推荐
首页 › 书库 › 管子

第 76 / 84 回

〔 九jiǔ 〕   安ān 井jǐng 衡héng 云yún : 「 俗sú 本běn 『 推tuī 』 誤wù『 准zhǔn 』 。 」 王wáng 壽shòu 同tóng 云yún : 「 『 推tuī 』 乃nǎi 『 准zhǔn 』 之zhī 誤wù , 下xià 文wén 云yún云yún 可kě 證zhèng 。 」 張zhāng 佩pèi 綸lún 云yún : 「 『 有yǒu 』 讀dú 為wèi 『 又yòu 』 , 又yòu 多duō 以yǐ 馬mǎ至zhì 萊lái 反fǎn 准zhǔn 其qí 金jīn , 雖suī 失shī 之zhī 於yú 綦qí 茈cí 而ér 得dé 之zhī 於yú 馬mǎ 。 」 郭guō 沫mò 若ruò 云yún:「

『 推tuī 』 疑yí 是shì 賤jiàn 價jià 出chū 售shòu 之zhī 意yì , 如rú 今jīn 言yán推tuī 銷xiāo 也yě 。 『 萊lái 有yǒu ( 又yòu ) 推tuī 馬mǎ 』 者zhě , 以yǐ 四sì 周zhōu 之zhī 馬mǎ 集jí 中zhōng 於yú 萊lái, 萊lái 因yīn 馬mǎ 多duō 而ér 賤jiàn , 四sì 周zhōu 因yīn 馬mǎ 少shǎo 而ér 貴guì , 故gù 萊lái 人rén 又yòu 將jiāng 賤jiàn 價jià 之zhī馬mǎ 大dà 量liàng 推tuī 銷xiāo 。 是shì 則zé 四sì 周zhōu 雖suī 因yīn 購gòu 買mǎi 萊lái 人rén 之zhī 綦qí 茈cí 有yǒu 所suǒ 損sǔn 失shī ,卻què 反fǎn 而ér 求qiú 得dé 平píng 衡héng 於yú 馬mǎ 之zhī 交jiāo 易yì 也yě 。 此cǐ 兩liǎng 番fān 周zhōu 轉zhuǎn , 均jūn 以yǐ 證zhèng 明míng『 天tiān 下xià 高gāo 我wǒ 獨dú 下xià 』 之zhī 為wèi 害hài , 萊lái 人rén 本běn 為wèi 齊qí 所suǒ 滅miè 者zhě , 雖suī 未wèi 必bì即jí 因yīn 此cǐ 而ér 失shī 國guó , 頗pō 足zú 供gōng 作zuò 者zhě 借jiè 喻yù 之zhī 便biàn 。 」 元yuán 材cái 案àn : 王wáng 說shuō是shì , 郭guō 說shuō 非fēi 也yě 。 周zhōu 即jí 周zhōu 人rén , 馬mǎ 乃nǎi 籌chóu 碼mǎ , 「 有yǒu 」 為wèi 有yǒu 無wú 之zhī有yǒu 。 「 准zhǔn 馬mǎ 」 即jí 「 以yǐ 馬mǎ 准zhǔn 幣bì 」 之zhī 意yì 。 「 萊lái 有yǒu 准zhǔn 馬mǎ 」 者zhě ,謂wèi 貨huò 由yóu 周zhōu 操cāo , 馬mǎ 歸guī 萊lái 有yǒu 也yě 。

〔 一yī 0 〕 元yuán 材cái 案àn : 「 是shì 自zì 萊lái 失shī 綦qí 茈cí 而ér反fǎn 准zhǔn 於yú 馬mǎ 」 , 當dāng 作zuò 「 是shì 萊lái 自zì 失shī 纂zuǎn 茈cí 而ér 反fǎn 准zhǔn 於yú 馬mǎ 」 。 反fǎn 准zhǔn者zhě , 前qián 為wèi 以yǐ 馬mǎ 准zhǔn 幣bì , 今jīn 則zé 以yǐ 幣bì 准zhǔn 馬mǎ 。 謂wèi 通tōng 過guò 周zhōu 人rén 以yǐ 重zhòng 價jià及jí 准zhǔn 馬mǎ 搶qiǎng 購gòu 之zhī 後hòu , 萊lái 人rén 遂suì 自zì 失shī 其qí 所suǒ 收shōu 集jí 之zhī 各gè 種zhǒng 染rǎn 織zhī 物wù ,而ér 所suǒ 得dé 者zhě 不bù 過guò 是shì 以yǐ 准zhǔn 馬mǎ 向xiàng 周zhōu 人rén 收shōu 回huí 錢qián 幣bì 而ér 已yǐ 。

〔 一yī 一yī 〕 元yuán 材cái 案àn : 「 乘chéng 者zhě 乘chéng 之zhī 」 上shàng 亦yì當dāng 有yǒu 「 可kě 」 字zì , 與yǔ 上shàng 句jù 同tóng 。 此cǐ 言yán 善shàn 為wèi 國guó 者zhě 必bì 能néng 因yīn 其qí 可kě 因yīn, 乘chéng 其qí 可kě 乘chéng , 因yīn 天tiān 下xià 以yǐ 制zhì 天tiān 下xià , 如rú 周zhōu 人rén 之zhī 因yīn 萊lái 人rén 以yǐ 制zhì 萊lái人rén , 然rán 後hòu 其qí 國guó 乃nǎi 不bù 為wèi 天tiān 下xià 所suǒ 洩xiè 矣yǐ 。 此cǐ 處chù 「 國guó 准zhǔn 」 二èr 字zì ,與yǔ《

國guó 准zhǔn 篇piān 》 及jí 本běn 篇piān 下xià 文wén 之zhī 「 國guó 准zhǔn 」 ,義yì 有yǒu 內nèi 外wài 廣guǎng 狹xiá 之zhī 不bù 同tóng 。 後hòu 者zhě 對duì 於yú 國guó 內nèi 而ér 言yán , 其qí 義yì 狹xiá 。 前qián者zhě 則zé 對duì 於yú 國guó 際jì 而ér 言yán , 其qí 義yì 廣guǎng 。 蓋gài猶yóu 今jīn 人rén 之zhī 言yán 國guó 際jì 貿mào 易yì 平píng 衡héng 矣yǐ 。 惟wéi 又yòu 有yǒu 不bù 可kě 不bù 知zhī 者zhě , 本běn 書shū作zuò 者zhě 言yán 國guó 際jì 貿mào 易yì , 與yǔ 中zhōng 世shì 紀jì 重zhòng 商shāng 主zhǔ 義yì 者zhě 完wán 全quán 不bù 同tóng 。 重zhòng 商shāng主zhǔ 義yì 處chù 於yú 資zī 本běn 主zhǔ 義yì 原yuán 始shǐ 積jī 累lèi 時shí 期qī , 故gù 多duō 以yǐ 輸shū 出chū 貨huò 物wù 輸shū 入rù金jīn 錢qián 為wèi 其qí 主zhǔ 要yào 之zhī 目mù 標biāo 。 而ér 且qiě 認rèn 為wèi 只zhǐ 有yǒu 通tōng 過guò 對duì 外wài 貿mào 易yì , 始shǐ能néng 增zēng 加jiā 一yī 國guó 之zhī 貨huò 幣bì 財cái 富fù 。 本běn 書shū 作zuò 者zhě 處chù 於yú 自zì 然rán 經jīng 濟jì 占zhàn 統tǒng 治zhì地dì 位wèi 時shí 期qī , 故gù 力lì 主zhǔ 以yǐ 高gāo 價jià 吸xī 收shōu 外wài 國guó 之zhī 貨huò 物wù , 而ér 惟wéi 恐kǒng 自zì 國guó之zhī 貨huò 物wù 流liú 於yú 外wài 國guó , 為wèi 天tiān 下xià 所suǒ 泄xiè 。 此cǐ 種zhǒng 思sī 想xiǎng 貫guàn 穿chuān 於yú 本běn 書shū 各gè篇piān 中zhōng 。 本běn 文wén 所suǒ 論lùn 周zhōu 人rén 不bù 惜xī 重zhòng 價jià 以yǐ 籌chóu 碼mǎ 套tào 購gòu 萊lái 人rén 之zhī 纂zuǎn 茈cí ,不bù 過guò 無wú 數shù 事shì 例lì 中zhōng 之zhī 一yī 例lì 而ér 已yǐ !

    桓huán 公gōng 曰yuē : 「 齊qí 西xī 水shuǐ 潦lǎo 而ér 民mín 飢jī , 齊qí 東dōng 豐fēng 庸yōng 〔 一yī 〕 而ér糶tiào 賤jiàn 。 欲yù 以yǐ 東dōng 之zhī 賤jiàn 被bèi 〔 二èr 〕 西xī 之zhī 貴guì , 為wèi 之zhī 有yǒu 道dào 乎hū ? 」

    管guǎn 子zi 對duì 曰yuē : 「 今jīn 齊qí 西xī 之zhī 粟sù 釜fǔ 百bǎi 泉quán , 則zé 鏂ōu 二èr 十shí 也yě 〔三sān 〕 。 齊qí 東dōng 之zhī 粟sù 釜fǔ 十shí 泉quán , 則zé 鏂ōu 二èr 錢qián 也yě 。 請qǐng 以yǐ 令lìng 籍jí 人rén 三sān 十shí泉quán , 得dé 以yǐ 五wǔ 穀gǔ 菽shū 粟sù 決jué 其qí 籍jí 。 若ruò 此cǐ , 則zé 齊qí 西xī 出chū 三sān 斗dòu 而ér 決jué 其qí籍jí , 齊qí 東dōng 出chū 三sān 釜fǔ 而ér 決jué 其qí 籍jí 。 然rán 則zé 釜fǔ 十shí 之zhī 粟sù〔

四sì 〕 皆jiē 實shí 於yú 倉cāng 廩lǐn 。 西xī 之zhī 民mín 飢jī 者zhě 得dé 食shí , 寒hán 者zhě 得dé 衣yī , 無wú 本běn者zhě 予yǔ 之zhī 陳chén , 無wú 種zhǒng 者zhě 予yǔ 之zhī 新xīn 〔 五wǔ 〕 。 若ruò 此cǐ , 則zé 東dōng 西xī 之zhī 相xiāng 被bèi, 遠yuǎn 近jìn 之zhī 准zhǔn 平píng 矣yǐ 〔 六liù 〕 。 」

〔 一yī 〕   尹yǐn 注zhù 云yún : 「 庸yōng , 用yòng 也yě 。 謂wèi 豐fēng稔rěn 而ér 足zú 用yòng 。 」 俞yú 樾yuè 云yún : 「 案àn 『 庸yōng 』 乃nǎi 『 康kāng 』 字zì 之zhī 誤wù 。 《淮huái 南nán . 天tiān 文wén 篇piān 》 『 十shí 二èr 歲suì 一yī 康kāng 』 , 高gāo 注zhù 云yún :『

康kāng , 盛shèng 也yě 。 』 然rán 則zé 豐fēng 康kāng 者zhě , 豐fēng 盛shèng 也yě。 尹yǐn 注zhù 非fēi 。 」 郭guō 沫mò 若ruò 云yún : 「 庸yōng 者zhě 傭yōng 也yě , 豐fēng 庸yōng 謂wèi 工gōng價jià 高gāo 。 」 元yuán 材cái 案àn : 郭guō 說shuō 是shì 也yě 。 惟wéi 此cǐ 處chù 工gōng 價jià , 是shì 指zhǐ 實shí 際jì 工gōng資zī 而ér 言yán 。 由yóu 於yú 穀gǔ 價jià 低dī 落luò , 傭yōng 工gōng 之zhī 名míng 義yì 工gōng 資zī 不bù 變biàn , 但dàn 工gōng 資zī之zhī 購gòu 買mǎi 力lì 提tí 高gāo , 可kě 以yǐ 多duō 買mǎi 穀gǔ 類lèi , 故gù 曰yuē 豐fēng 庸yōng 也yě 。 馬mǎ 克kè 思sī 在zài其qí 所suǒ 著zhù 《 雇gù 傭yōng 勞láo 動dòng 與yǔ 資zī 本běn 》 一yī 書shū 中zhōng 有yǒu 云yún : 「 勞láo 動dòng 的de 貨huò 幣bì價jià 格gé 仍réng 然rán 未wèi 變biàn , 可kě 是shì 一yī 切qiè 農nóng 產chǎn 品pǐn 和hé 工gōng 業yè 品pǐn 由yóu 於yú 使shǐ 用yòng 新xīn 機jī器qì 、 年nián 成chéng 好hǎo 等děng 等děng 原yuán 因yīn 而ér 降jiàng 低dī 了le 價jià 格gé 。 這zhè 時shí 工gōng 人rén 拿ná 同tóng 樣yàng 的de貨huò 幣bì 可kě 以yǐ 買mǎi 到dào 更gèng 多duō 的de 各gè 種zhǒng 商shāng 品pǐn 。 所suǒ 以yǐ 他tā 們men 的de 工gōng 資zī 正zhèng 因yīn 為wèi工gōng 資zī 的de 貨huò 幣bì 價jià 值zhí 仍réng 然rán 未wèi 變biàn 而ér 提tí 高gāo 了le 。 」 ( 《 馬mǎ 克kè 思sī 恩ēn 格gé斯sī 選xuǎn 集jí 》 第dì 一yī 卷juǎn 第dì 三sān 六liù 八bā ─ ─ 三sān 六liù 九jiǔ 頁yè ) 俞yú 氏shì 不bù 明míng 此cǐ 理lǐ, 動dòng 自zì 妄wàng 改gǎi 古gǔ 書shū , 失shī 之zhī 遠yuǎn 矣yǐ 。

〔 二èr 〕   元yuán 材cái 案àn : 被bèi 字zì 解jiě 已yǐ 見jiàn 《 山shān 至zhì數shù 篇piān 》 。

〔 三sān 〕   尹yǐn 注zhù 云yún : 「 五wǔ 鏂ōu 為wèi 釜fǔ 。 斗dòu 二èr升shēng 八bā 合hé 曰yuē 鏂ōu 。 」 王wáng 念niàn 孫sūn 云yún : 「 齊qí 西xī 之zhī 粟sù 三sān 斗dòu 三sān 十shí 錢qián , 則zé二èr 斗dòu 二èr 十shí 錢qián , 而ér 鏂ōu 亦yì 二èr 十shí 錢qián , 則zé 是shì 二èr 斗dòu 為wèi 一yī 鏂ōu 也yě 。 尹yǐn 注zhù失shī 之zhī 。 」 張zhāng 佩pèi 綸lún 云yún : 「 案àn 王wáng 說shuō 非fēi 也yě 。 《 周zhōu 禮lǐ . 廩lǐn 人rén 》 、《 考kǎo 工gōng 記jì 》 、 《 論lùn 語yǔ 》 『 與yǔ 之zhī 釜fǔ 』 馬mǎ 融róng 注zhù 均jūn 曰yuē : 『 釜fǔ 六liù斗dòu 四sì 升shēng 。 』 按àn 此cǐ 文wén 釜fǔ 百bǎi 鏂ōu 二èr 十shí , 釜fǔ 十shí 鏂ōu 二èr , 五wǔ 區qū 為wèi 釜fǔ 剖pōu之zhī , 正zhèng 得dé 斗dòu 二èr 升shēng 八bā 合hé 為wèi 鏂ōu 。 王wáng 氏shì 鏂ōu 二èr 斗dòu 之zhī 說shuō , 實shí 兼jiān 取qǔ 昭zhāo二èr 年nián 杜dù 注zhù , 以yǐ 區qū 為wèi 二èr 斗dòu , 釜fǔ 則zé 八bā 斗dòu 。 乃nǎi 四sì 區qū 為wèi 釜fǔ , 非fēi 五wǔ區qū 為wèi 釜fǔ , 與yǔ 本běn 篇piān 不bù 同tóng 。 」 元yuán 材cái 案àn : 本běn 書shū 豆dòu 、 區qū 、 釜fǔ 、 鍾zhōng是shì 按àn 陳chén 氏shì 新xīn 制zhì 「 四sì 升shēng 為wèi 豆dòu , 五wǔ 豆dòu 為wèi 區qū , 五wǔ 區qū 為wèi 釜fǔ , 釜fǔ 十shí則zé 鍾zhōng 」 計jì 算suàn , 與yǔ 舊jiù 齊qí 制zhì 之zhī 以yǐ 「 四sì 升shēng 為wèi 豆dòu , 各gè 自zì 其qí 四sì 以yǐ 登dēng於yú 釜fǔ 」 者zhě 不bù 同tóng , 說shuō 已yǐ 詳xiáng 《 海hǎi 王wáng 篇piān 》 。 尹yǐn 、 張zhāng 皆jiē 誤wù , 王wáng 說shuō得dé 之zhī 。

〔 四sì 〕   王wáng 念niàn 孫sūn 云yún : 「 『 釜fǔ 十shí 之zhī 粟sù 』, 十shí 當dāng 為wèi 斗dòu 。 『 釜fǔ 斗dòu 之zhī 粟sù 』 即jí 承chéng 上shàng 『 三sān 斗dòu 』 『 三sān 釜fǔ 』 而ér言yán 。 」 俞yú 樾yuè 云yún : 「 上shàng 云yún 『 齊qí 西xī 之zhī 粟sù 釜fǔ 百bǎi 泉quán , 齊qí 東dōng 之zhī 粟sù 釜fǔ十shí 泉quán 』 , 然rán 則zé 所suǒ 謂wèi 『 釜fǔ 十shí 之zhī 粟sù 』 者zhě , 乃nǎi 一yī 釜fǔ 十shí 泉quán 之zhī 粟sù ,指zhǐ 齊qí 東dōng 而ér 而ér 言yán 也yě 。 蓋gài 齊qí 西xī 粟sù 貴guì ,齊qí 東dōng 穀gǔ 賤jiàn 。 故gù 雖suī 均jūn 是shì 籍jí 人rén 三sān 十shí 泉quán , 而ér 齊qí 西xī 只zhǐ 以yǐ 粟sù 三sān 斗dòu 當dāng泉quán 三sān 十shí , 齊qí 東dōng 必bì 以yǐ 粟sù 三sān 釜fǔ 當dāng 泉quán 三sān 十shí 。 于yú 是shì 齊qí 西xī 之zhī 粟sù 所suǒ 入rù無wú 多duō , 而ér 齊qí 東dōng 之zhī 粟sù 皆jiē 實shí 於yú 倉cāng 廩lǐn 矣yǐ 。 其qí 下xià 曰yuē 『 西xī 之zhī 民mín 飢jī 者zhě得dé 食shí , 寒hán 者zhě 得dé 衣yī 』 , 以yǐ 此cǐ 故gù 也yě 。 管guǎn 子zi 因yīn 桓huán 公gōng 欲yù 以yǐ 東dōng 之zhī 賤jiàn被bèi 西xī 之zhī 貴guì , 故gù 為wèi 此cǐ 法fǎ 。 則zé 其qí 所suǒ 注zhù 意yì 者zhě 本běn 在zài 齊qí 東dōng 一yī 釜fǔ 十shí 泉quán之zhī 粟sù , 故gù 曰yuē 『 然rán 則zé 釜fǔ 十shí 之zhī 粟sù 皆jiē 實shí 於yú 倉cāng 廩lǐn 』 。 王wáng 氏shì 欲yù 改gǎi 『十shí 』 為wèi 『 斗dòu 』 , 則zé 全quán 失shī 其qí 義yì 矣yǐ 。 」 元yuán 材cái 案àn : 俞yú 說shuō 是shì 也yě 。

〔 五wǔ 〕   郭guō 沫mò 若ruò 云yún : 「 抄chāo 本běn 《 冊cè 府fǔ 元yuán龜guī 》 引yǐn 無wú 此cǐ 二èr 句jù 。 又yòu 《 揆kuí 度dù 篇piān 》 作zuò 『 無wú 食shí 者zhě 予yǔ 之zhī 陳chén , 無wú種zhǒng 者zhě 貸dài 之zhī 新xīn 』 , 疑yí 是shì 該gāi 篇piān 脫tuō 簡jiǎn 竄cuàn 此cǐ 。 上shàng 文wén 云yún : 『 齊qí 西xī 出chū三sān 斗dòu 而ér 決jué 其qí 籍jí 』 , 民mín 猶yóu 出chū 三sān 斗dòu , 則zé 無wú 所suǒ 謂wèi 予yǔ 陳chén 貸dài 新xīn 之zhī 可kě言yán 。 」 元yuán 材cái 案àn : 郭guō 氏shì 斷duàn 定dìng 民mín 出chū 三sān 斗dòu , 即jí 無wú 予yǔ 陳chén 貸dài 新xīn 之zhī 可kě言yán , 實shí 則zé 「 民mín 出chū 三sān 斗dòu 」 之zhī 後hòu , 不bù 一yī 定dìng 家jiā 有yǒu 餘yú 財cái 。 而ér 且qiě 有yǒu時shí , 此cǐ 三sān 斗dòu 亦yì 由yóu 借jiè 貸dài 或huò 賤jiàn 賣mài 財cái 物wù 而ér 來lái 。 《 漢hàn 書shū . 食shí 貨huò 志zhì》 引yǐn 晁cháo 錯cuò 云yún : 「 急jí 政zhèng 暴bào 虐nüè , 賦fù 斂liǎn 不bù 時shí , 朝cháo 令lìng 而ér 暮mù 改gǎi , 當dāng具jù 有yǒu 者zhě 半bàn 賈jiǎ 而ér 賣mài , 無wú 者zhě 取qǔ 倍bèi 稱chēng 之zhī 息xī , 於yú 是shì 有yǒu 賣mài 田tián 宅zhái 鬻yù 子zi孫sūn 以yǐ 償cháng 債zhài 者zhě 矣yǐ 。 」 又yòu 《 鹽yán 鐵tiě 論lùn . 未wèi 通tōng 篇piān 》 文wén 學xué 云yún : 「 什shén一yī 者zhě 天tiān 下xià 之zhī 中zhōng 正zhèng 也yě 。 田tián 雖suī 三sān 十shí , 而ér 以yǐ 頃qǐng 畝mǔ 出chū 稅shuì , 樂lè 歲suì 粒lì米mǐ 粱liáng 糲lì , 而ér 寡guǎ 取qǔ 之zhī , 兇xiōng 年nián 饑jī 饉jǐn , 而ér 必bì 求qiú 足zú 。 加jiā 之zhī 以yǐ 口kǒu 賦fù更gèng 繇yáo 之zhī 役yì , 率lǜ 一yī 人rén 之zhī 作zuò 中zhōng 分fēn 其qí 功gōng , 農nóng 夫fū 悉xī 其qí 所suǒ 得dé , 或huò 假jiǎ貸dài 而ér 益yì 之zhī 。 是shì 以yǐ 百bǎi 姓xìng 疾jí 耕gēng 力lì 作zuò 而ér 饑jī 寒hán 遂suì 及jí 己jǐ 也yě 。 」 然rán 則zé予yǔ 陳chén 貸dài 新xīn , 未wèi 始shǐ 無wú 此cǐ 必bì 要yào 明míng 矣yǐ !

〔 六liù 〕   尹yǐn 注zhù 云yún : 「 君jūn 下xià 令lìng 稅shuì 人rén 三sān 十shí錢qián , 准zhǔn 以yǐ 五wǔ 穀gǔ , 令lìng 齊qí 西xī 之zhī 人rén 納nà 三sān 斗dòu , 東dōng 之zhī 人rén 納nà 三sān 釜fǔ , 以yǐ賑zhèn 西xī 之zhī 人rén , 則zé 東dōng 西xī 俱jù 平píng 矣yǐ 。 管guǎn 子zi 智zhì 用yòng 無wú 窮qióng , 以yǐ 區qū 區qū 之zhī 齊qí一yī 匡kuāng 天tiān 下xià , 本běn 仁rén 祖zǔ 義yì , 成chéng 其qí 霸bà 業yè 。 所suǒ 行xíng 權quán 術shù , 因yīn 機jī 而ér 發fā, 非fēi 為wèi 常cháng 道dào , 故gù 別bié 篇piān 云yún : 『 偏piān 行xíng 而ér 不bù 盡jǐn 也yě 』 。 」

    桓huán 公gōng 曰yuē : 「 衡héng 數shù 〔 一yī 〕 吾wú 已yǐ 得dé 聞wén 之zhī 矣yǐ 。 請qǐng 問wèn 國guó 准zhǔn。 」

    管guǎn 子zi 對duì 曰yuē : 「 孟mèng 春chūn 且qiě 至zhì , 溝gōu 瀆dú 阮ruǎn 而ér 不bù 遂suì , 谿xī 谷gǔ 報bào上shàng 之zhī 水shuǐ 不bù 安ān 於yú 藏cáng 〔 二èr 〕 , 內nèi 毀huǐ 室shì 屋wū , 壞huài 牆qiáng 垣yuán , 外wài 傷shāng 田tián 野yě, 殘cán 禾hé 稼jià , 故gù 君jūn 謹jǐn 守shǒu 泉quán 金jīn 之zhī 謝xiè 物wù , 且qiě 為wèi 之zhī 舉jǔ 〔 三sān 〕 。 大dà夏xià , 帷wéi 蓋gài 衣yī 幕mù 之zhī 奉fèng 不bù 給gěi 〔 四sì 〕 , 謹jǐn 守shǒu 泉quán 布bù 之zhī 謝xiè 物wù 〔 五wǔ 〕, 且qiě 為wèi 之zhī 舉jǔ 。 大dà 秋qiū , 甲jiǎ 兵bīng 求qiú 繕shàn , 弓gōng 弩nǔ 求qiú 弦xián , 謹jǐn 絲sī 麻má 之zhī 謝xiè物wù 〔 六liù 〕 , 且qiě 為wèi 之zhī 舉jǔ 。 大dà 冬dōng , 任rèn 甲jiǎ 兵bīng 〔 七qī 〕 , 糧liáng 食shí 不bù 給gěi, 黃huáng 金jīn 之zhī 賞shǎng 不bù 足zú , 謹jǐn 守shǒu 五wǔ 穀gǔ 黃huáng 金jīn 之zhī 謝xiè 物wù , 且qiě 為wèi 之zhī 舉jǔ 。 已yǐ守shǒu 其qí 謝xiè , 富fù 商shāng 蓄xù 賈jiǎ 不bù 得dé 如rú 故gù 。 此cǐ 之zhī 謂wèi 國guó 准zhǔn 。 」

〔 一yī 〕   元yuán 材cái 案àn : 衡héng 數shù , 解jiě 已yǐ 見jiàn 《 輕qīng重zhòng 乙yǐ 篇piān 》 。

〔 二èr 〕   王wáng 引yǐn 之zhī 云yún : 「 『 阮ruǎn 』 當dāng 為wèi 『 ● 』 , 『 報bào 』 當dāng 為wèi 『 鄣zhāng 』 , 皆jiē 字zì 之zhī 誤wù 也yě 。 《 立lì 政zhèng 篇piān 》 曰yuē: 『 溝gōu 瀆dú 不bù 遂suì 於yú 隘ài , 鄣zhāng 水shuǐ 不bù 安ān 其qí 藏cáng 。 』 又yòu 曰yuē : 『 通tōng 溝gōu 瀆dú, 修xiū 障zhàng 防fáng , 安ān 水shuǐ 藏cáng 。 』 『 隘ài 』 與yǔ 『 ● 』 同tóng , 『 鄣zhāng 』 與yǔ 『障zhàng 』 同tóng 。 」

〔 三sān 〕   元yuán 材cái 案àn : 謝xiè 即jí 《 淮huái 南nán . 俶chù 真zhēn篇piān 》 「 代dài 謝xiè 舛chuǎn 馳chí 」 之zhī 謝xiè 。 「 謝xiè 物wù 」 二èr 字zì 連lián 文wén , 謂wèi 代dài 謝xiè 之zhī物wù , 即jí 因yīn 新xīn 需xū 要yào 而ér 謝xiè 去qù 之zhī 舊jiù 物wù , 猶yóu 科kē 學xué 家jiā 之zhī 言yán 新xīn 陳chén 代dài 謝xiè矣yǐ 。 舉jǔ 即jí 《 史shǐ 記jì . 仲zhòng 尼ní 弟dì 子zi 列liè 傳chuán 》 「 子zi 貢gòng 好hǎo 廢fèi 舉jǔ 」 之zhī 舉jǔ,《

索suǒ 隱yǐn 》 引yǐn 劉liú 氏shì 云yún : 「 廢fèi 謂wèi 物wù 貴guì 而ér 賣mài之zhī , 舉jǔ 謂wèi 物wù 賤jiàn 而ér 買mǎi 之zhī 。 」 蓋gài 政zhèng 府fǔ 賦fù 斂liǎn 不bù 時shí , 誅zhū 求qiú 不bù 一yī 。孟mèng 春chūn 興xìng 修xiū 水shuǐ 利lì , 則zé 需xū 要yào 金jīn 錢qián 。 大dà 夏xià 供gōng 奉fèng 帷wéi 蓋gài 衣yī 幕mù , 則zé 需xū要yào 布bù 帛bó 。 大dà 秋qiū 修xiū 繕shàn 甲jiǎ 兵bīng 弓gōng 弩nǔ , 則zé 需xū 要yào 絲sī 麻má 。 大dà 冬dōng 任rèn 甲jiǎ 兵bīng, 則zé 需xū 要yào 五wǔ 穀gǔ 黃huáng 金jīn 。 此cǐ 等děng 需xū 要yào 品pǐn 又yòu 非fēi 人rén 人rén 所suǒ 能néng 應yīng 聲shēng 即jí 可kě具jù 備bèi 者zhě , 勢shì 不bù 得dé 不bù 向xiàng 富fù 商shāng 蓄xù 賈jiǎ 重zhòng 價jià 購gòu 買mǎi。 而ér 欲yù 重zhòng 價jià 購gòu 買mǎi , 又yòu 非fēi 將jiāng 自zì 己jǐ 家jiā 中zhōng 所suǒ 有yǒu 其qí 他tā 生shēng 活huó 必bì 需xū 品pǐn賤jiàn 價jià 出chū 售shòu 或huò 重zhòng 利lì 抵dǐ 借jiè 不bù 為wèi 功gōng 。 《 揆kuí 度dù 篇piān 》 云yún : 「 君jūn 朝cháo 令lìng而ér 夕xī 求qiú 具jù , 民mín 肆sì 其qí 財cái 物wù 與yǔ 其qí 五wǔ 穀gǔ 為wèi 讎chóu , 厭yàn 分fēn 而ér 去qù 。 」 《輕qīng 重zhòng 甲jiǎ 篇piān 》 云yún : 「 且qiě 君jūn 朝cháo 令lìng 而ér 夕xī 求qiú 具jù , 有yǒu 者zhě 出chū 其qí 財cái , 無wú有yǒu 者zhě 賣mài 其qí 衣yī 屨jù , 農nóng 夫fū 糶tiào 其qí 五wǔ 穀gǔ , 三sān 分fēn 賈jiǎ 而ér 去qù 。 」 上shàng 引yǐn 《漢hàn 書shū . 食shí 貨huò 志zhì 》 晁cháo 錯cuò 云yún : 「 當dāng 具jù 有yǒu 者zhě 半bàn 賈jiǎ 而ér 賣mài , 亡wáng 者zhě 取qǔ倍bèi 稱chēng 之zhī 息xī 。 於yú 是shì 有yǒu 賣mài 田tián 宅zhái 鬻yù 子zi 孫sūn 以yǐ 償cháng 債zhài 者zhě 矣yǐ 。 」 所suǒ 謂wèi 「肆sì 其qí 財cái 物wù 與yǔ 其qí 五wǔ 穀gǔ 」 , 所suǒ 謂wèi 「 有yǒu 者zhě 出chū 其qí 財cái , 無wú 有yǒu 者zhě 賣mài 其qí衣yī 屨jù 」 , 所suǒ 謂wèi 「 農nóng 夫fū 糶tiào 其qí 五wǔ 穀gǔ 」 , 所suǒ 謂wèi 「 當dāng 具jù 有yǒu 者zhě 半bàn 賈jiǎ而ér 賣mài 」 , 即jí 因yīn 供gōng 給gěi 此cǐ 等děng 新xīn 需xū 要yào , 而ér 謝xiè 去qù 之zhī 物wù 也yě 。 政zhèng 府fǔ 於yú此cǐ , 不bù 僅jǐn 應yīng 事shì 先xiān 謹jǐn 守shǒu 其qí 謝xiè 物wù 而ér 已yǐ , 而ér 且qiě 必bì 須xū 將jiāng 此cǐ 等děng 謝xiè 物wù盡jǐn 行xíng 收shōu 買mǎi , 以yǐ 免miǎn 因yīn 一yī 時shí 急jí 需xū 而ér 流liú 入rù 於yú 富fù 商shāng 蓄xù 賈jiǎ 之zhī 手shǒu 中zhōng 。如rú 此cǐ 則zé 富fù 商shāng 蓄xù 賈jiǎ 不bù 得dé 乘chéng 民mín 之zhī 弊bì 以yǐ 牟móu 取qǔ 大dà 利lì , 如rú 舊jiù 日rì 之zhī 所suǒ為wèi 矣yǐ 。 故gù 下xià 文wén 特tè 總zǒng 之zhī 曰yuē : 「 富fù 商shāng 蓄xù 賈jiǎ 不bù 得dé 如rú 故gù 」 也yě 。 張zhāng佩pèi 綸lún 以yǐ 「 『 謝xiè 』 當dāng 作zuò 『 射shè 』 」 , 章zhāng 炳bǐng 麟lín 以yǐ 「 『 謝xiè 』 讀dú 為wèi『 豫yù 』 」 , 郭guō 沫mò 若ruò 以yǐ 「 舉jǔ 」 為wèi 即jí 《 周zhōu 禮lǐ . 地dì 官guān . 司sī 門mén 》「 凡fán 財cái 物wù 犯fàn 禁jìn 者zhě 舉jǔ 之zhī 」 之zhī 「 舉jǔ 」 , 謂wèi 即jí 「 舉jǔ 發fā 」 者zhě 皆jiē 非fēi。

〔 四sì 〕   郭guō 沫mò 若ruò 云yún : 「 以yǐ 下xià 文wén 『 大dà 秋qiū甲jiǎ 兵bīng 求qiú 繕shàn , 弓gōng 弩nǔ 求qiú 弦xián 』 例lì 之zhī ,『

不bù 』 字zì 當dāng 是shì 『 求qiú 』 之zhī 訛é 。 又yòu 下xià 『 大dà冬dōng 任rèn 甲jiǎ 兵bīng , 糧liáng 食shí 不bù 給gěi , 黃huáng 金jīn 之zhī 賞shǎng 不bù 足zú 』 , 兩liǎng 『 不bù 』 字zì 亦yì當dāng 為wèi 『 求qiú 』 。 」 元yuán 材cái 案àn : 「 帷wéi 蓋gài 」 解jiě 已yǐ 見jiàn 《 事shì 語yǔ 篇piān 》 。「 幕mù 」 與yǔ 「 帷wéi 」 不bù 同tóng 。 《 周zhōu 禮lǐ . 天tiān 官guān . 幕mù 人rén 。 注zhù 》 : 「在zài 旁páng 曰yuē 帷wéi , 在zài 上shàng 曰yuē 幕mù 。 帷wéi 幕mù 皆jiē 以yǐ 布bù 為wèi 之zhī 。 」 此cǐ 四sì 者zhě ─ ─ 帷wéi 、 蓋gài 、 衣yī 、 幕mù , 皆jiē 軍jūn 用yòng 品pǐn , 乃nǎi 女nǚ 工gōng 所suǒ 織zhī 。 《 漢hàn 書shū . 主zhǔ父fù 偃yǎn 傳chuán 》 : 「 女nǚ 子zi 紡fǎng 績jī , 不bù 足zú 於yú 帷wéi 幕mù 。 」 不bù 足zú 即jí 不bù 給gěi 。郭guō 說shuō 失shī 之zhī 。

〔 五wǔ 〕   王wáng 念niàn 孫sūn 云yún : 「 『 泉quán 布bù 』 當dāng 為wèi『 帛bó 布bù 』 布bù 帛bó 或huò 曰yuē 帛bó 布bù 。 下xià 文wén『

帛bó 布bù 絲sī 纊kuàng 之zhī 賈jiǎ 』 , 即jí 其qí 證zhèng 。 此cǐ 承chéng 上shàng文wén 『 帷wéi 蓋gài 衣yī 幕mù 之zhī 奉fèng 』 而ér 言yán , 則zé 當dāng云yún 『 帛bó 布bù 』 , 不bù 當dāng 云yún 『 泉quán 布bù 』 。 帛bó 泉quán 字zì 相xiāng 似shì , 又yòu 涉shè 上shàng 文wén『 泉quán 金jīn 』 而ér 誤wù 也yě 。 」

〔 六liù 〕   豬zhū 飼sì 彥yàn 博bó 云yún : 「 『 謹jǐn 』 下xià 脫tuō『 守shǒu 』 字zì 。 」 丁dīng 士shì 涵hán 、 何hé 如rú 璋zhāng 、 陶táo 鴻hóng 慶qìng 說shuō 同tóng 。

〔 七qī 〕   元yuán 材cái 案àn : 「 任rèn 」 疑yí 是shì 「 作zuò 」字zì 之zhī 誤wù 。 《 漢hàn 書shū . 燕yàn 王wáng 旦dàn 傳chuán 》 : 「 旦dàn 遂suì 招zhāo 來lái 郡jùn 國guó 奸jiān 人rén ,賦fù 斂liǎn 銅tóng 鐵tiě , 作zuò 甲jiǎ 兵bīng 。 」 《 江jiāng 都dōu 滿mǎn 王wáng 非fēi 傳chuán 》 :「

遂suì 作zuò 兵bīng 器qì 。 」 《 膠jiāo 東dōng 康kāng 王wáng 寄jì 傳chuán 》 :「 私sī 作zuò 兵bīng 車chē 鏃zú 矢shǐ 。 」 可kě 證zhèng 。 或huò 曰yuē「

任rèn 」 即jí 「 賃lìn 」 , 意yì 謂wèi 賃lìn 人rén 操cāo 作zuò , 亦yì通tōng 。

    龍lóng 鬥dòu 於yú 馬mǎ 謂wèi 之zhī 陽yáng , 牛niú 山shān 之zhī 陰yīn 〔 一yī 〕 。

    管guǎn 子zi 入rù 復fù 〔 二èr 〕 於yú 桓huán 公gōng 曰yuē : 「 天tiān 使shǐ 使shǐ 者zhě 臨lín 君jūn 之zhī 郊jiāo, 請qǐng 使shǐ 大dà 夫fū 初chū 飭chì , 左zuǒ 右yòu 玄xuán 服fú , 天tiān 之zhī 使shǐ 者zhě 乎hū 〔 三sān 〕 ! 天tiān 下xià聞wén 之zhī 曰yuē : 『 神shén 哉zāi 齊qí 桓huán 公gōng , 天tiān 使shǐ 使shǐ 者zhě 臨lín 其qí 郊jiāo ! 』 不bù 待dài 舉jǔ 兵bīng, 而ér 朝cháo 者zhě 八bā 諸zhū 侯hóu 。 此cǐ 乘chéng 天tiān 威wēi 而ér 動dòng 天tiān 下xià 之zhī 道dào 也yě 。 故gù 智zhì 者zhě 役yì使shǐ 鬼guǐ 神shén 而ér 愚yú 者zhě 信xìn 之zhī 〔 四sì 〕 。 」

〔 一yī 〕   安ān 井jǐng 衡héng 云yún : 「 古gǔ 本běn 『 謂wèi 』 作zuò『 請qǐng 』 。 」 張zhāng 佩pèi 綸lún 云yún : 「 『 請qǐng 』 與yǔ 『 謂wèi 』 皆jiē 『 瀆dú 』 字zì 之zhī訛é 。 『 馬mǎ 瀆dú 』 即jí 馬mǎ 車chē 瀆dú 也yě 。 」 吳wú 闓kǎi 生shēng 云yún : 「『

於yú 馬mǎ 』 五wǔ 字zì 疑yí 衍yǎn 文wén 。 」 元yuán 材cái 案àn : 吳wú、 張zhāng 說shuō 無wú 據jù 。 古gǔ 本běn 「 謂wèi 」 作zuò 「 請qǐng 」 , 亦yì 不bù 可kě 通tōng , 當dāng 有yǒu 訛é誤wù 。 龍lóng 鬥dòu , 謂wèi 兩liǎng 龍lóng 相xiāng 鬥dòu 也yě 。 《 左zuǒ 昭zhāo 十shí 九jiǔ 年nián 傳chuán 》 : 「 鄭zhèng 大dà水shuǐ , 龍lóng 鬥dòu 於yú 時shí 門mén 之zhī 外wài 洧wěi 淵yuān 。 」 「 馬mǎ 謂wèi 之zhī 陽yáng 」 未wèi 詳xiáng 。 牛niú 山shān見jiàn 《 孟mèng 子zi . 告gào 子zi 篇piān 》 。 趙zhào 岐qí 注zhù 云yún : 「 牛niú 山shān , 齊qí 之zhī 東dōng 南nán 山shān也yě 。 」 此cǐ 亦yì 作zuò 者zhě 假jiǎ 託tuō 之zhī 詞cí 。

〔 二èr 〕   元yuán 材cái 案àn : 入rù 復fù , 猶yóu 言yán 匯huì 報bào ,解jiě 已yǐ 見jiàn 《 輕qīng 重zhòng 乙yǐ 篇piān 》 。

〔 三sān 〕   顧gù 千qiān 里lǐ 云yún : 「 『 初chū 』 是shì 『 袀jūn』 字zì 之zhī 誤wù 。 『 請qǐng 使shǐ 大dà 夫fū 袀jūn 飭chì 』 為wèi 句jù 。 『 服fú 』 下xià 當dāng 脫tuō 一yī 字zì。 」 陶táo 鴻hóng 慶qìng 云yún : 「 『 飭chì 』 讀dú 為wèi 『飾shì 』 。 『 初chū 』 乃nǎi 『 袀jūn 』 之zhī 誤wù 字zì , 本běn 作zuò 『 袗zhěn 』 。 《 說shuō 文wén 》: 『 袗zhěn , 玄xuán 服fú 也yě 。 』 《 漢hàn 書shū . 五wǔ 行xíng 志zhì 》 : 『 袀jūn 服fú 振zhèn 振zhèn 。』 僖xī 五wǔ 年nián 《 左zuǒ 傳chuán 》 『 以yǐ 均jūn 為wèi 之zhī 』 , 服fú 注zhù : 『 黑hēi 服fú 也yě 。 』『 大dà 夫fū 袀jūn 飾shì 』 與yǔ 『 左zuǒ 右yòu 玄xuán 服fú 』 , 文wén 異yì 而ér 義yì 同tóng 。 龍lóng 為wèi 水shuǐ 族zú之zhī 長zhǎng , 故gù 必bì 黑hēi 服fú 以yǐ 將jiāng 事shì 也yě 。 『 天tiān 之zhī 使shǐ 者zhě 乎hū 』 上shàng 當dāng 有yǒu 脫tuō 字zì。 」 金jīn 廷tíng 桂guì 云yún : 「 『 天tiān 之zhī 使shǐ 者zhě 』 上shàng 脫tuō 『 祠cí 』 字zì , 謂wèi 玄xuán 服fú以yǐ 祠cí 龍lóng 也yě 。 」 元yuán 材cái 案àn : 以yǐ 上shàng 各gè 說shuō 皆jiē 是shì 也yě 。 袀jūn 者zhě , 蔡cài 邕yōng 《獨dú 斷duàn 》 云yún : 「 紺gàn 繒zēng 也yě 。 」 班bān 固gù 《 東dōng 都dōu 賦fù . 注zhù 》 云yún : 「 皂zào也yě 。 音yīn 鈞jūn 。 」 飾shì 即jí 《 揆kuí 度dù 篇piān 》 「 卿qīng 大dà 夫fū 豹bào 飾shì 」 之zhī 飾shì , 尹yǐn注zhù 彼bǐ 處chù 云yún : 「 袖xiù 謂wèi 之zhī 飾shì 。 」 張zhāng 佩pèi 綸lún 以yǐ 「 『 初chū 』 當dāng 為wèi 『 祈qí』 , 『 使shǐ 大dà 夫fū 祈qí 』 為wèi 句jù , 『 飭chì 左zuǒ 右yòu 玄xuán 服fú 』 為wèi 句jù 」 , 許xǔ 維wéi遹yù 以yǐ 「 『 初chū 飭chì 』 當dāng 作zuò 『 袀jūn 服fú 』 」 者zhě 皆jiē 失shī 之zhī 。 又yòu 案àn : 《 通tōng志zhì 》 十shí 《 器qì 服fú 略lüè 》 一yī 云yún : 「 秦qín 滅miè 禮lǐ 學xué , 郊jiāo 祀sì 服fú 用yòng 皆jiē 以yǐ 袀jūn玄xuán 。 漢hàn 興xìng 草cǎo 創chuàng , 仍réng 秦qín 之zhī 舊jiù 。 」 然rán 則zé 袀jūn 飾shì 玄xuán 服fú , 亦yì 漢hàn 代dài 之zhī通tōng 制zhì 矣yǐ 。

〔 四sì 〕   元yuán 材cái 案àn : 「 天tiān 下xià 聞wén 之zhī 曰yuē 」 至zhì「 而ér 愚yú 者zhě 信xìn 之zhī 」 , 皆jiē 是shì 著zhù 者zhě 假jiǎ 託tuō 管guǎn 子zi 之zhī 詞cí , 文wén 法fǎ 與yǔ 上shàng 文wén「 計jì 決jué 四sì 方fāng 子zi 息xī 之zhī 數shù 」 一yī 節jié 完wán 全quán 相xiāng 同tóng 。 又yòu 《 漢hàn 書shū . 翟dí 方fāng進jìn 傳chuán 》 贊zàn 語yǔ 云yún : 「 王wáng 莽mǎng 之zhī 起qǐ , 蓋gài 乘chéng 天tiān 威wēi 。 」 「 乘chéng 天tiān 威wēi 」亦yì 漢hàn 人rén 語yǔ 也yě 。

    桓huán 公gōng 終zhōng 神shén 〔 一yī 〕 。

    管guǎn 子zi 入rù 復fù 桓huán 公gōng 曰yuē : 「 地dì 重zhòng 投tóu 之zhī 哉zāi 兆zhào , 國guó 有yǒu 慟tòng 。 風fēng重zhòng 投tóu 之zhī 哉zāi 兆zhào 〔 二èr 〕 。 國guó 有yǒu 槍qiāng 星xīng , 其qí 君jūn 必bì 辱rǔ 。 國guó 有yǒu 篲huì 星xīng ,必bì 有yǒu 流liú 血xuè 〔 三sān 〕 。 浮fú 丘qiū 之zhī 戰zhàn , 篲huì 之zhī 所suǒ 出chū , 必bì 服fú 天tiān 下xià 之zhī 仇chóu〔 四sì 〕 。 今jīn 篲huì 星xīng 見jiàn 於yú 齊qí 之zhī 分fēn 〔 五wǔ 〕 , 請qǐng 以yǐ 令lìng 朝cháo 功gōng 臣chén 世shì 家jiā〔 六liù 〕 , 號hào 令lìng 於yú 國guó 中zhōng 曰yuē : 『 篲huì 星xīng 出chū , 寡guǎ 人rén 恐kǒng 服fú 天tiān 下xià 之zhī 仇chóu。 請qǐng 有yǒu 五wǔ 穀gǔ 收shōu 粟sù 布bù 帛bó 文wén 采cǎi 者zhě , 皆jiē 勿wù 敢gǎn 左zuǒ 右yòu 〔 七qī 〕 。 國guó 且qiě有yǒu 大dà 事shì 〔 八bā 〕 , 請qǐng 以yǐ 平píng 賈jiǎ 取qǔ 之zhī 。 』 功gōng 臣chén 之zhī 家jiā 〔 九jiǔ 〕 、 人rén民mín 百bǎi 姓xìng 〔 一yī 0 〕 皆jiē 獻xiàn 其qí 穀gǔ 〔 一yī 一yī 〕 菽shū 粟sù 泉quán 金jīn 〔 一yī 二èr 〕 ,歸guī 其qí 財cái 物wù 〔 一yī 三sān 〕 , 以yǐ 佐zuǒ 君jūn 之zhī 大dà 事shì 。 此cǐ 謂wèi 乘chéng 天tiān 嗇sè 而ér 求qiú 民mín鄰lín 財cái 之zhī 道dào 也yě 〔 一yī 四sì 〕 。 」

〔 一yī 〕   安ān 井jǐng 衡héng 云yún : 「 終zhōng , 極jí 也yě 。 」于yú 省shěng 吾wú 云yún : 「 按àn 極jí 神shén 不bù 詞cí 。 終zhōng 神shén 即jí 崇chóng 神shén 。 終zhōng 、 崇chóng 古gǔ 字zì 通tōng。 」 元yuán 材cái 案àn : 終zhōng , 卒zú 也yě 。 神shén 者zhě , 祀sì 神shén 之zhī 事shì 也yě 。 終zhōng 神shén 猶yóu 言yán祭jì 神shén 完wán 竣jùn , 不bù 必bì 別bié 有yǒu 牽qiān 附fù 。

〔 二èr 〕   丁dīng 士shì 涵hán 云yún : 「 『 哉zāi 』 乃nǎi 『 ?』 字zì 誤wù 。 」 安ān 井jǐng 衡héng 云yún : 「 哉zāi 、 ? 通tōng 。 《 尚shàng 書shū . 康kāng 誥gào 》 『乃nǎi 惟wéi 眚shěng 災zāi 適shì 爾ěr 』 , 《 潛qián 夫fū 論lùn 》 作zuò 『 哉zāi 』 。 」 何hé 如rú 璋zhāng 云yún :「 『 地dì 重zhòng 』 『 風fēng 重zhòng 』 兩liǎng 『 重zhòng 』 字zì 疑yí 作zuò 『 動dòng 』 。 」 張zhāng 佩pèi 綸lún云yún : 「 『 重zhòng 』 當dāng 作zuò 『 動dòng 』 。 『 國guó 有yǒu 慟tòng 』 句jù 衍yǎn 。 『 慟tòng 』 涉shè上shàng 文wén 兩liǎng 『 動dòng 』 字zì , 『 國guó 有yǒu 』 涉shè 下xià 文wén 兩liǎng 『 國guó 有yǒu 』 字zì 而ér 衍yǎn 。」 郭guō 沫mò 若ruò 云yún : 「 『 重zhòng 』 乃nǎi 『 動dòng 』 之zhī 假jiǎ 字zì , 金jīn 文wén 每měi 以yǐ 『 童tóng』 為wèi 『 動dòng 』 。 又yòu 『 投tóu 』 乃nǎi 『 疫yì 』 之zhī 壞huài 字zì 。 《 說shuō 文wén 》 : 『疫yì , 人rén 皆jiē 疾jí 也yě 。 』 《 史shǐ 記jì . 天tiān 官guān 書shū 》 : 『 氏shì 為wèi 天tiān 根gēn , 主zhǔ疫yì 。 』 此cǐ 與yǔ 地dì 動dòng 兆zhào 疫yì 或huò 不bù 無wú 關guān 係xì , 蓋gài 地dì 動dòng 則zé 天tiān 根gēn 為wèi 之zhī 不bù寧níng 也yě 。 」 元yuán 材cái 案àn : 「 地dì 重zhòng 」 「 風fēng 重zhòng 」 , 疑yí 屬shǔ 卜bo 筮shì 之zhī 事shì ,其qí 義yì 未wèi 詳xiáng 。 《 管guǎn 子zi . 侈chǐ 靡mí 篇piān 》 有yǒu 「 地dì 重zhòng 人rén 載zài , 毀huǐ 敝bì 而ér 養yǎng不bù 足zú 」 之zhī 語yǔ , 然rán 亦yì 不bù 可kě 通tōng 。 「 風fēng 重zhòng 投tóu 之zhī 哉zāi 兆zhào 」 下xià 疑yí 脫tuō 一yī句jù , 與yǔ 「 國guó 有yǒu 慟tòng 」 句jù 互hù 為wèi 對duì 文wén 。 下xià 文wén 「 國guó 有yǒu 槍qiāng 星xīng 」 , 宜yí屬shǔ 下xià 讀dú , 與yǔ 「 國guó 有yǒu 篲huì 星xīng 」 互hù 為wèi 對duì 文wén 。 然rán 終zhōng 嫌xián 不bù 可kě 理lǐ 解jiě ,闕què 疑yí 可kě 也yě 。

〔 三sān 〕   元yuán 材cái 案àn : 以yǐ 觀guān 察chá 星xīng 宿sù 為wèi 判pàn 斷duàn吉jí 凶xiōng 之zhī 根gēn 據jù , 起qǐ 源yuán 甚shèn 古gǔ , 而ér 漢hàn 人rén 尤yóu 為wèi 盛shèng 行xíng 。 《 史shǐ 記jì . 天tiān官guān 書shū 》 : 「 天tiān 槍qiāng 長zhǎng 數shù 丈zhàng , 兩liǎng 頭tóu 兌duì ( 銳ruì ) 。 謹jǐn 視shì 其qí 所suǒ 見jiàn 之zhī國guó , 不bù 可kě 舉jǔ 事shì 用yòng 兵bīng 。 」 《 正zhèng 義yì 》 : 「 天tiān 槍qiāng 者zhě 長zhǎng 數shù 丈zhàng , 兩liǎng頭tóu 銳ruì , 出chū 西xī 南nán 方fāng 。 其qí 見jiàn 不bù 過guò 三sān 月yuè , 必bì 有yǒu 破pò 國guó 亂luàn 君jūn , 伏fú 死sǐ其qí 辜gū 。 」 《 天tiān 官guān 書shū 》 又yòu 云yún : 「 三sān 月yuè 生shēng 彗huì 星xīng , 長zhǎng 二èr 丈zhàng , 類lèi彗huì 。 」 《 正zhèng 義yì 》 : 「 天tiān 彗huì 者zhě 一yī 名míng掃sǎo 星xīng , 本běn 類lèi 星xīng , 末mò 類lèi 彗huì 。 小xiǎo 者zhě 數shù 寸cùn 長zhǎng , 長zhǎng 或huò 竟jìng 天tiān 。 而ér 體tǐ無wú 光guāng , 假jiǎ 日rì 之zhī 光guāng , 故gù 夕xī 見jiàn 則zé 東dōng 指zhǐ , 晨chén 見jiàn 則zé 西xī 指zhǐ 。 若ruò 日rì 南nán北běi , 皆jiē 隨suí 日rì 光guāng 而ér 指zhǐ 。 光guāng 芒máng 所suǒ 及jí 為wèi 災zāi 變biàn 。 見jiàn 則zé 兵bīng 起qǐ 。 」 流liú血xiě , 謂wèi 兵bīng 起qǐ 而ér 人rén 血xuè 流liú 也yě 。 《 天tiān 官guān 書shū 》 又yòu 云yún : 「 秦qín 始shǐ 皇huáng 之zhī時shí , 十shí 五wǔ 年nián , 彗huì 星xīng 四sì 見jiàn 。 久jiǔ 者zhě 八bā 十shí 日rì , 長zhǎng 者zhě 竟jìng 天tiān 。 其qí 後hòu秦qín 遂suì 以yǐ 兵bīng 滅miè 六liù 王wáng , 并bìng 中zhōng 國guó , 外wài 攘rǎng 四sì 夷yí , 死sǐ 人rén 如rú 亂luàn 麻má 。 因yīn以yǐ 張zhāng 楚chǔ 并bìng 起qǐ 。 三sān 十shí 年nián 之zhī 間jiān , 兵bīng 相xiāng 駘tái 藉jí , 不bù 可kě 勝shèng 數shù 。 」 又yòu云yún : 「 吳wú 楚chǔ 七qī 國guó 叛pàn 逆nì , 彗huì 星xīng 數shù 丈zhàng 。 及jí 兵bīng 起qǐ , 遂suì 伏fú 尸shī 流liú 血xuè其qí 下xià 。 」 又yòu 《 淮huái 南nán 衡héng 山shān 王wáng 列liè 傳chuán 》 云yún : 「 先xiān 吳wú 軍jūn 起qǐ 時shí , 彗huì星xīng 出chū , 長zhǎng 數shù 丈zhàng 。 然rán 尚shàng 流liú 血xuè 千qiān 里lǐ 。 」 《 漢hàn 書shū . 天tiān 文wén 志zhì 》 於yú記jì 述shù 上shàng 列liè 事shì 實shí 之zhī 後hòu , 又yòu 載zài : 「 元yuán 帝dì 初chū 元yuán 五wǔ 年nián 四sì 月yuè , 彗huì 星xīng出chū 西xī 北běi 。 」「

哀āi 帝dì 建jiàn 平píng 二èr 年nián 二èr 月yuè 彗huì 星xīng 出chū 牽qiān 牛niú 七qī 十shí餘yú 日rì 。 」 并bìng 言yán 兩liǎng 事shì 之zhī 後hòu , 皆jiē 有yǒu 兵bīng 災zāi 。 與yǔ 此cǐ 處chù 所suǒ 言yán 略lüè 同tóng 。槍qiāng 星xīng 即jí 天tiān 槍qiāng , 篲huì 即jí 彗huì 。

〔 四sì 〕   元yuán 材cái 案àn : 服fú 即jí 《 書shū . 舜shùn 典diǎn 》「 四sì 罪zuì 而ér 天tiān 下xià 咸xián 服fú 」 之zhī 服fú 。 疏shū : 「 天tiān 下xià 皆jiē 服fú 從cóng 之zhī 。 」 仇chóu, 指zhǐ 敵dí 人rén 。 「 服fú 天tiān 下xià 之zhī 仇chóu 」 , 謂wèi 征zhēng 服fú 天tiān 下xià 之zhī 仇chóu 敵dí 。

〔 五wǔ 〕   元yuán 材cái 案àn : 分fēn , 分fēn 野yě 也yě , 謂wèi 星xīng宿xiù 所suǒ 當dāng 之zhī 區qū 域yù 。 《 漢hàn 書shū . 地dì 理lǐ 志zhì 》 云yún : 「 齊qí 地dì , 虛xū 、 危wēi之zhī 分fēn 野yě 也yě 。 」 「 見jiàn 於yú 齊qí 之zhī 分fēn 」 , 謂wèi 彗huì 星xīng 在zài 齊qí 國guó 分fēn 野yě 之zhī 內nèi出chū 現xiàn 也yě 。

〔 六liù 〕   元yuán 材cái 案àn : 「 世shì 家jiā 」 一yī 詞cí , 最zuì早zǎo 見jiàn 於yú 《 史shǐ 記jì 》 。 其qí 義yì 有yǒu 二èr , 一yī 指zhǐ 《 史shǐ 記jì 》 中zhōng 記jì 載zài 諸zhū 侯hóu王wáng 及jí 功gōng 臣chén 事shì 蹟jī 之zhī 諸zhū 篇piān 而ér 言yán , 《 史shǐ 記jì 》 中zhōng 有yǒu 「 世shì 家jiā 」 三sān 十shí篇piān 是shì 也yě 。 一yī 則zé 指zhǐ 累lèi 世shì 仕shì 宦huàn 之zhī 家jiā 而ér 言yán , 如rú 《 史shǐ 記jì . 平píng 準zhǔn 書shū》「

世shì 家jiā 子zi 弟dì 」 , 《 集jí 解jiě 》 : 「 如rú 淳chún 曰yuē: 『 世shì 世shì 有yǒu 祿lù 秩zhì 家jiā 。 』 」 是shì 也yě 。 又yòu 《 史shǐ 記jì . 自zì 序xù 》 云yún :「 且qiě 余yú 嘗cháng 掌zhǎng 其qí 官guān , 廢fèi 明míng 聖shèng 盛shèng 德dé 不bù 載zài , 滅miè 功gōng 臣chén 世shì 家jiā 賢xián 大dà 夫fū之zhī 業yè 不bù 述shù , 墮duò 先xiān 人rén 所suǒ 言yán , 罪zuì 莫mò 大dà 焉yān 。 」 然rán 則zé 以yǐ 「 功gōng 臣chén 世shì家jiā 」 連lián 言yán , 亦yì 漢hàn 人rén 通tōng 用yòng 語yǔ 矣yǐ 。 下xià文wén 「 功gōng 臣chén 之zhī 家jiā 」 凡fán 三sān 見jiàn , 「 之zhī 」 字zì 皆jiē 「 世shì 」 字zì 之zhī 誤wù 。

〔 七qī 〕   王wáng 念niàn 孫sūn 云yún : 「 『 收shōu 』 當dāng 為wèi 『叔shū 』 , 叔shū 即jí 菽shū 字zì , 見jiàn 下xià 文wén 。 《 輕qīng 重zhòng 甲jiǎ 篇piān 》 亦yì 云yún : 『 子zi 大dà夫fū 有yǒu 五wǔ 穀gǔ 菽shū 粟sù 者zhě 勿wù 敢gǎn 左zuǒ 右yòu 。 』 是shì 其qí 證zhèng 。 」 安ān 井jǐng 衡héng 說shuō 同tóng 。元yuán 材cái 案àn : 此cǐ 說shuō 是shì 也yě 。 「 勿wù 敢gǎn 左zuǒ 右yòu 」 , 解jiě 已yǐ 見jiàn 《 山shān 國guó 軌guǐ 篇piān》 。

〔 八bā 〕   元yuán 材cái 案àn : 大dà 事shì 謂wèi 用yòng 兵bīng 。 《 左zuǒ成chéng 十shí 三sān 年nián 傳chuán 》 : 「 國guó 之zhī 大dà 事shì , 在zài 祀sì 與yǔ 戎róng 。 」 戎róng 即jí 兵bīng 也yě 。

〔 九jiǔ 〕   元yuán 材cái 案àn : 「 功gōng 臣chén 之zhī 家jiā 」 , 「之zhī 」 當dāng 作zuò 「 世shì 」 , 說shuō 詳xiáng 上shàng 注zhù 。 此cǐ 蓋gài 承chéng 上shàng 文wén 「 請qǐng 以yǐ 令lìng 功gōng 臣chén世shì 家jiā 」 句jù 而ér 言yán , 下xià 「 人rén 民mín 百bǎi 姓xìng 」 四sì 字zì 則zé 承chéng 「 號hào 令lìng 於yú 國guó 中zhōng」 句jù 而ér 言yán 。

〔 一yī 0 〕 元yuán 材cái 案àn : 閻yán 若ruò 璩qú 《 釋shì 地dì . 又yòu續xù 》 云yún : 「 『 百bǎi 姓xìng 』 義yì 二èr 。 有yǒu 指zhǐ 百bǎi 官guān 言yán 者zhě , 《 書shū 》 『 百bǎi姓xìng 』 與yǔ 『 黎lí 民mín 』 對duì , 《 禮lǐ . 大dà 傳chuán 》 『 百bǎi 姓xìng 』 與yǔ 『 庶shù 民mín 』對duì 是shì 也yě 。 有yǒu 指zhǐ 小xiǎo 民mín 言yán 者zhě , 不bù 必bì 夏xià 代dài , 亦yì 始shǐ 自zì 唐táng 虞yú 之zhī 時shí ,『 百bǎi 姓xìng 不bù 親qīn , 五wǔ 品pǐn 不bù 遜xùn 』 是shì 也yě 。 又yòu 《 周zhōu 語yǔ 》 富fù 辰chén 云yún : 『百bǎi 姓xìng 兆zhào 民mín 』 , 《 注zhù 》 : 『 百bǎi 姓xìng , 百bǎi 官guān 也yě 。 官guān 有yǒu 世shì 功gōng , 受shòu氏shì 姓xìng 也yě 。 』 」 此cǐ 處chù 「 人rén 民mín 百bǎi 姓xìng 」 並bìng 稱chēng , 則zé 「 百bǎi 姓xìng 」 亦yì 指zhǐ「 百bǎi 官guān 」 而ér 言yán 。 下xià 文wén 「 百bǎi 姓xìng 萬wàn 民mín 」 仿fǎng 此cǐ 。

〔 一yī 一yī 〕 元yuán 材cái 案àn : 「 穀gǔ 」 上shàng 脫tuō 「 五wǔ 」字zì , 上shàng 文wén 可kě 證zhèng 。

〔 一yī 二èr 〕 王wáng 念niàn 孫sūn 云yún : 「 『 泉quán 金jīn 』 當dāng 為wèi『 帛bó 布bù 』 。 上shàng 文wén 作zuò 『 五wǔ 穀gǔ 菽shū 粟sù 布bù 帛bó 文wén 采cǎi 』 , 是shì 其qí 證zhèng 。 」元yuán 材cái 案àn : 「 泉quán 金jīn 」 二èr 字zì 又yòu 見jiàn 上shàng 文wén , 指zhǐ 黃huáng 金jīn 及jí 錢qián 幣bì 而ér 言yán 。此cǐ 言yán 所suǒ 獻xiàn 者zhě 除chú 實shí 物wù 外wài , 尚shàng 有yǒu 金jīn 錢qián 也yě 。 不bù 當dāng 改gǎi 字zì 。

〔 一yī 三sān 〕 元yuán 材cái 案àn : 「 歸guī 」 即jí 《 論lùn 語yǔ .微wēi 子zi 篇piān 》 「 齊qí 人rén 歸guī 女nǚ 樂lè 」 之zhī 歸guī , 與yǔ 餽kuì 通tōng 。 「 歸guī 其qí 財cái 物wù 」, 謂wèi 將jiāng 所suǒ 有yǒu 財cái 物wù , 獻xiàn 之zhī 封fēng 建jiàn 國guó 家jiā 也yě 。

〔 一yī 四sì 〕 王wáng 念niàn 孫sūn 云yún : 「 『 嗇sè 』 當dāng 為wèi 『甾zāi 』 , 『 甾zāi 』 即jí 『 災zāi 』 字zì 。 篲huì 星xīng , 天tiān 災zāi 也yě 。 因yīn 篲huì 星xīng 而ér 斂liǎn財cái 物wù , 故gù 曰yuē 『 此cǐ 乘chéng 天tiān 災zāi 而ér 求qiú 民mín 鄰lín財cái 之zhī 道dào 也yě 』 。 」 豬zhū 飼sì 彥yàn 博bó 、 俞yú 樾yuè 說shuō 同tóng 。 元yuán 材cái 案àn : 此cǐ 說shuō 是shì也yě 。 「 求qiú 民mín 鄰lín 財cái 」 者zhě , 「 鄰lín 」 即jí 《 尚shàng 書shū 》 「 臣chén 哉zāi 鄰lín 哉zāi 」之zhī 鄰lín 。 《 山shān 國guó 軌guǐ 篇piān 》 亦yì 有yǒu 「 民mín 鄰lín 縣xiàn 四sì 面miàn 皆jiē ● 」 之zhī 語yǔ 。 「乘chéng 天tiān 災zāi 以yǐ 求qiú 民mín 鄰lín 財cái 」 , 與yǔ 上shàng 文wén 「 乘chéng 天tiān 威wēi 而ér 動dòng 天tiān 下xià 」 , 皆jiē所suǒ 謂wèi 「 知zhī 者zhě 役yì 使shǐ 鬼guǐ 神shén , 而ér 愚yú 者zhě 信xìn 之zhī 」 之zhī 例lì 也yě 。 《 輕qīng 重zhòng 甲jiǎ篇piān 》 有yǒu 「 藉jí 於yú 鬼guǐ 神shén 」 之zhī 法fǎ , 義yì 與yǔ 此cǐ 同tóng 。

    桓huán 公gōng 曰yuē : 「 大dà 夫fū 多duō 并bìng 其qí 財cái 而ér 不bù 出chū , 腐fǔ 朽xiǔ 五wǔ 穀gǔ 而ér 不bù散sàn 〔 一yī 〕 。 」

    管guǎn 子zi 對duì 曰yuē : 「 請qǐng 以yǐ 令lìng 召zhào 城chéng 陽yáng 〔 二èr 〕 大dà 夫fū 而ér 請qǐng 之zhī 〔三sān 〕 。 」

    桓huán 公gōng 曰yuē : 「 何hé 哉zāi ? 」

    管guǎn 子zi 對duì 曰yuē : 「 城chéng 陽yáng 大dà 夫fū 嬖bì 寵chǒng 被bèi 絺chī ● , 鵝é 鶩wù 含hán 餘yú 粖mò〔 四sì 〕 , 齊qí 鍾zhōng 鼓gǔ 之zhī 聲shēng , 吹chuī 笙shēng 箎chí 〔 五wǔ 〕 , 同tóng 姓xìng 不bù 入rù 〔 六liù 〕, 伯bó 叔shū 父fù 母mǔ 遠yuǎn 近jìn 兄xiōng 弟dì 皆jiē 寒hán 而ér 不bù 得dé 衣yī , 飢jī 而ér 不bù 得dé 食shí 。 子zi 欲yù盡jǐn 忠zhōng 於yú 寡guǎ 人rén , 能néng 乎hū ? 故gù 子zi 毋wú 復fù 見jiàn 寡guǎ 人rén 。 滅miè 其qí 位wèi , 杜dù 其qí 門mén而ér 不bù 出chū 〔 七qī 〕 。 功gōng 臣chén 之zhī 家jiā 〔 八bā 〕 皆jiē 爭zhēng 發fā 其qí 積jī 藏cáng , 出chū 其qí 資zī財cái , 以yǐ 予yǔ 其qí 遠yuǎn 近jìn 兄xiōng 弟dì 。 以yǐ 為wèi 未wèi 足zú , 又yòu 收shōu 國guó 中zhōng 之zhī 貧pín 病bìng 孤gū 獨dú老lǎo 不bù 能néng 自zì 食shí 之zhī 萌méng , 皆jiē 與yǔ 得dé 〔 九jiǔ 〕 焉yān 。 故gù 桓huán 公gōng 推tuī 仁rén 立lì 義yì ,功gōng 臣chén 之zhī 家jiā 兄xiōng 弟dì 相xiāng 戚qī , 〔 一yī 0 〕 骨gǔ 肉ròu 相xiāng 親qīn , 國guó 無wú 飢jī 民mín 。 此cǐ之zhī 謂wèi 繆móu 數shù 〔 一yī 一yī 〕 。 」

〔 一yī 〕   元yuán 材cái 案àn : 并bìng 與yǔ 屏píng 同tóng , 藏cáng 也yě ,解jiě 已yǐ 見jiàn 《 國guó 蓄xù 篇piān 》 。 腐fǔ 朽xiǔ 五wǔ 穀gǔ 者zhě , 穀gǔ 久jiǔ 藏cáng 必bì 致zhì 腐fǔ 敗bài 。 《史shǐ 記jì . 平píng 準zhǔn 書shū 》 云yún : 「 京jīng 師shī 之zhī 錢qián 累lèi 百bǎi 鉅jù 萬wàn , 貫guàn 朽xiǔ 而ér 不bù 可kě校xiào 。 太tài 倉cāng 之zhī 粟sù 陳chén 陳chén 相xiāng 因yīn , 充chōng 溢yì 暴bào 露lù 於yú 外wài , 腐fǔ 敗bài 而ér 不bù 可kě 食shí 。 」 腐fǔ 朽xiǔ 即jí 腐fǔ 敗bài 之zhī 義yì 。

〔 二èr 〕   元yuán 材cái 案àn : 城chéng 陽yáng 地dì 名míng , 解jiě 已yǐ 見jiàn《 山shān 至zhì 數shù 篇piān 》 。

〔 三sān 〕   王wáng 念niàn 孫sūn 云yún : 「 『 請qǐng 之zhī 』 當dāng 為wèi『 謫zhé 之zhī 』 。 下xià 文wén 『 滅miè 其qí 位wèi , 杜dù 其qí 門mén 』 , 是shì 謫zhé 之zhī 之zhī 事shì 也yě 。今jīn 作zuò 『 請qǐng 之zhī 』 者zhě , 涉shè 上shàng 文wén 『 請qǐng 以yǐ 令lìng 』 而ér 誤wù 。 」 張zhāng 佩pèi 綸lún 云yún: 「 《 漢hàn 書shū . 賈jiǎ 誼yì 傳chuán 》 : 『 盤pán 水shuǐ 加jiā 劍jiàn , 造zào 請qǐng 室shì 而ér 請qǐng 罪zuì 耳ěr。 』 應yīng 劭shào 曰yuē : 『 請qǐng 室shì , 請qǐng 罪zuì 之zhī 室shì 。 』 《 史shǐ 記jì . 爰yuán 盎àng 傳chuán 》『 絳jiàng 侯hóu 徵zhēng 繫xì 清qīng 室shì 』 , 《 漢hàn 書shū 》 作zuò 『 請qǐng 室shì 』 。 『 而ér 請qǐng 之zhī 』之zhī 請qǐng , 即jí 請qǐng 罪zuì 之zhī 謂wèi 。 不bù 必bì 改gǎi 字zì 。 」 元yuán 材cái 案àn : 張zhāng 說shuō 是shì 也yě 。《 漢hàn 書shū . 高gāo 紀jì 》 七qī 年nián , 「 令lìng 郎láng 中zhōng 有yǒu 罪zuì 耐nài 以yǐ 上shàng 請qǐng 之zhī 。 」 應yīng劭shào 云yún : 「 言yán 耐nài 罪zuì 已yǐ 上shàng 皆jiē 當dāng 先xiān 請qǐng 也yě 。 」 《 景jǐng 紀jì 》 中zhōng 六liù 年nián 詔zhào:「

❖
🔊 本页支持朗读:点屏幕底部控制条即可听书(Chrome / Edge / Safari 支持)。 若未出现控制条,说明当前浏览器不支持语音朗读。
相关推荐