推荐
首页 › 书库 › 管子

第 55 / 84 回

〔 七qī 〕   朱zhū 長zhǎng 春chūn 云yún : 「 大dà 夫fū 家jiā 合hé 游yóu 無wú時shí , 列liè 民mín 則zé 春chūn 秋qiū 二èr 社shè , 兩liǎng 幽yōu 所suǒ 以yǐ 異yì 也yě 。 」 又yòu 云yún : 「 大dà 夫fū時shí 會huì , 列liè 民mín 二èr 社shè 會huì , 不bù 會huì 者zhě 幽yōu 。 幽yōu 或huò 當dāng 時shí 之zhī 罰fá 也yě 。 」 張zhāng佩pèi 綸lún 云yún : 「 疑yí 當dāng 作zuò 『 其qí 春chūn 秋qiū , 鄉xiāng 大dà 夫fū 不bù 列liè 贅zhuì 合hé 游yóu 者zhě , 謂wèi之zhī 無wú 禮lǐ 義yì , 大dà 夫fū 幽yōu 其qí 門mén , 民mín 囚qiú 之zhī 』 。 囚qiú 脫tuō 而ér 為wèi ● 也yě 。 幽yōu, 閉bì 也yě 。 《 荀xún 子zi . 王wáng 霸bà 篇piān 》 : 『 公gōng 侯hóu 失shī 禮lǐ 則zé 幽yōu 。 』 」 許xǔ維wéi 遹yù 云yún : 「 此cǐ 文wén 錯cuò 亂luàn , 義yì 不bù 可kě 通tōng 。 疑yí 當dāng 作zuò 『 其qí 春chūn 秋qiū 大dà 夫fū不bù 鄉xiāng 贅zhuì 合hé 游yóu 者zhě , 謂wèi 之zhī 無wú 禮lǐ 義yì 。 大dà 夫fū 幽yōu , 列liè 民mín 幽yōu 其qí 門mén 。 』『 鄉xiāng 贅zhuì 』 屬shǔ 於yú 通tōng 淫yín 時shí , 在zài 《 春chūn 秋qiū 》 《 詩shī 》 《 禮lǐ 》 有yǒu 明míng 文wén。『

合hé 游yóu 』 即jí 《 呂lǚ 氏shì 春chūn 秋qiū . 季jì 春chūn 紀jì 》 『合hé 纍léi 牛niú 騰téng 馬mǎ 游yóu 牝pìn 於yú 牧mù 』 , 『 大dà 夫fū 幽yōu 』 猶yóu 《 荀xún 子zi . 王wáng 霸bà 篇piān》 所suǒ 謂wèi 『 公gōng 侯hóu 失shī 禮lǐ 則zé 幽yōu 』 。 楊yáng 注zhù 『 幽yōu , 囚qiú 也yě 。 』 『 列liè 民mín』 讀dú 為wèi 黎lí 民mín 。 幽yōu 其qí 門mén , 囚qiú 其qí 全quán 家jiā 也yě , 以yǐ 示shì 其qí 罰fá 重zhòng 於yú 大dà 夫fū。 」 郭guō 沫mò 若ruò 云yún : 「 『 不bù 鄉xiāng 贅zhuì 合hé 游yóu 』 上shàng 『 大dà 夫fū 』 二èr 字zì 即jí 『春chūn 秋qiū 』 二èr 字zì 之zhī 殘cán , 其qí 下xià 『 春chūn 秋qiū 』 二èr 字zì 即jí 此cǐ 二èr 字zì 之zhī 校xiào 注zhù 。校xiào 者zhě 蓋gài 注zhù 於yú 眉méi 端duān , 為wèi 抄chāo 書shū 者zhě 所suǒ 誤wù 羼chàn 。 原yuán 文wén 當dāng 為wèi 『 春chūn 秋qiū 不bù鄉xiāng 贅zhuì 合hé 游yóu 者zhě , 謂wèi 之zhī 無wú 禮lǐ 義yì 。 大dà 夫fū 幽yōu 其qí 列liè , 民mín 幽yōu 其qí 門mén 』 。幽yōu 之zhī 言yán 醜chǒu 也yě , 謂wèi 不bù 光guāng 彩cǎi 也yě 。 『 山shān 之zhī 』 者zhě , 『 山shān 』 讀dú 為wèi 『訕shàn 』 , 訕shàn 笑xiào 之zhī 也yě 。 『 祠cí 』 字zì 下xià 屬shǔ 。 」 元yuán 材cái 案àn : 以yǐ 上shàng 各gè 說shuō皆jiē 改gǎi 動dòng 過guò 多duō , 距jù 原yuán 文wén 本běn 義yì 太tài 遠yuǎn 。 此cǐ 當dāng 作zuò 「 大dà 夫fū 不bù 鄉xiāng 贅zhuì 合hé游yóu 者zhě 謂wèi 之zhī 無wú 禮lǐ 義yì 」 為wèi 一yī 句jù , 「 大dà 夫fū 幽yōu 其qí 春chūn 秋qiū 」 為wèi 一yī 句jù ,「 列liè 民mín 幽yōu 其qí 門mén 山shān 之zhī 祠cí 」 為wèi 一yī 句jù 。 鄉xiāng 贅zhuì 合hé 游yóu , 即jí《

呂lǚ 氏shì 春chūn 秋qiū . 季jì 春chūn 紀jì 》 「 乃nǎi 合hé 纍léi 牛niú 騰téng馬mǎ 游yóu 牝pìn 於yú 牧mù 」 之zhī 意yì , 高gāo 注zhù : 「 纍léi 牛niú , 父fù 牛niú 也yě 。 騰téng 馬mǎ , 父fù馬mǎ 也yě 。 皆jiē 將jiāng 群qún 游yóu 從cóng 牝pìn 於yú 牧mù 之zhī 野yě 風fēng 合hé 之zhī 。 」 猶yóu 言yán 在zài 鄉xiāng 村cūn 聚jù會huì 牛niú 馬mǎ , 進jìn 行xíng 配pèi 種zhǒng 。 大dà 夫fū 不bù 鄉xiāng 贅zhuì 合hé 游yóu , 蓋gài 謂wèi 大dà 夫fū 及jí 列liè 民mín所suǒ 蓄xù 父fù 牛niú 父fù 馬mǎ 均jūn 須xū 按àn 時shí 至zhì 鄉xiāng 村cūn 參cān 加jiā 配pèi 種zhǒng 工gōng 作zuò , 有yǒu 故gù 違wéi 者zhě, 謂wèi 之zhī 無wú 禮lǐ 義yì , 即jí 當dāng 受shòu 到dào 相xiāng 當dāng 之zhī 處chù 分fēn 。 「 大dà 夫fū 幽yōu 其qí 春chūn 秋qiū」 者zhě , 《 事shì 語yǔ 篇piān 》 云yún : 「 俎zǔ 豆dòu 之zhī 禮lǐ 必bì 「 必bì 」 原yuán 誤wù 為wèi 「 不bù」 , 依yī 豬zhū 飼sì 彥yàn 博bó 校xiào 改gǎi 。 致zhì 牲shēng , 諸zhū 侯hóu 太tài 牢láo , 大dà 夫fū 少shǎo 牢láo 。 」幽yōu 者zhě 禁jìn 也yě , 謂wèi 禁jìn 止zhǐ 其qí 以yǐ 牛niú 羊yáng 犧xī 牲shēng 供gōng 春chūn 享xiǎng 秋qiū 嘗cháng 之zhī 用yòng 也yě 。 「列liè 民mín 幽yōu 其qí 門mén 山shān 之zhī 祠cí 」 者zhě , 「 門mén 山shān 之zhī 祠cí 」 義yì 不bù 可kě 通tōng , 疑yí 當dāng作zuò 「 出chū 門mén 之zhī 祠cí 」 。《

鹽yán 鐵tiě 論lùn . 散sàn 不bù 足zú 篇piān 》 云yún : 「 古gǔ 者zhě 庶shù人rén 魚yú 菽shū 之zhī 祭jì , 春chūn 秋qiū 修xiū 其qí 祖zǔ 祠cí , 士shì 一yī 廟miào , 大dà 夫fū 三sān 廟miào , 以yǐ 時shí有yǒu 事shì 於yú 五wǔ 祀sì , 蓋gài 無wú 出chū 門mén 之zhī 祭jì 。 今jīn 富fù 者zhě 祈qí 名míng 嶽yuè , 望wàng 山shān 川chuān ,椎chuí 牛niú 擊jī 鼓gǔ , 戲xì 倡chàng 舞wǔ 像xiàng 。 中zhōng 者zhě 南nán 居jū 當dāng 路lù , 水shuǐ 上shàng 雲yún 臺tái , 屠tú 羊yáng殺shā 狗gǒu , 鼓gǔ 瑟sè 吹chuī 笙shēng 。 貧pín 者zhě 雞jī 豕shǐ 五wǔ 芳fāng , 衛wèi 保bǎo 散sàn 臘là , 傾qīng 蓋gài 社shè 場chǎng。 」 可kě 見jiàn 出chū 門mén 之zhī 祭jì , 富fù 者zhě 椎chuí 牛niú 擊jī 鼓gǔ , 中zhōng 者zhě 屠tú 羊yáng 殺shā 狗gǒu , 貧pín者zhě 雞jī 豕shǐ 五wǔ 芳fāng , 皆jiē 與yǔ 牛niú 羊yáng 犧xī 牲shēng 有yǒu 關guān 。 若ruò 畜chù 有yǒu 父fù 馬mǎ 父fù 牛niú 之zhī 私sī人rén 不bù 肯kěn 踴yǒng 躍yuè 參cān 加jiā 配pèi 種zhǒng , 對duì 國guó 營yíng 牧mù 場chǎng 事shì 業yè 之zhī 發fā 展zhǎn 與yǔ 發fā 達dá 影yǐng響xiǎng 甚shèn 大dà , 故gù 必bì 分fēn 別bié 處chù 分fēn 之zhī , 大dà 夫fū 則zé 禁jìn 其qí 春chūn 秋qiū , 列liè 民mín 則zé 禁jìn其qí 出chū 門mén 之zhī 祠cí 。 列liè 民mín 指zhǐ 「 富fù 者zhě 」 「 中zhōng 者zhě 」 「 貧pín 者zhě 」 三sān 者zhě 而ér言yán 。 如rú 此cǐ , 則zé 一yī 方fāng 面miàn 既jì 可kě 達dá 到dào 國guó 營yíng 畜chù 牧mù 業yè 發fā 展zhǎn 與yǔ 發fā 達dá 之zhī目mù 的de , 另lìng 一yī 方fāng 面miàn 又yòu 可kě 造zào 成chéng 國guó 營yíng 畜chù 牧mù 業yè 之zhī 獨dú 占zhàn 價jià 格gé , 馮féng 會huì龍lóng 夏xià 等děng 國guó 營yíng 牧mù 場chǎng 牛niú 羊yáng 犧xī 牲shēng 之zhī 價jià 格gé 自zì 可kě 十shí 倍bèi 於yú 異yì 日rì 矣yǐ 。 又yòu案àn : 此cǐ 一yī 段duàn 文wén 字zì , 與yǔ 《 國guó 准zhǔn 篇piān 》 「 成chéng 菹jū 丘qiū 立lì 駢pián 牢láo 以yǐ 為wèi 民mín饒ráo 」 一yī 段duàn , 皆jiē 屬shǔ 於yú 封fēng 建jiàn 國guó 家jiā 國guó 營yíng 畜chù 牧mù 業yè 之zhī 範fàn 圍wéi 。 考kǎo 漢hàn 代dài畜chù 牧mù 業yè 已yǐ 有yǒu 相xiāng 當dāng 發fā 達dá 。 《 史shǐ 記jì . 貨huò 殖zhí 傳chuán 》 稱chēng : 「 陸lù 地dì :牧mù 馬mǎ 二èr 百bǎi 蹄tí , 牛niú 蹄tí 角jiǎo 千qiān , 千qiān 足zú 羊yáng ; 澤zé 中zhōng : 千qiān 足zú 彘zhì … … 此cǐ其qí 人rén 皆jiē 與yǔ 千qiān 戶hù 侯hóu 等děng 。 」 而ér 其qí 在zài 商shāng 業yè 上shàng 之zhī 利lì 潤rùn 亦yì 大dà 為wèi 可kě 觀guān。 《 貨huò 殖zhí 傳chuán 》 又yòu 云yún : 「 馬mǎ 蹄tí 躈qiào 千qiān , 牛niú 千qiān 足zú , 羊yáng 彘zhì 千qiān 雙shuāng … … 此cǐ 亦yì 比bǐ 千qiān 乘chéng 之zhī 家jiā 。 」 事shì 實shí 上shàng , 當dāng 時shí 從cóng 事shì 畜chù 牧mù 業yè 以yǐ 致zhì 富fù者zhě 亦yì 大dà 有yǒu 人rén 在zài 。 《 貨huò 殖zhí 傳chuán 》 又yòu 云yún : 「 烏wū 氏shì ? 畜chù 牧mù , 及jí 眾zhòng, 斥chì 賣mài , 求qiú 奇qí 繒zēng 物wù 間jiān 獻xiàn 遺yí 戎róng 王wáng 。 戎róng 王wáng 什shén 倍bèi 其qí 償cháng 與yǔ 之zhī 畜chù 。畜chù 至zhì 用yòng 谷gǔ 量liàng 馬mǎ 牛niú 。 秦qín 始shǐ 皇huáng 帝dì 令lìng ? 比bǐ 封fēng 君jūn , 以yǐ 時shí 與yǔ 列liè 臣chén 朝cháo請qǐng 。 」 「 塞sāi 之zhī 斥chì 也yě , 唯wéi 橋qiáo 姚yáo 已yǐ 致zhì 馬mǎ 千qiān 匹pǐ , 牛niú 倍bèi 之zhī , 羊yáng 萬wàn頭tóu , 粟sù 以yǐ 萬wàn 鍾zhōng 計jì 。 」 又yòu 《 平píng 準zhǔn 書shū 》 云yún : 「 卜bo 式shì 者zhě 河hé 南nán 人rén也yě , 以yǐ 田tián 畜chù 為wèi 事shì 。 親qīn 死sǐ , 式shì 有yǒu 少shǎo 弟dì 。 弟dì 壯zhuàng , 式shì 脫tuō 身shēn 出chū 分fēn獨dú 取qǔ 畜chù 羊yáng 百bǎi 餘yú , 田tián 宅zhái 財cái 物wù 盡jǐn 予yǔ 弟dì 。 式shì 入rù 山shān 牧mù 十shí 餘yú 歲suì , 羊yáng致zhì 千qiān 餘yú 頭tóu , 買mǎi 田tián 宅zhái 。 … … 」 以yǐ 此cǐ , 畜chù 牧mù 業yè 自zì 亦yì 不bù 能néng 逃táo 出chū「 言yán 利lì 事shì 析xī 秋qiū 毫háo 」 者zhě 視shì 線xiàn 之zhī 中zhōng 。 《 鹽yán 鐵tiě 論lùn . 園yuán 池chí 篇piān 》 大dà夫fū 云yún : 「 是shì 以yǐ 縣xiàn 官guān 開kāi 園yuán 池chí , 總zǒng 山shān 海hǎi , 致zhì 利lì 以yǐ 助zhù 貢gòng 賦fù 。 修xiū溝gōu 渠qú , 立lì 諸zhū 農nóng , 廣guǎng 田tián 牧mù , 原yuán 作zuò 收shōu , 據jù 《 西xī 域yù 篇piān 》 「 匈xiōng 奴nú擅shàn 田tián 牧mù 之zhī 利lì 」 及jí 《 史shǐ 記jì . 平píng 準zhǔn 書shū 》 「 卜bo 式shì 以yǐ 田tián 畜chù 為wèi 事shì 」「 式shì 復fù 歸guī 田tián 牧mù 」 等děng 句jù , 均jūn 作zuò 「 田tián 牧mù 」 校xiào 改gǎi 。 下xià 同tóng 。 盛shèng 苑yuàn囿yòu 。 大dà 僕pú 水shuǐ 衡héng 少shǎo 府fǔ 大dà 農nóng 歲suì 課kè 諸zhū 入rù 田tián 牧mù 之zhī 利lì , 池chí 篽yù 之zhī 假jiǎ 。 … … 」 文wén 學xué 云yún : 「 今jīn 不bù 減jiǎn 除chú 其qí 本běn 而ér 欲yù 贍shàn 其qí 末mò , 設shè 機jī 利lì ,造zào 田tián 畜chù , 與yǔ 百bǎi 姓xìng 爭zhēng 薦jiàn 草cǎo , 與yǔ 商shāng 賈jiǎ 爭zhēng 市shì 利lì 。 」 可kě 見jiàn 漢hàn 武wǔ 昭zhāo時shí 確què 有yǒu 國guó 營yíng 畜chù 牧mù 業yè 之zhī 舉jǔ 。 今jīn 觀guān 此cǐ 文wén , 「 出chū 門mén 之zhī 祠cí 」 , 古gǔ人rén 所suǒ 無wú , 至zhì 漢hàn 初chū 始shǐ 有yǒu 之zhī 。 「 月yuè 賈jiǎ 」 一yī 詞cí , 則zé 直zhí 至zhì 王wáng 莽mǎng 時shí設shè 立lì 五wǔ 均jūn 官guān 「 令lìng 司sī 市shì 常cháng 以yǐ 四sì 時shí 中zhōng 月yuè 實shí 定dìng 所suǒ 掌zhǎng 為wèi 物wù 上shàng 中zhōng 下xià之zhī 賈jiǎ , 各gè 自zì 用yòng 為wèi 其qí 市shì 平píng 」 , 方fāng 始shǐ 出chū 現xiàn 。 則zé 本běn 篇piān 所suǒ 謂wèi 「 籍jí於yú 無wú 用yòng 之zhī 地dì 」 與yǔ 《 國guó 准zhǔn 篇piān 》 所suǒ 謂wèi 「 此cǐ 以yǐ 無wú 用yòng 之zhī 壤rǎng , 藏cáng 民mín之zhī 贏yíng 」 者zhě , 即jí 暗àn 指zhǐ 「 廣guǎng 田tián 牧mù 」 或huò「

造zào 田tián 畜chù 」 等děng 事shì 實shí 而ér 言yán , 殆dài 無wú 可kě 疑yí 也yě!

〔 八bā 〕   丁dīng 士shì 涵hán 云yún : 「 捫mén 疑yí 欄lán 字zì 之zhī 誤wù。 《 晏yàn 子zi 》 : 『 君jūn 之zhī 牛niú 馬mǎ 老lǎo 於yú 欄lán 牢láo 。 』 《 鹽yán 鐵tiě 論lùn 》 『 是shì猶yóu 開kāi 其qí 欄lán 牢láo 。 』 《 輕qīng 重zhòng 戊wù 篇piān 》 : 『 殷yīn 人rén 之zhī 王wáng , 立lì 皂zào 牢láo ,服fú 牛niú 馬mǎ 。 』 欄lán 牢láo 即jí 皂zào 牢láo 也yě 。 下xià 文wén 『 行xíng 捫mén 牢láo 之zhī 筴cè 』 同tóng 。 」元yuán 材cái 案àn : 丁dīng 說shuō 是shì 也yě 。 欄lán 牢láo 者zhě 所suǒ 以yǐ 管guǎn 制zhì 牛niú 馬mǎ 者zhě 也yě 。 此cǐ 與yǔ 《國guó 蓄xù 篇piān 》 「 為wèi 籠lóng 以yǐ 守shǒu 民mín 」 , 《 山shān 國guó 軌guǐ 篇piān 》 「 民mín 鄰lín 縣xiàn 四sì 面miàn皆jiē ● 」 , 《 山shān 權quán 數shù 篇piān 》 「 置zhì 四sì 限xiàn 」 及jí 《 揆kuí 度dù 篇piān 》 「 守shǒu 四sì方fāng 之zhī 高gāo 下xià 」 , 皆jiē 是shì 借jiè 以yǐ 形xíng 容róng 國guó 家jiā 壟lǒng 斷duàn 經jīng 濟jì 政zhèng 策cè 之zhī 意yì 。 故gù下xià 文wén 云yún : 「 行xíng 欄lán 牢láo 之zhī 筴cè , 以yǐ 東dōng 西xī 南nán 北běi 相xiāng 被bèi , 用yòng 平píng 而ér 准zhǔn 。」 東dōng 西xī 南nán 北běi , 即jí 所suǒ 謂wèi 「 四sì 面miàn 」 、 「 四sì 限xiàn 」 或huò 「 四sì 方fāng 」 之zhī義yì 矣yǐ 。

〔 九jiǔ 〕   元yuán 材cái 案àn : 「 通tōng 」 下xià 當dāng 有yǒu 「 國guó筴cè 」 二èr 字zì 。 此cǐ 答dá 上shàng 文wén 桓huán 公gōng 「 何hé 謂wèi 通tōng 國guó 筴cè 」 之zhī 問wèn 。 若ruò 作zuò 「謂wèi 之zhī 通tōng 」 , 便biàn 不bù 詞cí 矣yǐ 。

    桓huán 公gōng 曰yuē : 「 請qǐng 問wèn 國guó 勢shì 〔 一yī 〕 。 」

    管guǎn 子zi 對duì 曰yuē : 「 有yǒu 山shān 處chù 之zhī 國guó , 有yǒu 氾fàn 下xià 多duō 水shuǐ 之zhī 國guó , 有yǒu山shān 地dì 分fēn 之zhī 國guó , 有yǒu 水shuǐ 泆yì 之zhī 國guó , 有yǒu 漏lòu 壤rǎng 之zhī 國guó , 此cǐ 國guó 之zhī 五wǔ 勢shì ,人rén 君jūn 之zhī 所suǒ 憂yōu 也yě 〔 二èr 〕 。 山shān 處chù 之zhī 國guó 常cháng 藏cáng 穀gǔ 三sān 分fēn 之zhī 一yī 〔 三sān 〕。 氾fàn 下xià 多duō 水shuǐ 之zhī 國guó 常cháng 操cāo 〔 四sì 〕 國guó 穀gǔ 三sān 分fēn 之zhī 一yī 。 山shān 地dì 分fēn 之zhī 國guó常cháng 操cāo 國guó 穀gǔ 十shí 分fēn 之zhī 三sān 。 水shuǐ 泉quán 之zhī 所suǒ 傷shāng , 水shuǐ 泆yì 之zhī 國guó 常cháng 操cāo 十shí 分fēn 之zhī二èr 。 漏lòu 壤rǎng 之zhī 國guó 謹jǐn 下xià 諸zhū 侯hóu 之zhī 五wǔ 穀gǔ 〔 五wǔ 〕 , 與yǔ 工gōng 雕diāo 文wén 梓zǐ 器qì 以yǐ下xià 天tiān 下xià 之zhī 五wǔ 穀gǔ 。 〔 六liù 〕 此cǐ 准zhǔn 時shí 五wǔ 勢shì 之zhī 數shù 也yě 。 」

    桓huán 公gōng 問wèn 於yú 管guǎn 子zi 曰yuē : 「 今jīn 有yǒu 海hǎi 內nèi , 縣xiàn 諸zhū 侯hóu , 則zé 國guó 勢shì不bù 用yòng 已yǐ 乎hū 〔 七qī 〕 ? 」

    管guǎn 子zi 對duì 曰yuē : 「 今jīn 以yǐ 諸zhū 侯hóu 為wèi ● 公gōng 州zhōu 之zhī 飾shì 焉yān 〔 八bā 〕 。以yǐ 乘chéng 四sì 時shí 〔 九jiǔ 〕 , 行xíng 捫mén 牢láo 之zhī 筴cè , 以yǐ 東dōng 西xī 南nán 北běi 相xiāng 彼bǐ , 用yòng 平píng而ér 准zhǔn 〔 一yī 0 〕 。 故gù 曰yuē : 為wèi 諸zhū 侯hóu , 則zé 高gāo 下xià 萬wàn 物wù 以yǐ 應yīng 諸zhū 侯hóu 。遍biàn 有yǒu 天tiān 下xià , 則zé 賦fù 幣bì 以yǐ 守shǒu 萬wàn 物wù 之zhī 朝cháo 夕xī , 調diào 而ér 已yǐ 〔 一yī 一yī 〕 。利lì 有yǒu 足zú 則zé 行xíng , 不bù 滿mǎn 則zé 有yǒu 止zhǐ 〔 一yī 二èr 〕 。 王wáng 者zhě 鄉xiāng 州zhōu 以yǐ 時shí 察chá 之zhī, 〔 一yī 三sān 〕 故gù 利lì 不bù 相xiāng 傾qīng 〔 一yī 四sì 〕 , 縣xiàn 死sǐ 其qí 所suǒ 〔 一yī 五wǔ 〕 ,君jūn 守shǒu 大dà 奉fèng 一yī , 謂wèi 之zhī 國guó 簿bù 〔 一yī 六liù 〕 。 」

〔 一yī 〕   元yuán 材cái 案àn : 國guó 勢shì 謂wèi 國guó 家jiā 之zhī 自zì 然rán地dì 理lǐ 形xíng 勢shì 。

〔 二èr 〕   元yuán 材cái 案àn : 山shān 處chù 者zhě , 山shān 多duō 地dì 少shǎo也yě 。 氾fàn 下xià , 解jiě 已yǐ 見jiàn 《 山shān 國guó 軌guǐ 篇piān 》 。 氾fàn 下xià 多duō 水shuǐ 者zhě , 水shuǐ 多duō 地dì少shǎo 也yě 。 山shān 地dì 分fēn 者zhě , 山shān 與yǔ 平píng 地dì 各gè 半bàn 也yě 。 泆yì 同tóng 溢yì , 說shuō 在zài 《 乘chéng馬mǎ 數shù 篇piān 》 。 水shuǐ 溢yì 者zhě 即jí 下xià 文wén 所suǒ 謂wèi 「 水shuǐ 泉quán 之zhī 所suǒ 傷shāng 」 者zhě 也yě 。 此cǐ與yǔ 氾fàn 下xià 多duō 水shuǐ 之zhī 國guó 不bù 同tóng 。 後hòu 者zhě 雖suī 水shuǐ 多duō 地dì 少shǎo , 但dàn 尚shàng 未wèi 受shòu 水shuǐ 之zhī害hài , 前qián 者zhě 則zé 為wèi 水shuǐ 所suǒ 傷shāng 矣yǐ 。 漏lòu 者zhě 滲shèn 漏lòu 也yě 。 漏lòu 壤rǎng 謂wèi 水shuǐ 泉quán 滲shèn 漏lòu, 不bù 居jū 地dì 上shàng 也yě 。 以yǐ 上shàng 五wǔ 種zhǒng 國guó 勢shì , 皆jiē 於yú 國guó 家jiā 經jīng 濟jì 不bù 利lì , 故gù曰yuē 「 人rén 君jūn 之zhī 所suǒ 憂yōu 也yě 」 。

〔 三sān 〕   安ān 井jǐng 衡héng 云yún : 「 古gǔ 本běn 藏cáng 下xià 有yǒu 『國guó 』 字zì 。 」

〔 四sì 〕   元yuán 材cái 案àn : 操cāo 即jí 掌zhǎng 握wò , 解jiě 已yǐ 見jiàn《 山shān 國guó 軌guǐ 篇piān 》 。

〔 五wǔ 〕   元yuán 材cái 案àn : 謹jǐn 即jí 《 海hǎi 王wáng 篇piān 》 「謹jǐn 正zhèng 鹽yán 筴cè 」 , 《 國guó 蓄xù 篇piān 》 「 君jūn 養yǎng 其qí 本běn 謹jǐn 也yě 」 及jí 「 守shǒu 其qí 本běn委wěi 謹jǐn 」 之zhī 謹jǐn , 慎shèn 也yě , 解jiě 已yǐ 詳xiáng 《 海hǎi 王wáng 篇piān 》 。 漏lòu 壤rǎng 之zhī 國guó , 收shōu穫huò 有yǒu 限xiàn , 故gù 必bì 須xū 注zhù 意yì 招zhāo 來lái 外wài 國guó 之zhī 五wǔ 穀gǔ 也yě 。 豬zhū 飼sì 彥yàn 博bó 以yǐ 「『 之zhī 五wǔ 穀gǔ 與yǔ 』 四sì 字zì 疑yí 衍yǎn 」 , 聞wén 一yī 多duō 以yǐ 「 『 漏lòu 壤rǎng 之zhī 國guó 』 下xià似shì 有yǒu 脫tuō 文wén 」 , 郭guō 沫mò 若ruò 以yǐ 「 『 漏lòu 壤rǎng 之zhī 國guó 』 當dāng 連lián 下xià 『 謹jǐn 』 字zì為wèi 句jù , 『 謹jǐn 』 假jiǎ 為wèi 『 饉jǐn 』 」 者zhě 皆jiē 非fēi 。

〔 六liù 〕   戴dài 望wàng 云yún : 「 『 與yǔ 』 疑yí 『 輿yú 』字zì 誤wù 。 」 張zhāng 佩pèi 綸lún 云yún : 「 『 與yǔ 工gōng 雕diāo 文wén 梓zǐ 器qì 以yǐ 下xià 天tiān 下xià 之zhī 五wǔ 穀gǔ』 , 乃nǎi 總zǒng 結jié 五wǔ 勢shì 語yǔ 。 『 雕diāo 文wén 』 謂wèi 『 女nǚ 工gōng 』 ,『

梓zǐ 器qì 』 謂wèi 『 百bǎi 工gōng 』 。 此cǐ 太tài 公gōng 、 管guǎn 子zi所suǒ 以yǐ 富fù 齊qí 之zhī 法fǎ , 蓋gài 以yǐ 工gōng 商shāng 補bǔ 農nóng 事shì 之zhī 不bù 足zú 。 」 元yuán 材cái 案àn : 此cǐ緊jǐn 接jiē 上shàng 文wén 「 漏lòu 壤rǎng 之zhī 國guó 謹jǐn 下xià 諸zhū 侯hóu 之zhī 五wǔ 穀gǔ 」 句jù 而ér 言yán , 乃nǎi 申shēn 明míng「 下xià 諸zhū 侯hóu 五wǔ 穀gǔ 」 之zhī 具jù 體tǐ 方fāng 法fǎ , 與yǔ 上shàng 述shù 四sì 勢shì 之zhī 操cāo 有yǒu 國guó 穀gǔ 者zhě不bù 同tóng 。 與yǔ 工gōng , 惠huì 工gōng 也yě , 即jí 梁liáng 啟qǐ 超chāo 所suǒ 謂wèi 獎jiǎng 勵lì 工gōng 業yè 之zhī 意yì 。 梓zǐ即jí 《 周zhōu 書shū . 梓zǐ 材cái . 注zhù 》 : 「 治zhì 木mù 器qì 曰yuē 梓zǐ 」 之zhī 梓zǐ 。 又yòu 《 周zhōu禮lǐ . 考kǎo 工gōng 記jì 》 : 「 攻gōng 木mù 之zhī 工gōng 七qī : 輪lún 、 輿yú 、 弓gōng 、 廬lú 、 匠jiàng 、車chē 、 梓zǐ 。 」 又yòu 《 曲qū 禮lǐ 》 : 「 器qì 之zhī 溉gài 者zhě 不bù 寫xiě 」 , 疏shū : 「 杯bēi盂yú 之zhī 屬shǔ 亦yì 曰yuē 梓zǐ 。 」 然rán 則zé 雕diāo 文wén 梓zǐ 器qì 者zhě 乃nǎi 指zhǐ 木mù 工gōng 所suǒ 制zhì 作zuò 雕diāo 有yǒu精jīng 美měi 花huā 飾shì 之zhī 各gè 種zhǒng 木mù 器qì 而ér 言yán 。 梁liáng 啟qǐ 超chāo 所suǒ 謂wèi 「 按àn 言yán 當dāng 獎jiǎng 勵lì 工gōng業yè , 與yǔ 外wài 國guó 以yǐ 工gōng 藝yì 品pǐn 而ér 易yì 取qǔ 其qí 穀gǔ 」 者zhě 是shì 也yě 。 梁liáng 氏shì 又yòu 云yún :「 此cǐ 泛fàn 論lùn 國guó 勢shì 與yǔ 經jīng 濟jì 之zhī 關guān 係xì 。 言yán 各gè 國guó 所suǒ 處chù 地dì 位wèi 不bù 同tóng , 其qí經jīng 濟jì 政zhèng 策cè 亦yì 當dāng 隨suí 之zhī 而ér 異yì 。 然rán 苟gǒu 得dé 其qí 術shù 以yǐ 御yù 之zhī , 則zé 雖suī 得dé 天tiān較jiào 薄báo 之zhī 國guó , 猶yóu 足zú 以yǐ 圖tú 存cún 而ér 致zhì 強qiáng 也yě 。 夫fū 管guǎn 子zi 所suǒ 用yòng 之zhī 齊qí , 其qí國guó 勢shì 非fēi 得dé 天tiān 獨dú 厚hòu 也yě 。 … … 以yǐ 齊qí 之zhī 國guó 勢shì 宜yí 其qí 永yǒng 為wèi 諸zhū 侯hóu 弱ruò 。而ér 管guǎn 子zi 乃nǎi 能néng 用yòng 之zhī 以yǐ 致zhì 富fù 強qiáng , 匡kuāng 天tiān 下xià 者zhě 何hé 也yě ? 則zé 所suǒ 以yǐ 善shàn 用yòng對duì 外wài 經jīng 濟jì 政zhèng 策cè 者zhě 得dé 其qí 道dào 也yě 。 」 此cǐ 論lùn 過guò 信xìn 《 輕qīng 重zhòng 》 諸zhū 篇piān 為wèi管guǎn 仲zhòng 所suǒ 作zuò , 且qiě 以yǐ 書shū 中zhōng 所suǒ 言yán 為wèi 管guǎn 仲zhòng 相xiāng 齊qí 實shí 錄lù , 未wèi 免miǎn 失shī 考kǎo 。然rán 其qí 對duì 本běn 文wén 之zhī 了le 解jiě , 則zé 頗pō 為wèi 正zhèng 確què , 故gù 備bèi 錄lù 之zhī 。

〔 七qī 〕   元yuán 材cái 案àn : 「 有yǒu 海hǎi 內nèi , 縣xiàn 諸zhū 侯hóu」 , 即jí 《 鹽yán 鐵tiě 論lùn . 憂yōu 邊biān 篇piān 》 「 今jīn 九jiǔ 州zhōu 同tóng 域yù , 天tiān 下xià 一yī 統tǒng 」, 《 輕qīng 重zhòng 篇piān 》 「 今jīn 天tiān 下xià 合hé 為wèi 一yī 家jiā 」 及jí 《 繇yáo 役yì 篇piān 》 「 今jīn 中zhōng國guó 為wèi 一yī 統tǒng 」 之zhī 意yì 。 謂wèi 統tǒng 一yī 天tiān 下xià , 以yǐ 諸zhū 侯hóu 為wèi 郡jùn 縣xiàn 也yě 。 《 揆kuí度dù 篇piān 》 作zuò 「 天tiān 下xià 賓bīn 服fú , 有yǒu 海hǎi 內nèi 」 , 義yì 與yǔ 此cǐ 同tóng 。 此cǐ 承chéng 上shàng 文wén國guó 之zhī 五wǔ 勢shì 云yún 云yún 而ér 發fā 問wèn 者zhě 也yě 。 謂wèi 當dāng 列liè 國guó 分fēn 立lì 之zhī 時shí , 因yīn 地dì 制zhì宜yí , 固gù 屬shǔ 上shàng 策cè 。 今jīn 則zé 海hǎi 內nèi 一yī 統tǒng , 諸zhū 侯hóu 皆jiē 為wèi 郡jùn 縣xiàn , 國guó 與yǔ 國guó對duì 峙zhì 之zhī 局jú 已yǐ 不bù 存cún 在zài , 則zé 上shàng 述shù 「 準zhǔn 時shí 五wǔ 勢shì 之zhī 數shù 」 , 不bù 亦yì 將jiāng因yīn 之zhī 而ér 失shī 其qí 效xiào 乎hū ? 又yòu 案àn : 「 有yǒu 海hǎi 內nèi , 縣xiàn 諸zhū 侯hóu 」 二èr 語yǔ , 與yǔ李lǐ 斯sī 議yì 帝dì 號hào 時shí 所suǒ 言yán : 「 今jīn 陛bì 下xià 平píng 定dìng 天tiān 下xià , 海hǎi 內nèi 為wèi 郡jùn 縣xiàn ,法fǎ 令lìng 由yóu 一yī 統tǒng 」 ,「

今jīn 海hǎi 內nèi 賴lài 陛bì 下xià 神shén 靈líng , 一yī 統tǒng 皆jiē 為wèi 郡jùn 縣xiàn」 云yún 云yún 口kǒu 吻wěn 全quán 同tóng 。 至zhì 漢hàn , 則zé 「 海hǎi 內nèi 」 一yī 詞cí , 殆dài 成chéng 為wèi 通tōng 用yòng術shù 語yǔ 。 觀guān 《 鹽yán 鐵tiě 論lùn 》 中zhōng 「 海hǎi 內nèi 」 一yī 詞cí 凡fán 十shí 二èr 見jiàn , 可kě 以yǐ 為wèi證zhèng 。 豬zhū 飼sì 彥yàn 博bó 所suǒ 謂wèi 「 此cǐ 秦qín 皇huáng 統tǒng 一yī 以yǐ 後hòu 之zhī 言yán 」 者zhě 也yě 。 且qiě 冠guān之zhī 曰yuē「

今jīn 」 , 則zé 此cǐ 書shū 之zhī 成chéng 決jué 不bù 得dé 在zài 秦qín 始shǐ 皇huáng統tǒng 一yī 以yǐ 前qián 明míng 矣yǐ 。

〔 八bā 〕   元yuán 材cái 案àn : 「 今jīn 以yǐ 諸zhū 侯hóu 為wèi ● 公gōng州zhōu 之zhī 飾shì 焉yān 」 , 文wén 有yǒu 訛é 奪duó 。 各gè 家jiā 所suǒ 釋shì , 均jūn 不bù 可kě 通tōng 。 似shì 以yǐ 闕què疑yí 為wèi 宜yí 。

〔 九jiǔ 〕   元yuán 材cái 案àn : 「 以yǐ 乘chéng 四sì 時shí 」 , 即jí《 國guó 蓄xù 篇piān 》 「 乘chéng 四sì 時shí 之zhī 朝cháo 夕xī , 御yù 之zhī 以yǐ 輕qīng 重zhòng 之zhī 准zhǔn 」 之zhī 意yì 。《 山shān 國guó 軌guǐ 篇piān 》 云yún : 「 春chūn 夏xià 秋qiū 冬dōng 之zhī 朝cháo 夕xī 在zài 上shàng 。 」 《 輕qīng 重zhòng 乙yǐ篇piān 》 云yún : 「 故gù 歲suì 有yǒu 四sì 秋qiū , 而ér 分fēn 有yǒu 四sì 時shí 。 已yǐ 得dé 四sì 者zhě 之zhī 序xù ,發fā 號hào 出chū 令lìng , 物wù 之zhī 輕qīng 重zhòng 相xiāng 什shén 而ér 相xiāng 伯bó 。 」 義yì 與yǔ 此cǐ 同tóng 。

〔 一yī 0 〕 元yuán 材cái 案àn : 捫mén 牢láo 當dāng 作zuò 欄lán 牢láo , 說shuō詳xiáng 上shàng 文wén 。 彼bǐ , 戴dài 望wàng 云yún : 「 疑yí 『 被bèi 』 字zì 誤wù 。 」 張zhāng 佩pèi 綸lún 說shuō 同tóng。 「 以yǐ 東dōng 西xī 南nán 北běi 相xiāng 被bèi , 用yòng 平píng 而ér 准zhǔn 」 者zhě , 即jí 《 輕qīng 重zhòng 丁dīng 篇piān 》所suǒ 云yún : 「 若ruò 此cǐ 則zé 東dōng 西xī 之zhī 相xiāng 被bèi , 遠yuǎn 近jìn 之zhī 准zhǔn 平píng 矣yǐ 」 之zhī 意yì , 謂wèi截jié 長zhǎng 補bǔ 短duǎn , 猶yóu 《 乘chéng 馬mǎ 數shù 》 之zhī 言yán 「 以yǐ 上shàng 壤rǎng 之zhī 滿mǎn 補bǔ 下xià 壤rǎng 之zhī 虛xū」 矣yǐ 。

〔 一yī 一yī 〕 元yuán 材cái 案àn : 已yǐ , 止zhǐ 也yě 。 「 調diào 而ér已yǐ 」 與yǔ 《 山shān 國guó 軌guǐ 篇piān 》 「 隆lóng 而ér 止zhǐ 」 , 《 揆kuí 度dù 篇piān 》 「 輕qīng 重zhòng 調diào於yú 數shù 而ér 止zhǐ 」 , 句jù 例lì 全quán 同tóng 。

〔 一yī 二èr 〕 張zhāng 佩pèi 綸lún 云yún : 「 『 利lì 有yǒu 足zú 則zé 行xíng』 , 當dāng 作zuò 『 利lì 足zú 則zé 有yǒu 行xíng 』 。 」 李lǐ 哲zhé 明míng 說shuō 同tóng 。 元yuán 材cái 案àn : 此cǐ說shuō 是shì 也yě 。 足zú 謂wèi 有yǒu 餘yú , 不bù 滿mǎn 謂wèi 不bù 足zú 。 行xíng 即jí 《 山shān 權quán 數shù 篇piān 》 「國guó 安ān 行xíng 流liú 」 之zhī 行xíng 。 謂wèi 某mǒu 地dì 穀gǔ 物wù 有yǒu 餘yú 則zé 決jué 而ér 行xíng 之zhī , 使shǐ 其qí 外wài出chū 。 某mǒu 地dì 穀gǔ 物wù 不bù 足zú , 則zé 塞sāi 而ér 止zhǐ 之zhī , 不bù 使shǐ 外wài 流liú 。 亦yì 即jí 上shàng 文wén「 以yǐ 東dōng 西xī 南nán 北běi 相xiāng 被bèi 」 之zhī 意yì 。

〔 一yī 三sān 〕 元yuán 材cái 案àn : 「 王wáng 者zhě 鄉xiāng 州zhōu 以yǐ 時shí 察chá之zhī 」 , 謂wèi 大dà 一yī 統tǒng 之zhī 國guó 家jiā , 當dāng 隨suí 時shí 調diào 查chá 研yán 究jiū 全quán 國guó 鄉xiāng 州zhōu 之zhī 有yǒu餘yú 與yǔ 不bù 滿mǎn 的de 情qíng 況kuàng , 以yǐ 便biàn 採cǎi 取qǔ 相xiāng 應yīng 之zhī 政zhèng 策cè 。 即jí 上shàng 文wén 「 以yǐ 時shí守shǒu 郡jùn , 以yǐ 時shí 守shǒu 鄉xiāng 」 之zhī 意yì 。

〔 一yī 四sì 〕 元yuán 材cái 案àn : 相xiāng 傾qīng 一yī 詞cí , 亦yì 漢hàn 人rén常cháng 用yòng 語yǔ 。 《 鹽yán 鐵tiě 論lùn . 錯cuò 幣bì 篇piān 》 及jí 《 輕qīng 重zhòng 篇piān 》 凡fán 四sì 見jiàn 。 「不bù 相xiāng 傾qīng 」 , 猶yóu 言yán 貧pín 富fù 相xiāng 差chà 不bù 遠yuǎn , 而ér 無wú 互hù 相xiāng 壓yā 迫pò 剝bō 削xuē 之zhī 現xiàn象xiàng 也yě 。

〔 一yī 五wǔ 〕 元yuán 材cái 案àn : 此cǐ 處chù 余yú 過guò 去qù 曾céng 以yǐ 「縣xiàn 死sǐ 其qí 所suǒ 君jūn 」 為wèi 句jù , 謂wèi 人rén 民mín 皆jiē 將jiāng 死sǐ 於yú 其qí 所suǒ 君jūn , 即jí 《 國guó 蓄xù篇piān 》 「 故gù 民mín 無wú 不bù 累lèi 於yú 上shàng 也yě 」 之zhī 意yì , 今jīn 案àn 此cǐ 說shuō 非fēi 是shì 。 此cǐ 處chù當dāng 以yǐ 「 懸xuán 死sǐ 其qí 所suǒ 」 為wèi 句jù , 「 君jūn 」 字zì 宜yí 下xià 屬shǔ 。 「 所suǒ 」 字zì 在zài本běn 書shū 中zhōng , 除chú 本běn 篇piān 外wài , 凡fán 五wǔ 見jiàn 。 《 地dì 數shù 篇piān 》 云yún : 「 民mín 舉jǔ 所suǒ最zuì 粟sù 以yǐ 避bì 重zhòng 泉quán 之zhī 戍shù 。 」 《 輕qīng 重zhòng 甲jiǎ 篇piān 》 云yún : 「 故gù 三sān 月yuè 解jiě ● 而ér 弓gōng 弩nǔ 無wú 匡kuāng ● 者zhě , 此cǐ 何hé 故gù 也yě ? 以yǐ 其qí 家jiā 習xí 其qí 所suǒ 也yě 。 」 又yòu 云yún: 「 夫fū 舍shě 牛niú 馬mǎ 之zhī 力lì 無wú 所suǒ 因yīn , 牛niú 馬mǎ 絕jué 罷bà 而ér 相xiāng 繼jì 死sǐ 其qí 所suǒ 者zhě 相xiāng望wàng 。 」 又yòu 云yún : 「 有yǒu 餘yú 富fù 無wú 餘yú 乘chéng 者zhě 責zé 之zhī 卿qīng 諸zhū 侯hóu 。 足zú 其qí 所suǒ ,不bù 賂lù 其qí 游yóu 者zhě 責zé 之zhī 令lìng 大dà 夫fū 。 」 又yòu 《 輕qīng 重zhòng 乙yǐ 篇piān 》 云yún : 「 家jiā 足zú其qí 所suǒ 者zhě 不bù 從cóng 聖shèng 人rén 。 」 所suǒ 者zhě , 郭guō 沫mò 若ruò 釋shì 《 地dì 數shù 篇piān 》 云yún : 「舉jǔ 所suǒ 最zuì 粟sù 者zhě , 以yǐ 其qí 所suǒ 有yǒu 以yǐ 聚jù 粟sù 也yě 。 」 並bìng 引yǐn 《 輕qīng 重zhòng 甲jiǎ . 乙yǐ》 兩liǎng 處chù 文wén 為wèi 證zhèng 云yún : 「 所suǒ , 即jí 所suǒ 有yǒu , 義yì 與yǔ 此cǐ 同tóng 。 」 但dàn 以yǐ 「所suǒ 有yǒu 」 釋shì 「 所suǒ 」 字zì , 不bù 能néng 普pǔ 遍biàn 適shì 用yòng 於yú 一yī 切qiè 「 所suǒ 」 字zì 。 考kǎo「 所suǒ 」 字zì 除chú 本běn 書shū 外wài , 漢hàn 人rén 亦yì 常cháng 用yòng 之zhī 。 茲zī 舉jǔ 例lì 如rú 下xià : 一yī 、《 史shǐ 記jì . 封fēng 禪chán 書shū 》 : 「 人rén 皆jiē 以yǐ 為wèi 不bù 治zhì 生shēng 產chǎn 業yè 而ér 饒ráo 給gěi , 又yòu不bù 知zhī 其qí 何hé 所suǒ 。 」 二èr 、 《 史shǐ 記jì . 絳jiàng 侯hóu 世shì 家jiā 》 : 「 此cǐ 非fēi 不bù 足zú君jūn 所suǒ 乎hū ? 」 三sān 、 《 漢hàn 書shū . 曹cáo 參cān 傳chuán 》 : 「 窋zhú 既jì 洗xǐ 沐mù 歸guī , 時shí間jiān , 自zì 從cóng 其qí 所suǒ 諫jiàn 參cān 。 」 顏yán 師shī 古gǔ 注zhù 云yún : 「 自zì 從cóng 其qí 所suǒ , 猶yóu 言yán自zì 出chū 其qí 意yì 也yě 。 」 四sì 、 《 疏shū 廣guǎng 傳chuán 》 : 「 廣guǎng 子zi 孫sūn 竊qiè 謂wèi 其qí 昆kūn 弟dì老lǎo 人rén 廣guǎng 所suǒ 愛ài 信xìn 者zhě 曰yuē : 『 宜yí 從cóng 丈zhàng 人rén 所suǒ 勸quàn 說shuō 君jūn 買mǎi 田tián 宅zhái 。 』 」鄧dèng 展zhǎn 注zhù 云yún : 「 宜yí 令lìng 意yì 自zì 從cóng 丈zhàng 人rén 所suǒ 出chū , 無wú 泄xiè 吾wú 言yán 也yě 。 」 五wǔ、 《 薛xuē 宣xuān 傳chuán 》 : 「 令lìng 掾yuàn 進jìn 見jiàn , 自zì 從cóng 其qí 所suǒ 問wèn 宣xuān 不bù 教jiào 戒jiè 惠huì 吏lì職zhí 之zhī 意yì 。 」 顏yán 師shī 古gǔ 注zhù 云yún : 「 若ruò 自zì 出chū 其qí 意yì , 不bù 云yún 惠huì 使shǐ 之zhī 言yán也yě 。 」 合hé 而ér 觀guān 之zhī , 則zé 「 所suǒ 」 字zì 應yīng 作zuò 代dài 名míng 詞cí 講jiǎng 。 所suǒ 代dài 之zhī 內nèi容róng 當dāng 因yīn 上shàng 下xià 文wén 而ér 定dìng , 不bù 可kě 一yī 概gài 而ér 論lùn 。 即jí 以yǐ 本běn 書shū 六liù 條tiáo 及jí 《史shǐ 記jì 》 《 漢hàn 書shū 》 五wǔ 條tiáo 共gòng 十shí 一yī 條tiáo 而ér 言yán , 亦yì 可kě 分fēn 為wèi 四sì 組zǔ : 第dì一yī 、 《 史shǐ 記jì 》 《 漢hàn 書shū 》 二èr 、 三sān 、 四sì 、 五wǔ 等děng 四sì 條tiáo 為wèi 一yī 組zǔ ,此cǐ 組zǔ 似shì 皆jiē 可kě 作zuò 「 意yì 」 字zì 講jiǎng 。 第dì 二èr 、 郭guō 氏shì 所suǒ 舉jǔ 三sān 條tiáo 及jí 《 史shǐ記jì 》 一yī 條tiáo 合hé 為wèi 一yī 組zǔ , 此cǐ 組zǔ 皆jiē 可kě 作zuò 「 財cái 物wù 」 講jiǎng 。 第dì 三sān 、 「以yǐ 其qí 家jiā 習xí 其qí 所suǒ 也yě 」 為wèi 一yī 組zǔ , 此cǐ 組zǔ 則zé 當dāng 釋shì 為wèi 「 職zhí 業yè 」 , 謂wèi制zhì 造zào 弓gōng 弩nǔ , 乃nǎi 其qí 所suǒ 素sù 習xí 之zhī 家jiā 傳chuán 職zhí 業yè 。 《 關guān 西xī 方fāng 言yán 》 : 「致zhì 力lì 於yú 一yī 事shì 為wèi 所suǒ , 所suǒ 謂wèi 絕jué 利lì 一yī 源yuán 也yě 。 」 ( 見jiàn《

康kāng 熙xī 字zì 典diǎn . 卯mǎo 集jí 中zhōng 》 所suǒ 字zì 條tiáo ) 第dì 四sì、 此cǐ 處chù 及jí 《 輕qīng 重zhòng 甲jiǎ 篇piān 》 「 牛niú 馬mǎ 絕jué 罷bà 而ér 相xiāng 繼jì 死sǐ 其qí 所suǒ 者zhě 相xiāng 望wàng」 為wèi 一yī 組zǔ 。 此cǐ 組zǔ 二èr 「 所suǒ 」 字zì , 皆jiē 指zhǐ 「 地dì 點diǎn 」 而ér 言yán 。 「 死sǐ其qí 所suǒ 」 , 謂wèi 牛niú 馬mǎ 死sǐ 於yú 高gāo 杠gāng 柴chái 池chí 之zhī 處chù 。 縣xiàn , 繫xì 也yě , 見jiàn 《 說shuō文wén 》 。 「 懸xuán 死sǐ 其qí 所suǒ 」 , 謂wèi 人rén 民mín 老lǎo 死sǐ 於yú 故gù 鄉xiāng 本běn 土tǔ , 不bù 肯kěn 離lí去qù 。 猶yóu 《 管guǎn 子zi . 治zhì 國guó 篇piān 》 之zhī 言yán 「 富fù 則zé 安ān 鄉xiāng 重zhòng 家jiā 」 , 《 乘chéng馬mǎ 數shù 篇piān 》 之zhī 言yán 「 民mín 之zhī 不bù 移yí 也yě , 如rú 廢fèi 方fāng 於yú 地dì 」 矣yǐ !

〔 一yī 六liù 〕 元yuán 材cái 案àn : 此cǐ 緊jǐn 承chéng 上shàng 句jù 而ér 言yán 。謂wèi 人rén 民mín 之zhī 所suǒ 以yǐ 縣xiàn 死sǐ 其qí 所suǒ 而ér 不bù 肯kěn 離lí 去qù 者zhě , 乃nǎi 以yǐ 人rén 君jūn 所suǒ 守shǒu 者zhě大dà , 利lì 從cóng 上shàng 出chū , 無wú 利lì 出chū 多duō 孔kǒng 之zhī 弊bì , 故gù 人rén 民mín 所suǒ 擁yōng 護hù 者zhě 亦yì 自zì歸guī 於yú 一yī 也yě 。 簿bù 即jí 《 漢hàn 書shū . 倪ní 寬kuān 傳chuán 》 「 上shàng 畜chù 簿bù 」 及jí 《 貢gòng 禹yǔ傳chuán 》 「 習xí 於yú 計jì 簿bù 」 之zhī 簿bù 。 顏yán 師shī 古gǔ 注zhù 云yún : 「 簿bù 謂wèi 文wén 計jì 也yě 。」 猶yóu 言yán 簿bù 計jì 。 「 國guó 簿bù 」 與yǔ 「 國guó 會huì 」 「 國guó 軌guǐ 」 , 皆jiē 指zhǐ 國guó 家jiā諸zhū 會huì 計jì 事shì 而ér 言yán 。

    管guǎn 子zi 輕qīng 重zhòng 十shí ─ ─ 地dì 數shù

        元yuán 材cái 案àn : 本běn 文wén 「 地dì 」 字zì 包bāo 括kuò 天tiān財cái 地dì 利lì 在zài 內nèi 。 文wén 中zhōng 詳xiáng 論lùn 天tiān 財cái 所suǒ 出chū , 地dì 利lì 所suǒ 在zài , 及jí 以yǐ 天tiān 財cái地dì 利lì 立lì 功gōng 成chéng 名míng 於yú 天tiān 下xià 之zhī 典diǎn 型xíng 人rén 物wù 與yǔ 內nèi 守shǒu 國guó 財cái 而ér 外wài 因yīn 天tiān 下xià之zhī 法fǎ , 故gù 以yǐ 地dì 數shù 名míng 篇piān 。

        提tí 要yào : 全quán 文wén 共gòng 分fēn 五wǔ 大dà 段duàn 。 第dì一yī 段duàn , 從cóng 「 桓huán 公gōng 曰yuē : 地dì 數shù 可kě 得dé 聞wén 乎hū ? 」 至zhì 「 坐zuò 起qǐ 之zhī 費fèi 時shí也yě 」 , 總zǒng 論lùn 天tiān 下xià 銅tóng 鐵tiě 之zhī 山shān , 乃nǎi 兵bīng 器qì ( 戈gē 矛máo ) 和hé 錢qián 幣bì ( 刀dāo布bù ) 之zhī 所suǒ 自zì 出chū , 為wèi 自zì 古gǔ 以yǐ 來lái 歷lì 代dài 國guó 家jiā 得dé 失shī 存cún 亡wáng 之zhī 所suǒ 關guān 。桀jié 不bù 足zú 而ér 湯tāng 有yǒu 餘yú , 乃nǎi 能néng 、 拙zhuō 之zhī 結jié 果guǒ , 非fēi 天tiān 之zhī 所suǒ 為wèi 。 第dì 二èr段duàn , 從cóng 「 黃huáng 帝dì 問wèn 於yú 伯bó 高gāo 曰yuē 」 至zhì 「 此cǐ 見jiàn 戈gē 之zhī 本běn 也yě 」 , 論lùn 鐵tiě礦kuàng 獨dú 占zhàn , 不bù 以yǐ 利lì 器qì 與yǔ 人rén ( 逃táo 其qí 蚤zǎo 牙yá ) , 是shì 團tuán 結jié 統tǒng 一yī 、 鞏gǒng固gù 中zhōng 央yāng 集jí 權quán ( 陶táo 天tiān 下xià 而ér 以yǐ 為wèi 一yī 家jiā ) 的de 最zuì 可kě 靠kào 的de 手shǒu 段duàn 。 否fǒu則zé 鐵tiě 礦kuàng 為wèi 地dì 方fāng 分fēn 裂liè 勢shì 力lì 所suǒ 操cāo 縱zòng , 必bì 將jiāng 發fā 生shēng 「 頓dùn 戟jǐ 一yī 怒nù ,伏fú 尸shī 滿mǎn 野yě 」 的de 慘cǎn 劇jù ( 見jiàn 戈gē 之zhī 本běn ) 。 第dì 三sān 段duàn , 從cóng 「 桓huán 公gōng 問wèn於yú 管guǎn 子zi 曰yuē : 請qǐng 問wèn 天tiān 財cái 所suǒ 出chū 」 至zhì 「 則zé 文wén 武wǔ 是shì 也yě 」 , 論lùn 金jīn 銀yín銅tóng 鐵tiě 等děng 礦kuàng 產chǎn 為wèi 天tiān 財cái 地dì 利lì 之zhī 所suǒ 在zài , 特tè 別bié 是shì 金jīn 與yǔ 銅tóng , 必bì 須xū 由yóu封fēng 建jiàn 國guó 家jiā 實shí 行xíng 壟lǒng 斷duàn , 並bìng 製zhì 定dìng 為wèi 上shàng 、 中zhōng 、 下xià 三sān 等děng 幣bì 制zhì , 然rán後hòu 以yǐ 號hào 令lìng 高gāo 下xià 其qí 中zhōng 幣bì 而ér 制zhì 上shàng 、 下xià 之zhī 用yòng 。 第dì 四sì 段duàn , 從cóng 「 桓huán公gōng 問wèn 於yú 管guǎn 子zi 曰yuē : 吾wú 欲yù 守shǒu 國guó 財cái 而ér 外wài 因yīn 天tiān 下xià 」 至zhì 「 然rán 則zé 天tiān 下xià不bù 吾wú 洩xiè 矣yǐ 」 , 論lùn 以yǐ 人rén 工gōng 抬tái 高gāo 穀gǔ 價jià , 收shōu 購gòu 財cái 物wù 和hé 實shí 行xíng 鹽yán 鐵tiě專zhuān 賣mài 的de 具jù 體tǐ 措cuò 施shī 。 第dì 五wǔ 段duàn , 從cóng「

吾wú 欲yù 富fù 本běn 而ér 豐fēng 五wǔ 穀gǔ 」 至zhì 「 使shǐ 非fēi 人rén 」, 論lùn 善shàn 為wèi 國guó 者zhě 不bù 在zài 於yú 富fù 本běn , 而ér 在zài 於yú 能néng 隨suí 時shí 注zhù 意yì 國guó 內nèi 外wài 經jīng濟jì 情qíng 況kuàng 的de 變biàn 化huà , 採cǎi 取qǔ 適shì 當dāng 的de 貿mào 易yì 政zhèng 策cè , 以yǐ 免miǎn 國guó 內nèi 財cái 利lì 「稅shuì 於yú 天tiān 下xià 」 , 而ér 使shǐ 「 天tiān 下xià 之zhī 寶bǎo 壹yī 為wèi 我wǒ 用yòng 」 。

    桓huán 公gōng 曰yuē : 「 地dì 數shù 可kě 得dé 聞wén 乎hū ? 」

    管guǎn 子zi 對duì 曰yuē : 「 地dì 之zhī 東dōng 西xī 二èr 萬wàn 八bā 千qiān 里lǐ , 南nán 北běi 二èr 萬wàn 六liù千qiān 里lǐ 。 其qí 出chū 水shuǐ 者zhě 八bā 千qiān 里lǐ , 受shòu 水shuǐ 者zhě 八bā 千qiān 里lǐ 。 出chū 銅tóng 之zhī 山shān 四sì 百bǎi六liù 十shí 七qī 山shān , 出chū 鐵tiě 之zhī 山shān 三sān 千qiān 六liù 百bǎi 九jiǔ 山shān 。 此cǐ 之zhī 所suǒ 以yǐ 分fēn 壤rǎng 樹shù 穀gǔ也yě 。 戈gē 矛máo 之zhī 所suǒ 發fā , 刀dāo 幣bì 之zhī 所suǒ 起qǐ 也yě 。 能néng 者zhě 有yǒu 餘yú , 拙zhuō 者zhě 不bù 足zú。 封fēng 於yú 泰tài 山shān , 禪chán 於yú 梁liáng 父fù , 封fēng 禪chán 之zhī 王wáng 七qī 十shí 二èr 家jiā , 得dé 失shī 之zhī 數shù皆jiē 在zài 此cǐ 內nèi 。 是shì 謂wèi 國guó 用yòng 〔 一yī 〕 。 」

    桓huán 公gōng 曰yuē : 「 何hé 謂wèi 得dé 失shī 之zhī 數shù 皆jiē 在zài 此cǐ 〔 二èr 〕 ? 」

    管guǎn 子zi 對duì 曰yuē : 「 昔xī 者zhě 桀jié 霸bà 有yǒu 天tiān 下xià 而ér 用yòng 不bù 足zú , 湯tāng 有yǒu 七qī十shí 里lǐ 之zhī 薄báo 〔 三sān 〕 而ér 用yòng 有yǒu 餘yú 。 天tiān 非fēi 獨dú 為wèi 湯tāng 雨yǔ 菽shū 粟sù , 而ér 地dì 非fēi獨dú 為wèi 湯tāng 出chū 財cái 物wù 也yě 。 伊yī 尹yǐn 〔 四sì 〕 善shàn 通tōng 移yí 輕qīng 重zhòng 、 開kāi 闔hé 、 決jué 塞sāi, 通tōng 於yú 高gāo 下xià 徐xú 疾jí 之zhī 筴cè , 坐zuò 起qǐ 之zhī 費fèi 時shí 也yě 〔 五wǔ 〕 。 黃huáng 帝dì 問wèn 於yú伯bó 高gāo 曰yuē 〔 六liù 〕 : 『 吾wú 欲yù 陶táo 〔 七qī 〕 天tiān 下xià 而ér 以yǐ 為wèi 一yī 家jiā , 為wèi 之zhī有yǒu 道dào 乎hū ? 』 伯bó 高gāo 對duì 曰yuē : 『 請qǐng 刈yì 其qí 莞guǎn 而ér 樹shù 之zhī 〔 八bā 〕 , 吾wú 謹jǐn逃táo 其qí 蚤zǎo 牙yá 〔 九jiǔ 〕 , 則zé 天tiān 下xià 可kě 陶táo 而ér 為wèi 一yī 家jiā 。 』 黃huáng 帝dì 曰yuē : 『此cǐ 若ruò 言yán 可kě 得dé 聞wén 乎hū ? 』 伯bó 高gāo 對duì 曰yuē : 『 上shàng 有yǒu 丹dān 沙shā 者zhě 下xià 有yǒu 黃huáng 金jīn〔 一yī 0 〕 , 上shàng 有yǒu 慈cí 石shí 者zhě 下xià 有yǒu 銅tóng 金jīn 〔 一yī 一yī 〕 , 上shàng 有yǒu 陵líng 石shí 者zhě下xià 有yǒu 鉛qiān 錫xī 赤chì 銅tóng 〔 一yī 二èr 〕 , 上shàng 有yǒu 赭zhě 者zhě 下xià 有yǒu 鐵tiě 〔 一yī 三sān 〕 , 此cǐ山shān 之zhī 見jiàn 榮róng 〔 一yī 四sì 〕 者zhě 也yě 。 苟gǒu 山shān 之zhī 見jiàn 其qí 榮róng 者zhě , 君jūn 謹jǐn 封fēng 而ér 祭jì之zhī , 距jù 封fēng 十shí 里lǐ 而ér 為wèi 一yī 壇tán 〔 一yī 五wǔ 〕 。 是shì 則zé 使shǐ 乘chéng 者zhě 下xià 行xíng , 行xíng者zhě 趨qū 〔 一yī 六liù 〕 。 若ruò 犯fàn 令lìng 者zhě 罪zuì 死sǐ 不bù 赦shè 。 然rán 則zé 與yǔ 折zhé 取qǔ 之zhī 遠yuǎn 矣yǐ〔 一yī 七qī 〕 。 』 修xiū 教jiào 〔 一yī 八bā 〕 十shí 年nián , 而ér 葛gé 盧lú 之zhī 山shān 發fā 而ér 出chū 水shuǐ, 金jīn 從cóng 之zhī , 蚩chī 尤yóu 受shòu 而ér 制zhì 之zhī , 以yǐ 為wèi 劍jiàn 鎧kǎi 矛máo 戟jǐ 〔 一yī 九jiǔ 〕 , 是shì歲suì 相xiāng 兼jiān 者zhě 諸zhū 侯hóu 九jiǔ 。 雍yōng 狐hú 之zhī 山shān 發fā 而ér 出chū 水shuǐ , 金jīn 從cóng 之zhī , 蚩chī 尤yóu 受shòu而ér 制zhì 之zhī , 以yǐ 為wèi 雍yōng 狐hú 之zhī 戟jǐ 、 芮ruì 戈gē 〔 二èr 0 〕 , 是shì 歲suì 相xiāng 兼jiān 者zhě 諸zhū侯hóu 十shí 二èr 。 故gù 天tiān 下xià 之zhī 君jūn 頓dùn 戟jǐ 一yī 怒nù , 伏fú 尸shī 滿mǎn 野yě 〔 二èr 一yī 〕 , 此cǐ見jiàn 戈gē 之zhī 本běn 也yě 〔 二èr 二èr 〕 。 」

〔 一yī 〕   元yuán 材cái 案àn : 此cǐ 段duàn 文wén 字zì , 又yòu 全quán 見jiàn《 山shān 海hǎi 經jīng . 中zhōng 山shān 經jīng 》 , 惟wéi 字zì 句jù 間jiān 略lüè 有yǒu 不bù 同tóng 。 「 地dì 之zhī 東dōng 西xī二èr 萬wàn 八bā 千qiān 里lǐ , 南nán 北běi 二èr 萬wàn 六liù 千qiān 里lǐ 」 二èr 語yǔ , 又yòu 見jiàn《

輕qīng 重zhòng 乙yǐ 篇piān 》 。 《 御yù 覽lǎn 》 引yǐn 《 尸shī 子zi 》, 同tóng 書shū 三sān 十shí 六liù 及jí 《 藝yì 文wén 類lèi 聚jù 》 引yǐn《

河hé 圖tú 括kuò 地dì 象xiàng 》 、 《 呂lǚ 氏shì 春chūn 秋qiū . 有yǒu 始shǐ覽lǎn 》 、 《 淮huái 南nán . 地dì 形xíng 訓xùn 》 、 《 廣guǎng 雅yǎ . 釋shì 地dì 》 , 所suǒ 言yán 里lǐ 數shù, 均jūn 與yǔ 此cǐ 同tóng 。 可kě 見jiàn 此cǐ 乃nǎi 秦qín 漢hàn 時shí 代dài 公gōng 認rèn 之zhī 中zhōng 國guó 地dì 理lǐ 常cháng 識shí 。「 其qí 出chū 水shuǐ 者zhě 八bā 千qiān 里lǐ 」 二èr 句jù 、 《 呂lǚ 氏shì 春chūn 秋qiū . 有yǒu 始shǐ 覽lǎn 》 、 《淮huái 南nán . 地dì 形xíng 訓xùn 》 、 《 廣guǎng 雅yǎ . 釋shì 地dì 》 並bìng 同tóng 。 「 出chū 銅tóng 之zhī 山shān 」二èr 句jù , 《 史shǐ 記jì . 貨huò 殖zhí 列liè 傳chuán . 正zhèng 義yì 》 、 劉liú 昭zhāo 《 郡jùn 國guó 志zhì . 注zhù》 , 《 御yù 覽lǎn , 地dì 部bù 》 一yī 引yǐn 並bìng 同tóng 。 惟wéi 「 出chū 銅tóng 之zhī 山shān 」 句jù 上shàng ,並bìng 有yǒu 「 凡fán 天tiān 下xià 名míng 山shān 五wǔ 千qiān 三sān 百bǎi 七qī 十shí 」 一yī 句jù , 《 中zhōng 山shān 經jīng 》 亦yì有yǒu 之zhī 。 又yòu 「 出chū 鐵tiě 之zhī 山shān 」 句jù , 《 中zhōng 山shān 經jīng 》 作zuò 「 出chū 鐵tiě 之zhī 山shān 三sān千qiān 六liù 百bǎi 九jiǔ 十shí 」 , 多duō 一yī 「 十shí 」 字zì 。 「 此cǐ 之zhī 所suǒ 以yǐ 分fēn 壤rǎng 樹shù 穀gǔ 也yě」 句jù , 《 中zhōng 山shān 經jīng 》「

之zhī 所suǒ 以yǐ 」 上shàng 有yǒu 「 天tiān 地dì 」 二èr 字zì , 當dāng 據jù補bǔ 。 「 刀dāo 幣bì 」 , 《 中zhōng 山shān 經jīng 》 作zuò 「 刀dāo 鎩shā 」 。 「 能néng 者zhě 有yǒu 餘yú ,拙zhuō 者zhě 不bù 足zú 」 二èr 句jù , 又yòu 見jiàn 《 管guǎn 子zi . 形xíng 勢shì 篇piān 》 及jí 《 史shǐ 記jì . 貨huò殖zhí 列liè 傳chuán 》 。 惟wéi 劉liú 昭zhāo 《 郡jùn 國guó 志zhì . 注zhù 》 則zé 作zuò 「 儉jiǎn 則zé 有yǒu 餘yú , 奢shē則zé 不bù 足zú 」 。 「 封fēng 於yú 泰tài 山shān , 禪chán 於yú 梁liáng 父fù 」 二èr 句jù , 又yòu 見jiàn 《 管guǎn 子zi. 封fēng 禪chán 篇piān 》 及jí 《 史shǐ 記jì . 封fēng 禪chán 書shū 》 。 《 淮huái 南nán . 齊qí 俗sú 訓xùn 》 亦yì有yǒu 「 尚shàng 古gǔ 之zhī 王wáng , 封fēng 於yú 泰tài 山shān 禪chán 於yú 梁liáng 父fù 七qī 十shí 餘yú 聖shèng , 法fǎ 度dù 不bù 同tóng」 語yǔ 。 謂wèi 之zhī 封fēng 禪chán 者zhě , 《 史shǐ 記jì . 封fēng 禪chán 書shū . 正zhèng 義yì 》 云yún : 「 泰tài山shān 上shàng 築zhù 土tǔ 為wèi 壇tán , 以yǐ 祭jì 天tiān , 報bào 天tiān 之zhī 功gōng , 故gù 曰yuē 封fēng 。 泰tài 山shān 下xià 小xiǎo山shān 上shàng 除chú 地dì , 報bào 地dì 之zhī 功gōng , 故gù 曰yuē 禪chán 。 言yán 禪chán 者zhě , 神shén 之zhī 也yě 。 」 此cǐ蓋gài 謂wèi 南nán 北běi 東dōng 西xī 之zhī 地dì , 共gòng 分fēn 為wèi 水shuǐ 陸lù 山shān 三sān 者zhě , 乃nǎi 天tiān 地dì 分fēn 壤rǎng 樹shù穀gǔ 之zhī 所suǒ 在zài , 與yǔ 戈gē 矛máo 刀dāo 幣bì 之zhī 所suǒ 由yóu 產chǎn 生shēng 。 均jūn 是shì 地dì 也yě , 能néng 者zhě 當dāng之zhī 則zé 用yòng 有yǒu 餘yú , 拙zhuō 者zhě 當dāng 之zhī 則zé 用yòng 不bù 足zú 。 自zì 古gǔ 至zhì 今jīn 封fēng 禪chán 之zhī 君jūn 不bù下xià 七qī 十shí 二èr 代dài 之zhī 多duō , 得dé 之zhī 則zé 興xìng , 失shī 之zhī 則zé 亡wáng 。 得dé 失shī 之zhī 由yóu , 無wú不bù 在zài 此cǐ 三sān 者zhě 之zhī 內nèi 。 蓋gài 極jí 言yán 地dì 數shù 與yǔ 國guó 用yòng 關guān 係xì 之zhī 密mì 切qiè 也yě 。 又yòu案àn : 《 鹽yán 鐵tiě 論lùn . 貧pín 富fù 篇piān 》 大dà 夫fū 云yún : 「 道dào 懸xuán 於yú 天tiān , 物wù 布bù 於yú地dì 。 智zhì 者zhě 以yǐ 衍yǎn , 愚yú 者zhě 以yǐ 困kùn 。 」 意yì 與yǔ 此cǐ 同tóng 。 「 國guó 用yòng 」 二èr 字zì解jiě 已yǐ 見jiàn 《 乘chéng 馬mǎ 數shù 篇piān 》 。

❖
🔊 本页支持朗读:点屏幕底部控制条即可听书(Chrome / Edge / Safari 支持)。 若未出现控制条,说明当前浏览器不支持语音朗读。
相关推荐