推荐
首页 › 书库 › 管子

第 61 / 84 回

〔 二èr 〕   元yuán 材cái 案àn : 伏fú , 藏cáng 也yě 。 伏fú 金jīn 即jí藏cáng 金jīn 。 此cǐ 謂wèi 陰yīn 山shān 之zhī 馬mǎ 千qiān 乘chéng , 每měi 乘chéng 馬mǎ 四sì 匹pǐ , 合hé 價jià 四sì 千qiān 萬wàn ,而ér 藏cáng 金jīn 一yī 千qiān 斤jīn , 僅jǐn 得dé 一yī 千qiān 萬wàn , 今jīn 欲yù 以yǐ 此cǐ 金jīn 買mǎi 此cǐ 馬mǎ , 當dāng 用yòng何hé 法fǎ 也yě 。

〔 三sān 〕   元yuán 材cái 案àn : 「 與yǔ 正zhèng 籍jí 」 又yòu 見jiàn 《輕qīng 重zhòng 甲jiǎ 篇piān 》 。 與yǔ 讀dú 為wèi 預yù 。 正zhèng 讀dú 如rú 征zhēng 。 與yǔ 征zhēng 籍jí 者zhě , 謂wèi 預yù 於yú納nà 稅shuì 人rén 之zhī 列liè , 即jí 負fù 有yǒu 納nà 稅shuì 義yì 務wù 之zhī 人rén 也yě 。 《 輕qīng 重zhòng 甲jiǎ 篇piān 》 又yòu云yún : 「 請qǐng 以yǐ 令lìng 使shǐ 賀hè 獻xiàn 出chū 正zhèng 籍jí 者zhě 必bì 以yǐ 金jīn 。 」 《 輕qīng 重zhòng 乙yǐ 篇piān 》云yún : 「 民mín 之zhī 入rù 正zhèng 籍jí 者zhě … … 。 」 「 出chū 正zhèng 籍jí 」 、 「 入rù 正zhèng 籍jí 」與yǔ 「 與yǔ 正zhèng 籍jí 」 意yì 義yì 全quán 同tóng 。

〔 四sì 〕   元yuán 材cái 案àn : 還hái 讀dú 如rú 「 環huán 穀gǔ 而ér 應yīng假jiǎ 幣bì 」 之zhī 環huán , 繞rào 也yě 。 以yǐ 幣bì 還hái 於yú 金jīn 者zhě , 謂wèi 政zhèng 府fǔ 下xià 令lìng 於yú 民mín ,凡fán 納nà 稅shuì 者zhě 均jūn 須xū 以yǐ 黃huáng 金jīn 交jiāo 納nà 。 但dàn 人rén 民mín 手shǒu 中zhōng 無wú 黃huáng 金jīn , 必bì 須xū 用yòng重zhòng 價jià 向xiàng 市shì 場chǎng 收shōu 買mǎi , 如rú 此cǐ 則zé 市shì 場chǎng 之zhī 金jīn 價jià 必bì 坐zuò 漲zhǎng 四sì 倍bèi , 政zhèng 府fǔ藏cáng 金jīn 亦yì 因yīn 之zhī 坐zuò 漲zhǎng 四sì 倍bèi , 向xiàng 之zhī 平píng 賈jiǎ 萬wàn 金jīn 者zhě , 今jīn 則zé 高gāo 至zhì 四sì 倍bèi矣yǐ , 故gù 曰yuē 「 此cǐ 一yī 為wèi 四sì 」 也yě 。 《 輕qīng 重zhòng 甲jiǎ 篇piān 》 「 以yǐ 令lìng 使shǐ 賀hè 獻xiàn出chū 正zhèng 籍jí 者zhě 必bì 以yǐ 金jīn , 金jīn 坐zuò 長zhǎng 而ér 百bǎi 倍bèi 」 , 亦yì 是shì 採cǎi 用yòng 此cǐ 法fǎ 。 此cǐ種zhǒng 將jiāng 封fēng 建jiàn 強qiáng 制zhì 租zū 稅shuì 通tōng 過guò 價jià 格gé 政zhèng 策cè 之zhī 運yùn 用yòng 而ér 將jiāng 負fù 擔dān 全quán 部bù 轉zhuǎn嫁jià 於yú 納nà 稅shuì 人rén 肩jiān 上shàng 之zhī 方fāng 法fǎ , 即jí 本běn 書shū 各gè 篇piān 著zhù 者zhě 所suǒ 津jīn 津jīn 樂lè 道dào 之zhī「 籍jí 於yú 號hào 令lìng 」 的de 真zhēn 實shí 內nèi 容róng 也yě 。

〔 五wǔ 〕   洪hóng 頤yí 楫jí 云yún : 「 『 櫜gāo 』 當dāng 作zuò 『 ● 』 。 《 埤pí 蒼cāng 》 ? 作zuò ? , 鍛duàn 家jiā 用yòng 以yǐ 吹chuī 火huǒ 令lìng 熾chì 者zhě 也yě 。 」 王wáng念niàn 孫sūn 云yún : 「 『 鑪lú 櫜gāo 』 當dāng 為wèi 『 鑪lú ? 』 , 字zì 之zhī 誤wù 也yě 。 《 老lǎo 子zi》 : 『 天tiān 地dì 之zhī 間jiān 其qí 猶yóu ? 籥yuè 乎hū ? 』 王wáng 注zhù 曰yuē : 『 ? , 排pái 橐tuó 也yě。 』 《 淮huái 南nán . 本běn 經jīng 篇piān 》 : 『 鼓gǔ 橐tuó 吹chuī 唾tuò 以yǐ 銷xiāo 銅tóng 鐵tiě 。 』 高gāo 注zhù曰yuē : 『 橐tuó , 冶yě 鑪lú 排pái 橐tuó 也yě 。 』 《 齊qí 俗sú 篇piān 》 曰yuē : 『 工gōng 師shī 鑿záo 掘jué鑪lú 橐tuó 鑄zhù 鑠shuò 乃nǎi 成chéng 器qì 。 』 故gù 曰yuē 『 搖yáo 鑪lú橐tuó 而ér 立lì 黃huáng 金jīn 』 。 」 元yuán 材cái 案àn : 王wáng 說shuō 是shì 也yě 。 埏shān 音yīn 羶shān , 水shuǐ 和hé 土tǔ也yě 。 埴zhí 音yīn 寔shí , 黏nián 土tǔ 也yě 。 此cǐ 處chù 當dāng 作zuò 鑄zhù 造zào 黃huáng 金jīn 之zhī 坩gān 堝guō 講jiǎng 。 鑪lú橐tuó 即jí 鼓gǔ 風fēng 鑪lú 。 立lì 即jí 《 國guó 蓄xù 篇piān 》 「 鑄zhù 錢qián 立lì 幣bì 」 之zhī 立lì , 即jí 鑄zhù造zào 之zhī 意yì 。 此cǐ 言yán 金jīn 價jià 之zhī 漲zhǎng , 非fēi 真zhēn 有yǒu 鍊liàn 金jīn 之zhī 術shù 。 其qí 所suǒ 以yǐ 能néng 以yǐ一yī 為wèi 四sì 者zhě , 乃nǎi 施shī 行xíng 輕qīng 重zhòng 之zhī 策cè 之zhī 必bì 然rán 結jié 果guǒ 也yě 。 金jīn 價jià 漲zhǎng 而ér 馬mǎ價jià 如rú 故gù , 於yú 是shì 伏fú 金jīn 千qiān 斤jīn 之zhī 價jià 由yóu 一yī 千qiān 萬wàn 變biàn 為wèi 四sì 千qiān 萬wàn , 恰qià 與yǔ具jù 駕jià 千qiān 乘chéng ( 每měi 乘chéng 四sì 匹pǐ ) 之zhī 馬mǎ 價jià 相xiāng 當dāng , 而ér 無wú 不bù 足zú 之zhī 患huàn 矣yǐ 。

〔 六liù 〕   許xǔ 維wéi 遹yù 云yún : 「 『 度dù 』 當dāng 為wèi 『皆jiē 』 , 涉shè 下xià 文wén 而ér 誤wù 。 《 地dì 數shù 篇piān 》 、 《 輕qīng 重zhòng 乙yǐ 篇piān 》 並bìng 作zuò 『此cǐ 皆jiē 距jù 周zhōu 七qī 千qiān 八bā 百bǎi 里lǐ 』 , 是shì 其qí 證zhèng 。 」 元yuán 材cái 案àn : 度dù 即jí 量liàng 計jì, 解jiě 已yǐ 見jiàn 《 山shān 國guó 軌guǐ 篇piān 》 , 乃nǎi 「 大dà 約yuē 」 之zhī 詞cí , 不bù 必bì 改gǎi 字zì 。

〔 七qī 〕   郭guō 沫mò 若ruò 云yún : 「 此cǐ 節jié 所suǒ 答dá 非fēi 所suǒ問wèn , 疑yí 與yǔ 《 輕qīng 重zhòng 甲jiǎ 篇piān 》 『 陰yīn 王wáng 之zhī 國guó 』 一yī 節jié 答dá 語yǔ 互hù 易yì 。 」元yuán 材cái 案àn : 「 使shǐ 與yǔ 正zhèng 籍jí 者zhě 皆jiē 以yǐ 幣bì 還hái 於yú 金jīn 」 , 乃nǎi 抬tái 高gāo 金jīn 價jià 之zhī具jù 體tǐ 辦bàn 法fǎ 。 「 珠zhū 起qǐ 於yú 赤chì 野yě 之zhī 末mò 光guāng 」 數shù 句jù , 則zé 說shuō 明míng 上shàng 文wén 「以yǐ 幣bì 還hái 於yú 金jīn 」 及jí 「 以yǐ 一yī 為wèi 四sì 」 之zhī 理lǐ 由yóu , 即jí 所suǒ 謂wèi 「 高gāo 下xià 其qí中zhōng 幣bì 利lì 下xià 上shàng 之zhī 用yòng 」 者zhě 也yě 。 一yī 問wèn 一yī 答dá , 絲sī 絲sī 相xiāng 扣kòu , 不bù 得dé 謂wèi為wèi 「 所suǒ 答dá 非fēi 所suǒ 問wèn 」 也yě 。

    百bǎi 乘chéng 之zhī 國guó , 中zhōng 而ér 立lì 〔 一yī 〕 , 東dōng 西xī 南nán 北běi 度dù 五wǔ 十shí 里lǐ 〔二èr 〕 。 一yī 日rì 定dìng 慮lǜ , 二èr 日rì 定dìng 載zài , 三sān 日rì 出chū 竟jìng , 五wǔ 日rì 而ér 反fǎn 。 百bǎi乘chéng 之zhī 制zhì , 輕qīng 重zhòng 毋wú 過guò 五wǔ 日rì 〔 三sān 〕 。 百bǎi 乘chéng 為wèi 耕gēng 田tián 萬wàn 頃qǐng , 為wèi 戶hù萬wàn 戶hù 〔 四sì 〕 , 為wèi 開kāi 口kǒu 〔 五wǔ 〕 十shí 萬wàn 人rén , 為wèi 分fēn 者zhě 萬wàn 人rén 〔 六liù 〕, 為wèi 輕qīng 車chē 百bǎi 乘chéng 〔 七qī 〕 , 為wèi 馬mǎ 四sì 百bǎi 匹pǐ 。 千qiān 乘chéng 之zhī 國guó , 中zhōng 而ér 立lì市shì , 東dōng 西xī 南nán 北běi 度dù 百bǎi 五wǔ 十shí 餘yú 里lǐ 。 二èr 日rì 定dìng 慮lǜ , 三sān 日rì 定dìng 載zài , 五wǔ日rì 出chū 竟jìng , 十shí 日rì 而ér 反fǎn 。 千qiān 乘chéng 之zhī 制zhì , 輕qīng 重zhòng 毋wú 過guò 一yī 旬xún 。 千qiān 乘chéng 為wèi耕gēng 田tián 十shí 萬wàn 頃qǐng , 為wèi 戶hù 十shí 萬wàn 戶hù , 為wèi 開kāi 口kǒu 百bǎi 萬wàn 人rén , 為wèi 當dāng 分fēn 者zhě 十shí萬wàn 人rén , 為wèi 輕qīng 車chē 千qiān 乘chéng , 為wèi 馬mǎ 四sì 千qiān 匹pǐ 。 萬wàn 乘chéng 之zhī 國guó , 中zhōng 而ér 立lì 市shì, 東dōng 西xī 南nán 北běi 度dù 五wǔ 百bǎi 里lǐ 。 三sān 日rì 定dìng 慮lǜ , 五wǔ 日rì 定dìng 載zài , 十shí 日rì 出chū 竟jìng, 二èr 十shí 日rì 而ér 反fǎn 。 萬wàn 乘chéng 之zhī 制zhì , 輕qīng 重zhòng 毋wú 過guò 二èr 旬xún 。 萬wàn 乘chéng 為wèi 耕gēng 田tián百bǎi 萬wàn 頃qǐng , 為wèi 戶hù 百bǎi 萬wàn 戶hù , 為wèi 開kāi 口kǒu 千qiān 萬wàn 人rén , 為wèi 當dāng 分fēn 者zhě 百bǎi 萬wàn 人rén, 為wèi 輕qīng 車chē 萬wàn 乘chéng , 為wèi 馬mǎ 四sì 萬wàn 匹pǐ 。

〔 一yī 〕   元yuán 材cái 案àn : 「 中zhōng 而ér 立lì 」 下xià 脫tuō 「市shì 」 字zì 。 下xià 文wén 兩liǎng 「 中zhōng 而ér 立lì 市shì 」 , 皆jiē 有yǒu 「 市shì 」 字zì , 可kě 證zhèng 。

〔 二èr 〕   俞yú 樾yuè 云yún : 「 『 度dù 』 當dāng 為wèi 『 各gè』 , 聲shēng 之zhī 誤wù 也yě 。 謂wèi 東dōng 西xī 南nán 北běi 各gè 五wǔ 十shí 里lǐ 也yě 。 上shàng 文wén 『 故gù 先xiān 王wáng度dù 用yòng 其qí 重zhòng 而ér 因yīn 之zhī 』 , 《 地dì 數shù 篇piān 》 作zuò 『 故gù 先xiān 王wáng 各gè 用yòng 於yú 其qí 重zhòng』 。 『 度dù 』 『 各gè 』 聲shēng 近jìn 而ér 誤wù , 在zài 本běn 篇piān 即jí 可kě 證zhèng 矣yǐ 。 又yòu 案àn :此cǐ 文wén 當dāng 作zuò 『 東dōng 西xī 南nán 北běi 各gè 百bǎi 五wǔ 十shí 里lǐ 』 , 故gù 其qí 下xià 云yún 『 三sān 日rì 出chū竟jìng 』 , 明míng 每měi 日rì 行xíng 五wǔ 十shí 里lǐ 也yě 。 《 荀xún 子zi . 大dà 略lüè 篇piān 》 所suǒ 謂wèi 『 吉jí行xíng 五wǔ 十shí 』 是shì 也yě 。 下xià 文wén 『 千qiān 乘chéng 之zhī 國guó 中zhōng 而ér 立lì 市shì , 東dōng 西xī 南nán 北běi 度dù百bǎi 五wǔ 十shí 餘yú 里lǐ 』 , 當dāng 作zuò 『 度dù 二èr 百bǎi 五wǔ 十shí 里lǐ 』 , 故gù 其qí 下xià 云yún 『 五wǔ日rì 出chū 竟jìng 』 , 亦yì 是shì 每měi 日rì 行xíng 五wǔ 十shí 里lǐ 也yě 。 何hé 以yǐ 明míng 之zhī ? 據jù 下xià 文wén 曰yuē『 萬wàn 乘chéng 之zhī 國guó 中zhōng 而ér 立lì 市shì , 東dōng 西xī 南nán 北běi 度dù 五wǔ 百bǎi 里lǐ 』 , 其qí 下xià 即jí 云yún: 『 十shí 日rì 出chū 竟jìng 』 。 夫fū 五wǔ 百bǎi 里lǐ 而ér 十shí 日rì 出chū 竟jìng , 則zé 日rì 行xíng 五wǔ 十shí 里lǐ可kě 知zhī 。 前qián 後hòu 必bì 當dāng 一yī 例lì , 故gù 知zhī 此cǐ 文wén 有yǒu 奪duó 誤wù 也yě 。 詳xiáng 《 管guǎn 子zi 》之zhī 意yì , 萬wàn 乘chéng 之zhī 國guó 方fāng 千qiān 里lǐ , 是shì 古gǔ 王wáng 畿jī 之zhī 制zhì 。 千qiān 乘chéng 之zhī 國guó 方fāng 五wǔ百bǎi 里lǐ , 是shì 《 周zhōu 禮lǐ 》 諸zhū 公gōng 之zhī 國guó 之zhī 制zhì 。 百bǎi 乘chéng 之zhī 國guó 方fāng 三sān 百bǎi 里lǐ ,是shì《

周zhōu 禮lǐ 》 諸zhū 伯bó 之zhī 國guó 之zhī 制zhì 。 蓋gài 《 管guǎn 子zi 》多duō 與yǔ 《 周zhōu 禮lǐ 》 合hé 也yě 。 古gǔ 者zhě 公gōng 侯hóu 為wèi 一yī 等děng , 伯bó 子zi 男nán 為wèi 一yī 等děng ,故gù 《 左zuǒ 傳chuán 》 曰yuē : 『 在zài 禮lǐ , 卿qīng 不bù 會huì 公gōng 侯hóu , 會huì 伯bó 子zi 男nán 可kě 也yě 。』 此cǐ 文wén 言yán 公gōng 以yǐ 該gāi 侯hóu , 言yán 伯bó 以yǐ 該gāi 子zi 男nán 耳ěr 。 若ruò 如rú 今jīn 本běn , 則zé 百bǎi乘chéng 之zhī 國guó 方fāng 百bǎi 里lǐ , 千qiān 乘chéng 之zhī 國guó 方fāng 三sān 百bǎi 餘yú 里lǐ , 萬wàn 乘chéng 之zhī 國guó 方fāng 千qiān 里lǐ, 參cān 差chà 不bù 齊qí 矣yǐ 。 又yòu 五wǔ 十shí 、 五wǔ 百bǎi 均jūn 無wú 餘yú 數shù , 獨dú 於yú 百bǎi 五wǔ 十shí 言yán餘yú , 亦yì 不bù 可kě 通tōng 。 」 元yuán 材cái 案àn : 俞yú 氏shì 之zhī 說shuō , 迂yū 拘jū 可kě 笑xiào 。 古gǔ 今jīn 中zhōng 外wài 豈qǐ 有yǒu 領lǐng 土tǔ 整zhěng 齊qí 劃huà 一yī 如rú 此cǐ 之zhī 國guó 家jiā耶yé ? 且qiě 行xíng 路lù 之zhī 遲chí 速sù 原yuán 無wú 一yī 定dìng 。 赤chì 壁bì 之zhī 戰zhàn , 曹cáo 操cāo 一yī 日rì 夜yè 行xíng三sān 百bǎi 餘yú 里lǐ , 則zé 俞yú 氏shì 又yòu 將jiāng 以yǐ「

軍jūn 行xíng 三sān 十shí 」 之zhī 說shuō 純chún 之zhī 乎hū ? 此cǐ 處chù 所suǒ 謂wèi「 百bǎi 乘chéng 之zhī 國guó 」 、 「 千qiān 乘chéng 之zhī 國guó 」 、「

萬wàn 乘chéng 之zhī 國guó 」 , 蓋gài 相xiāng 當dāng 於yú 《 漢hàn 書shū . 刑xíng法fǎ 志zhì 》 所suǒ 述shù 「 百bǎi 乘chéng 之zhī 家jiā 」 、 「 千qiān 乘chéng 之zhī 國guó 」 、 「 萬wàn 乘chéng 之zhī 主zhǔ」 。 《 刑xíng 法fǎ 志zhì 》 云yún : 「 一yī 同tóng 百bǎi 里lǐ , 提tí 封fēng 萬wàn 井jǐng 。 除chú 山shān 川chuān 沉chén斥chì 城chéng 池chí 邑yì 居jū 園yuán 囿yòu 術shù 路lù 三sān 千qiān 六liù 百bǎi 井jǐng , 定dìng 出chū 賦fù 六liù 千qiān 四sì 百bǎi 井jǐng ,戎róng 馬mǎ 四sì 百bǎi 匹pǐ , 兵bīng 車chē 百bǎi 乘chéng 。 此cǐ 卿qīng 大dà 夫fū 采cǎi 地dì 之zhī 大dà 者zhě 也yě 。 是shì 謂wèi百bǎi 乘chéng 之zhī 家jiā 。 一yī 封fēng 三sān 百bǎi 一yī 十shí 六liù 里lǐ , 提tí 封fēng 十shí 萬wàn 井jǐng 。 定dìng 出chū 賦fù 六liù萬wàn 四sì 千qiān 井jǐng , 戎róng 馬mǎ 四sì 千qiān 匹pǐ , 兵bīng 車chē 千qiān 乘chéng 。 此cǐ 諸zhū 侯hóu 之zhī 大dà 者zhě 也yě 。是shì 謂wèi 千qiān 乘chéng 之zhī 國guó 。 天tiān 子zi 畿jī 方fāng 千qiān 里lǐ , 提tí 封fēng 百bǎi 萬wàn 井jǐng 。 定dìng 出chū 賦fù 六liù十shí 四sì 萬wàn 井jǐng , 戎róng 馬mǎ 四sì 萬wàn 匹pǐ , 兵bīng 車chē 萬wàn 乘chéng 。 故gù 稱chēng 萬wàn 乘chéng 之zhī 主zhǔ 。 」與yǔ 本běn 篇piān 所suǒ 列liè 里lǐ 數shù 及jí 車chē 馬mǎ 數shù 完wán 全quán 相xiāng 同tóng 。 而ér 從cóng 「 一yī 封fēng 三sān 百bǎi 一yī十shí 六liù 里lǐ 」 一yī 語yǔ 觀guān 之zhī , 更gèng 足zú 證zhèng 明míng 本běn 篇piān 所suǒ 謂wèi 「 東dōng 西xī 南nán 北běi 度dù 百bǎi五wǔ 十shí 餘yú 里lǐ 」 , 正zhèng 是shì 「 一yī 封fēng 三sān 百bǎi 一yī 十shí 六liù 里lǐ 」 之zhī 半bàn 數shù 。 《 輕qīng重zhòng 乙yǐ 篇piān 》 所suǒ 謂wèi 「 兼jiān 霸bà 之zhī 壤rǎng 三sān 百bǎi 有yǒu 餘yú 里lǐ 」 者zhě , 亦yì 與yǔ 此cǐ 合hé 。「 度dù 」 即jí 「 此cǐ 度dù 去qù 周zhōu 七qī 千qiān 八bā 百bǎi 里lǐ 」 之zhī 度dù , 謂wèi 度dù 計jì 之zhī , 解jiě已yǐ 見jiàn《

山shān 國guó 軌guǐ 篇piān 》 。 又yòu 案àn : 關guān 於yú 封fēng 建jiàn 制zhì 度dù, 古gǔ 代dài 學xué 者zhě 所suǒ 言yán 多duō 不bù 一yī 致zhì 。 《 孟mèng 子zi . 萬wàn 章zhāng 篇piān 》 云yún : 「 天tiān子zi 地dì 方fāng 千qiān 里lǐ , 公gōng 侯hóu 皆jiē 方fāng 百bǎi 里lǐ , 伯bó 七qī 十shí 里lǐ , 子zi 男nán 五wǔ 十shí 里lǐ 。凡fán 四sì 等děng 。 不bù 能néng 五wǔ 十shí 里lǐ 不bù 達dá 於yú 天tiān 子zi , 附fù 於yú 諸zhū 侯hóu , 曰yuē 附fù 庸yōng 。」 《 禮lǐ 記jì . 王wáng 制zhì 》 與yǔ 《 孟mèng 子zi 》 同tóng 。 賈jiǎ 誼yì 《 新xīn 書shū . 屬shǔ 遠yuǎn 篇piān》 云yún : 「 古gǔ 者zhě 天tiān 子zi 地dì 方fāng 千qiān 里lǐ , 中zhōng 之zhī 而ér 為wèi 都dōu 。 輸shū 將jiāng 繇yáo 使shǐ ,其qí 遠yuǎn 者zhě 不bù 在zài 五wǔ 百bǎi 里lǐ 而ér 至zhì 。 公gōng 侯hóu 地dì 方fāng 百bǎi 里lǐ , 中zhōng 之zhī 而ér 為wèi 都dōu ,輸shū 將jiāng 繇yáo 使shǐ , 其qí 遠yuǎn 者zhě 不bù 在zài 五wǔ 十shí 里lǐ 而ér 至zhì 。 」 董dǒng 仲zhòng 舒shū《

春chūn 秋qiū 繁fán 露lù . 爵jué 國guó 篇piān 》 云yún : 「 其qí 地dì 列liè奈nài 何hé ? 曰yuē : 天tiān 子zi 邦bāng 圻qí 千qiān 里lǐ , 公gōng 侯hóu 百bǎi 里lǐ , 伯bó 七qī 十shí 里lǐ , 子zi 男nán五wǔ 十shí 里lǐ 。 附fù 庸yōng 字zì 者zhě 方fāng 三sān 十shí 里lǐ , 名míng 者zhě 方fāng 二èr 十shí 里lǐ , 人rén 氏shì 者zhě 方fāng十shí 五wǔ 里lǐ 。 」 《 史shǐ 記jì . 漢hàn 興xìng 以yǐ 來lái 諸zhū 侯hóu 王wáng 年nián 表biǎo 》 云yún : 「 周zhōu 封fēng五wǔ 等děng , 公gōng 、 侯hóu 、 伯bó 、 子zi 、 男nán 。 然rán 封fēng 伯bó 禽qín 康kāng 叔shū 於yú 魯lǔ 衛wèi , 地dì各gè 四sì 百bǎi 里lǐ 。 … … 太tài 公gōng 於yú 齊qí 兼jiān 五wǔ 侯hóu地dì 。 … … 武wǔ 王wáng 成chéng 康kāng 所suǒ 封fēng 數shù 百bǎi … … 地dì 上shàng 不bù 過guò 百bǎi 里lǐ , 下xià 三sān 十shí里lǐ 。 」 《 鹽yán 鐵tiě 論lùn . 除chú 狹xiá 篇piān 》 云yún : 「 古gǔ 者zhě 封fēng 賢xián 祿lù 能néng , 不bù 過guò百bǎi 里lǐ 。 百bǎi 里lǐ 之zhī 中zhōng 而ér 為wèi 都dōu , 疆jiāng 郵yóu 不bù 過guò 五wǔ 十shí 。 」 又yòu 《 備bèi 胡hú 篇piān》 云yún : 「 古gǔ 者zhě 天tiān 子zi 封fēng 畿jī 千qiān 里lǐ , 繇yáo 役yì 五wǔ 百bǎi 里lǐ 。 」 《 漢hàn 書shū .地dì 理lǐ 志zhì 》 云yún : 「 周zhōu 爵jué 五wǔ 等děng 而ér 土tǔ 三sān 等děng 。 公gōng 侯hóu 百bǎi 里lǐ , 伯bó 七qī 十shí里lǐ , 子zi 男nán 五wǔ 十shí 里lǐ , 不bù 滿mǎn 為wèi 附fù 庸yōng 。 」 可kě 見jiàn 從cóng 《 孟mèng 子zi 》 至zhì 《漢hàn 書shū . 地dì 理lǐ 志zhì 》 , 皆jiē 無wú 「 三sān 百bǎi 有yǒu 餘yú 里lǐ 」 之zhī 說shuō 。 頗pō 疑yí 《 漢hàn書shū . 刑xíng 法fǎ 志zhì 》 所suǒ 記jì , 當dāng 是shì 賈jiǎ 、 董dǒng 及jí 司sī 馬mǎ 氏shì 以yǐ 後hòu 漢hàn 代dài 學xué 者zhě所suǒ 持chí 之zhī 新xīn 說shuō 。 本běn 書shū 《 事shì 語yǔ 篇piān 》 及jí 《 漢hàn 書shū . 地dì 理lǐ 志zhì 》 係xì 沿yán用yòng 舊jiù 說shuō , 而ér 本běn 篇piān 及jí 《 輕qīng 重zhòng 乙yǐ 篇piān 》 與yǔ 《 漢hàn 書shū . 刑xíng 法fǎ 志zhì 》 則zé採cǎi 用yòng 新xīn 說shuō 。 此cǐ 又yòu 本běn 書shū 各gè 篇piān 非fēi 出chū 自zì 一yī 時shí 一yī 人rén 之zhī 手shǒu 之zhī 一yī 證zhèng 矣yǐ。 附fù 本běn 文wén 與yǔ 《 漢hàn 書shū . 刑xíng 法fǎ 志zhì 》 對duì 照zhào 表biǎo :

  《 揆kuí 度dù 篇piān 》   《 刑xíng 法fǎ 志zhì 》 附fù 注zhù

百bǎi 乘chéng 之zhī 國guó 地dì 方fāng 百bǎi 里lǐ 。 輕qīng 車chē 百bǎi 乘chéng 。 馬mǎ 四sì百bǎi 匹pǐ 。 百bǎi 乘chéng 之zhī 家jiā 一yī 同tóng 百bǎi 里lǐ 。 戎róng 馬mǎ 四sì 百bǎi 匹pǐ 。 兵bīng車chē 百bǎi 乘chéng 。 《 漢hàn 書shū ? 張zhāng 安ān 世shì 傳chuán ? 注zhù 》 :「 輕qīng 車chē , 古gǔ 之zhī 戰zhàn 車chē 。 」

千qiān 乘chéng 之zhī 國guó 地dì 方fāng 三sān 百bǎi 有yǒu 餘yú 里lǐ , ( 邊biān 長zhǎng 之zhī半bàn 一yī 百bǎi 五wǔ 十shí 餘yú 里lǐ ) 輕qīng 車chē 千qiān 乘chéng 。 馬mǎ 四sì 千qiān 匹pǐ 。 千qiān 乘chéng 之zhī 國guó 一yī 封fēng 三sān 百bǎi 一yī 十shí 六liù 里lǐ 。 戎róng 馬mǎ 四sì千qiān 匹pǐ 。 兵bīng 車chē 千qiān 乘chéng 。  

萬wàn 乘chéng 之zhī 國guó 地dì 方fāng 千qiān 里lǐ 。 輕qīng 車chē 萬wàn 乘chéng 。 馬mǎ 四sì萬wàn 匹pǐ 。 萬wàn 乘chéng 之zhī 主zhǔ 畿jī 方fāng 千qiān 里lǐ 。 戎róng 馬mǎ 四sì 萬wàn 匹pǐ 。 兵bīng車chē 萬wàn 乘chéng 。  

〔 三sān 〕   元yuán 材cái 案àn : 定dìng 慮lǜ 謂wèi 制zhì 定dìng 計jì 劃huà 。定dìng 載zài 謂wèi 裝zhuāng 載zài 貨huò 物wù 。 竟jìng 即jí 境jìng 。 出chū 竟jìng 謂wèi 出chū 國guó 境jìng 。 輕qīng 重zhòng 毋wú 過guò 五wǔ日rì , 謂wèi 與yǔ 國guó 外wài 通tōng 輕qīng 重zhòng , 來lái 回huí 不bù 超chāo 過guò 五wǔ 日rì 也yě , 愈yù 樾yuè 謂wèi 「 五wǔ日rì 」 當dāng 為wèi 「 六liù 日rì 」 者zhě 非fēi 。

〔 四sì 〕   元yuán 材cái 案àn : 百bǎi 里lǐ 萬wàn 戶hù , 亦yì 漢hàn 代dài通tōng 行xíng 數shù 字zì 。 《 漢hàn 書shū . 百bǎi 官guān 公gōng 卿qīng 表biǎo 》 云yún : 「 縣xiàn 令lìng 長zhǎng 掌zhǎng 治zhì 其qí縣xiàn 。 萬wàn 戶hù 以yǐ 上shàng 為wèi 令lìng , 減jiǎn 萬wàn 戶hù 為wèi 長zhǎng 。 」 又yòu 云yún :「

縣xiàn 大dà 率lǜ 方fāng 百bǎi 里lǐ 。 」 又yòu 《 王wáng 莽mǎng 傳chuán 》 :莽mǎng 策cè 命mìng 孺rú 子zi 曰yuē : 「 封fēng 爾ěr 為wèi 安ān 定dìng 公gōng , 永yǒng 為wèi 新xīn 室shì 賓bīn 。 … … 其qí以yǐ 平píng 原yuán 安ān 德dé 漯luò 陰yīn 鬲gé 重zhòng 丘qiū 凡fán 萬wàn 戶hù , 地dì 方fāng 百bǎi 里lǐ 為wèi 定dìng 安ān 公gōng 國guó 。」 又yòu 下xià 書shū 曰yuē : 「 諸zhū 公gōng 一yī 同tóng , 有yǒu 眾zhòng 萬wàn 戶hù 。 」 又yòu 莽mǎng 以yǐ 「 扶fú 崇chóng公gōng 劉liú 殷yīn 同tóng 心xīn 殄tiǎn 滅miè 反fǎn 虜lǔ , 嘉jiā 其qí 忠zhōng , 其qí 滿mǎn 殷yīn 國guó 戶hù 萬wàn , 地dì 方fāng 百bǎi里lǐ 。 」 皆jiē 其qí 證zhèng 。 又yòu 下xià 文wén 「 萬wàn 乘chéng 之zhī 國guó 為wèi 開kāi 口kǒu 千qiān 萬wàn 人rén , 為wèi 當dāng分fēn 者zhě 百bǎi 萬wàn 人rén 」 與yǔ 《 海hǎi 王wáng 篇piān 》 「 萬wàn 乘chéng 之zhī 國guó , 人rén 數shù 開kāi 口kǒu 千qiān 萬wàn也yě 。 … … 萬wàn 乘chéng 之zhī 正zhèng 人rén ( 原yuán 誤wù 為wèi 九jiǔ , 依yī 王wáng 校xiào 改gǎi ) 百bǎi 萬wàn 也yě 」, 數shù 字zì 全quán 同tóng 。

〔 五wǔ 〕   元yuán 材cái 案àn : 開kāi 口kǒu 謂wèi 人rén 口kǒu 總zǒng 數shù ,解jiě 已yǐ 見jiàn 《 海hǎi 王wáng 篇piān 》 。

〔 六liù 〕   丁dīng 士shì 涵hán 云yún : 「 下xià 文wén 云yún 『 為wèi 當dāng分fēn 者zhě 十shí 萬wàn 人rén 』 , 『 為wèi 當dāng 分fēn 者zhě 百bǎi 萬wàn 人rén 』 , 皆jiē 有yǒu 『 當dāng 』 字zì ,宜yí 據jù 補bǔ 。 」 元yuán 材cái 案àn : 丁dīng 說shuō 是shì 也yě 。 分fēn 讀dú 如rú 「 名míng 分fēn 」 「 職zhí 分fēn」 之zhī 分fēn 。 「 當dāng 分fēn 者zhě 」 指zhǐ 負fù 有yǒu 納nà 稅shuì 義yì 務wù 之zhī 人rén 而ér 言yán 。 張zhāng 佩pèi 綸lún謂wèi「

『 分fēn 』 當dāng 為wèi 『 介jiè 』 」 者zhě 非fēi 。

〔 七qī 〕   元yuán 材cái 案àn : 輕qīng 車chē 即jí 戰zhàn 車chē , 漢hàn 人rén用yòng 語yǔ 。 《 鹽yán 鐵tiě 論lùn . 西xī 域yù 篇piān 》 云yún : 「 雖suī 輕qīng 車chē 利lì 馬mǎ 不bù 能néng 得dé 也yě。 」 又yòu 《 漢hàn 書shū . 張zhāng 安ān 世shì 傳chuán 》 : 「 安ān 世shì 薨hōng , 天tiān 子zi 贈zèng 印yìn 綬shòu ,送sòng 以yǐ 輕qīng 車chē 介jiè 士shì 。 」 顏yán 師shī 古gǔ 注zhù 云yún : 「 輕qīng 車chē , 古gǔ 之zhī 戰zhàn 車chē 。 」《 刑xíng 法fǎ 志zhì 》 作zuò 「 兵bīng 車chē 」 。

    管guǎn 子zi 曰yuē : 「 匹pǐ 夫fū 為wèi 鰥guān , 匹pǐ 婦fù 為wèi 寡guǎ , 老lǎo 而ér 無wú 子zi 者zhě 為wèi獨dú 〔 一yī 〕 。 君jūn 問wèn 其qí 若ruò 有yǒu 子zi 弟dì 師shī 役yì 而ér 死sǐ 者zhě , 父fù 母mǔ 為wèi 獨dú 〔 二èr〕 , 上shàng 必bì 葬zàng 之zhī , 衣yī 衾qīn 三sān 領lǐng , 木mù 必bì 三sān 寸cùn 〔 三sān 〕 , 鄉xiāng 吏lì 視shì 事shì, 葬zàng 於yú 公gōng 壤rǎng 〔 四sì 〕 。 若ruò 產chǎn 而ér 無wú 弟dì 兄xiōng 〔 五wǔ 〕 , 上shàng 必bì 賜cì 之zhī 匹pǐ馬mǎ 之zhī 壤rǎng 〔 六liù 〕 。 故gù 親qīn 之zhī 殺shā 其qí 子zi 以yǐ 為wèi 上shàng 用yòng , 不bù 苦kǔ 也yě 〔 七qī 〕。 君jūn 終zhōng 歲suì 行xíng 邑yì 里lǐ 〔 八bā 〕 。 其qí 人rén 力lì 同tóng 而ér 宮gōng 室shì 美měi 者zhě , 良liáng 萌méng 也yě, 力lì 作zuò 者zhě 也yě 〔 九jiǔ 〕 , 脯pú 二èr 束shù 〔 一yī 0 〕 、 酒jiǔ 一yī 石shí 以yǐ 賜cì 之zhī 。力lì 足zú 蕩dàng 游yóu 不bù 作zuò , 老lǎo 者zhě 譙qiào 之zhī , 當dāng 壯zhuàng 者zhě 遣qiǎn 之zhī 邊biān 戍shù 〔 一yī 一yī 〕 。民mín 之zhī 無wú 本běn 者zhě 貸dài 之zhī 圃pǔ 彊jiàng 〔 一yī 二èr 〕 。 故gù 百bǎi 事shì 皆jiē 舉jǔ , 無wú 留liú 力lì 〔一yī 三sān 〕 失shī 時shí 之zhī 民mín 。 此cǐ 皆jiē 國guó 筴cè 之zhī 數shù 也yě 〔 一yī 四sì 〕 。 」

〔 一yī 〕   元yuán 材cái 案àn : 「 匹pǐ 夫fū 為wèi 鰥guān , 匹pǐ 婦fù為wèi 寡guǎ , 老lǎo 而ér 無wú 子zi 曰yuē 獨dú 」 , 即jí 《 孟mèng 子zi . 梁liáng 惠huì 王wáng 篇piān 》 「 老lǎo 而ér無wú 妻qī 曰yuē 鰥guān , 老lǎo 而ér 無wú 夫fū 曰yuē 寡guǎ , 老lǎo 而ér 無wú 子zi 曰yuē 獨dú , 幼yòu 而ér 無wú 父fù 曰yuē孤gū 」 之zhī 意yì 。 《 輕qīng 重zhòng 己jǐ 篇piān 》 云yún : 「 民mín 生shēng 而ér 無wú 父fù 母mǔ 謂wèi 之zhī 孤gū 子zi, 無wú 妻qī 無wú 子zi 謂wèi 之zhī 老lǎo 鰥guān , 無wú 夫fū 無wú 子zi 謂wèi 之zhī 老lǎo 寡guǎ 。 」 語yǔ 意yì 與yǔ 此cǐ略lüè 同tóng 。

〔 二èr 〕   元yuán 材cái 案àn : 「 有yǒu 子zi 弟dì 師shī 役yì 而ér 死sǐ者zhě 」 云yún 云yún , 謂wèi 陣zhèn 亡wáng 將jiāng 士shì 之zhī 父fù 母mǔ , 亦yì 得dé 以yǐ 「 無wú 子zi 曰yuē 獨dú 」 論lùn也yě 。

〔 三sān 〕   元yuán 材cái 案àn : 衣yī 衾qīn 三sān 領lǐng , 謂wèi 衣yī 衾qīn三sān 件jiàn 。 解jiě 已yǐ 見jiàn 《 山shān 至zhì 數shù 篇piān 》 。 木mù 必bì 者zhě , 必bì 通tōng ● 。 《 集jí 韻yùn》 : 「 ● , 筆bǐ 力lì 切qiè , 音yīn 逼bī 。 閉bì 也yě 。 」 木mù ● 即jí 木mù 棺guān 。 《 荀xún子zi . 禮lǐ 論lùn 篇piān 》 : 「 棺guān 槨guǒ 三sān 寸cùn , 衣yī 衾qīn 三sān 領lǐng 。 」 是shì 其qí 證zhèng 。

〔 四sì 〕   元yuán 材cái 案àn : 公gōng 壤rǎng 即jí 公gōng 地dì 。 葬zàng 於yú公gōng 壤rǎng , 謂wèi 以yǐ 公gōng 地dì 為wèi 墓mù 而ér 葬zàng 之zhī , 猶yóu 今jīn 人rén 之zhī 言yán 公gōng 墓mù 矣yǐ 。

〔 五wǔ 〕   張zhāng 佩pèi 綸lún 云yún : 「 『 若ruò 產chǎn 而ér 無wú 弟dì兄xiōng 』 , 言yán 止zhǐ 生shēng 一yī 子zi 也yě 。 」 元yuán 材cái 案àn : 猶yóu 今jīn 言yán 獨dú 生shēng 子zi 。

〔 六liù 〕   郭guō 嵩sōng 燾dào 云yún : 「 上shàng 文wén 『 百bǎi 乘chéng 為wèi耕gēng 田tián 萬wàn 頃qǐng , 為wèi 馬mǎ 四sì 百bǎi 匹pǐ 』 , 則zé『

匹pǐ 馬mǎ 之zhī 壤rǎng 』 , 當dāng 耕gēng 田tián 二èr 十shí 五wǔ 頃qǐng 。 」許xǔ 維wéi 遹yù 云yún : 「 《 山shān 權quán 數shù 篇piān 》 有yǒu 『 一yī 馬mǎ 之zhī 田tián 』 語yǔ , 是shì 齊qí 人rén以yǐ 馬mǎ 名míng 田tián 壤rǎng 之zhī 數shù 。 」 元yuán 材cái 案àn : 「 匹pǐ 馬mǎ 之zhī 壤rǎng 」 即jí「

一yī 馬mǎ 之zhī 田tián , 」解jiě 已yǐ 見jiàn 《 山shān 權quán 數shù 篇piān 》 。 郭guō 、 許xǔ 說shuō 非fēi 。

〔 七qī 〕   何hé 如rú 璋zhāng 云yún : 「 殺shā 者zhě 減jiǎn 也yě 。 謂wèi優yōu 卹xù 其qí 親qīn 不bù 若ruò 其qí 子zi 之zhī 厚hòu 也yě 。 」 元yuán 材cái 案àn : 此cǐ 言yán 國guó 家jiā 對duì 於yú 陣zhèn亡wáng 將jiāng 士shì 既jì 賜cì 之zhī 田tián 以yǐ 養yǎng 其qí 生shēng , 又yòu 葬zàng 之zhī 地dì 以yǐ 送sòng 其qí 死sǐ , 養yǎng 生shēng 送sòng死sǐ 無wú 恨hèn , 則zé 其qí 子zi 弟dì 雖suī 為wèi 國guó 而ér 殺shā 其qí 身shēn , 為wèi 之zhī 父fù 母mǔ 者zhě 亦yì 不bù 以yǐ為wèi 苦kǔ 也yě 。 何hé 說shuō 失shī 之zhī 。 又yòu 案àn : 《 漢hàn 書shū . 高gāo 紀jì 》 「 八bā 年nián 十shí 一yí月yuè , 令lìng 士shì 卒zú 從cóng 軍jūn 死sǐ 者zhě , 為wèi 槥huì 歸guī 其qí 縣xiàn 。 縣xiàn 給gěi 衣yī 衾qīn 棺guān 葬zàng 具jù ,祠cí 以yǐ 少shǎo 牢láo , 長zhǎng 吏lì 視shì 葬zàng 。 」 然rán 則zé 此cǐ 所suǒ 言yán 者zhě , 亦yì 漢hàn 制zhì 之zhī 反fǎn 映yìng矣yǐ 。

〔 八bā 〕   安ān 井jǐng 衡héng 云yún : 「 『 終zhōng 歲suì 』 , 歲suì終zhōng 也yě 。 」 元yuán 材cái 案àn : 此cǐ 說shuō 是shì 也yě 。 行xíng , 巡xún 視shì , 解jiě 已yǐ 見jiàn 《 山shān 國guó軌guǐ 篇piān 》 。

〔 九jiǔ 〕   元yuán 材cái 案àn : 兩liǎng 「 力lì 」 字zì 不bù 同tóng 。上shàng 「 力lì 」 字zì 指zhǐ 勞láo 動dòng 力lì , 下xià 「 力lì 」 字zì 指zhǐ 勤qín 勞láo 。 此cǐ 言yán 政zhèng 府fǔ 進jìn行xíng 調diào 查chá 研yán 究jiū , 當dāng 以yǐ 宮gōng 室shì 之zhī 美měi 惡è , 作zuò 為wèi 決jué 定dìng 人rén 民mín 品pǐn 質zhì 良liáng 窳yǔ及jí 其qí 勤qín 惰duò 之zhī 標biāo 準zhǔn 。 與yǔ 《 韓hán 非fēi 子zi . 顯xiǎn 學xué 篇piān 》 所suǒ 謂wèi 「 今jīn 夫fū 與yǔ人rén 相xiāng 若ruò 也yě , 無wú 豐fēng 年nián 旁páng 入rù 之zhī 利lì 而ér 獨dú 以yǐ 完wán 給gěi 者zhě , 非fēi 力lì 則zé 儉jiǎn 也yě。 與yǔ 人rén 相xiāng 若ruò 也yě , 無wú 饑jī 饉jǐn 疾jí 疚jiù 禍huò 罪zuì 之zhī 殃yāng , 獨dú 以yǐ 貧pín 窮qióng 者zhě , 非fēi侈chǐ 則zé 惰duò 也yě 。 侈chǐ 而ér 惰duò 者zhě 貧pín , 而ér 力lì 而ér 儉jiǎn 者zhě 富fù 。 今jīn 上shàng 徵zhēng 斂liǎn 於yú 富fù人rén 以yǐ 布bù 施shī 於yú 貧pín 家jiā , 是shì 奪duó 力lì 儉jiǎn 與yǔ 侈chǐ 惰duò 也yě 」 及jí 《 鹽yán 鐵tiě 論lùn . 授shòu時shí 篇piān 》 大dà 夫fū 所suǒ 謂wèi 「 共gòng 其qí 地dì 居jū 是shì 世shì 也yě , 非fēi 有yǒu 災zāi 害hài 疾jí 疫yì , 獨dú以yǐ 貧pín 窮qióng , 非fēi 惰duò 則zé 奢shē 也yě ; 無wú 奇qí 業yè 旁páng 入rù 而ér 猶yóu 以yǐ 富fù 給gěi , 非fēi 儉jiǎn 則zé力lì 也yě 」 , 同tóng 是shì 片piàn 面miàn 強qiáng 調diào 「 勞láo 動dòng 是shì 一yī 切qiè 財cái 富fù 的de 源yuán 泉quán 」 之zhī 謬miù論lùn , 為wèi 剝bō 削xuē 階jiē 級jí 打dǎ 掩yǎn 護hù 。 殊shū 不bù 知zhī 在zài 私sī 有yǒu 制zhì 社shè 會huì 中zhōng , 一yī 個gè除chú 自zì 己jǐ 勞láo 動dòng 力lì 外wài 別bié 無wú 其qí 他tā 任rèn 何hé 財cái 產chǎn 之zhī 人rén , 如rú 不bù 為wèi 佔zhàn 有yǒu 生shēng產chǎn 資zī 料liào 之zhī 剝bō 削xuē 者zhě 作zuò 奴nú 隸lì , 便biàn 無wú 勞láo 動dòng 之zhī 機jī 會huì , 更gèng 無wú 創chuàng 造zào 財cái富fù 之zhī 可kě 能néng 。 而ér 且qiě 在zài 此cǐ 條tiáo 件jiàn 之zhī 下xià , 所suǒ 創chuàng 造zào 之zhī 財cái 富fù , 亦yì 只zhǐ 能néng由yóu 剝bō 削xuē 者zhě 所suǒ 完wán 全quán 掠lüè 奪duó 以yǐ 去qù , 如rú 何hé 能néng 獲huò 得dé 美měi 宮gōng 室shì ? 馬mǎ 克kè 思sī所suǒ 謂wèi 「 勞láo 動dòng 不bù 是shì 一yī 切qiè 財cái 富fù 的de 源yuán 泉quán 」 ( 見jiàn 《 哥gē 達dá 綱gāng 領lǐng 批pī 判pàn》 ) , 正zhèng 可kě 作zuò 為wèi 對duì 此cǐ 一yī 謬miù 論lùn 之zhī 批pī 判pàn 。

〔 一yī 0 〕 元yuán 材cái 案àn : 脯pú , 即jí 《 漢hàn 書shū . 東dōng方fāng 朔shuò 傳chuán 》 「 乾qián 肉ròu 為wèi 脯pú 」 之zhī 脯pú 。《

說shuō 文wén 》 : 「 肉ròu 乾qián 也yě 。 」 束shù 即jí 《 論lùn 語yǔ》 「 束shù 脩xiū 」 之zhī 束shù 。 朱zhū 注zhù : 「 十shí 脡tǐng 曰yuē 束shù 。 」 《 漢hàn 書shū . 王wáng 吉jí傳chuán 》 : 「 使shǐ 謁yè 者zhě 千qiān 秋qiū 賜cì 中zhōng 尉wèi 牛niú 肉ròu 五wǔ 百bǎi 斤jīn , 酒jiǔ 五wǔ 石shí , 脯pú 五wǔ束shù 。 」 可kě 見jiàn 以yǐ 酒jiǔ 脯pú 賜cì 人rén , 亦yì 漢hàn 人rén 通tōng 行xíng 禮lǐ 節jié 。

〔 一yī 一yī 〕 于yú 鬯chàng 云yún : 「 『 當dāng 』 蓋gài 讀dú 為wèi 『黨dǎng 』 , 並bìng 諧xié 尚shàng 聲shēng , 例lì 得dé 通tōng 借jiè 。 黨dǎng 者zhě , 鄉xiāng 黨dǎng 也yě , 與yǔ 下xià 文wén 邊biān戍shù 為wèi 比bǐ 。 下xià 文wén 云yún : 『 壯zhuàng 者zhě 遣qiǎn 之zhī 邊biān 戍shù 。 』 蓋gài 壯zhuàng 者zhě 可kě 遣qiǎn , 而ér老lǎo 者zhě 不bù 便biàn 遣qiǎn , 故gù 同tóng 一yī 『 游yóu 蕩dàng 不bù 作zuò 』 之zhī 罪zuì , 但dàn 譙qiào 之zhī 於yú 鄉xiāng 黨dǎng而ér 已yǐ 。 譙qiào , 謂wèi 譙qiào 讓ràng 之zhī 。 」 元yuán 材cái 案àn : 此cǐ 當dāng 作zuò 「 老lǎo 者zhě 譙qiào 之zhī 」句jù , 「 當dāng 」 字zì 下xià 屬shǔ 。 「 當dāng 壯zhuàng 者zhě 」 一yī 詞cí 又yòu 見jiàn 《 輕qīng 重zhòng 丁dīng 篇piān 》。 《 商shāng 君jūn 書shū 》 亦yì 有yǒu 「 當dāng 壯zhuàng 者zhě 務wù 於yú 戰zhàn , 老lǎo 弱ruò 者zhě 務wù 於yú 守shǒu 」 語yǔ, 王wáng 注zhù 云yún : 「 當dāng , 丁dīng 也yě 。 」 《 輕qīng 重zhòng 戊wù 篇piān 》 云yún : 「 丁dīng 壯zhuàng 者zhě胡hú 丸wán 操cāo 彈dàn 居jū 其qí 下xià 。 」 又yòu 云yún : 「 丁dīng 壯zhuàng 者zhě 歸guī 而ér 薄báo 業yè 。 」 《 鹽yán鐵tiě 論lùn . 和hé 親qīn 篇piān 》 亦yì 云yún : 「 丁dīng 壯zhuàng 弧hú 弦xián 而ér 出chū 鬥dòu , 老lǎo 者zhě 超chāo 越yuè 而ér入rù 葆bǎo 。 」 即jí 皆jiē 作zuò「

丁dīng 壯zhuàng 」 , 可kě 以yǐ 為wèi 證zhèng 。 「 譙qiào 」 即jí 《 管guǎn子zi . 立lì 政zhèng 篇piān 》 「 里lǐ 尉wèi 以yǐ 譙qiào 於yú 游yóu 宗zōng , 游yóu 宗zōng 以yǐ 譙qiào 於yú 什shén 伍wǔ , 什shén伍wǔ 以yǐ 譙qiào 於yú 長zhǎng 家jiā , 譙qiào 敬jìng 而ér 勿wù 復fù 」 之zhī 「 譙qiào 」 。 《 揚yáng 子zi . 方fāng 言yán》 : 「 譙qiào , 讓ràng 也yě 。 齊qí 楚chǔ 宋sòng 衛wèi 荊jīng 陳chén 之zhī 間jiān 曰yuē 譙qiào 。 自zì 關guān 而ér 西xī 秦qín晉jìn 之zhī 間jiān , 凡fán 言yán 相xiāng 責zé 讓ràng 曰yuē 譙qiào 讓ràng 。 」 此cǐ 言yán 老lǎo 而ér 不bù 作zuò , 則zé 譙qiào 讓ràng之zhī ; 壯zhuàng 而ér 不bù 作zuò , 則zé 遣qiǎn 戍shù 之zhī 。 于yú 氏shì 說shuō 非fēi 。

〔 一yī 二èr 〕 何hé 如rú 璋zhāng 云yún : 「 『 彊jiàng 』 當dāng 為wèi 『疆jiāng 』 。 蓋gài 敺qū 民mín 歸guī 農nóng , 則zé 力lì 皆jiē 出chū 于yú 南nán 畝mǔ 而ér 五wǔ 穀gǔ 豐fēng , 固gù 富fù 國guó之zhī 數shù 也yě 。 」 郭guō 沫mò 若ruò 云yún : 「 『 彊jiàng 』 假jiǎ 為wèi 『 繈qiǎng 』 。 《 山shān 至zhì 數shù篇piān 》 所suǒ 謂wèi 『 縣xiàn 州zhōu 里lǐ 受shòu 公gōng 錢qián 』 也yě 。 」 元yuán 材cái 案àn : 「 彊jiàng 」 即jí 《海hǎi 王wáng 篇piān 》 「 升shēng 加jiā 分fēn 彊jiàng 」 之zhī 彊jiàng , 即jí 「 繈qiǎng 」 字zì 之zhī 假jiǎ 借jiè , 謂wèi 錢qián也yě 。 說shuō 已yǐ 詳xiáng 《 海hǎi 王wáng 篇piān 》 。

〔 一yī 三sān 〕 元yuán 材cái 案àn : 《 禮lǐ 記jì . 禮lǐ 運yùn 篇piān 》云yún : 「 力lì 惡è 其qí 不bù 出chū 於yú 身shēn 也yě , 不bù 必bì 為wèi 己jǐ 。 」 「 留liú 力lì 」 即jí 「力lì 不bù 出chū 於yú 身shēn 」 之zhī 謂wèi 。 猶yóu 《 鹽yán 鐵tiě 論lùn. 水shuǐ 旱hàn 篇piān 》 之zhī 言yán 「 力lì 作zuò 不bù 盡jǐn 」 矣yǐ 。

〔 一yī 四sì 〕 元yuán 材cái 案àn : 「 國guó 筴cè 」 即jí 國guó 計jì ,解jiě 已yǐ 見jiàn 《 乘chéng 馬mǎ 數shù 篇piān 》 。

    上shàng 農nóng 挾xié 五wǔ 〔 一yī 〕 , 中zhōng 農nóng 挾xié 四sì , 下xià 農nóng 挾xié 三sān 。 上shàng 女nǚ 衣yī五wǔ , 中zhōng 女nǚ 衣yī 四sì , 下xià 女nǚ 衣yī 三sān 。 農nóng 有yǒu 常cháng 業yè , 女nǚ 有yǒu 常cháng 事shì 。 一yī 農nóng不bù 耕gēng , 民mín 有yǒu 為wèi 之zhī 飢jī 者zhě 。 一yī 女nǚ 不bù 織zhī , 民mín 有yǒu 為wèi 之zhī 寒hán 者zhě 〔 二èr 〕。 飢jī 寒hán 凍dòng 餓è , 必bì 起qǐ 於yú 糞fèn 土tǔ 〔 三sān 〕 , 故gù 先xiān 王wáng 謹jǐn 於yú 其qí 始shǐ 。 事shì再zài 其qí 本běn 〔 四sì 〕 , 民mín 無wú ● 者zhě 賣mài 其qí 子zi 〔 五wǔ 〕 。 三sān 其qí 本běn , 若ruò 為wèi食shí 〔 六liù 〕 。 四sì 其qí 本běn , 則zé 鄉xiāng 里lǐ 給gěi 。 五wǔ 其qí 本běn , 則zé 遠yuǎn 近jìn 通tōng , 然rán後hòu 死sǐ 得dé 葬zàng 矣yǐ 〔 七qī 〕 。 事shì 不bù 能néng 再zài 其qí 本běn , 而ér 上shàng 之zhī 求qiú 焉yān 無wú 止zhǐ 〔八bā 〕 , 然rán 則zé 姦jiān 涂tú 不bù 可kě 獨dú 遵zūn 〔 九jiǔ 〕 , 貨huò 財cái 不bù 安ān 於yú 拘jū 〔 一yī 0〕 。 隨suí 之zhī 以yǐ 法fǎ , 則zé 中zhōng 內nèi 摲chàn 民mín 也yě 〔 一yī 一yī 〕 。 輕qīng 重zhòng 不bù 調diào , 無wú ● 之zhī 民mín 不bù 可kě 責zé 理lǐ , 鬻yù 子zi 不bù 可kě 得dé 使shǐ , 君jūn 失shī 其qí 民mín , 父fù 失shī 其qí 子zi。 〔 一yī 二èr 〕 亡wáng 國guó 之zhī 數shù 也yě 。

〔 一yī 〕   豬zhū 飼sì 彥yàn 博bó 云yún : 「 挾xié 疑yí 當dāng 作zuò 食shí。 言yán 農nóng 之zhī 善shàn 力lì 者zhě , 一yī 人rén 生shēng 五wǔ 人rén 之zhī 食shí 。 下xià 仿fǎng 此cǐ 。 」 安ān 井jǐng 衡héng云yún : 「 挾xié 、 浹jiā 通tōng , 周zhōu 匝zā 也yě 。 」 俞yú 樾yuè 云yún : 「 挾xié 猶yóu 給gěi 也yě 。 挾xié讀dú 為wèi 浹jiā 。 古gǔ 無wú 浹jiā 字zì , 故gù 以yǐ 挾xié 為wèi 之zhī 。 浹jiā 之zhī 言yán 周zhōu 也yě , 遍biàn 也yě 。故gù 有yǒu 給gěi 足zú 之zhī 義yì 。 《 荀xún 子zi . 解jiě 蔽bì 篇piān 》 『 雖suī 億yì 萬wàn 已yǐ 不bù 足zú 浹jiā 萬wàn物wù 之zhī 變biàn 』 , 注zhù :『

浹jiā , 周zhōu 也yě 。 』 《 文wén 選xuǎn . 東dōng 京jīng 賦fù 》 『饔yōng 餼xì 浹jiā 乎hū 家jiā 陪péi 』 , 注zhù : 『 浹jiā , 遍biàn 也yě 。 』 並bìng 與yǔ 給gěi 足zú 義yì 相xiāng 近jìn。 此cǐ 言yán 上shàng 農nóng 足zú 以yǐ 給gěi 五wǔ 人rén , 中zhōng 農nóng 足zú 以yǐ 給gěi 四sì 人rén , 下xià 農nóng 足zú 以yǐ 給gěi三sān 人rén 。 與yǔ 下xià 文wén 『 上shàng 女nǚ 衣yī 五wǔ , 中zhōng 女nǚ 衣yī 四sì , 下xià 女nǚ 衣yī 三sān 』 同tóng 義yì。 」 張zhāng 佩pèi 綸lún 云yún : 「 挾xié , 《 爾ěr 雅yǎ . 釋shì 言yán 》 : 『 藏cáng 也yě。 』 言yán 藏cáng 五wǔ 人rén 所suǒ 食shí 之zhī 穀gǔ 。 四sì 、 三sān 遞dì 減jiǎn 。 」 許xǔ 維wéi 遹yù 云yún : 「挾xié 與yǔ 接jiē 、 捷jié 通tōng 。 《 孟mèng 子zi . 盡jǐn 心xīn 上shàng 篇piān . 趙zhào 注zhù 》 : 『 挾xié , 接jiē也yě 。 』 《 爾ěr 雅yǎ . 釋shì 詁gǔ 》 : 『 接jiē , 捷jié 也yě 。 』 《 淮huái 南nán . 精jīng 神shén篇piān 》 : 『 食shí 足zú 以yǐ 接jiē 氣qì 。 』 《 禮lǐ 記jì . 內nèi 則zé 篇piān 》 『 接jiē 以yǐ 太tài 牢láo』 , 鄭zhèng 注zhù :『

接jiē , 讀dú 為wèi 捷jié 。 』 《 呂lǚ 氏shì 春chūn 秋qiū . 論lùn 威wēi篇piān . 注zhù 》 : 『 捷jié , 養yǎng 也yě 。 』 俞yú 說shuō 亦yì 通tōng 。 」 元yuán 材cái 案àn : 「 挾xié」 即jí 《 漢hàn 書shū . 食shí 貨huò 志zhì 》 李lǐ 悝kuī 云yún : 「 今jīn 一yī 夫fū 挾xié 五wǔ 口kǒu , 治zhì 田tián百bǎi 畝mǔ 」 之zhī 挾xié 。 此cǐ 處chù 以yǐ 農nóng 與yǔ 女nǚ 對duì , 挾xié 與yǔ 衣yī 對duì , 則zé 挾xié 即jí 食shí 也yě。 挾xié 五wǔ 挾xié 四sì 挾xié 三sān , 即jí 食shí 五wǔ 口kǒu 、 食shí 四sì 口kǒu 、 食shí 三sān 口kǒu 。 猶yóu 《 孟mèng子zi . 萬wàn 章zhāng 篇piān 》 之zhī 言yán : 「 上shàng 農nóng 夫fū 食shí 九jiǔ 人rén , 上shàng 次cì 食shí 八bā 人rén , 中zhōng食shí 七qī 人rén , 中zhōng 次cì 食shí 六liù 人rén , 下xià 食shí 五wǔ 人rén 」 矣yǐ 。 諸zhū 說shuō 皆jiē 非fēi 。

〔 二èr 〕   元yuán 材cái 案àn : 「 一yī 農nóng 不bù 耕gēng 」 四sì 句jù, 又yòu 見jiàn 《 輕qīng 重zhòng 甲jiǎ 篇piān 》 。 《 呂lǚ 氏shì 春chūn 秋qiū . 愛ài 類lèi 篇piān 》 : 「 神shén 農nóng之zhī 教jiào 曰yuē : 『 士shì 有yǒu 當dāng 年nián 而ér 不bù 耕gēng 者zhě , 則zé 天tiān 下xià 或huò 受shòu 其qí 飢jī 矣yǐ 。 女nǚ有yǒu 當dāng 年nián 而ér 不bù 績jī 者zhě , 則zé 天tiān 下xià 或huò 受shòu 其qí 寒hán 矣yǐ 。 』 」 《 淮huái 南nán . 齊qí俗sú 篇piān 》 : 「 故gù 神shén 農nóng 之zhī 法fǎ 曰yuē : 『 丈zhàng 夫fū 丁dīng 壯zhuàng 而ér 不bù 耕gēng , 天tiān 下xià 有yǒu受shòu 其qí 飢jī 者zhě 。 婦fù 人rén 當dāng 年nián 而ér 不bù 織zhī , 天tiān 下xià 有yǒu 受shòu 其qí 寒hán 者zhě 。 』 」 《漢hàn 書shū . 食shí 貨huò 志zhì 》 賈jiǎ 誼yì 說shuō 上shàng 曰yuē :「

古gǔ 之zhī 人rén 曰yuē 『 一yī 夫fū 不bù 耕gēng , 或huò 受shòu 之zhī 飢jī ;一yī 女nǚ 不bù 織zhī , 或huò 受shòu 其qí 寒hán 。 』 」 或huò 作zuò「

神shén 農nóng 之zhī 教jiào 」 , 或huò 作zuò 「 神shén 農nóng 之zhī 法fǎ 」 ,或huò 作zuò 「 古gǔ 之zhī 人rén 」 , 觀guān 下xià 文wén 「 神shén 農nóng 之zhī 數shù 曰yuē 」 云yún 云yún , 則zé 此cǐ 語yǔ必bì 是shì 出chū 于yú 農nóng 家jiā 者zhě 流liú , 即jí 《 孟mèng 子zi 》 所suǒ 謂wèi 「 神shén 農nóng 之zhī 言yán 」 者zhě 。蓋gài 當dāng 時shí 有yǒu 此cǐ 古gǔ 書shū , 故gù 各gè 家jiā 均jūn 得dé 引yǐn 用yòng 之zhī 。

〔 三sān 〕   丁dīng 士shì 涵hán 云yún : 「 『 必bì 起qǐ 於yú 糞fèn 土tǔ』 , 『 起qǐ 』 疑yí 『 赴fù 』 之zhī 誤wù 。 《 輕qīng 重zhòng 甲jiǎ 篇piān 》 曰yuē : 『 勿wù 使shǐ 赴fù於yú 溝gōu 澮huì 之zhī 中zhōng 。 』 是shì 其qí 明míng 證zhèng 。 」 于yú 鬯chàng 云yún : 「 『 糞fèn 土tǔ 』 當dāng 是shì古gǔ 語yǔ , 蓋gài 懶lǎn 惰duò 之zhī 謂wèi 也yě 。 飢jī 寒hán 凍dòng 餓è 必bì 起qǐ 於yú 糞fèn 土tǔ 者zhě , 謂wèi 飢jī 寒hán凍dòng 餓è 必bì 起qǐ 於yú 懶lǎn 惰duò 耳ěr 。 以yǐ 足zú 上shàng 文wén 『 一yī 夫fū 不bù 耕gēng , 一yī 女nǚ 不bù 織zhī 』之zhī 意yì 。 《 論lùn 語yǔ . 公gōng 冶yě 長zhǎng 篇piān 》 宰zǎi 予yǔ 晝zhòu 寢qǐn , 而ér 孔kǒng 子zi 以yǐ 『 朽xiǔ 木mù』 與yǔ 『 糞fèn 土tǔ 之zhī 牆qiáng 』 喻yù 。 則zé 糞fèn 土tǔ 猶yóu 朽xiǔ 義yì , 可kě 會huì 也yě 。 」 于yú 省shěng吾wú 云yún : 「 丁dīng 說shuō 殊shū 誤wù 。 溝gōu 壑hè 可kě 言yán 赴fù , 糞fèn 土tǔ 不bù 可kě 言yán 赴fù 。 且qiě 下xià 云yún 『 故gù 先xiān 王wáng 謹jǐn 於yú 其qí 始shǐ 』 , 『 始shǐ 』 字zì 正zhèng與yǔ 『 起qǐ 』 字zì 相xiāng 應yīng 。 上shàng 文wén 以yǐ 耕gēng 織zhī 為wèi 言yán 。 蓋gài 農nóng 桑sāng 以yǐ 糞fèn 土tǔ 為wèi 本běn。 今jīn 不bù 以yǐ 耕gēng 織zhī 為wèi 務wù , 故gù 云yún 『 飢jī 寒hán 凍dòng 餓è 必bì 起qǐ 於yú 糞fèn 土tǔ 』 。 」元yuán 材cái 案àn : 丁dīng 說shuō 固gù 誤wù , 于yú 說shuō 亦yì 未wèi 為wèi 得dé 也yě 。 既jì 曰yuē 農nóng 桑sāng 以yǐ 糞fèn 土tǔ為wèi 本běn , 而ér 又yòu 言yán 「 飢jī 寒hán 凍dòng 餓è 必bì 起qǐ 於yú 糞fèn 土tǔ 」 , 是shì 飢jī 寒hán 凍dòng 餓è 起qǐ於yú 農nóng 桑sāng 之zhī 本běn 矣yǐ 。 于yú 鬯chàng 說shuō 得dé 之zhī 。

〔 四sì 〕   梁liáng 啟qǐ 超chāo 云yún : 「 事shì 再zài 其qí 本běn , 謂wèi人rén 民mín 生shēng 產chǎn 事shì 業yè 所suǒ 獲huò 之zhī 贏yíng 利lì 能néng 倍bèi 於yú 其qí 資zī 本běn 也yě 。 下xià 仿fǎng 此cǐ 。 」

〔 五wǔ 〕   王wáng 念niàn 孫sūn 云yún : 「 『 賣mài 』 上shàng 當dāng 有yǒu『 不bù 』 字zì 。 ● 即jí 饘zhān 粥zhōu 之zhī 饘zhān 。 言yán 事shì 再zài 其qí 本běn , 則zé 民mín 雖suī 無wú 饘zhān 而ér亦yì 不bù 賣mài 其qí 子zi 也yě 。 《 輕qīng 重zhòng 甲jiǎ 篇piān 》 曰yuē : 『 事shì 再zài 其qí 本běn , 則zé 無wú 賣mài其qí 子zi 者zhě 。 』 是shì 其qí 證zhèng 。 」 安ān 井jǐng 衡héng 云yún : 「 《 輕qīng 重zhòng 甲jiǎ 篇piān 》 似shì 長zhǎng。『

● 者zhě 』 二èr 字zì , 蓋gài 衍yǎn 文wén 耳ěr 。 」 郭guō 沫mò 若ruò云yún : 「 王wáng 說shuō 有yǒu 未wèi 諦dì 。 民mín 既jì 『 無wú 饘zhān 』 , 焉yān 能néng 『 不bù 賣mài 其qí 子zi 』。 『 無wú 』 下xià 當dāng 有yǒu 重zhòng 文wén 。 即jí 是shì 『 民mín 無wú 無wú 饘zhān 者zhě 賣mài 其qí 子zi 』 。 《輕qīng 重zhòng 甲jiǎ 篇piān 》 則zé 奪duó 去qù 『 無wú 饘zhān 』 二èr 字zì 。 二èr 者zhě 可kě 互hù 校xiào 。 『 無wú ● 賣mài 子zi 』 之zhī 語yǔ , 《 乘chéng 馬mǎ 數shù 》 《 山shān 權quán 數shù 篇piān 》 等děng 屢lǚ 見jiàn 。 」 元yuán 材cái案àn : 「 無wú ● 賣mài 子zi 」 一yī 語yǔ , 凡fán 一yī 見jiàn 於yú 《 乘chéng 馬mǎ 數shù 篇piān 》 , 三sān 見jiàn於yú 《 山shān 權quán 數shù 篇piān 》 。 且qiě 從cóng 下xià 文wén 「 無wú ● 之zhī 民mín 不bù 可kě 責zé 理lǐ , 鬻yù 子zi不bù 可kě 得dé 使shǐ 」 二èr 語yǔ 觀guān 之zhī , 以yǐ 「 無wú ● 之zhī 民mín 」 與yǔ 「 鬻yù 子zi 」 雙shuāng 承chéng, 此cǐ 文wén 實shí 無wú 訛é 誤wù 。 「 民mín 無wú ● 者zhě 賣mài 其qí 子zi 」 者zhě , 謂wèi 事shì 再zài 其qí 本běn, 則zé 只zhǐ 有yǒu 無wú ● 者zhě 乃nǎi 有yǒu 賣mài 其qí 子zi 者zhě 耳ěr 。 若ruò 有yǒu ● 者zhě 則zé 不bù 賣mài 子zi 明míng矣yǐ 。 與yǔ 《 輕qīng 重zhòng 甲jiǎ 篇piān 》 之zhī 意yì 正zhèng 同tóng 。 三sān 氏shì 說shuō 皆jiē 失shī 之zhī 。

❖
🔊 本页支持朗读:点屏幕底部控制条即可听书(Chrome / Edge / Safari 支持)。 若未出现控制条,说明当前浏览器不支持语音朗读。
相关推荐