推荐
首页 › 书库 › 管子

第 8 / 84 回

  問wèn 第dì 二èr 十shí 四sì

    凡fán 立lì 朝cháo 廷tíng , 問wèn 有yǒu 本běn 紀jì 。 爵jué 授shòu 有yǒu 德dé , 則zé 大dà 臣chén 興xìng 義yì 。祿lù 予yǔ 有yǒu 功gōng , 則zé 士shì

輕qīng 死sǐ 節jié 。 上shàng 帥shuài 士shì 以yǐ 人rén 之zhī 所suǒ 戴dài , 則zé 上shàng 下xià 和hé 。 授shòu 事shì 以yǐ 能néng ,則zé 人rén 上shàng 功gōng 。 審shěn 刑xíng

當dāng 罪zuì , 則zé 人rén 不bù 易yì 訟sòng 。 無wú 亂luàn 社shè 稷jì 宗zōng 廟miào 則zé 人rén 有yǒu 所suǒ 宗zōng 。 毋wú 遺yí老lǎo 忘wàng 親qīn , 則zé 大dà 臣chén

不bù 怨yuàn 。 舉jǔ 知zhī 人rén 急jí , 則zé 眾zhòng 不bù 亂luàn 。 行xíng 此cǐ 道dào 也yě , 國guó 有yǒu 常cháng 經jīng ,人rén 知zhī 終zhōng 始shǐ , 此cǐ 霸bà

王wáng 之zhī 術shù 也yě 。 然rán 後hòu 問wèn 事shì : 事shì 先xiān 大dà 功gōng , 政zhèng 自zì 小xiǎo 始shǐ 。 問wèn 死sǐ 事shì之zhī 孤gū 其qí 未wèi 有yǒu 田tián 宅zhái

者zhě 有yǒu 乎hū ? 問wèn 少shǎo 壯zhuàng 而ér 未wèi 勝shèng 甲jiǎ 兵bīng 者zhě 幾jǐ 何hé 人rén ? 問wèn 死sǐ 事shì 之zhī 寡guǎ ,其qí 餼xì 廩lǐn 何hé 如rú 問wèn 國guó

之zhī 有yǒu 功gōng 大dà 者zhě 何hé 官guān 之zhī 吏lì 也yě ? 問wèn 州zhōu 之zhī 大dà 夫fū 也yě 何hé 里lǐ 之zhī 士shì 也yě 。今jīn 吏lì 亦yì 何hé 以yǐ 明míng 之zhī

矣yǐ , 問wèn 刑xíng 論lùn 有yǒu 常cháng 以yǐ 行xíng , 不bù 可kě 改gǎi 也yě , 今jīn 其qí 事shì 之zhī 久jiǔ 留liú 也yě 何hé若ruò ? 問wèn 五wǔ 官guān 有yǒu 制zhì

度dù , 官guān 都dōu 有yǒu 其qí 常cháng 斷duàn 。 今jīn 事shì 之zhī 稽jī 也yě 何hé 待dài 。 問wèn 獨dú 夫fū 寡guǎ 婦fù 孤gū寡guǎ 疾jí 病bìng 者zhě 幾jǐ 何hé 人rén

也yě ? 問wèn 國guó 之zhī 棄qì 人rén 何hé 族zú 之zhī 子zi 弟dì 也yě ? 問wèn 鄉xiāng 之zhī 良liáng 家jiā 其qí 所suǒ 牧mù 養yǎng者zhě 幾jǐ 何hé 人rén 矣yǐ 。 問wèn

邑yì 之zhī 貧pín 人rén 債zhài 而ér 食shí 者zhě 幾jǐ 何hé 家jiā ? 問wèn 理lǐ 園yuán 容róng 而ér 食shí 者zhě 幾jǐ 何hé 家jiā ?人rén 之zhī 開kāi 田tián 而ér 耕gēng 者zhě

幾jǐ 何hé 家jiā ? 士shì 之zhī 身shēn 耕gēng 者zhě 幾jǐ 何hé 家jiā ? 問wèn 鄉xiāng 之zhī 貧pín 人rén 何hé 族zú 之zhī 別bié 也yě? 問wèn 宗zōng 子zi 之zhī 收shōu 昆kūn

弟dì 者zhě , 以yǐ 貧pín 從cóng 昆kūn 弟dì 者zhě 幾jǐ 何hé 家jiā ? 餘yú 子zi 仕shì 而ér 有yǒu 田tián 邑yì , 今jīn 入rù者zhě 幾jǐ 何hé 人rén ? 子zi 弟dì

以yǐ 孝xiào 聞wén 於yú 鄉xiāng 里lǐ 者zhě 幾jǐ 何hé 人rén ? 餘yú 子zi 父fù 母mǔ 存cún , 不bù 養yǎng 而ér 出chū 離lí 者zhě幾jǐ 何hé 人rén ? 士shì 之zhī 有yǒu

田tián 而ér 不bù 使shǐ 者zhě 幾jǐ 何hé 人rén ? 吏lì 惡è 何hé 事shì 士shì 之zhī 有yǒu 田tián 而ér 不bù 耕gēng 者zhě 幾jǐ 何hé人rén ? 身shēn 何hé 事shì 。 君jūn

臣chén 有yǒu 位wèi 而ér 未wèi 有yǒu 田tián 者zhě 幾jǐ 何hé 人rén ? 外wài 人rén 之zhī 來lái 從cóng 而ér 未wèi 有yǒu 田tián 宅zhái 者zhě幾jǐ 何hé 家jiā ? 國guó 子zi 弟dì

之zhī 游yóu 於yú 外wài 者zhě 幾jǐ 何hé 人rén ? 貧pín 士shì 之zhī 受shòu 責zé 於yú 大dà 夫fū 者zhě 幾jǐ 何hé 人rén ? 官guān賤jiàn 行xíng 書shū , 身shēn 士shì 以yǐ 家jiā 臣chén 自zì 代dài 者zhě 幾jǐ 何hé 人rén ? 官guān 承chéng 吏lì 之zhī 無wú 田tián 餼xì 而ér徒tú 理lǐ 事shì 者zhě 幾jǐ 何hé 人rén ? 群qún 臣chén 有yǒu 位wèi 事shì 官guān 大dà 夫fū 者zhě 幾jǐ 何hé 人rén ? 外wài 人rén 來lái游yóu 在zài 大dà 夫fū 之zhī 家jiā 者zhě 幾jǐ 何hé 人rén ? 鄉xiāng 子zi 弟dì 力lì 田tián 為wèi 人rén 率lǜ 者zhě 幾jǐ 何hé 人rén ?國guó 子zi 弟dì 之zhī 無wú 上shàng 事shì , 衣yī 食shí 不bù 節jié ; 率lǜ 子zi 弟dì 不bù 田tián 弋yì 獵liè 者zhě 幾jǐ 何hé 人rén? 男nán 女nǚ 不bù 整zhěng 齊qí , 亂luàn 鄉xiāng 子zi 弟dì 者zhě 有yǒu 乎hū ? 問wèn 人rén 之zhī 貸dài 粟sù 米mǐ , 有yǒu 別bié券quàn 者zhě 幾jǐ 何hé 家jiā ? 問wèn 國guó 之zhī 伏fú 利lì 其qí 可kě 應yīng 人rén 之zhī 急jí 者zhě 幾jǐ 何hé 所suǒ 也yě ? 人rén之zhī 所suǒ 害hài 於yú 鄉xiāng 里lǐ 者zhě 何hé 物wù 也yě ? 問wèn 士shì 之zhī 有yǒu 田tián 宅zhái 身shēn 在zài 陳chén 列liè 者zhě 幾jǐ 何hé人rén ? 餘yú 子zi 之zhī 勝shèng 甲jiǎ 兵bīng 有yǒu 行xíng 伍wǔ 者zhě 幾jǐ 何hé 人rén ? 問wèn 男nán 女nǚ 有yǒu 巧qiǎo 伎jì , 能néng利lì 備bèi 用yòng 者zhě 幾jǐ 何hé 人rén ? 處chù 女nǚ 操cāo 工gōng 事shì 者zhě 幾jǐ 何hé 人rén ? 冗rǒng 國guó 所suǒ 開kāi 口kǒu 而ér食shí 者zhě 幾jǐ 何hé 人rén ? 問wèn 一yī 民mín 有yǒu 幾jǐ 年nián 之zhī 食shí 也yě ? 問wèn 兵bīng 車chē 之zhī 計jì 幾jǐ 何hé 乘chéng也yě ? 牽qiān 家jiā 馬mǎ 軶è 家jiā 車chē 者zhě 幾jǐ 何hé 乘chéng 。 處chù 士shì 修xiū 行xíng 。 足zú 以yǐ 教jiào 人rén , 可kě使shǐ 帥shuài 眾zhòng 蒞lì 百bǎi 姓xìng 者zhě 幾jǐ 何hé 人rén ? 士shì 之zhī 急jí 難nán 可kě 使shǐ 者zhě 幾jǐ 何hé 人rén ? 工gōng 之zhī巧qiǎo , 出chū , 足zú 以yǐ 利lì 軍jūn 伍wǔ , 處chù , 可kě 以yǐ 修xiū 城chéng 郭guō 補bǔ 守shǒu 備bèi 者zhě 幾jǐ 何hé 人rén? 城chéng 粟sù 軍jūn 糧liáng 其qí 可kě 以yǐ 行xíng 幾jǐ 何hé 年nián 也yě 。 吏lì 之zhī 急jí 難nán 可kě 使shǐ 者zhě 幾jǐ 何hé 人rén? 大dà 夫fū 疏shū 器qì 甲jiǎ 兵bīng 、 兵bīng 車chē 、 旌jīng 旗qí 、 鼓gǔ 鐃náo 、 帷wéi 幕mù 、 帥shuài 車chē 之zhī 載zài、 幾jǐ 何hé 乘chéng ? 疏shū 藏cáng 器qì 弓gōng 弩nǔ 之zhī 張zhāng 、 衣yī 夾jiā 鋏jiá 鉤gōu 弦xián 之zhī 造zào 、 戈gē 戟jǐ 之zhī緊jǐn , 其qí 厲lì 何hé 若ruò ? 其qí 宜yí 修xiū 而ér 不bù 修xiū 者zhě 故gù 何hé 視shì ? 而ér 造zào 修xiū 之zhī 官guān ,出chū 器qì 處chù 器qì 之zhī 具jù , 宜yí 起qǐ 而ér 未wèi 起qǐ 者zhě 何hé 待dài ? 鄉xiāng 師shī 車chē 輜zī 造zào 修xiū 之zhī 具jù, 其qí 繕shàn 何hé 若ruò ? 工gōng 尹yǐn 伐fá 材cái 用yòng , 毋wú 於yú 三sān 時shí , 群qún 材cái 乃nǎi 植zhí , 而ér 造zào器qì 定dìng 冬dōng , 完wán 良liáng 備bèi 用yòng 必bì 足zú 。 人rén 有yǒu 餘yú 兵bīng , 詭guǐ 陳chén 之zhī 行xíng , 以yǐ 慎shèn 國guó常cháng 。 時shí 簡jiǎn 稽jī 帥shuài 馬mǎ 牛niú 之zhī 肥féi 膌jí , 其qí 老lǎo 而ér 死sǐ 者zhě 皆jiē 舉jǔ 之zhī 。 其qí 就jiù 山shān藪sǒu 林lín 澤zé 食shí 薦jiàn 者zhě 幾jǐ 何hé , 出chū 入rù 死sǐ 生shēng 之zhī 會huì 幾jǐ 何hé 。 若ruò 夫fū 城chéng 郭guō 之zhī 厚hòu薄bó , 溝gōu 壑hè 之zhī 淺qiǎn 深shēn , 門mén 閭lǘ 之zhī 尊zūn 卑bēi , 宜yí 修xiū 而ér 不bù 修xiū 者zhě , 上shàng 必bì 幾jǐ之zhī 。 守shǒu 備bèi 之zhī 伍wǔ , 器qì 物wù 不bù 失shī 其qí 具jù , 淫yín 雨yǔ 而ér 各gè 有yǒu 處chù 藏cáng 。 問wèn 兵bīng官guān 之zhī 吏lì , 國guó 之zhī 豪háo 士shì , 其qí 急jí 難nán 足zú 以yǐ 先xiān 後hòu 者zhě 幾jǐ 何hé 人rén ? 夫fū 兵bīng 事shì者zhě 危wēi 物wù 也yě , 不bù 時shí 而ér 勝shèng , 不bù 義yì 而ér 得dé , 未wèi 為wèi 福fú 也yě 。 失shī 謀móu 而ér 敗bài, 國guó 之zhī 危wēi 也yě 。 慎shèn 謀móu 乃nǎi 保bǎo 國guó 。 問wèn 所suǒ 以yǐ 教jiào 選xuǎn 人rén 者zhě 何hé 事shì ? 問wèn 執zhí官guān 都dōu 者zhě , 其qí 位wèi 事shì 幾jǐ 何hé 年nián 矣yǐ 。 所suǒ 辟pì 草cǎo 萊lái 有yǒu 益yì 於yú 家jiā 邑yì 者zhě 幾jǐ 何hé矣yǐ ? 所suǒ 封fēng 表biǎo 以yǐ 益yì 人rén 之zhī 生shēng 利lì 者zhě 何hé 物wù 也yě ? 所suǒ 築zhù 城chéng 郭guō 修xiū 牆qiáng 閉bì 絕jué通tōng 道dào 阨è 闕què 深shēn 防fáng 溝gōu 以yǐ 益yì 人rén 之zhī 地dì 守shǒu 者zhě 何hé 所suǒ 也yě ? 所suǒ 捕bǔ 盜dào 賊zéi 除chú 人rén害hài 者zhě 幾jǐ 何hé 矣yǐ ?

    制zhì 地dì 。 君jūn 曰yuē : 理lǐ 國guó 之zhī 道dào , 地dì 德dé 為wèi 首shǒu , 君jūn 臣chén 之zhī 禮lǐ ,父fù 子zi 之zhī 親qīn , 覆fù 育yù

萬wàn 人rén , 官guān 府fǔ 之zhī 藏cáng , 彊jiàng 兵bīng 保bǎo 國guó , 城chéng 郭guō 之zhī 險xiǎn , 外wài 應yīng 四sì 極jí ,具jù 取qǔ 之zhī 地dì 。 而ér 市shì

者zhě 天tiān 地dì 之zhī 財cái 具jù 也yě 。 而ér 萬wàn 人rén 之zhī 所suǒ 和hé 而ér 利lì 也yě 。 正zhèng 是shì 道dào 也yě 。民mín 荒huāng 無wú 苛kē 人rén , 盡jǐn

地dì 之zhī 職zhí , 一yī 保bǎo 其qí 國guó 。 各gè 主zhǔ 異yì 位wèi , 毋wú 使shǐ 讒chán 人rén 亂luàn 普pǔ , 而ér 德dé營yíng 九jiǔ 軍jūn 之zhī 親qīn 。 關guān

者zhě , 諸zhū 侯hóu 之zhī 陬zōu 隧suì 也yě 。 而ér 外wài 財cái 之zhī 門mén 戶hù 也yě 。 萬wàn 人rén 之zhī 道dào 行xíng 也yě。 明míng 道dào 以yǐ 重zhòng 告gào 之zhī

。 征zhēng 於yú 關guān 者zhě , 勿wù 征zhēng 於yú 市shì , 征zhēng 於yú 市shì 者zhě , 勿wù 征zhēng 於yú 關guān 。 虛xū 車chē勿wù 索suǒ , 徒tú 負fù 勿wù 入rù

, 以yǐ 來lái 遠yuǎn 人rén 。 十shí 六liù 道dào 同tóng 身shēn 外wài 事shì 謹jǐn , 則zé 聽tīng 其qí 名míng , 視shì 其qí 名míng, 視shì 其qí 色sè , 是shì 其qí

事shì , 稽jī 其qí 德dé 。 以yǐ 觀guān 其qí 外wài 則zé , 無wú 敦dūn 於yú 權quán 人rén , 以yǐ 困kùn 貌mào 德dé 。國guó 則zé 不bù 惑huò , 行xíng 之zhī

職zhí 也yě 。 問wèn 於yú 邊biān 吏lì 曰yuē : 小xiǎo 利lì 害hài 信xìn , 小xiǎo 怒nù 傷shāng 義yì , 邊biān 信xìn 傷shāng 德dé, 厚hòu 和hé 構gòu 四sì 國guó 以yǐ

順shùn 貌mào 德dé 。 后hòu 鄉xiāng 四sì 極jí , 令lìng 守shǒu 法fǎ 之zhī 官guān 日rì 行xíng , 度dù 必bì 明míng , 無wú 失shī經jīng 常cháng 。

  謀móu 失shī 第dì 二èr 十shí 五wǔ

失shī 傳chuán

  戒jiè 第dì 二èr 十shí 六liù

    桓huán 公gōng 將jiāng 東dōng 游yóu , 問wèn 於yú 管guǎn 仲zhòng 曰yuē : 我wǒ 游yóu 猶yóu 軸zhóu 轉zhuǎn 斛hú , 南nán 至zhì琅láng 邪xié 。 司sī 馬mǎ 曰yuē :

「 亦yì 先xiān 王wáng 之zhī 游yóu 已yǐ 。 」 何hé 謂wèi 也yě ? 管guǎn 仲zhòng 對duì 曰yuē : 「 先xiān 王wáng 之zhī 游yóu也yě , 春chūn 出chū , 原yuán 農nóng

事shì 之zhī 不bù 本běn 者zhě , 謂wèi 之zhī 游yóu 。 秋qiū 出chū , 補bǔ 人rén 之zhī 不bù 足zú 者zhě , 謂wèi 之zhī 夕xī。 夫fū 師shī 行xíng 而ér 糧liáng 食shí

其qí 民mín 者zhě , 謂wèi 之zhī 亡wáng 。 從cóng 樂lè 而ér 不bù 反fǎn 者zhě , 謂wèi 之zhī 荒huāng 。 先xiān 王wáng 有yǒu 游yóu夕xī 之zhī 業yè 於yú 人rén , 無wú

亡wáng 荒huāng 之zhī 行xíng 於yú 身shēn 。 」 桓huán 公gōng 退tuì 再zài 拜bài 命mìng 曰yuē : 「 寶bǎo 法fǎ 也yě 。 」 管guǎn仲zhòng 復fù 於yú 桓huán 公gōng 曰yuē :

「 無wú 翼yì 而ér 飛fēi 者zhě 聲shēng 也yě , 無wú 根gēn 而ér 固gù 者zhě 情qíng 也yě , 無wú 方fāng 而ér 富fù 者zhě 生shēng也yě , 公gōng 亦yì 固gù 情qíng 謹jǐn

聲shēng , 以yǐ 嚴yán 尊zūn 生shēng 。 此cǐ 謂wèi 道dào 之zhī 榮róng 。 桓huán 公gōng 退tuì 。 再zài 拜bài , 請qǐng 若ruò 此cǐ言yán 。 管guǎn 仲zhòng 復fù 於yú 桓huán

公gōng 曰yuē : 「 任rèn 之zhī 重zhòng 者zhě 莫mò 如rú 身shēn , 塗tú 之zhī 畏wèi 者zhě 莫mò 如rú 口kǒu , 期qī 而ér 遠yuǎn者zhě 莫mò 如rú 年nián 。 以yǐ 重zhòng

任rèn 行xíng 畏wèi 塗tú 至zhì 遠yuǎn 期qī 。 唯wéi 君jūn 子zi 乃nǎi 能néng 矣yǐ 。 」 桓huán 公gōng 退tuì , 再zài 拜bài 之zhī曰yuē : 「 夫fū 子zi 數shù 以yǐ

此cǐ 言yán 者zhě 教jiào 寡guǎ 人rén 。 」 管guǎn 仲zhòng 對duì 曰yuē : 「 滋zī 味wèi 動dòng 靜jìng , 生shēng 之zhī 養yǎng 也yě。 好hǎo 惡è 喜xǐ 怒nù 哀āi 樂lè

, 生shēng 之zhī 變biàn 也yě 。 聰cōng 明míng 當dāng 物wù , 生shēng 之zhī 德dé 也yě 。 是shì 故gù 聖shèng 人rén 齊qí 滋zī 味wèi而ér 時shí 動dòng 靜jìng , 御yù 正zhèng

六liù 氣qì 之zhī 變biàn 。 禁jìn 止zhǐ 聲shēng 色sè 之zhī 淫yín 。 邪xié 行xíng 亡wáng 乎hū 體tǐ , 違wéi 言yán 不bù 存cún 口kǒu。 靜jìng 無wú 定dìng 生shēng , 聖shèng

也yě 。 仁rén 從cóng 中zhōng 出chū , 義yì 從cóng 外wài 作zuò 。 仁rén 故gù 不bù 以yǐ 天tiān 下xià 為wèi 利lì , 義yì 故gù不bù 以yǐ 天tiān 下xià 為wèi 名míng 。

仁rén 故gù 不bù 代dài 王wáng , 義yì 故gù 七qī 十shí 而ér 致zhì 政zhèng 。 是shì 故gù 聖shèng 人rén 上shàng 德dé 而ér 下xià 功gōng, 尊zūn 道dào 而ér 賤jiàn 物wù 。

道dào 德dé 當dāng 身shēn 故gù 不bù 以yǐ 物wù 惑huò 。 是shì 故gù , 身shēn 在zài 草cǎo 茅máo 之zhī 中zhōng , 而ér 無wú 懾shè意yì , 南nán 面miàn 聽tīng 天tiān 下xià

, 而ér 無wú 驕jiāo 色sè 。 如rú 此cǐ , 而ér 後hòu 可kě 以yǐ 為wèi 天tiān 下xià 王wáng 。 所suǒ 以yǐ 謂wèi 德dé 者zhě。 不bù 動dòng 而ér 疾jí , 不bù

相xiāng 告gào 而ér 知zhī , 不bù 為wèi 而ér 成chéng , 不bù 召zhào 而ér 至zhì , 是shì 德dé 也yě 。 故gù 天tiān 不bù 動dòng, 四sì 時shí 云yún 下xià , 而ér 萬wàn 物wù 化huà ; 君jūn 不bù 動dòng , 政zhèng 令lìng 陳chén 下xià , 而ér 萬wàn 功gōng 成chéng; 心xīn 不bù 動dòng , 使shǐ 四sì 肢zhī 耳ěr 目mù , 而ér 萬wàn 物wù 情qíng 。 寡guǎ 交jiāo 多duō 親qīn , 謂wèi 之zhī 知zhī人rén 。 寡guǎ 事shì 成chéng 功gōng , 謂wèi 之zhī 知zhī 用yòng 。 聞wén 一yī 言yán 以yǐ 貫guàn 萬wàn 物wù , 謂wèi 之zhī 知zhī 道dào。 多duō 言yán 而ér 不bù 當dāng , 不bù 如rú 其qí 寡guǎ 也yě 。 博bó 學xué 而ér 不bù 自zì 反fǎn , 必bì 有yǒu 邪xié 。孝xiào 弟dì 者zhě , 仁rén 之zhī 祖zǔ 也yě 。 忠zhōng 信xìn 者zhě , 交jiāo 之zhī 慶qìng 也yě 。 內nèi 不bù 考kǎo 孝xiào 弟dì ,外wài 不bù 正zhèng 忠zhōng 信xìn , 澤zé 其qí 四sì 經jīng 而ér 誦sòng 學xué 者zhě , 是shì 亡wáng 其qí 身shēn 者zhě 也yě 。 」 桓huán公gōng 明míng 日rì 弋yì 在zài 廩lǐn , 管guǎn 仲zhòng 隰xí 朋péng 朝cháo , 公gōng 望wàng 二èr 子zi , 弛chí 弓gōng 脫tuō 釬hàn , 而ér迎yíng 之zhī 曰yuē : 「 今jīn 夫fū 檻kǎn 鵠hú 春chūn 北běi 而ér 秋qiū 南nán , 而ér 不bù 失shī 其qí 時shí , 夫fū 唯wéi 有yǒu羽yǔ 翼yì 以yǐ 通tōng 其qí 意yì 於yú 天tiān 下xià 乎hū ? 今jīn 孤gū 之zhī 不bù 得dé 意yì 於yú 天tiān 下xià , 非fēi 皆jiē 二èr子zi 之zhī 憂yōu 也yě 。 」 桓huán 公gōng 再zài 言yán , 二èr 子zi 不bù 對duì , 桓huán 公gōng 曰yuē : 「 孤gū 既jì 言yán矣yǐ , 二èr 子zi 何hé 不bù 對duì 乎hū ? 」 管guǎn 仲zhòng 對duì 曰yuē : 「 今jīn 夫fū 人rén 患huàn 勞láo , 而ér 上shàng使shǐ 不bù 時shí , 人rén 患huàn 飢jī , 而ér 上shàng 重zhòng 斂liǎn 焉yān 。 人rén 患huàn 死sǐ , 而ér 上shàng 急jí 刑xíng 焉yān ,如rú 此cǐ , 而ér 又yòu 近jìn 有yǒu 色sè , 而ér 遠yuǎn 有yǒu 德dé 。 雖suī 檻kǎn 鵠hú 之zhī 有yǒu 翼yì , 濟jì 大dà 水shuǐ之zhī 有yǒu 舟zhōu 楫jí 也yě , 其qí 將jiāng 若ruò 君jūn 何hé ? 」 桓huán 公gōng 蹙cù 然rán 逡qūn 遁dùn 。 管guǎn 仲zhòng 曰yuē :「

昔xī 先xiān 王wáng 之zhī 理lǐ 人rén 也yě , 蓋gài 人rén 患huàn 勞láo , 而ér 上shàng 使shǐ 之zhī 以yǐ 時shí , 則zé 人rén 不bù患huàn 勞láo 也yě 。 人rén 患huàn 飢jī , 而ér 上shàng 薄báo 斂liǎn 焉yān , 則zé 人rén 不bù 患huàn 飢jī 矣yǐ 。 人rén 患huàn 死sǐ, 而ér 上shàng 寬kuān 刑xíng 焉yān , 則zé 人rén 不bù 患huàn 死sǐ 矣yǐ 。 如rú 此cǐ , 而ér 近jìn 有yǒu 德dé 而ér 遠yuǎn 有yǒu色sè , 則zé 四sì 封fēng 之zhī 內nèi , 視shì 君jūn 其qí 猶yóu 父fù 母mǔ 邪xié , 四sì 方fāng 之zhī 外wài , 歸guī 君jūn 其qí猶yóu 流liú 水shuǐ 乎hū 。 公gōng 輟chuò 射shè 援yuán 綏suī 而ér 乘chéng , 自zì 御yù , 管guǎn 仲zhòng 為wèi 左zuǒ , 隰xí 朋péng 參cān乘chéng , 朔shuò 月yuè 三sān 日rì , 進jìn 二èr 子zi 於yú 里lǐ 官guān 。 再zài 拜bài 頓dùn 首shǒu 曰yuē : 「 孤gū 之zhī 聞wén二èr 子zi 之zhī 言yán 也yě , 耳ěr 加jiā 聰cōng 而ér 視shì 加jiā 明míng , 於yú 孤gū 不bù 敢gǎn 獨dú 聽tīng 之zhī , 薦jiàn 之zhī先xiān 祖zǔ 。 」 管guǎn 仲zhòng 隰xí 朋péng 再zài 拜bài 頓dùn 首shǒu 曰yuē : 「 如rú 君jūn 之zhī 王wáng 也yě , 此cǐ 非fēi 臣chén之zhī 言yán 也yě , 君jūn 之zhī 教jiào 也yě 。 」 於yú 是shì 管guǎn 仲zhòng 與yǔ 桓huán 公gōng 盟méng 誓shì 為wèi 令lìng 曰yuē : 「老lǎo 弱ruò 勿wù 刑xíng 。 參cān 宥yòu 而ér 後hòu 弊bì , 關guān 箭jiàn 而ér 不bù 正zhèng 市shì 正zhèng 而ér 不bù 布bù 。 山shān 林lín梁liáng 澤zé , 以yǐ 時shí 禁jìn 發fā , 而ér 不bù 正zhèng 也yě 。 」 草cǎo 封fēng 澤zé 鹽yán 者zhě 之zhī 歸guī 之zhī 也yě 譬pì若ruò 市shì 人rén 。 三sān 年nián 教jiào 人rén , 四sì 年nián 選xuǎn 賢xián 以yǐ 為wèi 長zhǎng , 五wǔ 年nián 始shǐ 興xìng 車chē 踐jiàn 乘chéng, 遂suì 南nán 伐fá 楚chǔ , 門mén 傅fù 施shī 城chéng 。 北běi 伐fá 山shān 戎róng , 出chū 冬dōng 蔥cōng 與yǔ 戎róng 叔shū , 布bù之zhī 天tiān 下xià , 果guǒ 三sān 匡kuāng 天tiān 子zi 而ér 九jiǔ 合hé 諸zhū 侯hóu 。

    桓huán 公gōng 外wài 舍shě , 而ér 不bù 鼎dǐng 饋kuì 。 中zhōng 婦fù 諸zhū 子zi 謂wèi 宮gōng 人rén 盍hé 不bù 出chū 從cóng乎hū ? 君jūn 將jiāng 有yǒu 行xíng ,

宮gōng 人rén 皆jiē 出chū 從cóng 。 公gōng 怒nù 曰yuē : 「 庸yōng 謂wèi 我wǒ 有yǒu 行xíng 者zhě ? 」 宮gōng 人rén 曰yuē :「 賤jiàn 妾qiè 聞wén 之zhī 中zhōng 婦fù

諸zhū 子zi 。 」 公gōng 召zhào 中zhōng 婦fù 諸zhū 子zi 曰yuē : 「 女nǚ 焉yān 聞wén 吾wú 有yǒu 行xíng 也yě ? 」 對duì曰yuē : 「 妾qiè 人rén 聞wén 之zhī

, 君jūn 外wài 舍shě 而ér 不bù 鼎dǐng 饋kuì , 非fēi 有yǒu 內nèi 憂yōu , 必bì 有yǒu 外wài 患huàn 。 今jīn 君jūn 外wài 舍shě而ér 不bù 鼎dǐng 饋kuì , 君jūn 非fēi

有yǒu 內nèi 憂yōu 也yě , 妾qiè 是shì 以yǐ 知zhī 君jūn 之zhī 將jiāng 有yǒu 行xíng 也yě 。 」 公gōng 曰yuē : 「 善shàn !此cǐ 非fēi 吾wú 所suǒ 與yǔ 女nǚ 及jí

也yě 。 而ér 言yán 乃nǎi 至zhì 焉yān , 吾wú 是shì 以yǐ 語yǔ 女nǚ 。 吾wú 欲yù 致zhì 諸zhū 侯hóu 而ér 不bù 至zhì ,為wèi 之zhī 奈nài 何hé ? 」 中zhōng

婦fù 諸zhū 子zi 曰yuē : 「 自zì 妾qiè 之zhī 身shēn 之zhī 不bù 為wèi 人rén 持chí 接jiē 也yě , 未wèi 嘗cháng 得dé 人rén 之zhī布bù 織zhī 也yě 。 意yì 者zhě 更gèng

容róng 不bù 審shěn 耶yé ? 」 明míng 日rì , 管guǎn 仲zhòng 朝cháo , 公gōng 告gào 之zhī , 管guǎn 仲zhòng 曰yuē : 「 此cǐ聖shèng 人rén 之zhī 言yán 也yě , 君jūn

必bì 行xíng 也yě 。 」

    管guǎn 仲zhòng 寢qǐn 疾jí , 桓huán 公gōng 往wǎng 問wèn 之zhī 曰yuē : 「 仲zhòng 父fù 之zhī 疾jí 甚shèn 矣yǐ , 若ruò不bù 可kě 諱huì 也yě 不bù 幸xìng 而ér

不bù 起qǐ 此cǐ 疾jí , 彼bǐ 政zhèng 我wǒ 將jiāng 安ān 移yí 之zhī ? 」 管guǎn 仲zhòng 未wèi 對duì 。 桓huán 公gōng 曰yuē :「 鮑bào 叔shū 之zhī 為wèi 人rén 何hé

如rú ? 」 管guǎn 子zi 對duì 曰yuē : 「 鮑bào 叔shū 君jūn 子zi 也yě , 千qiān 乘chéng 之zhī 國guó , 不bù 以yǐ 其qí道dào , 予yǔ 之zhī , 不bù 受shòu

也yě 。 雖suī 然rán , 不bù 可kě 以yǐ 為wèi 政zhèng , 其qí 為wèi 人rén 也yě , 好hǎo 善shàn 而ér 惡è 惡è 已yǐ 甚shèn, 見jiàn 一yī 惡è 終zhōng 身shēn 不bù

忘wàng 。 」 桓huán 公gōng 曰yuē : 「 然rán 則zé 庸yōng 可kě ? 」 管guǎn 仲zhòng 對duì 曰yuē : 「 隰xí 朋péng 可kě, 朋péng 之zhī 為wèi 人rén , 好hǎo

上shàng 識shí 而ér 下xià 問wèn , 臣chén 聞wén 之zhī , 以yǐ 德dé 予yǔ 人rén 者zhě , 謂wèi 之zhī 仁rén ; 以yǐ 財cái 予yǔ人rén 者zhě , 謂wèi 之zhī 良liáng ;

以yǐ 善shàn 勝shèng 人rén 者zhě , 未wèi 有yǒu 能néng 服fú 人rén 者zhě 也yě 。 以yǐ 善shàn 養yǎng 人rén 者zhě , 未wèi 有yǒu 不bù服fú 人rén 者zhě 也yě 。 於yú 國guó

有yǒu 所suǒ 不bù 知zhī 政zhèng , 於yú 家jiā 有yǒu 所suǒ 不bù 知zhī 事shì , 則zé 必bì 朋péng 乎hū 。 且qiě 朋péng 之zhī 為wèi人rén 也yě , 居jū 其qí 家jiā 不bù 忘wàng 公gōng 門mén , 居jū 公gōng 門mén 不bù 忘wàng 其qí 家jiā , 事shì 君jūn 不bù 二èr 其qí心xīn , 亦yì 不bù 忘wàng 其qí 身shēn , 舉jǔ 齊qí 國guó 之zhī 幣bì 。 握wò 路lù 家jiā 五wǔ 十shí 室shì , 其qí 人rén 不bù知zhī 也yě , 大dà 仁rén 也yě 哉zāi , 其qí 朋péng 乎hū ! 」 公gōng 又yòu 問wèn 曰yuē :「

不bù 幸xìng 而ér 失shī 仲zhòng 父fù 也yě , 二èr 三sān 大dà 夫fū 者zhě , 其qí 猶yóu 能néng 以yǐ 國guó 寧níng 乎hū ? 」管guǎn 仲zhòng 對duì 曰yuē : 「 君jūn 請qǐng 矍jué 已yǐ 乎hū , 鮑bào 叔shū 牙yá 之zhī 為wèi 人rén 也yě 好hǎo 直zhí , 賓bīn 胥xū無wú 之zhī 為wèi 人rén 也yě 好hǎo 善shàn , 寧níng 戚qī 之zhī 為wèi 人rén 也yě 能néng 事shì , 孫sūn 在zài 之zhī 為wèi 人rén 也yě 善shàn言yán 。 」 公gōng 曰yuē : 「 此cǐ 四sì 子zi 者zhě , 其qí 庸yōng 能néng 一yī 人rén 之zhī 上shàng 也yě ? 寡guǎ 人rén 并bìng而ér 臣chén 之zhī , 則zé 其qí 不bù 以yǐ 國guó 寧níng , 何hé 也yě 。 」 對duì 曰yuē : 「 鮑bào 叔shū 之zhī 為wèi 人rén也yě 好hǎo 直zhí , 而ér 不bù 能néng 以yǐ 國guó 詘qū , 賓bīn 胥xū 無wú 之zhī 為wèi 人rén 也yě 好hǎo 善shàn , 而ér 不bù 能néng以yǐ 國guó 詘qū 。 寧níng 戚qī 之zhī 為wèi 人rén 也yě 能néng 事shì , 而ér 不bù 能néng 以yǐ 足zú 息xī 。 孫sūn 在zài 之zhī 為wèi人rén 也yě 善shàn 言yán , 而ér 不bù 能néng 以yǐ 信xìn 默mò 臣chén 聞wén 之zhī , 消xiāo 息xī 盈yíng 虛xū , 與yǔ 百bǎi 姓xìng 詘qū信xìn , 然rán 後hòu 能néng 以yǐ 國guó 寧níng , 勿wù 已yǐ 者zhě , 朋péng 其qí 可kě 乎hū ! 朋péng 之zhī 為wèi 人rén 也yě ,動dòng 必bì 量liàng 力lì , 舉jǔ 必bì 量liàng 技jì 。 」 言yán 終zhōng , 喟kuì 然rán 而ér 歎tàn 曰yuē : 「 天tiān 之zhī 生shēng朋péng , 以yǐ 為wèi 夷yí 吾wú 舌shé 也yě , 其qí 身shēn 死sǐ , 舌shé 焉yān 得dé 生shēng 哉zāi ? 」 管guǎn 仲zhòng 曰yuē :「 夫fū 江jiāng 黃huáng 之zhī 國guó 近jìn 於yú 楚chǔ , 為wèi 臣chén 死sǐ 乎hū , 君jūn 必bì 歸guī 之zhī 楚chǔ 而ér 寄jì 之zhī 。君jūn 不bù 歸guī , 楚chǔ 必bì 私sī 之zhī , 私sī 之zhī 而ér 不bù 救jiù 也yě , 則zé 不bù 可kě , 救jiù 之zhī , 則zé亂luàn 自zì 此cǐ 始shǐ 矣yǐ 。 」 桓huán 公gōng 曰yuē : 「 諾nuò 。 」 管guǎn 仲zhòng 又yòu 言yán 曰yuē : 「 東dōng 郭guō有yǒu 狗gǒu 啀ái 啀ái , 旦dàn 暮mù 欲yù 齧niè 我wǒ , 猳jiā 而ér 不bù 使shǐ 也yě , 今jīn 夫fū 易yì 牙yá , 子zi 之zhī不bù 能néng 愛ài , 將jiāng 安ān 能néng 愛ài 君jūn ? 君jūn 必bì 去qù 之zhī 。 」 公gōng 曰yuē : 「 諾nuò 。 」 管guǎn子zi 又yòu 言yán 曰yuē : 「 北běi 郭guō 有yǒu 狗gǒu 啀ái 啀ái , 旦dàn 暮mù 欲yù 齧niè 我wǒ , 猳jiā 而ér 不bù 使shǐ 也yě, 今jīn 夫fū 豎shù 刁diāo , 其qí 身shēn 之zhī 不bù 愛ài , 焉yān 能néng 愛ài 君jūn , 君jūn 必bì 去qù 之zhī 。 」 公gōng曰yuē : 「 諾nuò 。 」 管guǎn 子zi 又yòu 言yán 曰yuē : 「 西xī 郭guō 有yǒu 狗gǒu 啀ái 啀ái , 旦dàn 暮mù 欲yù 齧niè我wǒ , 猳jiā 而ér 不bù 使shǐ 也yě , 今jīn 夫fū 衛wèi 公gōng 子zi 開kāi 方fāng , 去qù 其qí 千qiān 乘chéng 之zhī 太tài 子zi ,而ér 臣chén 事shì 君jūn , 是shì 所suǒ 願yuàn 也yě 得dé 於yú 君jūn 者zhě , 將jiāng 欲yù 過guò 其qí 千qiān 乘chéng 也yě , 君jūn 必bì去qù 之zhī 。 」 桓huán 公gōng 曰yuē : 「 諾nuò 。 」 管guǎn 子zi 遂suì 卒zú 。 卒zú 十shí 月yuè , 隰xí 朋péng 亦yì卒zú 。 桓huán 公gōng 去qù 易yì 牙yá 豎shù 刁diāo 衛wèi 公gōng 子zi 開kāi

方fāng 。 五wǔ 味wèi 不bù 至zhì , 於yú 是shì 乎hū 復fù 反fǎn 易yì 牙yá 。 宮gōng 中zhōng 亂luàn , 復fù 反fǎn 豎shù 刁diāo。 利lì 言yán 卑bēi 辭cí 不bù 在zài

側cè , 復fù 反fǎn 衛wèi 公gōng 子zi 開kāi 方fāng 。 桓huán 公gōng 內nèi 不bù 量liàng 力lì , 外wài 不bù 量liàng 交jiāo , 而ér力lì 伐fá 四sì 鄰lín 。 公gōng 薨hōng

, 六liù 子zi 皆jiē 求qiú 立lì , 易yì 牙yá 與yǔ 衛wèi 公gōng 子zi , 內nèi 與yǔ 豎shù 刁diāo , 因yīn 共gòng 殺shā 群qún吏lì 而ér 立lì 公gōng 子zi 無wú 虧kuī

, 故gù 公gōng 死sǐ 七qī 日rì 不bù 歛hān , 九jiǔ 月yuè 不bù 葬zàng , 孝xiào 公gōng 奔bēn 宋sòng , 宋sòng 襄xiāng 公gōng 率lǜ諸zhū 侯hóu 以yǐ 伐fá 齊qí , 戰zhàn

於yú 甗yǎn , 大dà 敗bài 齊qí 師shī , 殺shā 公gōng 子zi 無wú 虧kuī , 立lì 孝xiào 公gōng 而ér 還hái 。 襄xiāng 公gōng 立lì十shí 三sān 年nián , 桓huán 公gōng 立lì

四sì 十shí 二èr 年nián 。

  地dì 圖tú 第dì 二èr 十shí 七qī

    凡fán 兵bīng 主zhǔ 者zhě 必bì 先xiān 審shěn 知zhī 地dì 圖tú 轘huán 轅yuán 之zhī 險xiǎn 。 濫làn 車chē 之zhī 水shuǐ 名míng 山shān通tōng 谷gǔ 經jīng 川chuān 陵líng 陸lù 丘qiū

阜fù 之zhī 所suǒ 在zài , 苴jū 草cǎo 林lín 木mù 蒲pú 葦wěi 之zhī 所suǒ 茂mào 道dào 里lǐ 之zhī 遠yuǎn 近jìn , 城chéng 郭guō 之zhī大dà 小xiǎo , 名míng 邑yì 廢fèi 邑yì

困kùn 殖zhí 之zhī 地dì 必bì 盡jǐn 知zhī 之zhī 。 地dì 形xíng 之zhī 出chū 入rù 相xiāng 錯cuò 者zhě 盡jǐn 藏cáng 之zhī 然rán 後hòu 可kě以yǐ 行xíng 軍jūn 襲xí 邑yì , 舉jǔ

錯cuò 知zhī 先xiān 後hòu , 不bù 失shī 地dì 利lì , 此cǐ 地dì 圖tú 之zhī 常cháng 也yě 。 人rén 之zhī 眾zhòng 寡guǎ , 士shì之zhī 精jīng 麤cū , 器qì 之zhī 功gōng

苦kǔ 盡jǐn 知zhī 之zhī , 此cǐ 乃nǎi 知zhī 形xíng 者zhě 也yě , 知zhī 形xíng 不bù 如rú 知zhī 能néng , 知zhī 能néng 不bù 如rú知zhī 意yì , 故gù 主zhǔ 兵bīng 必bì

參cān 具jù 者zhě 也yě , 主zhǔ 明míng 、 相xiāng 知zhī 、 將jiāng 能néng 之zhī 謂wèi 參cān 具jù , 故gù 將jiāng 出chū 令lìng 發fā士shì , 期qī 有yǒu 日rì 數shù 矣yǐ

, 宿sù 定dìng 所suǒ 征zhēng 伐fá 之zhī 國guó , 使shǐ 群qún 臣chén 大dà 吏lì 父fù 兄xiōng 便biàn 辟pì 左zuǒ 右yòu 不bù 能néng 議yì成chéng 敗bài , 人rén 主zhǔ 之zhī 任rèn

也yě 。 論lùn 功gōng 勞láo , 行xíng 賞shǎng 罰fá , 不bù 敢gǎn 蔽bì 賢xián 有yǒu 私sī 行xíng , 用yòng 貨huò 財cái 供gōng 給gěi軍jūn 之zhī 求qiú 索suǒ , 使shǐ 百bǎi

吏lì 肅sù 敬jìng , 不bù 敢gǎn 解jiě 怠dài 行xíng 邪xié , 以yǐ 待dài 君jūn 之zhī 令lìng , 相xiāng 室shì 之zhī 任rèn 也yě 。繕shàn 器qì 械xiè , 選xuǎn 練liàn 士shì

, 為wèi 教jiào 服fú , 連lián 什shén 伍wǔ , 遍biàn 知zhī 天tiān 下xià , 審shěn 御yù 機jī 數shù , 此cǐ 兵bīng 主zhǔ 之zhī事shì 也yě 。

  參cān 患huàn 第dì 二èr 十shí 八bā

    凡fán 人rén 主zhǔ 者zhě , 猛měng 毅yì 則zé 伐fá , 懦nuò 弱ruò 則zé 殺shā , 猛měng 毅yì 者zhě 何hé 也yě ?輕qīng 誅zhū 殺shā 人rén 之zhī 謂wèi 猛měng

毅yì 。 懦nuò 弱ruò 者zhě 何hé 也yě , 重zhòng 誅zhū 殺shā 人rén 之zhī 謂wèi 懦nuò 弱ruò 。 此cǐ 皆jiē 有yǒu 失shī 彼bǐ 此cǐ。 凡fán 輕qīng 誅zhū 者zhě 殺shā 不bù

辜gū , 而ér 重zhòng 誅zhū 者zhě 失shī 有yǒu 皋gāo , 故gù 上shàng 殺shā 不bù 辜gū , 則zé 道dào 正zhèng 者zhě 不bù 安ān ;上shàng 失shī 有yǒu 皋gāo , 則zé 行xíng

邪xié 者zhě 不bù 變biàn 。 道dào 正zhèng 者zhě 不bù 安ān , 則zé 才cái 能néng 之zhī 人rén 去qù 亡wáng ; 行xíng 邪xié 者zhě 不bù變biàn , 則zé 群qún 臣chén 朋péng 黨dǎng

; 才cái 能néng 之zhī 人rén 去qù 亡wáng , 則zé 宜yí 有yǒu 外wài 難nán , 群qún 臣chén 朋péng 黨dǎng , 則zé 宜yí 有yǒu 內nèi亂luàn 。 故gù 曰yuē 猛měng 毅yì 者zhě

伐fá , 懦nuò 弱ruò 者zhě 殺shā 也yě 。 君jūn 之zhī 所suǒ 以yǐ 卑bēi 尊zūn , 國guó 之zhī 所suǒ 以yǐ 安ān 危wēi 者zhě ,莫mò 要yào 於yú 兵bīng 。 故gù 誅zhū

暴bào 國guó 必bì 以yǐ 兵bīng , 禁jìn 辟pì 民mín 必bì 以yǐ 刑xíng 。 然rán 則zé 兵bīng 者zhě 外wài 以yǐ 誅zhū 暴bào , 內nèi以yǐ 禁jìn 邪xié 。 故gù 兵bīng 者zhě

尊zūn 主zhǔ 安ān 國guó 之zhī 經jīng 也yě , 不bù 可kě 廢fèi 也yě 。 若ruò 夫fū 世shì 主zhǔ 則zé 不bù 然rán 。 外wài 不bù以yǐ 兵bīng , 而ér 欲yù 誅zhū 暴bào

, 則zé 地dì 必bì 虧kuī 矣yǐ 。 內nèi 不bù 以yǐ 刑xíng , 而ér 欲yù 禁jìn 邪xié , 則zé 國guó 必bì 亂luàn 矣yǐ 。故gù 凡fán 用yòng 兵bīng 之zhī 計jì ,

三sān 驚jīng 當dāng 一yī 至zhì , 三sān 至zhì 當dāng 一yī 軍jūn , 三sān 軍jūn 當dāng 一yī 戰zhàn ; 故gù 一yī 期qī 之zhī 師shī, 十shí 年nián 之zhī 蓄xù 積jī 殫dān

; 一yī 戰zhàn 之zhī 費fèi , 累lèi 代dài 之zhī 功gōng 盡jǐn ; 今jīn 交jiāo 刃rèn 接jiē 兵bīng 而ér 後hòu 利lì 之zhī , 則zé戰zhàn 之zhī 自zì 勝shèng 者zhě 也yě 。

攻gōng 城chéng 圍wéi 邑yì , 主zhǔ 人rén 易yì 子zi 而ér 食shí 之zhī , 析xī 骸hái 而ér 爨cuàn 之zhī , 則zé 攻gōng 之zhī 自zì拔bá 者zhě 也yě 。 是shì 以yǐ 聖shèng

人rén 小xiǎo 征zhēng 而ér 大dà 匡kuāng , 不bù 失shī 天tiān 時shí , 不bù 空kōng 地dì 利lì , 用yòng 日rì 維wéi 夢mèng , 其qí數shù 不bù 出chū 於yú 計jì 。 故gù

計jì 必bì 先xiān 定dìng 而ér 兵bīng 出chū 於yú 竟jìng , 計jì 未wèi 定dìng 而ér 兵bīng 出chū 於yú 竟jìng , 則zé 戰zhàn 之zhī 自zì敗bài , 攻gōng 之zhī 自zì 毀huǐ 者zhě

也yě 。 得dé 眾zhòng 而ér 不bù 得dé 其qí 心xīn , 則zé 與yǔ 獨dú 行xíng 者zhě 同tóng 實shí 。 兵bīng 不bù 完wán 利lì ,與yǔ 無wú 操cāo 者zhě 同tóng 實shí ,

甲jiǎ 不bù 堅jiān 密mì , 與yǔ 俴jiàn 者zhě 同tóng 實shí 。 弩nǔ 不bù 可kě 以yǐ 及jí 遠yuǎn , 與yǔ 短duǎn 兵bīng 同tóng 實shí。 射shè 而ér 不bù 能néng 中zhōng ,

與yǔ 無wú 矢shǐ 者zhě 同tóng 實shí 。 中zhōng 而ér 不bù 能néng 入rù , 與yǔ 無wú 鏃zú 者zhě 同tóng 實shí 。 將jiāng 徒tú 人rén, 與yǔ 俴jiàn 者zhě 同tóng 實shí 。 短duǎn 兵bīng 待dài 遠yuǎn 矢shǐ , 與yǔ 坐zuò 而ér 待dài 死sǐ 者zhě 同tóng 實shí 。 故gù 凡fán兵bīng 有yǒu 大dà 論lùn 。 必bì 先xiān 論lùn 其qí 器qì , 論lùn 其qí 士shì , 論lùn 其qí 將jiāng , 論lùn 其qí 主zhǔ , 故gù曰yuē : 「 器qì 濫làn 惡è 不bù 利lì 者zhě , 以yǐ 其qí 士shì 予yǔ 人rén 也yě , 士shì 不bù 可kě 用yòng 者zhě , 以yǐ其qí 將jiāng 予yǔ 人rén 也yě ; 將jiāng 不bù 知zhī 兵bīng 者zhě , 以yǐ 其qí 主zhǔ 予yǔ 人rén 也yě ; 主zhǔ 不bù 積jī 務wù 於yú兵bīng 者zhě , 以yǐ 其qí 國guó 予yǔ 人rén 也yě ; 故gù 一yī 器qì 成chéng , 往wǎng 夫fū 具jù , 而ér 天tiān 下xià 無wú 戰zhàn心xīn 。 二èr 器qì 成chéng , 驚jīng 夫fū 具jù , 而ér 天tiān 下xià 無wú 守shǒu 城chéng 。 三sān 器qì 成chéng , 游yóu 夫fū 具jù, 而ér 天tiān 下xià 無wú 聚jù 眾zhòng 。 」 所suǒ 謂wèi 無wú 戰zhàn 心xīn 者zhě , 知zhī 戰zhàn 必bì 不bù 勝shèng , 故gù 曰yuē無wú 戰zhàn 心xīn 。 所suǒ 謂wèi 無wú 守shǒu 城chéng 者zhě , 知zhī 城chéng 必bì 拔bá , 故gù 曰yuē 無wú 守shǒu 城chéng 。 所suǒ 謂wèi無wú 聚jù 眾zhòng 者zhě , 知zhī 眾zhòng 必bì 散sàn , 故gù 曰yuē 無wú 聚jù 眾zhòng 。

  制zhì 分fēn 第dì 二èr 十shí 九jiǔ

    凡fán 兵bīng 之zhī 所suǒ 以yǐ 先xiān 爭zhēng , 聖shèng 人rén 賢xián 士shì , 不bù 為wèi 愛ài 尊zūn 爵jué 。 道dào 術shù知zhī 能néng , 不bù 為wèi 愛ài 官guān

職zhí 。 巧qiǎo 伎jì 勇yǒng 力lì , 不bù 為wèi 愛ài 重zhòng 祿lù 。 聰cōng 耳ěr 明míng 目mù , 不bù 為wèi 愛ài 金jīn 財cái。 故gù 伯bó 夷yí 叔shū 齊qí ,

非fēi 於yú 死sǐ 之zhī 日rì 而ér 後hòu 有yǒu 名míng 也yě , 其qí 前qián 行xíng 多duō 修xiū 矣yǐ 。 武wǔ 王wáng 非fēi 於yú 甲jiǎ子zi 之zhī 朝cháo 而ér 後hòu 勝shèng 也yě

, 其qí 前qián 政zhèng 多duō 善shàn 矣yǐ 。 故gù 小xiǎo 征zhēng 千qiān 里lǐ ● 知zhī 之zhī , 築zhù 堵dǔ 之zhī 牆qiáng , 十shí人rén 之zhī 聚jù , 日rì 五wǔ 閒xián

之zhī 。 大dà 征zhēng ● 知zhī 天tiān 下xià 。 日rì 一yī 閒xián 之zhī 。 散sàn 金jīn 財cái , 用yòng 聰cōng 明míng 也yě ,故gù 善shàn 用yòng 兵bīng 者zhě , 無wú

溝gōu 壘lěi 而ér 有yǒu 耳ěr 目mù 。 兵bīng 不bù 呼hū 儆jǐng , 不bù 苟gǒu 聚jù , 不bù 妄wàng 行xíng , 不bù 強qiáng 進jìn, 呼hū 儆jǐng 則zé 敵dí 人rén 戒jiè

。 苟gǒu 聚jù 則zé 眾zhòng 不bù 用yòng 。 妄wàng 行xíng 則zé 群qún 卒zú 困kùn , 強qiáng 進jìn 則zé 銳ruì 士shì 挫cuò , 故gù凡fán 用yòng 兵bīng 者zhě , 攻gōng 堅jiān

則zé 軔rèn 乘chéng 瑕xiá 則zé 神shén , 攻gōng 堅jiān 則zé 瑕xiá 者zhě 堅jiān 乘chéng 瑕xiá 則zé 堅jiān 者zhě 瑕xiá 。 故gù 堅jiān 其qí堅jiān 者zhě , 瑕xiá 其qí 瑕xiá 者zhě

。 屠tú 牛niú 坦tǎn 朝cháo 解jiě 九jiǔ 牛niú , 而ér 刀dāo 可kě 以yǐ 莫mò 鐵tiě , 則zé 刃rèn 游yóu 閒xián 也yě 。 故gù天tiān 道dào 不bù 行xíng , 屈qū 不bù

足zú 從cóng 。 人rén 事shì 荒huāng 亂luàn , 以yǐ 十shí 破pò 百bǎi 。 器qì 備bèi 不bù 行xíng , 以yǐ 且qiě 擊jī 倍bèi 。故gù 軍jūn 爭zhēng 者zhě 不bù 行xíng 於yú

完wán 城chéng , 有yǒu 道dào 者zhě 不bù 行xíng 於yú 無wú 君jūn 。 故gù 莫mò 知zhī 其qí 將jiāng 至zhì 也yě , 至zhì 而ér 不bù可kě 圉yǔ 。 莫mò 知zhī 其qí 將jiāng

去qù 也yě , 去qù 而ér 不bù 可kě 止zhǐ 。 敵dí 人rén 雖suī 眾zhòng , 不bù 能néng 止zhǐ 。 待dài 治zhì 者zhě 所suǒ 道dào富fù 也yě , 而ér 治zhì 未wèi 必bì

富fù 也yě , 必bì 知zhī 富fù 之zhī 事shì , 然rán 後hòu 能néng 富fù 。 富fù 者zhě 所suǒ 道dào 強qiáng 也yě , 而ér 富fù未wèi 必bì 強qiáng 也yě , 必bì 知zhī

強qiáng 之zhī 數shù , 然rán 後hòu 能néng 強qiáng 。 強qiáng 者zhě 所suǒ 道dào 勝shèng 也yě , 而ér 強qiáng 未wèi 必bì 勝shèng 也yě ,必bì 知zhī 勝shèng 之zhī 理lǐ ; 然rán

後hòu 能néng 勝shèng 。 勝shèng 者zhě 所suǒ 道dào 制zhì 也yě , 而ér 勝shèng 未wèi 必bì 制zhì 也yě , 必bì 知zhī 制zhì 之zhī 分fēn, 然rán 後hòu 能néng 制zhì 。 是shì

故gù 治zhì 國guó 有yǒu 器qì , 富fù 國guó 有yǒu 事shì , 強qiáng 國guó 有yǒu 數shù , 勝shèng 國guó 有yǒu 理lǐ , 制zhì 天tiān下xià 有yǒu 分fēn 。

  君jūn 臣chén 上shàng 第dì 三sān 十shí

    為wèi 人rén 君jūn 者zhě , 修xiū 官guān 上shàng 之zhī 道dào 而ér 不bù 言yán 其qí 中zhōng 。 為wèi 人rén 臣chén 者zhě ,比bǐ 官guān 中zhōng 之zhī 事shì , 而ér

不bù 言yán 其qí 外wài 。 君jūn 道dào 不bù 明míng , 則zé 受shòu 令lìng 者zhě 疑yí 。 權quán 度dù 不bù 一yī , 則zé 修xiū義yì 者zhě 惑huò 。 民mín 有yǒu 疑yí

惑huò 貳èr 豫yù 之zhī 心xīn , 而ér 上shàng 不bù 能néng 匡kuāng , 則zé 百bǎi 姓xìng 之zhī 與yǔ 間jiān , 猶yóu 揭jiē 表biǎo 而ér令lìng 之zhī 止zhǐ 也yě 。 是shì 故gù

能néng 象xiàng 其qí 道dào 於yú 國guó 家jiā , 加jiā 之zhī 於yú 百bǎi 姓xìng , 而ér 足zú 以yǐ 飾shì 官guān 化huà 下xià 者zhě ,明míng 君jūn 也yě 。 能néng 上shàng 盡jǐn

言yán 於yú 主zhǔ , 下xià 致zhì 力lì 於yú 民mín , 而ér 足zú 以yǐ 修xiū 義yì 從cóng 令lìng 者zhě , 忠zhōng 臣chén 也yě 。上shàng 惠huì 其qí 道dào , 下xià 敦dūn

其qí 業yè , 上shàng 下xià 相xiāng 希xī , 若ruò 望wàng 參cān 表biǎo , 則zé 邪xié 者zhě 可kě 知zhī 也yě 。 吏lì 嗇sè 夫fū任rèn 事shì , 人rén 嗇sè 夫fū 任rèn

教jiào 。 教jiào 在zài 百bǎi 姓xìng , 論lùn 在zài 不bù 撓náo 。 賞shǎng 在zài 信xìn 誠chéng 體tǐ 之zhī 以yǐ 君jūn 臣chén 。 其qí誠chéng 也yě , 以yǐ 守shǒu 戰zhàn 。

如rú 此cǐ , 則zé 人rén 嗇sè 夫fū 之zhī 事shì 究jiū 矣yǐ 。 吏lì 嗇sè 夫fū 盡jǐn 有yǒu 訾zī 程chéng 事shì 律lǜ , 論lùn法fǎ 辟pì , 衡héng 權quán 斗dòu 斛hú

, 文wén 劾hé 不bù 以yǐ 私sī 論lùn , 而ér 以yǐ 事shì 為wèi 正zhèng 。 如rú 此cǐ , 則zé 吏lì 嗇sè 夫fū 之zhī 事shì究jiū 矣yǐ 。 人rén 嗇sè 夫fū 成chéng

教jiào , 吏lì 嗇sè 夫fū 成chéng 律lǜ 之zhī 後hòu , 則zé 雖suī 有yǒu 敦dūn 愨què 忠zhōng 信xìn 者zhě 。 不bù 得dé 善shàn 也yě。 而ér 戲xì 豫yù 怠dài 傲ào 者zhě

, 不bù 得dé 敗bài 也yě 。 如rú 此cǐ , 則zé 人rén 君jūn 之zhī 事shì 究jiū 矣yǐ 。 是shì 故gù 為wèi 人rén 君jūn 者zhě, 因yīn 其qí 業yè , 乘chéng 其qí

事shì , 而ér 稽jī 之zhī 以yǐ 度dù 。 有yǒu 善shàn 者zhě , 賞shǎng 之zhī 以yǐ 列liè 爵jué 之zhī 尊zūn , 田tián 地dì 之zhī厚hòu , 而ér 民mín 不bù 慕mù 也yě

。 有yǒu 過guò 者zhě , 罰fá 之zhī 以yǐ 廢fèi 亡wáng 之zhī 辱rǔ , 僇lù 死sǐ 之zhī 刑xíng , 而ér 民mín 不bù 疾jí 也yě。 殺shā 生shēng 不bù 違wéi , 而ér

民mín 莫mò 遺yí 其qí 親qīn 者zhě , 此cǐ 唯wéi 上shàng 有yǒu 明míng 法fǎ 而ér 下xià 有yǒu 常cháng 事shì 也yě 。

    天tiān 有yǒu 常cháng 象xiàng , 地dì 有yǒu 常cháng 形xíng , 人rén 有yǒu 常cháng 禮lǐ , 一yī 設shè 而ér 不bù 更gèng ,此cǐ 謂wèi 三sān 常cháng ; 兼jiān 而ér

一yī 之zhī , 人rén 君jūn 之zhī 道dào 也yě 。 分fēn 而ér 職zhí 之zhī , 人rén 臣chén 之zhī 事shì 也yě 。 君jūn 失shī 其qí道dào , 無wú 以yǐ 有yǒu 其qí 國guó

; 臣chén 失shī 其qí 事shì , 無wú 以yǐ 有yǒu 其qí 位wèi 。 然rán 則zé 上shàng 之zhī 畜chù 下xià 不bù 妄wàng , 而ér 下xià之zhī 事shì 上shàng 不bù 虛xū 矣yǐ 。 上shàng 之zhī 畜chù 下xià 不bù 妄wàng , 則zé 所suǒ 出chū 法fǎ 制zhì 度dù 明míng 也yě 。 下xià之zhī 事shì 上shàng 不bù 虛xū , 則zé 循xún 義yì 從cóng 令lìng 審shěn 也yě 。 上shàng 明míng 下xià 審shěn , 上shàng 下xià 同tóng 德dé ,代dài 相xiāng 序xù 也yě 。 君jūn 不bù 失shī 其qí 威wēi , 下xià 不bù 曠kuàng 其qí 產chǎn 而ér 莫mò 相xiāng 德dé 也yě 。 是shì 以yǐ上shàng 之zhī 人rén 務wù 德dé , 而ér 下xià 之zhī 人rén 守shǒu 節jié 義yì ; 禮lǐ 成chéng 形xíng 於yú 上shàng , 而ér 善shàn 下xià 通tōng於yú 民mín , 則zé 百bǎi 姓xìng 上shàng 歸guī 親qīn 於yú 主zhǔ , 而ér 下xià 盡jǐn 力lì 於yú 農nóng 矣yǐ , 故gù 曰yuē : 「君jūn 明míng 、 相xiāng 信xìn 、 五wǔ 官guān 肅sù 、 士shì 廉lián 、 農nóng 愚yú 、 商shāng 工gōng 愿yuàn , 則zé 上shàng 下xià 體tǐ而ér 外wài 內nèi 別bié 也yě 。 」 民mín 性xìng 因yīn 而ér 三sān 族zú 制zhì 也yě 。 夫fū 為wèi 人rén 君jūn 者zhě , 廕yìn 德dé於yú 人rén 者zhě 也yě 。 為wèi 人rén 臣chén 者zhě , 仰yǎng 生shēng 於yú 上shàng 者zhě 也yě 。 為wèi 人rén 上shàng 者zhě , 量liàng 功gōng而ér 食shí 之zhī 以yǐ 足zú , 為wèi 人rén 臣chén 者zhě , 受shòu 任rèn 而ér 處chù 之zhī 以yǐ 教jiào 布bù 政zhèng 有yǒu 均jūn ; 民mín足zú 於yú 產chǎn , 則zé 國guó 家jiā 豐fēng 矣yǐ 。 以yǐ 勞láo 受shòu 祿lù , 則zé 民mín 不bù 幸xìng 生shēng 。 刑xíng 罰fá 不bù頗pō , 則zé 下xià 無wú 怨yuàn 心xīn 。 名míng 正zhèng 分fēn 明míng , 則zé 民mín 不bù 惑huò 於yú 道dào 。 道dào 也yě 者zhě ,上shàng 之zhī 所suǒ 以yǐ 導dǎo 民mín 也yě 。 是shì 故gù , 道dào 德dé 出chū 於yú 君jūn 。 制zhì 令lìng 傳chuán 於yú 相xiāng , 事shì業yè 程chéng 於yú 官guān , 百bǎi 姓xìng 之zhī 力lì 也yě 胥xū 令lìng 而ér 動dòng 者zhě 也yě 。 是shì 故gù , 人rén 君jūn 也yě 者zhě, 無wú 貴guì 如rú 其qí 言yán , 臣chén 人rén 也yě 者zhě , 無wú 愛ài 如rú 其qí 力lì 。 言yán 下xià 力lì 上shàng , 而ér臣chén 主zhǔ 之zhī 道dào 畢bì 矣yǐ 。 是shì 故gù , 主zhǔ 畫huà 之zhī , 相xiāng 守shǒu 之zhī 。 相xiāng 畫huà 之zhī , 官guān 守shǒu之zhī 。 官guān 畫huà 之zhī , 民mín 役yì 之zhī 。 則zé 又yòu 有yǒu 符fú 節jié 印yìn 璽xǐ 典diǎn 法fǎ 筴cè 籍jí 以yǐ 相xiāng 揆kuí也yě 。 此cǐ 明míng 公gōng 道dào 而ér 滅miè 姦jiān 偽wěi 之zhī 術shù 也yě 。 論lùn 材cái 、 量liàng 能néng 、 謀móu 德dé 、 而ér舉jǔ 之zhī 。 上shàng 之zhī 道dào 也yě 。 專zhuān 意yì 一yī 心xīn , 守shǒu 職zhí 而ér 不bù 勞láo 下xià 之zhī 事shì 也yě 。 為wèi人rén 君jūn 者zhě , 下xià 及jí 官guān 中zhōng 之zhī 事shì , 則zé 有yǒu 司sī 不bù 任rèn 。 為wèi 人rén 臣chén 者zhě , 上shàng 共gòng專zhuān 於yú 上shàng , 則zé 人rén 主zhǔ 失shī 威wēi , 是shì 故gù , 有yǒu 道dào 之zhī 君jūn , 正zhèng 其qí 德dé 以yǐ 蒞lì 民mín, 而ér 不bù 言yán 智zhì 能néng 聰cōng 明míng ; 智zhì 能néng 聰cōng 明míng 者zhě , 下xià 之zhī 職zhí 也yě , 所suǒ 以yǐ 用yòng 智zhì能néng 聰cōng 明míng 者zhě , 上shàng 之zhī 道dào 也yě 。 上shàng 之zhī 人rén , 明míng 其qí 道dào 。 下xià 之zhī 人rén , 守shǒu 其qí職zhí , 上shàng 下xià 之zhī 分fēn 不bù 同tóng 任rèn , 而ér 復fù 合hé 為wèi 一yī 體tǐ 。 是shì 故gù , 知zhī 善shàn , 人rén君jūn 也yě 。 身shēn 善shàn , 人rén 役yì 也yě 。 君jūn 身shēn 善shàn 則zé 不bù 公gōng 矣yǐ 。 人rén 君jūn 不bù 公gōng , 常cháng惠huì 於yú 賞shǎng 而ér 不bù 忍rěn 於yú 刑xíng 。 是shì 國guó 無wú 法fǎ 也yě ; 治zhì 國guó 無wú 法fǎ , 則zé 民mín 朋péng 黨dǎng而ér 下xià 比bǐ , 飾shì 巧qiǎo 以yǐ 成chéng 其qí 私sī 。 法fǎ 制zhì 有yǒu 常cháng , 則zé 民mín 不bù 散sàn 而ér 上shàng 合hé ,竭jié 情qíng 以yǐ 納nà 其qí 忠zhōng 。 是shì 以yǐ 不bù 言yán 智zhì 能néng , 而ér 順shùn 事shì 治zhì 國guó 患huàn 解jiě , 大dà 臣chén之zhī 任rèn 也yě 。 不bù 言yán 於yú 聰cōng 明míng , 而ér 善shàn 人rén 舉jǔ , 姦jiān 偽wěi 誅zhū 。 視shì 聽tīng 者zhě 眾zhòng 也yě。 是shì 以yǐ 為wèi 人rén 君jūn 者zhě , 坐zuò 萬wàn 物wù 之zhī 原yuán , 而ér 官guān 諸zhū 生shēng 之zhī 職zhí 者zhě 也yě 。 選xuǎn賢xián 論lùn 材cái , 而ér 待dài 之zhī 以yǐ 法fǎ ; 舉jǔ 而ér 得dé 其qí 人rén , 坐zuò 而ér 收shōu 其qí 福fú , 不bù 可kě勝shèng 收shōu 也yě 。 官guān 不bù 勝shèng 任rèn , 奔bēn 走zǒu 而ér 奉fèng 其qí 敗bài 事shì , 不bù 可kě 勝shèng 救jiù 也yě 。 而ér國guó 未wèi 嘗cháng 乏fá 於yú 勝shèng 任rèn 之zhī 士shì , 上shàng 之zhī 明míng 適shì 不bù 足zú 以yǐ 知zhī 之zhī ; 是shì 以yǐ 明míng 君jūn審shěn 知zhī 勝shèng 任rèn 之zhī 臣chén 者zhě 也yě 。 故gù 曰yuē : 主zhǔ 道dào 得dé , 賢xián 材cái 遂suì , 百bǎi 姓xìng 治zhì ,治zhì 亂luàn 在zài 主zhǔ 而ér 已yǐ 矣yǐ 。 故gù 曰yuē : 主zhǔ 身shēn 者zhě , 正zhèng 德dé 之zhī 本běn 也yě 。 官guān 治zhì 者zhě, 耳ěr 目mù 之zhī 制zhì 也yě 。 身shēn 立lì 而ér 民mín 化huà 。 德dé 正zhèng 而ér 官guān 治zhì 。 治zhì 官guān 化huà 民mín 。其qí 要yào 在zài 上shàng , 是shì 故gù 君jūn 子zi 不bù 求qiú 於yú 民mín , 是shì 以yǐ 上shàng 及jí 下xià 之zhī 事shì , 謂wèi 之zhī繅sāo 。 下xià 及jí 上shàng 之zhī 事shì , 謂wèi 之zhī 勝shèng 。 為wèi 上shàng 而ér 繅sāo , 悖bèi 也yě 。 為wèi 下xià 而ér 勝shèng, 逆nì 也yě 。 國guó 家jiā 有yǒu 悖bèi 逆nì 反fǎn 迕wù 之zhī 行xíng 。 有yǒu 土tǔ 主zhǔ 民mín 者zhě 失shī 其qí 紀jì 也yě 。

    是shì 故gù , 別bié 交jiāo 正zhèng 分fēn 之zhī 謂wèi 理lǐ 。 順shùn 理lǐ 而ér 不bù 失shī 之zhī 謂wèi 道dào , 道dào德dé 定dìng 而ér 民mín 有yǒu 軌guǐ 矣yǐ

。 有yǒu 道dào 之zhī 君jūn 者zhě , 善shàn 明míng 設shè 法fǎ , 而ér 不bù 以yǐ 私sī 防fáng 者zhě 也yě 。 而ér 無wú 道dào之zhī 君jūn , 既jì 已yǐ 設shè 法fǎ

, 則zé 舍shě 法fǎ 而ér 行xíng 私sī 者zhě 也yě 。 為wèi 人rén 上shàng 者zhě , 釋shì 法fǎ 而ér 行xíng 私sī , 則zé 為wèi人rén 臣chén 者zhě 援yuán 私sī 以yǐ 為wèi

公gōng 。 公gōng 道dào 不bù 違wéi , 則zé 是shì 私sī 道dào 不bù 違wéi 者zhě 也yě 。 行xíng 公gōng 道dào 而ér 託tuō 其qí 私sī焉yān , 寖jìn 久jiǔ 而ér 不bù 知zhī

, 姦jiān 心xīn 得dé 無wú 積jī 乎hū ? 姦jiān 心xīn 之zhī 積jī 也yě , 其qí 大dà 者zhě 有yǒu 侵qīn 偪bī 殺shā 上shàng 之zhī禍huò , 其qí 小xiǎo 者zhě 有yǒu 比bǐ

周zhōu 內nèi 爭zhēng 之zhī 亂luàn , 此cǐ 其qí 所suǒ 以yǐ 然rán 者zhě , 由yóu 主zhǔ 德dé 不bù 立lì , 而ér 國guó 無wú 常cháng法fǎ 也yě 。 主zhǔ 德dé 不bù 立lì

, 則zé 婦fù 人rén 能néng 食shí 其qí 意yì 。 國guó 無wú 常cháng 法fǎ , 則zé 大dà 臣chén 敢gǎn 侵qīn 其qí 勢shì 。 大dà臣chén 假jiǎ 於yú 女nǚ 之zhī 能néng ,

以yǐ 規guī 主zhǔ 情qíng 。 婦fù 人rén 嬖bì 寵chǒng 假jiǎ 於yú 男nán 之zhī 知zhī , 以yǐ 援yuán 外wài 權quán 。 於yú 是shì 乎hū外wài 夫fū 人rén 而ér 危wēi 太tài 子zi

。 兵bīng 亂luàn 內nèi 作zuò , 以yǐ 召zhào 外wài 寇kòu , 此cǐ 危wēi 君jūn 之zhī 徵zhēng 也yě 。

    是shì 故gù , 有yǒu 道dào 之zhī 君jūn , 上shàng 有yǒu 五wǔ 官guān , 以yǐ 牧mù 其qí 民mín 。 則zé 眾zhòng 不bù敢gǎn 踰yú 軌guǐ 而ér 行xíng 矣yǐ 。

下xià 有yǒu 五wǔ 橫héng , 以yǐ 揆kuí 其qí 官guān 。 則zé 有yǒu 司sī 不bù 敢gǎn 離lí 法fǎ 而ér 使shǐ 矣yǐ 。 朝cháo 有yǒu定dìng 度dù 衡héng 儀yí , 以yǐ 尊zūn

主zhǔ 位wèi 。 衣yī 服fú 緷yùn 絻miǎn , 盡jǐn 有yǒu 法fǎ 度dù 。 則zé 君jūn 體tǐ 法fǎ 而ér 立lì 矣yǐ 。 君jūn 據jù法fǎ 而ér 出chū 令lìng , 有yǒu 司sī

奉fèng 命mìng 而ér 行xíng 事shì , 百bǎi 姓xìng 順shùn 上shàng 而ér 成chéng 俗sú , 著zhù 久jiǔ 而ér 為wèi 常cháng 。 犯fàn 俗sú 離lí教jiào 者zhě , 眾zhòng 共gòng 姦jiān 之zhī

❖
🔊 本页支持朗读:点屏幕底部控制条即可听书(Chrome / Edge / Safari 支持)。 若未出现控制条,说明当前浏览器不支持语音朗读。
相关推荐