推荐
首页 › 书库 › 管子

第 77 / 84 回

三sān 輔fǔ 舉jǔ 不bù 如rú 法fǎ 令lìng 者zhě , 皆jiē 上shàng 丞chéng 相xiāng 御yù 史shǐ請qǐng 之zhī 。 」 後hòu 二èr 年nián 詔zhào : 「 其qí 令lìng 二èr 千qiān 石shí 各gè 修xiū 其qí 職zhí 。 不bù 事shì 官guān 職zhí耗hào 亂luàn 者zhě , 丞chéng 相xiāng 以yǐ 聞wén , 請qǐng 其qí 罪zuì 。 」 《 王wáng 莽mǎng 傳chuán 》 :「

敢gǎn 有yǒu 犯fàn 者zhě , 輒zhé 以yǐ 名míng 聞wén , 請qǐng 其qí 罪zuì 。 」又yòu 云yún : 「 輒zhé 捕bǔ 繫xì , 請qǐng 其qí 罪zuì 。 」 可kě 見jiàn 「 請qǐng 之zhī 」 云yún 者zhě , 即jí 「請qǐng 其qí 罪zuì 」 之zhī 謂wèi , 乃nǎi 漢hàn 、 新xīn 兩liǎng 代dài 常cháng 制zhì 矣yǐ 。

〔 四sì 〕   元yuán 材cái 案àn : 「 ● 」 , 「 綌xì 」 之zhī訛é 字zì , 音yīn 隙xì 。 《 五wǔ 經jīng 文wén 字zì 》 :「

綌xì 作zuò ● , 訛é 。 」 《 詩shī . 周zhōu 南nán 》 「 為wèi絺chī 為wèi 綌xì 」 , 朱zhū 傳chuán : 「 精jīng 曰yuē 絺chī , 麤cū 曰yuē 綌xì 。 」 「 粖mò 」 朱zhū 本běn 作zuò「 秫shú 」 。 金jīn 廷tíng 桂guì 云yún : 「 或huò 本běn 作zuò 秣mò , 然rán 《 說shuō 文wén 》 亦yì 無wú 秣mò 字zì。 《 戰zhàn 國guó 策cè . 齊qí 策cè 》 : 『 而ér 君jūn 鵝é 鶩wù 有yǒu 餘yú 粒lì 。 』 恐kǒng 當dāng 作zuò 『粒lì 』 。 」 今jīn 案àn : 粖mò , 《 五wǔ 音yīn 集jí 韻yùn 》 「 音yīn 末mò 」 。 《 博bó 雅yǎ 》: 「 饘zhān 也yě 。 」 餘yú 粖mò 猶yóu 言yán 剩shèng 飯fàn 。 《 史shǐ 記jì . 孟mèng 嘗cháng 君jūn 傳chuán 》 : 「今jīn 君jūn 後hòu 宮gōng 蹈dǎo 綺qǐ 縠hú , 而ér 士shì 不bù 得dé 短duǎn 褐hè 。 僕pú 妾qiè 餘yú 粱liáng 肉ròu , 而ér 士shì 不bù厭yàn 糟zāo 糠kāng 。 」 《 平píng 原yuán 君jūn 傳chuán 》 : 「 君jūn 之zhī 後hòu 宮gōng 以yǐ 百bǎi 數shù , 婢bì 妾qiè 被bèi綺qǐ 縠hú , 餘yú 粱liáng 肉ròu , 而ér 民mín 褐hè 衣yī 不bù 完wán , 糟zāo 糠kāng 不bù 厭yàn 。 」 語yǔ 意yì 與yǔ 此cǐ略lüè 同tóng 。

〔 五wǔ 〕   吳wú 志zhì 忠zhōng 云yún : 「 『 笙shēng 箎chí 』 下xià 奪duó『 之zhī 風fēng 』 二èr 字zì 。 《 輕qīng 重zhòng 己jǐ 篇piān 》 有yǒu 。 』 張zhāng 佩pèi 綸lún 云yún : 「 按àn 《己jǐ 篇piān 》 云yún 『 吹chuī 塤xūn 箎chí 之zhī 風fēng , 鑿záo 動dòng 金jīn 石shí 之zhī 音yīn 』 , 與yǔ 此cǐ 文wén 不bù 同tóng, 所suǒ 奪duó 未wèi 必bì 是shì 『 之zhī 風fēng 』 字zì 。 吳wú 太tài 武wǔ 斷duàn 。 」 姚yáo 永yǒng 概gài 云yún : 「脫tuō『

之zhī 音yīn 』 二èr 字zì 。」 元yuán 材cái 案àn : 「 之zhī 風fēng 」 「 之zhī 音yīn 」 皆jiē 可kě 通tōng , 未wèi 知zhī 孰shú 是shì 。

〔 六liù 〕   豬zhū 飼sì 彥yàn 博bó 云yún : 「 『 不bù 入rù 』 疑yí當dāng 作zuò 『 之zhī 人rén 』 。 」 許xǔ 維wéi 遹yù 云yún :「

入rù , 猶yóu 得dé 也yě 。 見jiàn 《 廣guǎng 雅yǎ . 釋shì 詁gǔ 》 。」 元yuán 材cái 案àn : 《 輕qīng 重zhòng 己jǐ 篇piān 》 云yún : 「 天tiān 子zi 祀sì 於yú 太tài 宗zōng , … … 同tóng族zú 者zhě 入rù 原yuán 作zuò 人rén , 誤wù 。 依yī 王wáng 念niàn 孫sūn 校xiào 改gǎi 。 殊shū 族zú 者zhě 處chù 。 」 今jīn 此cǐ云yún 「 同tóng 姓xìng 不bù 入rù 」 , 謂wèi 城chéng 陽yáng 大dà 夫fū 無wú 宗zōng 族zú 之zhī 情qíng , 在zài 飲yǐn 酒jiǔ 作zuò 樂lè時shí , 即jí 同tóng 一yī 族zú 姓xìng 之zhī 人rén 亦yì 不bù 得dé 參cān 加jiā 也yě 。 兩liǎng 氏shì 說shuō 非fēi 。

〔 七qī 〕   何hé 如rú 璋zhāng 云yún : 「 謂wèi 杜dù 塞sāi 其qí 門mén 不bù得dé 出chū 入rù 也yě 。 《 夏xià 官guān . 大dà 司sī 馬mǎ 》『

犯fàn 令lìng 陵líng 政zhèng 則zé 杜dù 之zhī 』 , 《 史shǐ 記jì . 商shāng 君jūn列liè 傳chuán 》 『 公gōng 子zi 虔qián 杜dù 門mén 不bù 出chū 既jì 八bā 年nián 矣yǐ 』 , 義yì 同tóng 。 」 元yuán 材cái 案àn: 「 滅miè 其qí 位wèi 」 , 謂wèi 取qǔ 消xiāo 其qí 在zài 朝cháo 列liè 應yīng 有yǒu 之zhī 位wèi 次cì 也yě 。

〔 八bā 〕   元yuán 材cái 案àn : 此cǐ 「 功gōng 臣chén 之zhī 家jiā 」 與yǔ下xià 文wén 「 功gōng 臣chén 之zhī 家jiā 」 , 兩liǎng 「 之zhī 」 字zì 均jūn 當dāng 依yī 上shàng 文wén 作zuò 「 世shì 」 字zì。

〔 九jiǔ 〕   元yuán 材cái 案àn : 「 與yǔ 得dé 」 二èr 字zì 解jiě 已yǐ見jiàn 《 輕qīng 重zhòng 甲jiǎ 篇piān 》 。

〔 一yī 0 〕 元yuán 材cái 案àn : 戚qī , 親qīn 也yě , 解jiě 已yǐ 見jiàn《 山shān 至zhì 數shù 篇piān 》 。

〔 一yī 一yī 〕 張zhāng 佩pèi 綸lún 云yún : 「 『 此cǐ 之zhī 謂wèi 繆móu 數shù』 句jù 衍yǎn 。 下xià 文wén 『 惟wéi 繆móu 數shù 為wèi 可kě 耳ěr 』 , 故gù 曰yuē 『 此cǐ 之zhī 謂wèi 繆móu 數shù 』。 此cǐ 句jù 乃nǎi 複fù 衍yǎn 之zhī 未wèi 刪shān 者zhě 。 」 元yuán 材cái 案àn : 此cǐ 節jié 所suǒ 舉jǔ 之zhī 事shì 與yǔ 下xià節jié 所suǒ 舉jǔ 之zhī 事shì , 皆jiē 各gè 為wèi 所suǒ 謂wèi 「 繆móu 數shù 」 之zhī 一yī 例lì 。 而ér 下xià 節jié 則zé 遙yáo承chéng 此cǐ 節jié 而ér 言yán , 其qí 意yì 若ruò 曰yuē , 亦yì 惟wéi 有yǒu 以yǐ 與yǔ 此cǐ 同tóng 樣yàng 之zhī 「 繆móu 數shù 」應yīng 付fù 之zhī 云yún 爾ěr 。 桓huán 公gōng 已yǐ 知zhī 「 繆móu 數shù 」 之zhī 意yì 義yì , 故gù 但dàn 「 諾nuò 」 而ér行xíng 之zhī , 不bù 再zài 發fā 為wèi 「 何hé 為wèi 繆móu 數shù 」 之zhī 問wèn , 則zé 此cǐ 句jù 之zhī 非fēi 衍yǎn 文wén 可kě知zhī 矣yǐ 。 繆móu 數shù 者zhě , 尹yǐn 注zhù 下xià 節jié 云yún : 「 繆móu 讀dú 曰yuē 謬miù , 假jiǎ 此cǐ 術shù 以yǐ 陳chén其qí 事shì 也yě 。 」 今jīn 案àn : 繆móu 即jí 《 漢hàn 書shū . 司sī 馬mǎ 相xiāng 如rú 傳chuán 》 「 臨lín 邛qióng 令lìng繆móu 為wèi 恭gōng 敬jìng 」 之zhī 繆móu , 顏yán 師shī 古gǔ 曰yuē : 「 繆móu , 詐zhà 也yě 。 」 安ān 井jǐng 衡héng 所suǒ謂wèi 「 陽yáng 行xíng 義yì , 而ér 陰yīn 收shōu 其qí 利lì , 故gù 名míng 曰yuē 『 繆móu 數shù 』 」 是shì 也yě 。 猶yóu言yán 詐zhà 術shù 。 《 通tōng 典diǎn 》 引yǐn 此cǐ 「 繆móu 」 作zuò 「 膠jiāo 」 , 張zhāng 佩pèi 綸lún 謂wèi 「 當dāng作zuò 『 膠jiāo 』 。 膠jiāo , 固gù 也yě 。 言yán 以yǐ 恩ēn 澤zé 膠jiāo 固gù 之zhī , 故gù 曰yuē 『 繆móu 數shù 』」 者zhě 非fēi 。 又yòu 案àn 「 自zì 城chéng 陽yáng 大dà 夫fū 」 至zhì「 故gù 子zi 毋wú 復fù 見jiàn 寡guǎ 人rén 」 一yī 段duàn 文wén 字zì , 皆jiē 管guǎn 子zi 教jiào 桓huán 公gōng 「 請qǐng 罪zuì 」城chéng 陽yáng 大dà 夫fū 之zhī 詞cí 。 「 滅miè 其qí 位wèi 」 二èr 句jù , 則zé 如rú 王wáng 念niàn 孫sūn 氏shì 所suǒ 云yún 「乃nǎi 管guǎn 子zi 教jiào 桓huán 公gōng 以yǐ 謫zhé 之zhī 之zhī 事shì 」 。 自zì 此cǐ 以yǐ 下xià , 仍réng 是shì 管guǎn 子zi 語yǔ 。蓋gài 謂wèi 如rú 能néng 以yǐ 上shàng 述shù 之zhī 詞cí 及jí 事shì 罪zuì 之zhī , 則zé 其qí 所suǒ 發fā 生shēng 之zhī 效xiào 果guǒ , 必bì可kě 如rú 此cǐ 云yún 云yún 也yě 。 「 故gù 桓huán 公gōng 推tuī 仁rén 立lì 義yì 」 之zhī 「 桓huán 公gōng 」 , 當dāng 作zuò「 公gōng 」 字zì 或huò 「 君jūn 」 字zì 看kàn , 與yǔ 上shàng 文wén 「 計jì 決jué 四sì 方fāng 子zi 息xī 」 節jié 中zhōng之zhī 「 桓huán 公gōng 」 用yòng 法fǎ 全quán 同tóng 。

    桓huán 公gōng 曰yuē : 「 崢zhēng 丘qiū 之zhī 戰zhàn 〔 一yī 〕 , 民mín 多duō 稱chēng 貸dài , 負fù 子zi 息xī, 以yǐ 給gěi 上shàng 之zhī 急jí , 度dù 上shàng 之zhī 求qiú 。 寡guǎ 人rén 欲yù 復fù 業yè 產chǎn , 此cǐ 何hé 以yǐ 洽qià 〔二èr 〕 ? 」

    管guǎn 子zi 曰yuē : 「 惟wéi 繆móu 數shù 為wèi 可kě 耳ěr 〔 三sān 〕 。 」

    桓huán 公gōng 曰yuē : 「 諾nuò 。 」

    令lìng 左zuǒ 右yòu 州zhōu 曰yuē : 「 表biǎo 〔 四sì 〕 稱chēng 貸dài 之zhī 家jiā , 皆jiē 堊è 白bái 其qí 門mén而ér 高gāo 其qí 閭lǘ 〔 五wǔ 〕 。 」 州zhōu 通tōng 之zhī 師shī 〔 六liù 〕 執zhí 折zhé ● 曰yuē : 「 君jūn 且qiě使shǐ 使shǐ 者zhě 〔 七qī 〕 。 」 桓huán 公gōng 使shǐ 八bā 使shǐ 者zhě 式shì 璧bì 而ér 聘pìn 之zhī , 以yǐ 給gěi 鹽yán 菜cài之zhī 用yòng 〔 八bā 〕 。 稱chēng 貸dài 之zhī 家jiā 皆jiē 齊qí 首shǒu 稽jī 顙sǎng 而ér 問wèn 曰yuē : 「 何hé 以yǐ 得dé 此cǐ也yě ? 」 使shǐ 者zhě 曰yuē : 「 君jūn 令lìng 曰yuē : 寡guǎ 人rén 聞wén 之zhī , 《 詩shī 》 曰yuē : 『 愷kǎi悌tì 君jūn 子zi , 民mín 之zhī 父fù 母mǔ 』 也yě 〔 九jiǔ 〕 。 寡guǎ 人rén 有yǒu 崢zhēng 丘qiū 之zhī 戰zhàn 。 吾wú 聞wén子zi 假jiǎ 貸dài 吾wú 貧pín 萌méng , 使shǐ 有yǒu 以yǐ 給gěi 寡guǎ 人rén 之zhī 急jí , 度dù 寡guǎ 人rén 之zhī 求qiú 。 使shǐ 吾wú民mín 春chūn 有yǒu 以yǐ 倳zì 耜sì , 夏xià 有yǒu 以yǐ 決jué 芸yún , 而ér 給gěi 上shàng 事shì , 子zi 之zhī 力lì 也yě 。 是shì以yǐ 式shì 璧bì 而ér 聘pìn 子zi , 以yǐ 給gěi 鹽yán 菜cài 之zhī 用yòng 。 故gù 子zi 中zhōng 民mín 之zhī 父fù 母mǔ 也yě 。 」稱chēng 貸dài 之zhī 家jiā 皆jiē 折zhé 其qí 券quàn 而ér 削xuē 其qí 書shū 〔 一yī 0 〕 , 發fā 其qí 積jī 藏cáng , 出chū 其qí財cái 物wù , 以yǐ 振zhèn 貧pín 病bìng , 分fēn 其qí 故gù 貲zī , 故gù 國guó 中zhōng 大dà 給gěi 〔 一yī 一yī 〕 。 崢zhēng丘qiū 之zhī 謀móu 也yě 。 此cǐ 之zhī 謂wèi 繆móu 數shù 〔 一yī 二èr 〕 。

〔 一yī 〕   尹yǐn 注zhù 云yún : 「 崢zhēng 丘qiū , 地dì 名míng 。 未wèi聞wén 。 說shuō 即jí 葵kuí 丘qiū 。 」 元yuán 材cái 案àn : 崢zhēng 丘qiū 解jiě 已yǐ 見jiàn 《 山shān 國guó 軌guǐ 篇piān 》 ,此cǐ 亦yì 著zhù 者zhě 假jiǎ 託tuō 之zhī 詞cí 。

〔 二èr 〕   尹yǐn 注zhù 云yún : 「 業yè 產chǎn 者zhě , 本běn 業yè 也yě。 洽qià , 通tōng 也yě 。 言yán 百bǎi 姓xìng 為wèi 戎róng 事shì 失shī 其qí 本běn 業yè , 今jīn 欲yù 復fù 之zhī , 何hé 以yǐ通tōng 於yú 此cǐ 也yě 。 」 王wáng 念niàn 孫sūn 云yún : 「 『 洽qià 』 當dāng 為wèi 『 給gěi 』 。 下xià 文wén 云yún『 國guó 中zhōng 大dà 給gěi 』 , 即jí 其qí 證zhèng 也yě 。 尹yǐn 注zhù 非fēi 」 。 元yuán 材cái 案àn : 復fù 業yè 產chǎn即jí 恢huī 復fù 生shēng 產chǎn 。 貧pín 民mín 因yīn 供gōng 應yīng 戰zhàn 時shí 賦fù 稅shuì , 以yǐ 致zhì 破pò 產chǎn , 故gù 欲yù 代dài為wèi 還hái 清qīng 債zhài 務wù , 恢huī 復fù 生shēng 產chǎn 。

〔 三sān 〕   元yuán 材cái 案àn : 著zhù 者zhě 於yú 敘xù 述shù 上shàng 節jié 「此cǐ 之zhī 謂wèi 繆móu 數shù 」 之zhī 後hòu , 又yòu 聯lián 想xiǎng 及jí 另lìng 一yī 繆móu 數shù 之zhī 例lì , 故gù 又yòu 闢pì 為wèi此cǐ 節jié 連lián 類lèi 及jí 之zhī 。 此cǐ 與yǔ 上shàng 文wén 因yīn 敘xù 述shù 「 乘chéng 天tiān 威wēi 以yǐ 動dòng 天tiān 下xià 之zhī 道dào」 , 而ér 又yòu 連lián 類lèi 觸chù 及jí 另lìng 一yī 「 籍jí 於yú 鬼guǐ 神shén 」 之zhī 法fǎ , 即jí 所suǒ 謂wèi 「 乘chéng天tiān 甾zāi 以yǐ 求qiú 民mín 鄰lín 財cái 之zhī 道dào 」 者zhě , 章zhāng 法fǎ 蓋gài 同tóng 。

〔 四sì 〕   尹yǐn 注zhù 云yún : 「 旌jīng , 表biǎo 也yě 。 」 王wáng念niàn 孫sūn 云yún : 「 『 表biǎo 』 當dāng 依yī 宋sòng 本běn 作zuò『

旌jīng 』 。 故gù 尹yǐn 注zhù 云yún 『 旌jīng , 表biǎo 也yě 』 。 今jīn作zuò 『 表biǎo 』 者zhě 涉shè 注zhù 文wén 而ér 誤wù 。 」 張zhāng 佩pèi 綸lún 云yún : 「 本běn 文wén 作zuò 『 表biǎo 』, 注zhù 作zuò 『 表biǎo , 旌jīng 也yě 』 亦yì 通tōng 。 」 元yuán 材cái 案àn : 張zhāng 說shuō 是shì 。 《 通tōng 典diǎn. 食shí 貨huò 》 十shí 二èr 引yǐn 即jí 作zuò 「 表biǎo , 旌jīng 也yě 」 。 表biǎo 即jí 《 山shān 權quán 數shù 篇piān 》「 樹shù 表biǎo 置zhì 高gāo 」 之zhī 表biǎo , 解jiě 已yǐ 見jiàn 該gāi 篇piān 。

〔 五wǔ 〕   尹yǐn 注zhù 云yún : 「 亦yì 所suǒ 以yǐ 貴guì 重zhòng 之zhī 。」 元yuán 材cái 案àn : 堊è , 塗tú 飾shì 也yě 。 堊è 白bái 其qí 門mén , 以yǐ 白bái 色sè 塗tú 飾shì 其qí 門mén 也yě。 閭lǘ 即jí 里lǐ 門mén 。 高gāo 其qí 閭lǘ , 即jí 將jiāng 里lǐ 門mén 放fàng 高gāo 放fàng 大dà 。《

漢hàn 書shū . 于yú 定dìng 國guó 傳chuán 》 云yún : 「 始shǐ 定dìng 國guó 父fù于yú 公gōng , 其qí 門mén 閭lǘ 壞huài , 父fù 老lǎo 方fāng 共gòng 治zhì 之zhī 。 于yú 公gōng 謂wèi 曰yuē : 『 少shǎo 高gāo 大dà閭lǘ 門mén , 令lìng 容róng 駟sì 馬mǎ 高gāo 車chē 。 』 」 顏yán 師shī 古gǔ 注zhù 云yún : 「 閭lǘ 門mén , 里lǐ 門mén也yě 。 」

〔 六liù 〕   元yuán 材cái 案àn : 師shī , 鄉xiāng 師shī 也yě 。 《 管guǎn子zi . 立lì 政zhèng 篇piān 》 云yún : 「 分fēn 國guó 以yǐ 為wèi 五wǔ 鄉xiāng , 鄉xiāng 為wèi 之zhī 師shī 。 分fēn 鄉xiāng 以yǐ為wèi 五wǔ 州zhōu , 州zhōu 為wèi 之zhī 長zhǎng 。 」 又yòu 《 權quán 修xiū篇piān 》 云yún : 「 鄉xiāng 置zhì 師shī 以yǐ 說shuō 道dào 之zhī 。 」 「 州zhōu 通tōng 之zhī 師shī 」 者zhě , 通tōng 即jí向xiàng 上shàng 級jí 匯huì 報bào , 謂wèi 州zhōu 長zhǎng 旌jīng 表biǎo 既jì 畢bì , 乃nǎi 以yǐ 其qí 事shì 匯huì 報bào 於yú 鄉xiāng 師shī 。猶yóu 《 立lì 政zhèng 篇piān 》 之zhī 言yán 「 里lǐ 尉wèi 以yǐ 復fù 於yú 州zhōu 長zhǎng , 州zhōu 長zhǎng 以yǐ 計jì 於yú 鄉xiāng 師shī」 矣yǐ 。

〔 七qī 〕   安ān 井jǐng 衡héng 云yún : 「 『 ● 』 當dāng 為wèi 『篆zhuàn 』 。 折zhé 篆zhuàn 猶yóu 折zhé 簡jiǎn 也yě 。 」 李lǐ 哲zhé 明míng 說shuō 同tóng 。 元yuán 材cái 案àn : 折zhé ● 指zhǐ官guān 府fǔ 命mìng 令lìng 。 敦dūn 煌huáng 簡jiǎn 稱chēng 候hòu 官guān 之zhī 令lìng 為wèi 「 官guān 彔lù 」 (《

流liú 沙shā 》 簿bù 書shū . 二èr 三sān ) , 《 建jiàn 武wǔ 三sān 年nián候hòu 粟sù 君jūn 所suǒ 責zé 寇kòu 恩ēn 事shì 簡jiǎn 策cè 》 ( 一yī 九jiǔ 七qī 八bā 年nián 《 文wén 物wù 》 第dì 一yī 期qī) 稱chēng 太tài 守shǒu 府fǔ 之zhī 令lìng 為wèi 「 府fǔ 彔lù 」 , 蓋gài 猶yóu 後hòu 世shì 之zhī 令lìng 牌pái 。 執zhí 折zhé ● , 謂wèi 從cóng 鄉xiāng 師shī 處chù 取qǔ 得dé 令lìng 牌pái 以yǐ 通tōng 告gào 稱chēng 貸dài 之zhī 家jiā 。 「 君jūn 且qiě 使shǐ 使shǐ 者zhě」 , 即jí 通tōng 告gào 之zhī 詞cí , 不bù 必bì 改gǎi 字zì 。

〔 八bā 〕   尹yǐn 注zhù 云yún : 「 令lìng 使shǐ 者zhě 賚lài 石shí 璧bì 而ér與yǔ , 仍réng 存cún 問wèn 之zhī , 謙qiān 言yán 鹽yán 菜cài 之zhī 用yòng 。 」 元yuán 材cái 案àn : 八bā 使shǐ 者zhě , 謂wèi使shǐ 者zhě 共gòng 八bā 人rén 也yě 。 考kǎo 漢hàn 代dài 自zì 武wǔ 帝dì 以yǐ 來lái 直zhí 至zhì 平píng 帝dì , 歷lì 代dài 皆jiē 有yǒu派pài 遣qiǎn 使shǐ 者zhě 循xún 行xíng 天tiān 下xià 之zhī 舉jǔ 。 計jì 武wǔ 帝dì 元yuán 狩shòu 六liù 年nián 有yǒu 博bó 士shì 大dà 等děng 六liù人rén , 昭zhāo 帝dì 始shǐ 元yuán 元yuán 年nián 有yǒu 故gù 廷tíng 尉wèi 王wáng 平píng 等děng 五wǔ 人rén , 宣xuān 帝dì 元yuán 康kāng 四sì 年nián有yǒu 大dà 中zhōng 大dà 夫fū 彊jiàng 等děng 十shí 二èr 人rén , 五wǔ 鳳fèng 四sì 年nián 有yǒu 丞chéng 相xiāng 御yù 史shǐ 椽chuán 二èr 十shí 四sì人rén , 元yuán 帝dì 初chū 元yuán 元yuán 年nián 有yǒu 光guāng 祿lù 大dà 夫fū 褒bāo 等děng 十shí 二èr 人rén , 建jiàn 始shǐ 四sì 年nián 有yǒu諫jiàn 大dà 夫fū 博bó 士shì 賞shǎng 等děng 二èr 十shí 一yī 人rén , 成chéng 帝dì 河hé 平píng 四sì 年nián 有yǒu 光guāng 祿lù 大dà 夫fū 博bó士shì 嘉jiā 等děng 十shí 一yī 人rén 。 其qí 以yǐ 八bā 人rén 同tóng 時shí 出chū 使shǐ 者zhě 至zhì 平píng 帝dì 時shí 始shǐ 有yǒu 之zhī 。《 漢hàn 書shū . 平píng 紀jì 》 : 「 元yuán 始shǐ 四sì 年nián 遣qiǎn 大dà 僕pú 王wáng 惲yùn 等děng 八bā 人rén 置zhì 副fù 假jiǎ節jié 分fēn 行xíng 天tiān 下xià 覽lǎn 觀guān 風fēng 俗sú 。 」 五wǔ 年nián , 「 大dà 僕pú 王wáng 惲yùn 等děng 八bā 人rén 使shǐ 行xíng風fēng 俗sú , 宣xuān 明míng 德dé 化huà , 萬wàn 國guó 齊qí 同tóng , 皆jiē 封fēng 為wèi 列liè 侯hóu 。 」 此cǐ 兩liǎng 事shì 又yòu見jiàn 《 王wáng 莽mǎng 傳chuán 》 , 其qí 五wǔ 年nián 之zhī 一yī 次cì 敘xù 述shù 特tè 詳xiáng 。 原yuán 文wén 云yún : 「 風fēng俗sú 使shǐ 者zhě 八bā 人rén 還hái , 言yán 天tiān 下xià 風fēng 俗sú 齊qí 同tóng 。 詐zhà 為wèi 郡jùn 國guó 造zào 歌gē 謠yáo 頌sòng 功gōng德dé , 凡fán 三sān 萬wàn 言yán 。 莽mǎng 奏zòu 定dìng 著zhù 令lìng … … 陳chén 崇chóng 等děng 皆jiē 封fēng 為wèi 列liè 侯hóu 。 」又yòu 《 外wài 戚qī 恩ēn 澤zé 侯hóu 表biǎo 》 , 并bìng 將jiāng 八bā 使shǐ 者zhě 姓xìng 名míng 及jí 封fēng 號hào 戶hù 數shù 詳xiáng 為wèi記jì 載zài 。 足zú 見jiàn 八bā 使shǐ 者zhě 同tóng 時shí 分fēn 行xíng 天tiān 下xià , 又yòu 同tóng 時shí 封fēng 侯hóu , 在zài 當dāng 日rì政zhèng 治zhì 上shàng 確què 為wèi 一yī 最zuì 重zhòng 大dà 之zhī 事shì 件jiàn , 乃nǎi 王wáng 莽mǎng 篡cuàn 漢hàn 陰yīn 謀móu 前qián 奏zòu 曲qū 之zhī一yī 在zài 此cǐ 以yǐ 前qián 實shí 無wú 有yǒu 也yě 。 此cǐ 文wén 言yán 桓huán公gōng 「 使shǐ 八bā 使shǐ 者zhě 」 , 與yǔ 漢hàn 平píng 帝dì 時shí 事shì 正zhèng 相xiāng 符fú 合hé 。 此cǐ 又yòu 本běn 文wén 晚wǎn出chū 之zhī 一yī 證zhèng 也yě 。

〔 九jiǔ 〕   元yuán 材cái 案àn : 「 《 詩shī 》 曰yuē 『 愷kǎi 悌tì君jūn 子zi , 民mín 之zhī 父fù 母mǔ 』 」 , 是shì 《 史shǐ 記jì . 文wén 紀jì 》 十shí 三sān 年nián 《 除chú 肉ròu刑xíng 詔zhào 》 文wén 中zhōng 語yǔ 。

〔 一yī 0 〕 元yuán 材cái 案àn : 折zhé 券quàn 削xuē 書shū , 解jiě 已yǐ 見jiàn《 山shān 國guó 軌guǐ 篇piān 》 。

〔 一yī 一yī 〕 郭guō 沫mò 若ruò 云yún : 「 『 分fēn 其qí 故gù 貲zī 』, 『 貲zī 』 當dāng 是shì 『 舊jiù 』 之zhī 誤wù 。 」 元yuán 材cái 案àn : 分fēn , 散sàn 也yě 。 故gù 貲zī, 包bāo 括kuò 上shàng 文wén 「 積jī 藏cáng 」 及jí 「 財cái 物wù 」 而ér 言yán 。 故gù 貲zī 既jì 散sàn , 萬wàn 人rén得dé 受shòu 其qí 流liú , 故gù 曰yuē 「 國guó 中zhōng 大dà 給gěi 」 也yě 。 若ruò 如rú 郭guō 說shuō , 則zé 當dāng 譯yì 為wèi「 分fēn 散sàn 他tā 的de 故gù 舊jiù 」 , 未wèi 免miǎn 不bù 通tōng 矣yǐ 。

〔 一yī 二èr 〕 元yuán 材cái 案àn : 此cǐ 節jié 與yǔ 上shàng 節jié 所suǒ 言yán ,雖suī 同tóng 為wèi 「 繆móu 數shù 」 , 但dàn 其qí 內nèi 容róng 則zé 有yǒu 消xiāo 極jí 與yǔ 積jī 極jí 之zhī 分fēn 。 上shàng 節jié以yǐ 「 請qǐng 罪zuì 」 為wèi 主zhǔ , 此cǐ 節jié 則zé 以yǐ 「 表biǎo 揚yáng 」 為wèi 主zhǔ 。 著zhù 者zhě 之zhī 意yì ,蓋gài 欲yù 用yòng 請qǐng 罪zuì 之zhī 法fǎ , 促cù 使shǐ 功gōng 臣chén 世shì 家jiā 自zì 願yuàn 分fēn 出chū 資zī 財cái , 振zhèn 濟jì 貧pín困kùn , 用yòng 表biǎo 揚yáng 之zhī 法fǎ 促cù 使shǐ 高gāo 利lì 貸dài 者zhě 自zì 願yuàn 放fàng 棄qì 剝bō 削xuē 行xíng 徑jìng , 既jì 不bù使shǐ 國guó 家jiā 增zēng 加jiā 財cái 政zhèng 支zhī 出chū , 又yòu 能néng 使shǐ 國guó 無wú 飢jī 民mín 及jí 解jiě 除chú 墮duò 入rù 高gāo 利lì貸dài 網wǎng 者zhě 之zhī 債zhài 務wù 負fù 擔dān 。 在zài 私sī 有yǒu 財cái 產chǎn 制zhì 社shè 會huì 中zhōng , 此cǐ 種zhǒng 所suǒ 謂wèi 「繆móu 數shù 」 者zhě 顯xiǎn 然rán 是shì 一yī 種zhǒng 不bù 可kě 能néng 實shí 現xiàn 之zhī 幻huàn 想xiǎng 。 然rán 亦yì 實shí 有yǒu 其qí 歷lì史shǐ 背bèi 景jǐng 。 《 漢hàn 書shū . 哀āi 紀jì 》 : 「 元yuán 始shǐ 二èr 年nián ( 公gōng 元yuán 二èr ) , 郡jùn國guó 大dà 旱hàn 蝗huáng , 青qīng 州zhōu 尤yóu 甚shèn , 民mín 流liú 亡wáng 。 安ān 漢hàn 公gōng 、 四sì 輔fǔ 、 三sān 公gōng 、張zhāng 晏yàn 曰yuē : 王wáng 莽mǎng 為wèi 太tài 傅fù , 孔kǒng 光guāng 為wèi 太tài 師shī , 王wáng 舜shùn 為wèi 太tài 保bǎo , 甄zhēn 豐fēng為wèi 少shǎo 傅fù , 是shì 為wèi 四sì 輔fǔ 。 莽mǎng 復fù 兼jiān 大dà 司sī 馬mǎ , 馬mǎ 宮gōng 為wèi 司sī 徒tú , 王wáng 崇chóng為wèi 司sī 空kōng , 是shì 為wèi 三sān 公gōng 。 卿qīng 大dà 夫fū 、 吏lì 民mín 為wèi 百bǎi 姓xìng 困kùn 乏fá , 獻xiàn 其qí 田tián宅zhái 者zhě 二èr 百bǎi 三sān 十shí 人rén , 以yǐ 口kǒu 賦fù 貧pín 民mín 。 」 又yòu 《 王wáng 莽mǎng 傳chuán 》 : 「 莽mǎng欲yù 以yǐ 虛xū 名míng 說shuō 太tài 后hòu , 白bái 言yán 親qīn 承chéng 前qián 孝xiào 哀āi 、 丁dīng 、 傅fù 奢shē 侈chǐ 之zhī 後hòu ,百bǎi 姓xìng 未wèi 贍shàn 者zhě 多duō , 太tài 后hòu 宜yí 且qiě 衣yī 繒zēng 練liàn , 頗pō 損sǔn 膳shàn 以yǐ 視shì ( 與yǔ 『 示shì』 通tōng ) 天tiān 下xià 。 莽mǎng 因yīn 上shàng 書shū , 願yuàn 出chū 錢qián 百bǎi 萬wàn , 獻xiàn 田tián 三sān 十shí 頃qǐng , 付fù大dà 司sī 農nóng 助zhù 給gěi 貧pín 民mín 。 於yú 是shì 公gōng 卿qīng 皆jiē 慕mù 效xiào 焉yān 。 」 又yòu 載zài 張zhāng 敞chǎng 孫sūn 竦sǒng為wèi 大dà 司sī 徒tú 司sī 直zhí 陳chén 崇chóng 草cǎo 奏zòu , 稱chēng 莽mǎng 功gōng 德dé , 其qí 中zhōng 亦yì 有yǒu 「 又yòu 上shàng 書shū歸guī 孝xiào 哀āi 皇huáng 帝dì 所suǒ 益yì 封fēng 邑yì , 入rù 錢qián 獻xiàn 田tián, 殫dān 盡jǐn 舊jiù 業yè , 為wèi 眾zhòng 倡chàng 始shǐ 。 於yú 是shì 小xiǎo 大dà 鄉xiāng 和hé , 承chéng 風fēng 從cóng 化huà 。 外wài則zé 王wáng 公gōng 列liè 侯hóu , 內nèi 則zé 幃wéi 幄wò 侍shì 御yù , 翕xī 然rán 同tóng 時shí , 各gè 竭jié 所suǒ 有yǒu , 或huò入rù 金jīn 錢qián , 或huò 獻xiàn 田tián 畝mǔ , 以yǐ 振zhèn 貧pín 窮qióng , 收shōu 贍shàn 不bù 足zú 」 之zhī 語yǔ 。 此cǐ 本běn王wáng 莽mǎng 有yǒu 意yì 作zuò 假jiǎ , 以yǐ 騙piàn 取qǔ 元yuán 后hòu 之zhī 信xìn 用yòng , 即jí 安ān 井jǐng 衡héng 所suǒ 謂wèi 「 詐zhà術shù 」 者zhě 。 即jí 此cǐ 亦yì 足zú 以yǐ 證zhèng 明míng 本běn 書shū 著zhù 者zhě 與yǔ 王wáng 莽mǎng 在zài 立lì 場chǎng 上shàng 有yǒu 一yī脈mài 相xiāng 通tōng 之zhī 處chù 矣yǐ !

    桓huán 公gōng 曰yuē : 「 四sì 郊jiāo 之zhī 民mín 貧pín , 商shāng 賈jiǎ 之zhī 民mín 富fù 。 寡guǎ 人rén 欲yù 殺shā商shāng 賈jiǎ 之zhī 民mín 以yǐ 益yì 四sì 郊jiāo 之zhī 民mín 〔 一yī 〕 , 為wèi 之zhī 奈nài 何hé ? 」

    管guǎn 子zi 對duì 曰yuē : 「 請qǐng 以yǐ 令lìng 決jué 濩huò 洛luò 〔 二èr 〕 之zhī 水shuǐ , 通tōng 之zhī 杭háng莊zhuāng 之zhī 間jiān 〔 三sān 〕 。 」

    桓huán 公gōng 曰yuē : 「 諾nuò 。 」

    行xíng 令lìng 未wèi 能néng 一yī 歲suì , 而ér 郊jiāo 之zhī 民mín 殷yīn 然rán 益yì 富fù , 商shāng 賈jiǎ 之zhī 民mín 廓kuò然rán 益yì 貧pín 〔 四sì 〕 。

    桓huán 公gōng 召zhào 管guǎn 子zi 而ér 問wèn 曰yuē : 「 此cǐ 其qí 故gù 何hé 也yě ? 」

    管guǎn 子zi 對duì 曰yuē : 「 決jué 濩huò 洛luò 之zhī 水shuǐ 通tōng 之zhī 杭háng 莊zhuāng 之zhī 間jiān , 則zé 屠tú 酤gū之zhī 汁zhī 肥féi 流liú 水shuǐ 〔 五wǔ 〕 , 則zé 虻méng 〔 六liù 〕 巨jù 雄xióng 〔 七qī 〕 、 翡fěi 燕yàn 小xiǎo鳥niǎo 〔 八bā 〕 皆jiē 歸guī 之zhī , 宜yí 昏hūn 飲yǐn 〔 九jiǔ 〕 。 此cǐ 水shuǐ 上shàng 之zhī 樂lè 也yě 。 賈jiǎ 人rén蓄xù 物wù 而ér 賣mài 為wèi 讎chóu , 買mǎi 為wèi 取qǔ 〔 一yī 0 〕 。 市shì 未wèi 央yāng 畢bì , 而ér 委wěi 舍shě 其qí守shǒu 列liè 〔 一yī 一yī 〕 , 投tóu 〔 一yī 二èr 〕 虻méng 巨jù 雄xióng 。 新xīn 冠guān 五wǔ 尺chǐ 〔 一yī 三sān〕 請qǐng 挾xié 彈dàn 懷huái 丸wán 游yóu 水shuǐ 上shàng , 彈dàn 翡fěi 燕yàn 小xiǎo 鳥niǎo 〔 一yī 四sì 〕 , 被bèi 於yú 暮mù 〔一yī 五wǔ 〕 。 故gù 賤jiàn 賣mài 而ér 貴guì 買mǎi 。 四sì 郊jiāo 之zhī 民mín 賣mài 賤jiàn , 何hé 為wèi 不bù 富fù 哉zāi ?商shāng 賈jiǎ 之zhī 人rén 何hé 為wèi 不bù 貧pín 乎hū 〔 一yī 六liù 〕 ? 」

    桓huán 公gōng 曰yuē : 「 善shàn 。 」

〔 一yī 〕   元yuán 材cái 案àn : 殺shā , 削xuē 減jiǎn 。 殺shā 商shāng 賈jiǎ之zhī 利lì , 即jí 削xuē 減jiǎn 商shāng 賈jiǎ 之zhī 利lì 。 此cǐ 即jí《

輕qīng 重zhòng 乙yǐ 篇piān 》 所suǒ 謂wèi 「 吾wú 欲yù 殺shā 正zhèng 商shāng 賈jiǎ 之zhī利lì 而ér 益yì 農nóng 夫fū 之zhī 事shì 」 之zhī 意yì 。 因yīn 本běn 文wén 著zhù 者zhě 又yòu 有yǒu 所suǒ 謂wèi 「 決jué 濩huò 洛luò」 之zhī 筴cè , 故gù 復fù 提tí 出chū 討tǎo 論lùn 之zhī 。 四sì 郊jiāo 之zhī 民mín 即jí 農nóng 民mín 也yě 。

〔 二èr 〕   張zhāng 佩pèi 綸lún 云yún : 「 《 說shuō 文wén 》 : 『濩huò , 雨yǔ 流liú 霤liù 下xià 貌mào 。 』 《 山shān 海hǎi 經jīng . 西xī 山shān 經jīng 》 『 有yǒu 淫yín 水shuǐ , 其qí清qīng 洛luò 洛luò 』 , 郭guō 注zhù : 『 洛luò 洛luò , 水shuǐ 流liú 下xià 貌mào 也yě 。 』《

莊zhuāng 子zi . 逍xiāo 遙yáo 遊yóu 》 『 剖pōu 之zhī 以yǐ 為wèi 瓢piáo , 則zé瓠hù 落luò 無wú 所suǒ 容róng 』 , 司sī 馬mǎ 『 瓠hù 音yīn 護hù 』 , 《 注zhù 》 云yún : 『 瓠hù , 布bù濩huò 也yě 。 落luò , 零líng 落luò 也yě 。 言yán 其qí 形xíng 平píng 而ér 淺qiǎn , 受shòu 水shuǐ 則zé 零líng 落luò 而ér 不bù 容róng也yě 。 』 『 瓠hù 落luò 』 『 濩huò 洛luò 』 均jūn 雙shuāng 聲shēng , 言yán 霖lín 潦lǎo 無wú 所suǒ 容róng 之zhī 水shuǐ 。」 元yuán 材cái 案àn : 濩huò 洛luò 之zhī 水shuǐ , 猶yóu 言yán 窪wā 地dì 之zhī 積jī 水shuǐ 。

〔 三sān 〕   王wáng 念niàn 孫sūn 云yún : 「 『 杭háng 』 當dāng 為wèi 『抗kàng 』 , 抗kàng 古gǔ 讀dú 若ruò 康kāng , 杭háng 莊zhuāng 即jí 康kāng 莊zhuāng 。 」 張zhāng 佩pèi 綸lún 云yún : 「 王wáng 說shuō非fēi 也yě 。 《 詩shī . 河hé 廣guǎng . 傳chuán 》 、 《 廣guǎng 雅yǎ . 釋shì 詁gǔ 》 並bìng 云yún : 『 杭háng, 渡dù 也yě 。 』 『 杭háng 莊zhuāng 之zhī 間jiān 』 , 猶yóu 《 孟mèng 子zi 》 言yán 『 莊zhuāng 嶽yuè 之zhī 間jiān 』。 莊zhuāng 嶽yuè 二èr 里lǐ 名míng 。 此cǐ 杭háng 莊zhuāng 亦yì 當dāng 為wèi 二èr 里lǐ 名míng 。 莊zhuāng 則zé 近jìn 市shì , 而ér 杭háng本běn 有yǒu 舊jiù 渡dù , 或huò 如rú 乾qián 時shí 之zhī 類lèi 。 今jīn 以yǐ 霖lín 潦lǎo 之zhī 水shuǐ 歸guī 之zhī , 始shǐ 能néng 通tōng舟zhōu , 故gù 百bǎi 鳥niǎo 翔xiáng 集jí 於yú 此cǐ 。 若ruò 如rú 王wáng 說shuō , 則zé 水shuǐ 溢yì 通tōng 衢qú , 既jì 不bù 能néng舟zhōu , 又yòu 不bù 能néng 車chē , 其qí 策cè 不bù 亦yì 迂yū 謬miù 乎hū ? 」 元yuán 材cái 案àn : 「 杭háng 」 當dāng作zuò 「 抗kàng 」 , 王wáng 說shuō 是shì 也yě 。 《 史shǐ 記jì . 陸lù 賈jiǎ 傳chuán . 索suǒ 隱yǐn 》 引yǐn 崔cuī 浩hào云yún : 「 抗kàng , 對duì 也yě 。 」 莊zhuāng 即jí 左zuǒ 襄xiāng 二èr 十shí 八bā 年nián 傳chuán 「 得dé 慶qìng 父fù 之zhī 木mù百bǎi 車chē 於yú 莊zhuāng 」 之zhī 莊zhuāng , 註zhù 云yún : 「 莊zhuāng , 六liù 軌guǐ 之zhī 道dào 。 」 《 爾ěr 雅yǎ .釋shì 宮gōng 》 云yún : 「 六liù 達dá 謂wèi 之zhī 莊zhuāng 。 」 然rán 則zé 抗kàng 莊zhuāng 者zhě 即jí 兩liǎng 莊zhuāng 對duì 立lì 之zhī意yì 。 故gù 《 事shì 物wù 異yì 名míng 錄lù 》 云yún : 「 《 管guǎn 子zi 》 抗kàng 莊zhuāng 若ruò 雁yàn 翅chì 。 」若ruò 雁yàn 翅chì 者zhě , 兩liǎng 莊zhuāng 對duì 立lì , 如rú 雁yàn 之zhī 有yǒu 兩liǎng 翅chì 也yě 。 張zhāng 氏shì說shuō 非fēi 。

〔 四sì 〕   李lǐ 哲zhé 明míng 云yún : 「 『 郊jiāo 』 上shàng 應yīng 脫tuō『 四sì 』 字zì 。 上shàng 下xià 文wén 『 四sì 郊jiāo 之zhī 民mín 』 凡fán 三sān 見jiàn , 此cǐ 亦yì 當dāng 有yǒu 之zhī 。」 郭guō 沫mò 若ruò 云yún : 「 『 而ér 』 即jí 『 四sì 』 字zì 之zhī 誤wù 」 元yuán 材cái 案àn : 郭guō 說shuō是shì 也yě 。 下xià 文wén 「 行xíng 令lìng 未wèi 能néng 一yī 歲suì , 五wǔ 衢qú 之zhī 民mín 皆jiē 多duō 衣yī 帛bó 完wán 屨jù 」,「

五wǔ 衢qú 」 上shàng 無wú 「 而ér 」 字zì , 可kě 證zhèng 。 殷yīn 然rán, 盈yíng 滿mǎn 之zhī 貌mào 。 廓kuò 然rán , 解jiě 已yǐ 見jiàn 《 輕qīng 重zhòng 乙yǐ 篇piān 》 。

〔 五wǔ 〕   元yuán 材cái 案àn : 屠tú , 屠tú 戶hù 。 酤gū 一yī 作zuò沽gū , 賣mài 酒jiǔ 者zhě 也yě 。 《 尸shī 子zi 》 云yún 「 屠tú 者zhě 割gē 肉ròu , 知zhī 牛niú 之zhī 多duō 少shǎo ,則zé 沽gū 者zhě 亦yì 知zhī 酒jiǔ 之zhī 多duō 少shǎo 也yě 」 是shì 也yě 。 汁zhī 肥féi 流liú 水shuǐ , 指zhǐ 兩liǎng 莊zhuāng 中zhōng 釀niàng酒jiǔ 及jí 宰zǎi 殺shā 豬zhū 羊yáng 時shí 所suǒ 遺yí 之zhī 肥féi 汁zhī 盡jǐn 流liú 入rù 於yú 水shuǐ 中zhōng 。

〔 六liù 〕   張zhāng 佩pèi 綸lún 云yún : 「 案àn 『 虻méng 』 當dāng作zuò 『 母mǔ 』 。 《 爾ěr 雅yǎ . 釋shì 鳥niǎo 》『

鷏tián , 母mǔ 』 , 郭guō 注zhù : 『 似shì 鳥niǎo ● 而ér 大dà, 黃huáng 白bái 雜zá 文wén , 鳴míng 如rú 鴿gē 聲shēng , 今jīn 江jiāng 東dōng 呼hū 為wèi 蚊wén 母mǔ 。 俗sú 說shuō 此cǐ 鳥niǎo 常cháng吐tǔ 蚊wén , 因yīn 以yǐ 名míng 云yún 。 』 」 元yuán 材cái 案àn : 此cǐ 說shuō 是shì 也yě 。 母mǔ 即jí 今jīn 之zhī蚊wén 母mǔ 鳥niǎo , 大dà 如rú 雞jī , 體tǐ 灰huī 白bái 色sè , 頸jǐng 及jí 背bèi 腹fù 部bù 有yǒu 黑hēi 斑bān , 尾wěi 黑hēi褐hè 色sè 。 夏xià 日rì 居jū 於yú 黑hēi 龍lóng 江jiāng 等děng 處chù , 冬dōng 赴fù 熱rè 地dì 。 晝zhòu 伏fú 森sēn 林lín , 夕xī則zé 飛fēi 翔xiáng 河hé 邊biān 。 食shí 蚊wén 虻méng 羽yǔ 蟻yǐ 。 嘴zuǐ 小xiǎo 深shēn 裂liè , 張zhāng 之zhī 則zé 成chéng 大dà 口kǒu ,食shí 蚊wén 無wú 算suàn , 故gù 為wèi 益yì 鳥niǎo 。 唐táng 《 國guó 史shǐ 補bǔ 》 : 「 江jiāng 東dōng 有yǒu 蚊wén 母mǔ 鳥niǎo, 亦yì 謂wèi 吐tǔ 蚊wén 鳥niǎo 。 夏xià 則zé 夜yè 鳴míng , 吐tǔ 蚊wén 於yú 叢cóng 草cǎo 間jiān 。 」 即jí 此cǐ 鳥niǎo 也yě。

〔 七qī 〕   丁dīng 士shì 涵hán 云yún : 「 『 巨jù 』 、 『 渠qú』 假jiǎ 字zì 。 『 雄xióng 』 當dāng 為wèi 『 庸yōng 』 。《

上shàng 林lín 賦fù 》 有yǒu 『 庸yōng 渠qú 』 , 水shuǐ 鳥niǎo 也yě 。 《說shuō 文wén 》 : 『 ● , ● 鳥niǎo 。 』 」 于yú 省shěng 吾wú 云yún : 「 丁dīng 謂wèi 『 巨jù 、 渠qú假jiǎ 字zì 』 是shì 也yě , 以yǐ 『 巨jù 雄xióng 』 為wèi 『 庸yōng 渠qú 』 殊shū 誤wù 。 『 雄xióng 』 乃nǎi 『雒luò 』 之zhī 訛é 。 《 漢hàn 書shū . 古gǔ 今jīn 人rén 表biǎo 》 『 雒luò 陶táo 』 , 《 尸shī 子zi 》 作zuò『 雄xióng 陶táo 』 , 是shì 其qí 證zhèng 。 『 巨jù 雒luò 』 即jí 『 渠qú 略lüè 』 。 《 詩shī . 蜉fú 蝣yóu. 傳chuán 》 : 『 蜉fú 蝣yóu , 渠qú 略lüè 也yě 。 』 雒luò 、 略lüè 並bìng 諧xié 各gè 聲shēng 。 《 爾ěr 雅yǎ. 釋shì 蟲chóng 》 『 蜉fú 蝣yóu , 渠qú 略lüè 』 , 《 釋shì 文wén 》 : 『 略lüè 或huò 作zuò ● 。 』《 說shuō 文wén 》 『 ● , 巨jù ● 也yě 。 一yī 曰yuē 蜉fú 蝣yóu , 朝cháo 生shēng 暮mù 死sǐ 者zhě 。 』 《方fāng 言yán 》 十shí 一yī 『 蜉fú 蝣yóu , 秦qín 晉jìn 之zhī 間jiān 謂wèi 之zhī 蟝qú ● 。 』 然rán 則zé 巨jù 雄xióng 即jí渠qú 略lüè 矣yǐ 。 」 元yuán 材cái 案àn : 丁dīng 說shuō 非fēi , 于yú說shuō 亦yì 不bù 合hé 。 下xià 文wén 云yún : 「 投tóu 母mǔ 巨jù 雄xióng 。 」 如rú 係xì 渠qú 略lüè , 則zé 如rú何hé 投tóu 之zhī ? 投tóu 之zhī 又yòu 有yǒu 何hé 用yòng ? 仍réng 當dāng 作zuò 「 巨jù 雄xióng 」 。 巨jù 雄xióng 者zhě , 大dà鳥niǎo 也yě , 指zhǐ 母mǔ 而ér 言yán 。 與yǔ 下xià 文wén 「 翡fěi 燕yàn 小xiǎo 鳥niǎo 」 互hù 為wèi 對duì 文wén 。

〔 八bā 〕   元yuán 材cái 案àn : 翡fěi 即jí 翡fěi 翠cuì , 屬shǔ 鳥niǎo 類lèi鳴míng 禽qín 類lèi 。 亦yì 名míng 赤chì 鴗lì 。 形xíng 似shì 魚yú 狗gǒu , 長zhǎng 九jiǔ 寸cùn 餘yú , 體tǐ 之zhī 上shàng 面miàn 呈chéng赤chì 褐hè 色sè , 臀tún 部bù 中zhōng 央yāng 與yǔ 上shàng 尾wěi 間jiān 有yǒu 白bái 色sè 一yī 條tiáo , 又yòu 雜zá 以yǐ 青qīng 色sè 斑bān紋wén 。 巢cháo 營yíng 於yú 山shān 中zhōng 樹shù 洞dòng 內nèi , 捕bǔ 食shí 昆kūn 蟲chóng 類lèi 。 漢hàn 人rén 最zuì 喜xǐ 捕bǔ 之zhī 。《 鹽yán 鐵tiě 論lùn . 通tōng 有yǒu 篇piān 》 文wén 學xué 指zhǐ 摘zhāi 當dāng 時shí 風fēng 俗sú 云yún : 「 今jīn 世shì 俗sú 壞huài而ér 競jìng 於yú 淫yín 靡mí , 女nǚ 極jí 於yú 纖xiān 微wēi , 工gōng 極jí 技jì 巧qiǎo 。 雕diāo 素sù 樸pǔ 而ér 尚shàng 怪guài ,鑽zuān 山shān 石shí 而ér 求qiú 金jīn 銀yín , 沒méi 深shēn 淵yuān 而ér 求qiú 珠zhū 璣jī 。 設shè 機jī 陷xiàn 求qiú 犀xī 象xiàng , 張zhāng網wǎng 羅luó 求qiú 翡fěi 翠cuì 。 求qiú 蠻mán 貉háo 之zhī 物wù 以yǐ 眩xuàn 中zhōng 國guó , 徙xǐ 邛qióng 筰zuó 之zhī 貨huò 致zhì 之zhī 東dōng海hǎi 。 交jiāo 萬wàn 里lǐ 之zhī 財cái , 曠kuàng 日rì 廢fèi 功gōng , 無wú 益yì 於yú 用yòng 。 」 翡fěi 翠cuì 體tǐ 小xiǎo ,不bù 如rú 母mǔ 之zhī 大dà , 故gù 曰yuē 「 小xiǎo 鳥niǎo 」 也yě 。

〔 九jiǔ 〕   元yuán 材cái 案àn : 昏hūn 飲yǐn 即jí 日rì 落luò 時shí 飲yǐn 酒jiǔ之zhī 意yì 。

〔 一yī 0 〕 豬zhū 飼sì 彥yàn 博bó 云yún : 「 『 賣mài 為wèi 讎chóu ,買mǎi 為wèi 取qǔ 』 , 謂wèi 賣mài 者zhě 速sù 售shòu , 買mǎi 者zhě 速sù 取qǔ 也yě 。 」

〔 一yī 一yī 〕 元yuán 材cái 案àn : 央yāng 者zhě , 半bàn 也yě 。 市shì 未wèi央yāng 畢bì , 謂wèi 買mǎi 賣mài 尚shàng 未wèi 完wán 成chéng 其qí 半bàn 數shù 也yě 。 委wěi , 棄qì 也yě 。 舍shě , 去qù 也yě。 委wěi 舍shě 謂wèi 棄qì 去qù 之zhī 。 《 孟mèng 子zi . 公gōng 孫sūn 丑chǒu 篇piān 》 : 「 委wěi 而ér 去qù 之zhī 。」 《 後hòu 漢hàn 書shū . 光guāng 武wǔ 紀jì 》 李lǐ 賢xián 注zhù : 「 委wěi 守shǒu , 謂wèi 棄qì 其qí 所suǒ 守shǒu 也yě。 」 即jí 其qí 義yì 矣yǐ 。 列liè 即jí 《 漢hàn 書shū . 食shí 貨huò 志zhì 》 「 商shāng 賈jiǎ 大dà 者zhě 積jī 貯zhù倍bèi 息xī , 小xiǎo 者zhě 坐zuò 列liè 販fàn 賣mài 」 之zhī 列liè , 顏yán 師shī 古gǔ 注zhù 云yún : 「 列liè 者zhě 若ruò 今jīn市shì 中zhōng 賣mài 物wù 行xíng 也yě 。 」 守shǒu 列liè 即jí 坐zuò 列liè , 猶yóu 今jīn 日rì 之zhī 言yán 「 站zhàn 櫃guì 臺tái 」矣yǐ 。

〔 一yī 二èr 〕 張zhāng 佩pèi 綸lún 云yún : 「 《 說shuō 文wén 》 : 『投tóu , 擿tī 也yě 。 』 《 漢hàn 書shū . 蕭xiāo 望wàng 之zhī 傳chuán . 注zhù 》 : 『 射shè 之zhī 言yán 投tóu 射shè也yě 。 』 以yǐ 矢shǐ 石shí 擿tī 之zhī , 皆jiē 可kě 曰yuē 投tóu 。 《 禮lǐ 》 『 投tóu 壺hú 』 , 《 左zuǒ氏shì 傳chuán 》 『 擿tī 石shí 以yǐ 投tóu 人rén 』 , 皆jiē 是shì 。 」

〔 一yī 三sān 〕 尹yǐn 桐tóng 陽yáng 云yún : 「 年nián 二èr 十shí 曰yuē 新xīn 冠guān。 五wǔ 尺chǐ 謂wèi 五wǔ 尺chǐ 之zhī 童tóng 。 」

〔 一yī 四sì 〕 吳wú 志zhì 忠zhōng 云yún : 「 『 請qǐng 』 乃nǎi 『 諸zhū』 字zì 誤wù 。 」 許xǔ 維wéi 遹yù 云yún : 「 『 請qǐng 』 當dāng 作zuò 『 者zhě 』 , 因yīn 『 者zhě 』誤wù 為wèi 『 諸zhū 』 , 復fù 誤wù 為wèi 『 請qǐng 』 。 」 元yuán 材cái 案àn : 兩liǎng 氏shì 說shuō 非fēi 是shì 。請qǐng 者zhě , 安ān 井jǐng 衡héng 云yún : 「 新xīn 冠guān 少shǎo 年nián , 五wǔ 尺chǐ 童tóng 子zi 皆jiē 請qǐng 其qí 父fù 兄xiōng ,挾xié 彈dàn 懷huái 丸wán 彈dàn 小xiǎo 鳥niǎo 於yú 水shuǐ 上shàng , 以yǐ 及jí 昏hūn 暮mù 」 是shì 也yě 。

〔 一yī 五wǔ 〕 安ān 井jǐng 衡héng 云yún : 「 被bèi , 及jí 也yě 。 」

〔 一yī 六liù 〕 豬zhū 飼sì 彥yàn 博bó 云yún : 「 『 賣mài 賤jiàn 』 二èr字zì 衍yǎn 。 」 王wáng 念niàn 孫sūn 云yún : 「 『 賣mài 賤jiàn 』 當dāng 作zuò 『 買mǎi 賤jiàn 』 , 言yán 四sì 郊jiāo之zhī 民mín 多duō 買mǎi 賤jiàn 物wù , 所suǒ 以yǐ 致zhì 富fù 也yě 。 」 陶táo 鴻hóng 慶qìng 云yún :「

原yuán 文wén 當dāng 作zuò 『 賣mài 貴guì 而ér 買mǎi 賤jiàn 』 。 此cǐ 與yǔ 上shàng文wén 商shāng 賈jiǎ 之zhī 人rén 『 賤jiàn 賣mài 而ér 貴guì 買mǎi 』 事shì 正zhèng 相xiāng 因yīn 。 奪duó 三sān 字zì 則zé 文wén 義yì 不bù完wán 。 」 元yuán 材cái 案àn : 三sān 說shuō 皆jiē 可kě 通tōng 。 此cǐ 蓋gài 謂wèi 於yú 兩liǎng 莊zhuāng 之zhī 間jiān , 決jué 水shuǐ通tōng 之zhī , 使shǐ 市shì 中zhōng 屠tú 酤gū 所suǒ 遺yí 肥féi 汁zhī 流liú 入rù 水shuǐ 中zhōng , 則zé 百bǎi 鳥niǎo 翔xiáng 集jí , 遊yóu人rén 眾zhòng 多duō , 商shāng 賈jiǎ 與yǔ 少shǎo 年nián 童tóng 子zi , 競jìng 相xiāng 以yǐ 彈dàn 射shè 飛fēi 鳥niǎo 為wèi 樂lè , 而ér 委wěi棄qì 其qí 用yòng 貴guì 價jià 購gòu 買mǎi 而ér 來lái 之zhī 貨huò 物wù 於yú 守shǒu 列liè 而ér 不bù 顧gù 。 及jí 至zhì 天tiān 色sè 既jì暮mù , 祇qí 有yǒu 賤jiàn 價jià 拋pāo 售shòu , 迅xùn 速sù 收shōu 場chǎng 而ér 已yǐ , 故gù 四sì 郊jiāo 農nóng 民mín 得dé 以yǐ 賤jiàn價jià 收shōu 買mǎi 。 如rú 此cǐ , 則zé 農nóng 民mín 自zì 富fù , 商shāng 賈jiǎ 自zì 貧pín 矣yǐ 。 此cǐ 事shì 在zài 今jīn 日rì觀guān 之zhī , 未wèi 免miǎn 幼yòu 稚zhì 可kě 笑xiào , 然rán 實shí 亦yì 以yǐ 漢hàn 代dài 社shè 會huì 之zhī 實shí 際jì 情qíng 況kuàng 為wèi背bèi 景jǐng 者zhě , 初chū 非fēi 毫háo 無wú 根gēn 據jù 之zhī 談tán 也yě 。 考kǎo 挾xié 彈dàn 懷huái 丸wán , 遨áo 遊yóu 山shān 上shàng, 不bù 務wù 正zhèng 業yè , 在zài 漢hàn 代dài 確què 為wèi 一yī 時shí 風fēng 氣qì 。 其qí 事shì 蓋gài 起qǐ 于yú 戰zhàn 國guó 之zhī時shí 。 《 國guó 策cè . 楚chǔ 策cè 》 : 「 左zuǒ 挾xié 彈dàn , 右yòu 攝shè 丸wán 。 」 《 莊zhuāng 子zi 》: 「 以yǐ 隨suí 侯hóu 之zhī 珠zhū 彈dàn 千qiān 仞rèn 之zhī 雀què , 所suǒ 用yòng 者zhě 重zhòng , 所suǒ 要yào 者zhě 輕qīng 。 」《 呂lǚ 氏shì 春chūn 秋qiū . 貴guì 生shēng 篇piān 》 亦yì 有yǒu 此cǐ 言yán 。 及jí 於yú 漢hàn 代dài , 其qí 風fēng 益yì 熾chì。 焦jiāo 氏shì 《 易yì 林lín 》 : 「 公gōng 子zi 王wáng 孫sūn , 把bǎ 彈dàn 攝shè 丸wán 。 」 《 西xī 京jīng 雜zá記jì 》 : 「 韓hán 嫣yān 好hǎo 彈dàn , 嘗cháng 以yǐ 金jīn 為wèi 丸wán , 所suǒ 失shī 者zhě 日rì 有yǒu 十shí 餘yú 。 長zhǎng安ān 為wèi 之zhī 語yǔ 曰yuē : 『 苦kǔ 飢jī 寒hán , 逐zhú 金jīn 丸wán 。 』 」 又yòu 云yún : 「 長zhǎng 安ān 五wǔ陵líng 人rén 以yǐ 柘zhè 木mù 為wèi 彈dàn , 真zhēn 珠zhū 為wèi 丸wán , 以yǐ 彈dàn 鳥niǎo 雀què 。 」 下xià 至zhì 東dōng 漢hàn ,仍réng 未wèi 有yǒu 已yǐ 。 王wáng 符fú 《 潛qián 夫fū 論lùn . 侈chǐ 靡mí篇piān 》 云yún : 「 丁dīng 夫fū 不bù 扶fú 犁lí 鋤chú , 而ér 懷huái 丸wán 挾xié 彈dàn , ? 手shǒu 上shàng 山shān 遨áo 遊yóu。 」 又yòu 《 北běi 堂táng 書shū 鈔chāo 》 一yī 百bǎi 二èr 十shí 四sì 引yǐn 《 東dōng 觀guān 漢hàn 記jì . 詔zhào 》 曰yuē: 「 三sān 輔fǔ 皆jiē 好hǎo 彈dàn 。 一yī 大dà 老lǎo 從cóng 旁páng 舉jǔ 身shēn 曰yuē : 『 噫yī 嘻xī 哉zāi ! 』 」其qí 中zhōng 尤yóu 以yǐ 韓hán 嫣yān 與yǔ 五wǔ 陵líng 人rén 為wèi 最zuì 可kě 注zhù 意yì 。 韓hán 嫣yān 乃nǎi 武wǔ 帝dì 倖xìng 臣chén ,至zhì 乃nǎi 以yǐ 金jīn 為wèi 丸wán 。 五wǔ 陵líng 人rén 則zé 以yǐ 金jīn 珠zhū 為wèi 丸wán 。 當dāng 日rì 社shè 會huì 人rén 士shì 崇chóng尚shàng 此cǐ 種zhǒng 遊yóu 樂lè 之zhī 狂kuáng 熱rè , 實shí 可kě 想xiǎng 見jiàn 。 本běn 篇piān 及jí 《 輕qīng 重zhòng 戊wù 篇piān 》 均jūn以yǐ 此cǐ 事shì 為wèi 言yán 。 雖suī 後hòu 者zhě 以yǐ 「 沐mù 涂tú 樹shù 之zhī 枝zhī 」 直zhí 接jiē 禁jìn 止zhǐ 之zhī , 與yǔ此cǐ 處chù 之zhī 以yǐ 決jué 水shuǐ 致zhì 鳥niǎo 而ér 示shì 提tí 倡chàng 者zhě 用yòng 意yì 不bù 盡jǐn 相xiāng 同tóng , 然rán 無wú 論lùn 禁jìn止zhǐ 或huò 提tí 倡chàng , 概gài 皆jiē 社shè 會huì 現xiàn 實shí 生shēng 活huó 之zhī 反fǎn 映yìng 。 此cǐ 如rú 在zài 舊jiù 日rì 軍jūn 閥fá時shí 代dài 之zhī 廣guǎng 東dōng , 賭dǔ 番fān 攤tān 之zhī 風fēng 盛shèng 行xíng , 而ér 統tǒng 治zhì 者zhě 亦yì 有yǒu 時shí 禁jìn 止zhǐ ,有yǒu 時shí 開kāi 放fàng 。 若ruò 在zài 內nèi 地dì 各gè 省shěng , 本běn 不bù 知zhī 賭dǔ 番fān 攤tān 為wèi 何hé 事shì , 則zé 統tǒng治zhì 者zhě 自zì 無wú 禁jìn 止zhǐ 與yǔ 開kāi 放fàng 之zhī 需xū 要yào , 其qí 理lǐ 蓋gài 甚shèn 明míng 也yě 。

    桓huán 公gōng 曰yuē : 「 五wǔ 衢qú 之zhī 民mín 衰shuāi 然rán 〔 一yī 〕 多duō 衣yī 弊bì 而ér 屨jù 穿chuān 。寡guǎ 人rén 欲yù 使shǐ 帛bó 布bù 絲sī 纊kuàng 之zhī 賈jiǎ 賤jiàn , 為wèi 之zhī 有yǒu 道dào 乎hū ? 」

    管guǎn 子zi 曰yuē : 「 請qǐng 以yǐ 令lìng 沐mù 途tú 旁páng 之zhī 樹shù 枝zhī , 使shǐ 無wú 尺chǐ 寸cùn 之zhī 陰yīn〔 二èr 〕 。 」

    桓huán 公gōng 曰yuē : 「 諾nuò 。 」

    行xíng 令lìng 未wèi 能néng 一yī 歲suì , 五wǔ 衢qú 之zhī 民mín 皆jiē 多duō 衣yī 帛bó 完wán 屨jù 〔 三sān 〕 。

    桓huán 公gōng 召zhào 管guǎn 子zi 而ér 問wèn 曰yuē : 「 此cǐ 其qí 何hé 故gù 也yě 〔 四sì 〕 ? 」

    管guǎn 子zi 對duì 曰yuē : 「 途tú 旁páng 之zhī 樹shù 未wèi 沐mù 之zhī 時shí , 五wǔ 衢qú 之zhī 民mín 男nán 女nǚ相xiàng 好hǎo 〔 五wǔ 〕 , 往wǎng 來lái 之zhī 市shì 者zhě 罷bà 市shì 相xiāng 睹dǔ 〔 六liù 〕 樹shù 下xià , 談tán 語yǔ 終zhōng日rì 不bù 歸guī 。 男nán 女nǚ 當dāng 壯zhuàng 〔 七qī 〕 , 扶fú 輦niǎn 推tuī 輿yú , 相xiāng 睹dǔ 樹shù 下xià , 戲xì 笑xiào超chāo 距jù 〔 八bā 〕 , 終zhōng 日rì 不bù 歸guī 。 父fù 兄xiōng 相xiāng 睹dǔ 樹shù 下xià , 論lùn 議yì 玄xuán 語yǔ 〔 九jiǔ〕 , 終zhōng 日rì 不bù 歸guī 。 是shì 以yǐ 田tián 不bù 發fā 〔 一yī 0 〕 , 五wǔ 穀gǔ 不bù 播bō , 桑sāng 麻má不bù 種zhǒng , ? 縷lǚ 不bù 治zhì 〔 一yī 一yī 〕 。 內nèi 嚴yán 〔 一yī 二èr 〕 一yī 家jiā 而ér 三sān 不bù 歸guī〔 一yī 三sān 〕 , 則zé 帛bó 布bù 絲sī 纊kuàng 之zhī 賈jiǎ 安ān 得dé 不bù 貴guì ? 」

    桓huán 公gōng 曰yuē : 「 善shàn 。 」

〔 一yī 〕   元yuán 材cái 案àn : 五wǔ 衢qú , 解jiě 已yǐ 見jiàn 《 巨jù( 筴cè ) 》 乘chéng 馬mǎ 篇piān 》 。 「 衰shuāi 」 即jí《

史shǐ 記jì . 平píng 準zhǔn 書shū 》 「 財cái 賂lù 衰shuāi 耗hào 而ér 不bù 贍shàn」 之zhī 衰shuāi 。 衰shuāi 然rán , 衰shuāi 耗hào 之zhī 貌mào , 猶yóu 言yán 窮qióng 困kùn 也yě 。

〔 二èr 〕   黃huáng 震zhèn 云yún : 「 沐mù , 去qù 樹shù 枝zhī 也yě 。沐mù 途tú 旁páng 之zhī 樹shù 枝zhī 以yǐ 絕jué 遊yóu 息xī , 農nóng 人rén 皆jiē 務wù 本běn 業yè 而ér 農nóng 以yǐ 富fù 。 」 安ān井jǐng 衡héng 云yún : 「 沐mù 猶yóu 洗xǐ 也yě 。 樹shù 枝zhī 在zài 上shàng , 猶yóu 髮fà 在zài 頭tóu 上shàng , 故gù 不bù 言yán洗xǐ 而ér 言yán 沐mù 。 」 元yuán 材cái 案àn : 《 禮lǐ . 檀tán 弓gōng 》 「 沐mù 槨guǒ 」 , 鄭zhèng 注zhù :「 沐mù , 治zhì 也yě 。 」 此cǐ 云yún 沐mù 者zhě , 亦yì 謂wèi 修xiū 治zhì 而ér 去qù 其qí 枝zhī 也yě 。 陰yīn 通tōng蔭yīn , 木mù 景jǐng 也yě 。 《 荀xún 子zi 。 勸quàn 學xué 篇piān 》 : 「 樹shù 成chéng 蔭yīn 而ér 眾zhòng 鳥niǎo 息xī 焉yān」 是shì 也yě 。

❖
🔊 本页支持朗读:点屏幕底部控制条即可听书(Chrome / Edge / Safari 支持)。 若未出现控制条,说明当前浏览器不支持语音朗读。
相关推荐