諫jiàn 伐fá 匈xiōng 奴nú 云yún : 「 計jì 一yī 人rén 三sān 百bǎi 日rì 食shí 用yòng 糒bèi 十shí 八bā 斛hú 。 」 糒bèi 即jí乾qián 糧liáng 。 一yī 人rén 三sān 百bǎi 日rì 食shí 乾qián 糧liáng 十shí 八bā 斛hú , 一yī 個gè 月yuè 食shí 一yī 石shí 八bā 斗dòu 。按àn 穀gǔ 每měi 斛hú 出chū 乾qián 糧liáng 六liù 成chéng 計jì 算suàn , 與yǔ 《 鹽yán 鐵tiě 論lùn 》 所suǒ 舉jǔ 數shù 頗pō 合hé 。又yòu 《 漢hàn 書shū . 趙zhào 充chōng 國guó 傳chuán 》 : 「 合hé 凡fán 萬wàn 二èr 百bǎi 八bā 十shí 一yī 人rén , 用yòng 穀gǔ月yuè 二èr 萬wàn 七qī 千qiān 三sān 百bǎi 六liù 十shí 三sān 斛hú 。 」 計jì 每měi 月yuè 每měi 人rén 食shí 二èr 斛hú 六liù 斗dòu 六liù升shēng 餘yú 。 前qián 者zhě 所suǒ 食shí 與yǔ 本běn 篇piān 大dà 女nǚ 相xiāng 同tóng 。 後hòu 者zhě 是shì 軍jūn 人rén 食shí 量liàng , 依yī理lǐ 應yīng 大dà 於yú 一yī 般bān 人rén 。 但dàn 所suǒ 食shí 之zhī 數shù , 僅jǐn 比bǐ 吾wú 子zi 稍shāo 多duō , 去qù 大dà 男nán大dà 女nǚ 均jūn 相xiāng 差chà 甚shèn 遠yuǎn 。 當dāng 是shì 賢xián 良liáng 有yǒu 意yì 誇kuā 大dà , 而ér 本běn 篇piān 作zuò 者zhě 則zé 比bǐ賢xián 良liáng 又yòu 更gèng 為wèi 誇kuā 大dà , 猶yóu 《 海hǎi 王wáng 篇piān 》 及jí 《 地dì 數shù 篇piān 》 之zhī 言yán 食shí 鹽yán之zhī 數shù 矣yǐ !

〔 八bā 〕   尹yǐn 注zhù 云yún : 「 嗇sè , 斂liǎn 也yě 。 」 丁dīng士shì 涵hán 云yún : 「 『 收shōu 』 疑yí 『 畝mǔ 』 字zì 誤wù 。 」 元yuán 材cái 案àn : 兩liǎng 氏shì 說shuō 是shì也yě 。 「 畝mǔ 嗇sè 戶hù 籍jí 」 一yī 語yǔ 又yòu 見jiàn 《 輕qīng 重zhòng 乙yǐ 篇piān 》 , 畝mǔ 亦yì 誤wù 為wèi 收shōu。 畝mǔ 嗇sè 戶hù 籍jí 者zhě , 謂wèi 按àn 畝mǔ 而ér 斂liǎn , 挨āi 戶hù 而ér 籍jí 。

〔 九jiǔ 〕   尹yǐn 注zhù 云yún : 「 委wěi , 所suǒ 委wěi 積jī 之zhī 物wù也yě 。 謹jǐn , 嚴yán 也yě 。 言yán 人rén 君jūn 不bù 用yòng 下xià 令lìng 稅shuì 斂liǎn 於yú 人rén , 但dàn 嚴yán 守shǒu 利lì 途tú, 輕qīng 重zhòng 在zài 我wǒ , 則zé 無wú 所suǒ 逃táo 其qí 稅shuì 也yě 。 」 元yuán 材cái 案àn :《

海hǎi 王wáng 篇piān 》 云yún : 「 今jīn 吾wú 非fēi 籍jí 之zhī 諸zhū 君jūn 吾wú子zǐ 而ér 有yǒu 二èr 國guó 之zhī 籍jí 者zhě 六liù 千qiān 萬wàn 。 … … 今jīn 夫fū 給gěi 之zhī 鹽yán 筴cè , 則zé 百bǎi 倍bèi歸guī 於yú 上shàng , 人rén 無wú 以yǐ 避bì 此cǐ 者zhě , 數shù 也yě 。 」 又yòu 曰yuē : 「 舉jǔ 臂bì 勝shèng 事shì ,無wú 不bù 服fú 籍jí 者zhě 。 」 與yǔ 此cǐ 處chù 所suǒ 言yán , 語yǔ 意yì 全quán 同tóng 。 服fú 籍jí , 解jiě 已yǐ 見jiàn《 海hǎi 王wáng 篇piān 》 。

〔 一yī 0 〕 何hé 如rú 璋zhāng 云yún : 「 廩lǐn , 積jī 也yě 。 一yī人rén 積jī 之zhī , 十shí 人rén 得dé 仰yǎng 其qí 餘yú 。 百bǎi 人rén 千qiān 人rén 視shì 此cǐ 。 言yán 儲chǔ 蓄xù 之zhī 要yào 也yě。 」 張zhāng 佩pèi 綸lún 云yún : 「 廩lǐn , 稟bǐng 之zhī 誤wù 。 說shuō 文wén : 『 稟bǐng , 賜cì 也yě 。 』此cǐ 就jiù 上shàng 農nóng 夫fū 食shí 九jiǔ 人rén 計jì 之zhī 。 一yī 人rén 之zhī 賜cì 穀gǔ 十shí 人rén 得dé 餘yú , 十shí 人rén 之zhī賜cì 穀gǔ 百bǎi 人rén 得dé 餘yú , 百bǎi 人rén 之zhī 賜cì 穀gǔ 千qiān 人rén 得dé 餘yú 。 一yī 說shuō : 廩lǐn , 藏cáng 也yě。 此cǐ 釋shì 上shàng 『 穀gǔ 有yǒu 所suǒ 藏cáng 』 。 言yán 一yī 人rén 所suǒ 藏cáng 之zhī 穀gǔ 食shí , 散sàn 之zhī 則zé 十shí人rén 得dé 餘yú 。 十shí 人rén 所suǒ 藏cáng 之zhī 穀gǔ 食shí 百bǎi 人rén 得dé 餘yú , 百bǎi 人rén 所suǒ 得dé 之zhī 穀gǔ 食shí 千qiān人rén 得dé 餘yú 。 」 元yuán 材cái 案àn : 兩liǎng 氏shì 說shuō 皆jiē 非fēi 也yě 。 上shàng 文wén 方fāng 暢chàng 論lùn 糧liáng 食shí 專zhuān賣mài 政zhèng 策cè 利lì 益yì 之zhī 大dà , 此cǐ 處chù 不bù 得dé 以yǐ 私sī 人rén 藏cáng 穀gǔ 或huò 賜cì 穀gǔ 承chéng 之zhī 。 《漢hàn 書shū . 貢gòng 禹yǔ 傳chuán 》 禹yǔ 上shàng 書shū 言yán : 「 陛bì 下xià 過guò 意yì 徵zhēng 臣chén … … 拜bài 為wèi 諫jiàn大dà 夫fū , 秩zhì 八bā 百bǎi 石shí , 奉fèng 錢qián 九jiǔ 千qiān 二èr 百bǎi , 廩lǐn 食shí 太tài 官guān 。 」 又yòu 云yún :「 諸zhū 官guān 奴nú 婢bì 十shí 萬wàn 餘yú 人rén 戲xì 游yóu 無wú 事shì , 稅shuì 良liáng 民mín 以yǐ 給gěi 之zhī , 歲suì 費fèi 五wǔ六liù 鉅jù 萬wàn 。 宜yí 免miǎn 為wèi 庶shù 人rén , 廩lǐn 食shí 。 令lìng 代dài 關guān 東dōng 戍shù 卒zú 乘chéng 北běi 邊biān 亭tíng 塞sāi候hòu 望wàng 。 」 顏yán 師shī 古gǔ 注zhù 前qián 「 廩lǐn 食shí 太tài 官guān 」 云yún : 「 太tài 官guān 給gěi 其qí 食shí 。」 注zhù 後hòu 「 廩lǐn 食shí 」 云yún : 「 給gěi 其qí 食shí 。 」 是shì 知zhī 「 廩lǐn 食shí 」 即jí 食shí 於yú官guān 。 惟wéi 此cǐ 處chù 則zé 是shì 指zhǐ 向xiàng 政zhèng 府fǔ 倉cāng 廩lǐn 中zhōng 糴dí 取qǔ 穀gǔ 食shí 而ér 言yán 。 餘yú 即jí 《山shān 至zhì 數shù 篇piān 》 「 穀gǔ 之zhī 重zhòng 一yī 也yě , 今jīn 九jiǔ 為wèi 餘yú 」 之zhī 餘yú , 謂wèi 盈yíng 利lì 也yě。 此cǐ 謂wèi 糧liáng 食shí 既jì 由yóu 政zhèng 府fǔ 專zhuān 賣mài , 則zé 加jiā 一yī 加jiā 二èr 乃nǎi 至zhì 加jiā 九jiǔ 加jiā 十shí ,皆jiē 在zài 政zhèng 府fǔ 掌zhǎng 握wò 之zhī 中zhōng , 非fēi 人rén 民mín 所suǒ 能néng 過guò 問wèn 。 如rú 此cǐ , 但dàn 須xū 有yǒu 人rén依yī 恃shì 購gòu 買mǎi 政zhèng 府fǔ 倉cāng 廩lǐn 之zhī 穀gǔ 以yǐ 為wèi 食shí 者zhě , 則zé 政zhèng 府fǔ 所suǒ 獲huò 盈yíng 利lì 便biàn 足zú以yǐ 為wèi 養yǎng 活huó 十shí 人rén 之zhī 用yòng 。 以yǐ 此cǐ 類lèi 推tuī , 廩lǐn 食shí 之zhī 人rén 愈yù 多duō , 可kě 得dé 之zhī餘yú 愈yù 大dà , 而ér 得dé 餘yú 之zhī 人rén 亦yì 因yīn 之zhī 而ér 愈yù 眾zhòng 。 故gù 曰yuē 一yī 人rén 十shí 人rén 百bǎi 人rén廩lǐn 食shí , 則zé 十shí 人rén 百bǎi 人rén 千qiān 人rén 得dé 餘yú 也yě 。 以yǐ 上shàng 論lùn 糧liáng 食shí 專zhuān 賣mài 政zhèng 策cè ,承chéng 「 諸zhū 侯hóu 籍jí 於yú 食shí 」 而ér 言yán 。 以yǐ 下xià 論lùn 運yùn 用yòng 貨huò 幣bì 進jìn 行xíng 買mǎi 賤jiàn 賣mài 貴guì, 承chéng 「 天tiān 子zi 籍jí 於yú 幣bì 」 而ér 言yán 。

〔 一yī 一yī 〕 元yuán 材cái 案àn : 此cǐ 「 物wù 」 字zì 包bāo 括kuò 貨huò幣bì 本běn 身shēn 及jí 其qí 他tā 一yī 切qiè 貨huò 物wù 而ér 言yán 。 蓋gài 從cóng 計jì 然rán 所suǒ 謂wèi 「 論lùn 其qí 有yǒu 餘yú不bù 足zú 而ér 知zhī 貴guì 賤jiàn 」 之zhī 說shuō 發fā 展zhǎn 而ér 來lái , 其qí 含hán 義yì 與yǔ 近jìn 世shì 資zī 產chǎn 階jiē 級jí經jīng 濟jì 學xué 者zhě 英yīng 人rén 休xiū 姆mǔ 之zhī 貨huò 幣bì 數shù 量liàng 說shuō 頗pō 為wèi 近jìn 似shì 。 休xiū 姆mǔ 之zhī 意yì ,以yǐ 為wèi 一yī 切qiè 貨huò 物wù 之zhī 價jià 格gé , 由yóu 貨huò 物wù 數shù 量liàng 與yǔ 貨huò 幣bì 數shù 量liàng 之zhī 比bǐ 例lì 決jué定dìng 之zhī 。 貨huò 物wù 數shù 量liàng 或huò 貨huò 幣bì 數shù 量liàng 發fā 生shēng 重zhòng 大dà 變biàn 化huà , 一yī 切qiè 貨huò 物wù 價jià格gé 即jí 有yǒu 漲zhǎng 跌diē 。 即jí 貨huò 物wù 量liàng 增zēng 加jiā , 價jià 格gé 下xià 落luò ; 貨huò 物wù 量liàng 減jiǎn 少shǎo ,價jià 格gé 騰téng 貴guì 。 反fǎn 之zhī , 貨huò 幣bì 量liàng 增zēng 加jiā , 價jià 格gé 騰téng 貴guì ; 貨huò 幣bì 量liàng 減jiǎn 少shǎo, 價jià 格gé 下xià 落luò 。 又yòu 以yǐ 為wèi 影yǐng 響xiǎng 一yī 切qiè 貨huò 物wù 價jià 格gé 者zhě 並bìng 非fēi 全quán 國guó 之zhī 貨huò幣bì 量liàng , 亦yì 非fēi 全quán 國guó 之zhī 貨huò 物wù 量liàng ; 而ér 為wèi 出chū 現xiàn 在zài 市shì 場chǎng 中zhōng 之zhī 貨huò 物wù 量liàng與yǔ 流liú 通tōng 於yú 市shì 場chǎng 中zhōng 之zhī 貨huò 幣bì 量liàng 。 儲chǔ 藏cáng 不bù 用yòng 之zhī 貨huò 幣bì 對duì 於yú 一yī 切qiè 貨huò物wù 價jià 格gé 不bù 發fā 生shēng 影yǐng 響xiǎng 。 保bǎo 存cún 不bù 售shòu 之zhī 貨huò 物wù 對duì 於yú 一yī 切qiè 貨huò 物wù 之zhī 價jià格gé 亦yì 不bù 發fā 生shēng 影yǐng 響xiǎng 。 故gù 決jué 定dìng 一yī 切qiè 貨huò 物wù 價jià 格gé 者zhě , 僅jǐn 為wèi 流liú 通tōng 之zhī貨huò 幣bì 量liàng 與yǔ 待dài 售shòu 之zhī 貨huò 物wù 量liàng 之zhī 比bǐ 例lì 而ér 已yǐ 。 本běn 文wén 後hòu 二èr 句jù 實shí 最zuì 重zhòng要yào 。 在zài 計jì 然rán 時shí 代dài , 尚shàng 只zhǐ 發fā 現xiàn 「 有yǒu 餘yú 則zé 賤jiàn , 不bù 足zú 則zé 貴guì 」 ,即jí 所suǒ 謂wèi 「 物wù 多duō 則zé 賤jiàn , 寡guǎ 則zé 貴guì 」 之zhī 原yuán 理lǐ 。 換huàn 言yán 之zhī , 即jí 計jì 然rán對duì 於yú 物wù 價jià 之zhī 規guī 律lǜ , 尚shàng 止zhǐ 發fā 現xiàn 其qí 上shàng 半bàn 截jié , 尚shàng 只zhǐ 發fā 現xiàn 物wù 價jià 之zhī自zì 然rán 規guī 律lǜ 。 至zhì 於yú 如rú 何hé 實shí 現xiàn 此cǐ 一yī 自zì 然rán 規guī 律lǜ 之zhī 人rén 為wèi 的de 規guī 律lǜ ,即jí 所suǒ 謂wèi 「 散sàn 則zé 輕qīng , 聚jù 則zé 重zhòng 」 的de 規guī 律lǜ , 則zé 直zhí 至zhì 本běn 文wén 著zhù 者zhě 始shǐ得dé 完wán 全quán 認rèn 識shí 。 蓋gài 政zhèng 府fǔ 運yùn 用yòng 「 物wù 多duō 則zé 賤jiàn , 寡guǎ 則zé 貴guì 」 之zhī 原yuán 理lǐ時shí , 並bìng 非fēi 將jiāng 全quán 國guó 之zhī 貨huò 物wù 量liàng 或huò 貨huò 幣bì 量liàng 予yǔ 以yǐ 真zhēn 正zhèng 之zhī 增zēng 加jiā 或huò 減jiǎn少shǎo , 有yǒu 如rú 一yī 九jiǔ 二èr 二èr 年nián 秋qiū 季jì 資zī 本běn 主zhǔ 義yì 各gè 國guó 經jīng 濟jì 發fā 生shēng 危wēi 機jī 時shí, 巴bā 西xī 則zé 將jiāng 咖kā 啡fēi 拋pāo 入rù 海hǎi 中zhōng , 美měi 國guó 則zé 將jiāng 小xiǎo 麥mài 代dài 煤méi 用yòng 以yǐ 燃rán 燒shāo火huǒ 車chē 蒸zhēng 汽qì 鍋guō , 又yòu 將jiāng 牛niú 乳rǔ 傾qīng 入rù 河hé 中zhōng , 將jiāng 魚yú 類lèi 食shí 物wù 拋pāo 入rù 海hǎi 中zhōng, 並bìng 毀huǐ 滅miè 牲shēng 畜chù , 摧cuī 殘cán 禾hé 苗miáo , 以yǐ 期qī 減jiǎn 少shǎo 市shì 場chǎng 上shàng 之zhī 糧liáng 食shí 與yǔ 棉mián花huā 。 ( 見jiàn 列liè 昂áng 節jié 夫fū 《 政zhèng 治zhì 經jīng 濟jì 學xué 》 第dì 一yī 章zhāng 第dì 七qī 節jié ) 但dàn 須xū以yǐ 散sàn 聚jù 之zhī 手shǒu 段duàn , 實shí 行xíng 斂liǎn 輕qīng 散sàn 重zhòng , 使shǐ 流liú 通tōng 於yú 市shì 場chǎng 之zhī 貨huò 幣bì 量liàng或huò 待dài 售shòu 於yú 市shì 場chǎng 之zhī 貨huò 物wù 量liàng , 依yī 照zhào 客kè 觀guān 之zhī 需xū 要yào 而ér 增zēng 加jiā 之zhī 或huò 減jiǎn少shǎo 之zhī 。 即jí 可kě 達dá 其qí 目mù 的de 而ér 有yǒu 餘yú 矣yǐ 。 關guān 於yú 此cǐ 一yī 原yuán 理lǐ , 本běn 書shū 中zhōng各gè 篇piān 論lùn 述shù 之zhī 者zhě 不bù 一yī 而ér 足zú 。 而ér 其qí 最zuì 足zú 以yǐ 說shuō 明míng 此cǐ 一yī 原yuán 理lǐ 者zhě ,莫mò 過guò 於yú 下xià 列liè 二èr 條tiáo : 第dì 一yī : 「 國guó 幣bì 之zhī 九jiǔ 在zài 上shàng , 一yī 在zài 下xià , 幣bì重zhòng 而ér 萬wàn 物wù 輕qīng 。 斂liǎn 萬wàn 物wù 應yīng 之zhī 以yǐ 幣bì , 幣bì 在zài 下xià , 萬wàn 物wù 皆jiē 在zài 上shàng ,萬wàn 物wù 重zhòng 什shén 倍bèi 」 。 ( 《 山shān 國guó 軌guǐ 》 ) 第dì 二èr : 「 則zé 一yī 國guó 之zhī 穀gǔ 貲zī在zài 上shàng , 幣bì 資zī 在zài 下xià , 國guó 穀gǔ 什shén 倍bèi 。 數shù 也yě 。 」 ( 《 山shān 至zhì 數shù 》 )所suǒ 謂wèi 「 在zài 上shàng 」 , 即jí 謂wèi 貨huò 幣bì 或huò 貨huò 物wù 從cóng 市shì 場chǎng 中zhōng 退tuì 出chū 而ér 為wèi 政zhèng 府fǔ所suǒ 收shōu 藏cáng 。 所suǒ 謂wèi 「 在zài 下xià 」 , 則zé 謂wèi 貨huò 幣bì 或huò 貨huò 物wù 仍réng 在zài 市shì 場chǎng 中zhōng 流liú通tōng 。 著zhù 者zhě 之zhī 意yì 認rèn 為wèi 如rú 果guǒ 流liú 通tōng 中zhōng 之zhī 貨huò 幣bì , 由yóu 政zhèng 府fǔ 收shōu 回huí 百bǎi 分fēn之zhī 九jiǔ 十shí , 使shǐ 流liú 通tōng 中zhōng 之zhī 貨huò 幣bì 數shù 量liàng , 只zhǐ 為wèi 原yuán 有yǒu 十shí 分fēn 之zhī 一yī , 則zé幣bì 價jià 上shàng 升shēng 而ér 物wù 價jià 大dà 跌diē 。 此cǐ 時shí , 政zhèng 府fǔ 即jí 宜yí 以yǐ 貨huò 幣bì 出chū 籠lóng , 大dà量liàng 收shōu 購gòu 貨huò 物wù , 則zé 貨huò 物wù 之zhī 絕jué 大dà 部bù 分fēn 退tuì 出chū 市shì 場chǎng , 而ér 為wèi 政zhèng 府fǔ 所suǒ收shōu 藏cáng 。 于yú 是shì 流liú 通tōng 中zhōng 之zhī 貨huò 幣bì 數shù 量liàng 大dà 為wèi 增zēng 加jiā , 而ér 待dài 售shòu 之zhī 貨huò 物wù數shù 量liàng 大dà 為wèi 減jiǎn 少shǎo , 幣bì 價jià 大dà 跌diē 而ér 物wù 價jià 大dà 漲zhǎng 。 因yīn 此cǐ 物wù 價jià 之zhī 變biàn 動dòng隨suí 流liú 通tōng 於yú 市shì 場chǎng 貨huò 幣bì 數shù 量liàng 之zhī 增zēng 減jiǎn 而ér 漲zhǎng 跌diē , 而ér 單dān 位wèi 貨huò 幣bì 之zhī 價jià值zhí 亦yì 隨suí 流liú 通tōng 於yú 市shì 場chǎng 中zhōng 貨huò 幣bì 數shù 量liàng 之zhī 多duō 寡guǎ 而ér 降jiàng 升shēng 。 當dāng 然rán 所suǒ 謂wèi貨huò 幣bì 數shù 量liàng 說shuō 本běn 身shēn , 就jiù 是shì 一yī 種zhǒng 極jí 其qí 錯cuò 誤wù 的de 貨huò 幣bì 理lǐ 論lùn 。 無wú 論lùn計jì 然rán 或huò 本běn 書shū 著zhù 者zhě 也yě 好hǎo , 或huò 者zhě 資zī 產chǎn 階jiē 級jí 學xué 者zhě 休xiū 姆mǔ 也yě 好hǎo , 他tā們men 都dōu 不bù 懂dǒng 得dé 這zhè 一yī 道dào 理lǐ : 「 貨huò 幣bì 加jiā 入rù 流liú 通tōng 的de 時shí 候hòu , 它tā 的de 價jià值zhí 是shì 已yǐ 經jīng 規guī 定dìng 好hǎo 了le 的de 。 」 ( 馬mǎ 克kè 思sī : 《 資zī 本běn 論lùn 》 第dì 一yī 卷juǎn, 人rén 民mín 出chū 版bǎn 社shè 一yī 九jiǔ 五wǔ 八bā 年nián 第dì 一yī 版bǎn 第dì 七qī 十shí 九jiǔ 頁yè ) 但dàn 在zài 一yī 千qiān多duō 年nián 前qián , 本běn 書shū 對duì 此cǐ 一yī 問wèn 題tí , 即jí 已yǐ 有yǒu 較jiào 詳xiáng 細xì 之zhī 論lùn 述shù , 實shí 亦yì不bù 可kě 多duō 得dé 矣yǐ !

〔 一yī 二èr 〕 劉liú 績jī 云yún : 「 《 通tōng 典diǎn . 注zhù 》 :『 與yǔ 當dāng 為wèi 易yì 。 』 隨suí 其qí 所suǒ 賤jiàn 而ér 以yǐ 幣bì 易yì 取qǔ 之zhī , 則zé 輕qīng 重zhòng 貴guì 賤jiàn 由yóu君jūn 上shàng 也yě 。 」 張zhāng 爾ěr 田tián 云yún : 「 布bù 帛bó 指zhǐ 作zuò 衣yī 之zhī 布bù 帛bó 。 謂wèi 穀gǔ 與yǔ 布bù帛bó 多duō 時shí , 則zé 政zhèng 府fǔ 出chū 幣bì 收shōu 買mǎi , 以yǐ 幣bì 賦fù 民mín , 故gù 曰yuē 『 予yǔ 衣yī 』 『予yǔ 食shí 』 。 予yǔ 者zhě 賦fù 也yě 。 若ruò 遇yù 穀gǔ 與yǔ 布bù 帛bó 少shǎo 時shí , 則zé 政zhèng 府fǔ 出chū 穀gǔ 與yǔ布bù 帛bó 而ér 收shōu 回huí 所suǒ 發fā 之zhī 幣bì 。 此cǐ 處chù 未wèi 言yán , 蓋gài 互hù 文wén 以yǐ 見jiàn 義yì 也yě 。 」元yuán 材cái 案àn : 此cǐ 予yǔ 字zì 亦yì 當dāng 訓xùn 為wèi 售shòu , 解jiě 詳xiáng 上shàng 文wén 。 「 穀gǔ 賤jiàn 則zé 以yǐ 幣bì予yǔ 食shí , 布bù 帛bó 賤jiàn 則zé 以yǐ 幣bì 予yǔ 衣yī 」 者zhě , 即jí 《 史shǐ 記jì . 貨huò 殖zhí 傳chuán 》 「白bái 圭guī 樂lè 觀guān 時shí 變biàn , 故gù 人rén 棄qì 我wǒ 取qǔ , 人rén 取qǔ 我wǒ 予yǔ 。 夫fū 歲suì 熟shú , 取qǔ 穀gǔ, 予yǔ 之zhī 絲sī 漆qī 繭jiǎn 。 凶xiōng , 取qǔ 絮xù 帛bó , 予yǔ 之zhī 食shí 」 之zhī 意yì 。 《 史shǐ 記jì 》此cǐ 處chù 未wèi 言yán 貨huò 幣bì , 然rán 下xià 文wén 有yǒu 「 欲yù 長zhǎng 錢qián , 取qǔ 下xià 穀gǔ 。 長zhǎng 石shí 斗dòu ,取qǔ 上shàng 種zhǒng 」 之zhī 語yǔ 。 則zé 白bái 圭guī 並bìng 非fēi 以yǐ 物wù 易yì 物wù 者zhě 甚shèn 明míng 。 蓋gài 白bái 圭guī 當dāng歲suì 熟shú 穀gǔ 賤jiàn 時shí , 則zé 買mǎi 穀gǔ 而ér 賣mài 絲sī 漆qī 繭jiǎn 。 當dāng 歲suì 凶xiōng 穀gǔ 貴guì 時shí , 又yòu 買mǎi絮xù 帛bó 而ér 賣mài 穀gǔ 。 與yǔ 本běn 篇piān 所suǒ 論lùn , 實shí 毫háo 無wú 二èr 致zhì 也yě 。 劉liú 、 張zhāng 二èr 氏shì說shuō 皆jiē 非fēi 。

〔 一yī 三sān 〕 元yuán 材cái 案àn : 准zhǔn 者zhě 平píng 准zhǔn 也yě 。 「 御yù之zhī 以yǐ 准zhǔn , 故gù 貴guì 賤jiàn 可kě 調diào , 而ér 君jūn 得dé 其qí 利lì 」 , 即jí 《 揆kuí 度dù 篇piān 》 所suǒ謂wèi 「 故gù 守shǒu 四sì 方fāng 之zhī 高gāo 下xià , 國guó 無wú 游yóu 賈jiǎ , 貴guì 賤jiàn 相xiāng 當dāng 。 此cǐ 謂wèi 國guó 衡héng。 以yǐ 數shù 相xiāng 守shǒu , 則zé 利lì 歸guī 於yú 君jūn 矣yǐ 」 原yuán 作zuò 「 以yǐ 利lì 相xiāng 守shǒu 則zé 數shù 歸guī 於yú君jūn 矣yǐ 」 , 誤wù 。 以yǐ 意yì 改gǎi 。 之zhī 意yì 。 衡héng 亦yì 平píng 准zhǔn 也yě 。 又yòu 《 史shǐ 記jì .平píng 準zhǔn 書shū 》 云yún : 「 大dà 農nóng 諸zhū 官guān 盡jǐn 籠lóng 天tiān 下xià 之zhī 貨huò 物wù , 貴guì 則zé 賣mài 之zhī ,賤jiàn 則zé 買mǎi 之zhī 。 如rú 此cǐ , 富fù 商shāng 大dà 賈jiǎ 亡wáng 所suǒ 牟móu 大dà 利lì , 則zé 反fǎn 本běn , 而ér 萬wàn物wù 不bù 得dé 騰téng 踊yǒng 。 故gù 抑yì 天tiān 下xià 之zhī 物wù , 名míng 曰yuē 平píng 準zhǔn 。 」 意yì 與yǔ 此cǐ 同tóng 。

    前qián 有yǒu 萬wàn 乘chéng 之zhī 國guó , 而ér 後hòu 有yǒu 千qiān 乘chéng 之zhī 國guó , 謂wèi 之zhī 抵dǐ 國guó 。 前qián有yǒu 千qiān 乘chéng 之zhī 國guó 而ér 後hòu 有yǒu 萬wàn 乘chéng 之zhī 國guó , 謂wèi 之zhī 距jù 國guó 。 壤rǎng 正zhèng 方fāng , 四sì 面miàn受shòu 敵dí , 謂wèi 之zhī 衢qú 國guó 。 以yǐ 百bǎi 乘chéng 衢qú 處chù , 謂wèi 之zhī 託tuō 食shí 之zhī 君jūn 。 千qiān 乘chéng 衢qú處chù , 壤rǎng 削xuē 少shǎo 半bàn 。 萬wàn 乘chéng 衢qú 處chù , 壤rǎng 削xuē 太tài 半bàn 〔 一yī 〕 。 何hé 謂wèi 百bǎi 乘chéng衢qú 處chù 託tuō 食shí 之zhī 君jūn 也yě ? 夫fū 以yǐ 百bǎi 乘chéng 衢qú 處chù , 危wēi 懾shè 圍wéi 阻zǔ 〔 二èr 〕 千qiān 乘chéng萬wàn 乘chéng 之zhī 間jiān 。 夫fū 國guó 之zhī 君jūn 不bù 相xiāng 中zhōng 〔 三sān 〕 , 舉jǔ 兵bīng 而ér 相xiāng 攻gōng , 必bì 以yǐ為wèi 扞gǎn 格gé 蔽bì 圉yǔ 之zhī 用yòng 。 有yǒu 功gōng 利lì 不bù 得dé 鄉xiāng 〔 四sì 〕 。 大dà 臣chén 死sǐ 於yú 外wài ,分fēn 壤rǎng 而ér 功gōng 。 列liè 陳chén 繫xì 累lèi 獲huò 虜lǔ , 分fēn 賞shǎng 而ér 祿lù 。 是shì 壤rǎng 地dì 盡jǐn 於yú 功gōng 賞shǎng, 而ér 稅shuì 臧zāng 殫dān 於yú 繼jì 孤gū 也yě 。 是shì 特tè 名míng 羅luó 於yú 為wèi 君jūn 耳ěr , 無wú 壤rǎng 之zhī 有yǒu !號hào 有yǒu 百bǎi 乘chéng 之zhī 守shǒu 而ér 實shí 無wú 尺chǐ 壤rǎng 之zhī 用yòng , 故gù 謂wèi 託tuō 食shí 之zhī 君jūn 〔 五wǔ 〕 。然rán 則zé 大dà 國guó 內nèi 款kuǎn , 小xiǎo 國guó 用yòng 盡jǐn , 何hé 以yǐ 及jí 此cǐ 〔 六liù 〕 ? 曰yuē : 百bǎi 乘chéng之zhī 國guó , 官guān 賦fù 軌guǐ 符fú 〔 七qī 〕 。 乘chéng 四sì 時shí 之zhī 朝cháo 夕xī 〔 八bā 〕 , 御yù 之zhī 以yǐ輕qīng 重zhòng 之zhī 准zhǔn , 然rán 後hòu 百bǎi 乘chéng 可kě 及jí 也yě 。 千qiān 乘chéng 之zhī 國guó , 封fēng 天tiān 財cái 〔 九jiǔ 〕之zhī 所suǒ 殖zhí , 械xiè 器qì 之zhī 所suǒ 出chū , 財cái 物wù 之zhī 所suǒ 生shēng , 視shì 歲suì 之zhī 滿mǎn 虛xū 而ér 輕qīng 重zhòng其qí 祿lù 〔 一yī 0 〕 , 然rán 後hòu 千qiān 乘chéng 可kě 足zú 也yě 。 萬wàn 乘chéng 之zhī 國guó , 守shǒu 歲suì 之zhī 滿mǎn虛xū , 乘chéng 民mín 之zhī 緩huǎn 急jí , 正zhèng 其qí 號hào 令lìng , 而ér 御yù 其qí 大dà 准zhǔn 〔 一yī 一yī 〕 , 然rán後hòu 萬wàn 乘chéng 可kě 資zī 〔 一yī 二èr 〕 也yě 。

〔 一yī 〕   元yuán 材cái 案àn : 抵dǐ , 抵dǐ 抗kàng 。 距jù , 與yǔ拒jù 同tóng 。 此cǐ 謂wèi 前qián 鄰lín 萬wàn 乘chéng , 後hòu 鄰lín 千qiān 乘chéng , 是shì 強qiáng 敵dí 在zài 前qián , 故gù 謂wèi 之zhī抵dǐ 國guó 。 若ruò 前qián 鄰lín 千qiān 乘chéng , 後hòu 鄰lín 萬wàn 乘chéng , 是shì 強qiáng 敵dí 在zài 後hòu , 故gù 謂wèi 之zhī 距jù國guó 。 衢qú , 四sì 達dá 道dào 也yě 。 解jiě 已yǐ 見jiàn 《 巨jù ( 筴cè ) 乘chéng 馬mǎ 篇piān 》 。 「 衢qú處chù 」 一yī 詞cí 又yòu 分fēn 見jiàn 《 地dì 數shù 》 及jí 《 輕qīng 重zhòng 甲jiǎ 、 乙yǐ 》 等děng 篇piān 。 謂wèi 處chù於yú 四sì 通tōng 八bā 達dá 之zhī 地dì 位wèi , 即jí 所suǒ 謂wèi 「 壤rǎng 四sì 方fāng , 四sì 面miàn 受shòu 敵dí 」 者zhě 也yě。 託tuō 食shí , 猶yóu 云yún 寄jì 食shí 。 百bǎi 乘chéng 既jì 小xiǎo , 又yòu 復fù 衢qú 處chù , 其qí 君jūn 特tè 寓yù 公gōng而ér 已yǐ 。 削xuē , 侵qīn 削xuē 。 《 鹽yán 鐵tiě 論lùn . 相xiāng 利lì 篇piān 》 大dà 夫fū 云yún 「 西xī 敗bài 於yú秦qín , 地dì 奪duó 壤rǎng 削xuē 」 , 「 壤rǎng 削xuē 」 即jí 「 地dì 削xuē 」 也yě 。 又yòu 《 商shāng 君jūn 書shū. 兵bīng 守shǒu 篇piān 》 云yún : 「 四sì 戰zhàn 之zhī 國guó 貴guì 守shǒu 戰zhàn 。 負fù 海hǎi 之zhī 國guó 貴guì 攻gōng 戰zhàn 。四sì 戰zhàn 之zhī 國guó 好hǎo 舉jǔ 兵bīng 以yǐ 距jù 四sì 鄰lín 者zhě 國guó 危wēi 。 四sì 鄰lín 之zhī 國guó 一yī 興xìng 事shì , 而ér己jǐ 四sì 興xìng 軍jūn , 故gù 曰yuē 國guó 危wēi 。 四sì 戰zhàn 之zhī 國guó 不bù 能néng 以yǐ 萬wàn 室shì 之zhī 邑yì 舍shě 鉅jù 萬wàn之zhī 軍jūn 者zhě 其qí 國guó 危wēi 。 故gù 曰yuē 四sì 戰zhàn 之zhī 國guó 務wù 在zài 守shǒu 戰zhàn 。 」 意yì 與yǔ 此cǐ 同tóng 。

❖
🔊 本页支持朗读:点屏幕底部控制条即可听书(Chrome / Edge / Safari 支持)。 若未出现控制条,说明当前浏览器不支持语音朗读。
相关推荐