推荐
首页 › 书库 › 管子

第 9 / 84 回

, 則zé 為wèi 上shàng 者zhě 佚yì 矣yǐ 。 天tiān 子zi 出chū 令lìng 於yú 天tiān 下xià , 諸zhū 侯hóu 受shòu 令lìng 於yú 天tiān 子zi, 大dà 夫fū 受shòu 令lìng 於yú 君jūn

, 子zi 受shòu 令lìng 於yú 父fù 母mǔ , 下xià 聽tīng 其qí 上shàng , 弟dì 聽tīng 其qí 兄xiōng 。 此cǐ 至zhì 順shùn 矣yǐ 。衡héng 石shí 一yī 稱chēng , 斗dòu 斛hú

一yī 量liàng , 丈zhàng 尺chǐ 一yī 綧zhǔn 制zhì , 戈gē 兵bīng 一yī 度dù , 書shū 同tóng 名míng , 車chē 同tóng 軌guǐ , 此cǐ至zhì 正zhèng 也yě 。 從cóng 順shùn 獨dú

逆nì , 從cóng 正zhèng 獨dú 辟pì , 此cǐ 猶yóu 夜yè 有yǒu 求qiú 而ér 得dé 火huǒ 也yě 。 姦jiān 偽wěi 之zhī 人rén , 無wú所suǒ 伏fú 矣yǐ , 此cǐ 先xiān 王wáng

之zhī 所suǒ 以yǐ 一yī 民mín 心xīn 也yě ; 是shì 故gù 天tiān 子zi 有yǒu 善shàn , 讓ràng 德dé 於yú 天tiān 。 諸zhū 侯hóu 有yǒu善shàn , 慶qìng 之zhī 於yú 天tiān 子zi

。 大dà 夫fū 有yǒu 善shàn , 納nà 之zhī 於yú 君jūn 。 民mín 有yǒu 善shàn , 本běn 於yú 父fù 。 慶qìng 之zhī 於yú 長zhǎng老lǎo , 此cǐ 道dào 法fǎ 之zhī 所suǒ

從cóng 來lái , 是shì 治zhì 本běn 也yě 。 是shì 故gù 歲suì 一yī 言yán 者zhě 君jūn 也yě 。 時shí 省shěng 者zhě 相xiāng 也yě ,月yuè 稽jī 者zhě 官guān 也yě , 務wù

四sì 支zhī 之zhī 力lì , 修xiū 耕gēng 農nóng 之zhī 業yè 以yǐ 待dài 令lìng 者zhě , 庶shù 人rén 也yě 。 是shì 故gù 百bǎi 姓xìng量liàng 其qí 力lì 於yú 父fù 兄xiōng 之zhī

間jiān , 聽tīng 其qí 言yán 於yú 君jūn 臣chén 之zhī 義yì , 而ér 官guān 論lùn 其qí 德dé 能néng 而ér 待dài 之zhī , 大dà 夫fū比bǐ 官guān 中zhōng 之zhī 事shì , 不bù

言yán 其qí 外wài 。 而ér 相xiāng 為wèi 常cháng 具jù 以yǐ 給gěi 之zhī , 相xiāng 總zǒng 要yào 者zhě , 官guān 謀móu 士shì , 量liàng實shí 義yì 美měi , 匡kuāng 請qǐng 所suǒ

疑yí 。 而ér 君jūn 發fā 其qí 明míng 府fǔ 之zhī 法fǎ 瑞ruì 以yǐ 稽jī 之zhī , 立lì 三sān 階jiē 之zhī 上shàng , 南nán 面miàn而ér 受shòu 要yào , 是shì 以yǐ 上shàng

有yǒu 餘yú 日rì , 而ér 官guān 勝shèng 其qí 任rèn , 時shí 令lìng 不bù 淫yín , 而ér 百bǎi 姓xìng 肅sù 給gěi , 唯wéi 此cǐ上shàng 有yǒu 法fǎ 制zhì , 下xià 有yǒu

分fēn 職zhí 也yě 。

    道dào 者zhě 誠chéng 人rén 之zhī 姓xìng 也yě 。 非fēi 在zài 人rén 也yě 。 而ér 聖shèng 王wáng 明míng 君jūn , 善shàn 知zhī而ér 道dào 之zhī 者zhě 也yě 。 是shì

故gù 治zhì 民mín 有yǒu 常cháng 道dào , 而ér 生shēng 財cái 有yǒu 常cháng 法fǎ ; 道dào 也yě 者zhě , 萬wàn 物wù 之zhī 要yào 也yě, 為wèi 人rén 君jūn 者zhě , 執zhí

要yào 而ér 待dài 之zhī , 則zé 下xià 雖suī 有yǒu 姦jiān 偽wěi 之zhī 心xīn , 不bù 敢gǎn 殺shā 也yě 。 夫fū 道dào 者zhě 虛xū設shè , 其qí 人rén 在zài 則zé 通tōng

, 其qí 人rén 亡wáng 則zé 塞sāi 者zhě 也yě 。 非fēi 茲zī 是shì , 無wú 以yǐ 理lǐ 人rén , 非fēi 茲zī 是shì , 無wú以yǐ 生shēng 財cái 。 民mín 治zhì 財cái 育yù , 其qí 福fú 歸guī 於yú 上shàng , 是shì 以yǐ 知zhī 明míng 君jūn 之zhī 重zhòng 道dào 法fǎ而ér 輕qīng 其qí 國guó 也yě 。 故gù 君jūn 一yī 國guó 者zhě , 其qí 道dào 君jūn 之zhī 也yě 。 王wáng 天tiān 下xià 者zhě , 其qí道dào 王wáng 之zhī 也yě 。 大dà 王wáng 天tiān 下xià , 小xiǎo 君jūn 一yī 國guó , 其qí 道dào 臨lín 之zhī 也yě 。 是shì 以yǐ 其qí所suǒ 欲yù 者zhě , 能néng 得dé 諸zhū 民mín , 其qí 所suǒ 惡è 者zhě , 能néng 除chú 諸zhū 民mín 。 所suǒ 欲yù 者zhě 能néng 得dé諸zhū 民mín , 故gù 賢xián 材cái 遂suì 。 所suǒ 惡è 者zhě 能néng 除chú 諸zhū 民mín , 故gù 姦jiān 偽wěi 省shěng , 如rú 冶yě 之zhī於yú 金jīn , 陶táo 之zhī 於yú 埴zhí , 制zhì 在zài 工gōng 也yě 。

    是shì 故gù 將jiāng 與yǔ 之zhī , 厚hòu 惠huì 不bù 能néng 供gōng , 將jiāng 殺shā 之zhī , 嚴yán 威wēi 不bù 能néng 振zhèn。 嚴yán 威wēi 不bù 能néng 振zhèn 。

厚hòu 惠huì 不bù 能néng 供gōng , 聲shēng 實shí 有yǒu 閒xián 也yě 。 有yǒu 善shàn 者zhě 不bù 留liú 其qí 賞shǎng , 故gù 民mín 不bù私sī 其qí 利lì , 有yǒu 過guò 者zhě

不bù 宿sù 其qí 罰fá , 故gù 民mín 不bù 疾jí 其qí 威wēi 。 威wēi 罰fá 之zhī 制zhì , 無wú 踰yú 於yú 民mín 。 則zé人rén 歸guī 親qīn 於yú 上shàng 矣yǐ ;

如rú 天tiān 雨yǔ 然rán , 澤zé 下xià 尺chǐ , 生shēng 上shàng 尺chǐ 。

    是shì 以yǐ 官guān 人rén 不bù 官guān , 事shì 人rén 不bù 事shì , 獨dú 立lì 而ér 無wú 稽jī 者zhě , 人rén 主zhǔ之zhī 位wèi 也yě 。 先xiān 王wáng 之zhī

在zài 天tiān 下xià 也yě , 民mín 比bǐ 之zhī 神shén 明míng 之zhī 德dé , 先xiān 王wáng 善shàn 牧mù 之zhī 於yú 民mín 者zhě 也yě 。

    夫fū 民mín 別bié 而ér 聽tīng 之zhī 則zé 愚yú , 合hé 而ér 聽tīng 之zhī 則zé 聖shèng 。 雖suī 有yǒu 湯tāng 武wǔ 之zhī德dé , 復fù 合hé 於yú 市shì 人rén

之zhī 言yán , 是shì 以yǐ 明míng 君jūn 順shùn 人rén 心xīn , 安ān 情qíng 性xìng , 而ér 發fā 於yú 眾zhòng 心xīn 之zhī 所suǒ 聚jù。 是shì 以yǐ 令lìng 出chū 而ér 不bù

稽jī , 刑xíng 設shè 而ér 不bù 用yòng 。 先xiān 王wáng 善shàn 與yǔ 民mín 為wèi 一yī 體tǐ 。 與yǔ 民mín 為wèi 一yī 體tǐ 。則zé 是shì 以yǐ 國guó 守shǒu 國guó ,

以yǐ 民mín 守shǒu 民mín 也yě , 然rán 則zé 民mín 不bù 便biàn 為wèi 非fēi 矣yǐ 。 雖suī 有yǒu 明míng 君jūn , 百bǎi 灸jiǔ 之zhī外wài , 聽tīng 而ér 不bù 聞wén ,

閒xián 之zhī 堵dǔ 牆qiáng , 窺kuī 而ér 不bù 見jiàn 也yě 。 而ér 名míng 為wèi 明míng 君jūn 者zhě , 君jūn 善shàn 用yòng 其qí 臣chén, 臣chén 善shàn 納nà 其qí 忠zhōng 也yě

。 信xìn 以yǐ 繼jì 信xìn , 善shàn 以yǐ 傳chuán 善shàn 。 是shì 以yǐ 四sì 海hǎi 之zhī 內nèi , 可kě 得dé 而ér 治zhì 。是shì 以yǐ 明míng 君jūn 之zhī 舉jǔ 其qí

下xià 也yě , 盡jǐn 知zhī 其qí 短duǎn 長zhǎng , 知zhī 其qí 所suǒ 不bù 能néng 益yì , 若ruò 任rèn 之zhī 以yǐ 事shì 。 賢xián人rén 之zhī 臣chén 其qí 主zhǔ 也yě 。

盡jǐn 知zhī 短duǎn 長zhǎng 與yǔ 身shēn 力lì 之zhī 所suǒ 不bù 至zhì , 若ruò 量liàng 能néng 而ér 授shòu 官guān 。 上shàng 以yǐ 此cǐ 畜chù下xià , 下xià 以yǐ 此cǐ 事shì 上shàng

, 上shàng 下xià 交jiāo 期qī 於yú 正zhèng , 則zé 百bǎi 姓xìng 男nán 女nǚ 皆jiē 與yǔ 治zhì 焉yān 。

  君jūn 臣chén 下xià 第dì 三sān 十shí 一yī

    古gǔ 者zhě 未wèi 有yǒu 君jūn 臣chén 上shàng 下xià 之zhī 別bié , 未wèi 有yǒu 夫fū 婦fù 妃fēi 匹pǐ 之zhī 合hé , 獸shòu處chù 群qún 居jū , 以yǐ 力lì 相xiāng

征zhēng , 於yú 是shì 智zhì 者zhě 軸zhóu 愚yú , 彊jiàng 者zhě 凌líng 弱ruò , 老lǎo 幼yòu 孤gū 獨dú , 不bù 得dé 其qí 所suǒ。 故gù 智zhì 者zhě 假jiǎ 眾zhòng 力lì

以yǐ 禁jìn 強qiáng 虐nüè , 而ér 暴bào 人rén 止zhǐ 。 為wèi 民mín 興xìng 利lì 除chú 害hài , 正zhèng 民mín 之zhī 德dé 。 而ér民mín 師shī 之zhī 。 是shì 故gù 道dào

術shù 德dé 行xíng , 出chū 於yú 賢xián 人rén 。 其qí 從cóng 義yì 理lǐ , 兆zhào 形xíng 於yú 民mín 心xīn , 則zé 民mín 反fǎn道dào 矣yǐ 。 名míng 物wù 處chù 違wéi

是shì 非fēi 之zhī 分fēn , 則zé 賞shǎng 罰fá 行xíng 矣yǐ 。 上shàng 下xià 設shè , 民mín 生shēng 體tǐ , 而ér 國guó 都dōu 立lì矣yǐ 。 是shì 故gù 國guó 之zhī 所suǒ

以yǐ 為wèi 國guó 者zhě , 民mín 體tǐ 以yǐ 為wèi 國guó , 君jūn 之zhī 所suǒ 以yǐ 為wèi 君jūn 者zhě , 賞shǎng 罰fá 以yǐ 為wèi君jūn 。 致zhì 賞shǎng 則zé 匱guì ,

致zhì 罰fá 則zé 虐nüè , 財cái 匱guì 而ér 令lìng 虐nüè , 所suǒ 以yǐ 失shī 其qí 民mín 也yě 。 是shì 故gù 明míng 君jūn 審shěn居jū 處chù 之zhī 教jiào , 而ér 民mín

可kě 使shǐ 居jū 治zhì 、 戰zhàn 勝shèng 、 守shǒu 固gù 者zhě 也yě 。 夫fū 賞shǎng 重zhòng 則zé 上shàng 不bù 給gěi 也yě , 罰fá虐nüè 則zé 下xià 不bù 信xìn 也yě 。

是shì 故gù 明míng 君jūn 飾shì 食shí 飲yǐn 弔diào 傷shāng 之zhī 禮lǐ , 而ér 物wù 屬shǔ 之zhī 者zhě 也yě 。 是shì 故gù 厲lì 之zhī以yǐ 八bā 政zhèng , 旌jīng 之zhī 以yǐ

衣yī 服fú , 富fù 之zhī 以yǐ 國guó 裹guǒ , 貴guì 之zhī 以yǐ 王wáng 禁jìn , 則zé 民mín 親qīn 君jūn , 可kě 用yòng 也yě。 民mín 用yòng , 則zé 天tiān 下xià

可kě 致zhì 也yě 。 天tiān 下xià 道dào 其qí 道dào , 則zé 至zhì 。 不bù 道dào 其qí 道dào , 則zé 不bù 至zhì 也yě 。夫fū 水shuǐ , 波bō 而ér 上shàng ,

盡jǐn 其qí 搖yáo 而ér 復fù 下xià , 其qí 勢shì 固gù 然rán 者zhě 也yě 。 故gù 德dé 之zhī 以yǐ 懷huái 也yě , 威wēi 之zhī以yǐ 畏wèi 也yě , 則zé 天tiān 下xià

歸guī 之zhī 矣yǐ 。 有yǒu 道dào 之zhī 國guó , 發fā 號hào 出chū 令lìng , 而ér 夫fū 婦fù 盡jǐn 歸guī 親qīn 於yú 上shàng 矣yǐ。 布bù 法fǎ 出chū 憲xiàn , 而ér

賢xián 人rén 列liè 士shì 盡jǐn 功gōng 能néng 於yú 上shàng 矣yǐ 。 千qiān 里lǐ 之zhī 內nèi , 束shù 布bù 之zhī 罰fá , 一yī 畝mǔ之zhī 賦fù , 盡jǐn 可kě 知zhī 也yě

。 治zhì 斧fǔ 鉞yuè 者zhě 不bù 敢gǎn 讓ràng 刑xíng , 治zhì 軒xuān 冕miǎn 者zhě 不bù 敢gǎn 讓ràng 賞shǎng , 墳fén 然rán 若ruò 一yī父fù 之zhī 子zi , 若ruò 一yī 家jiā

之zhī 實shí , 義yì 禮lǐ 明míng 也yě 。 夫fū 下xià 不bù 戴dài 其qí 上shàng , 臣chén 不bù 戴dài 其qí 君jūn , 則zé 賢xián人rén 不bù 來lái , 賢xián 人rén 不bù

來lái , 則zé 百bǎi 姓xìng 不bù 用yòng , 百bǎi 姓xìng 不bù 用yòng , 則zé 天tiān 下xià 不bù 至zhì 。 故gù 曰yuē : 德dé侵qīn 則zé 君jūn 危wēi , 論lùn 侵qīn 則zé 有yǒu 功gōng 者zhě 危wēi , 令lìng 侵qīn 則zé 官guān 危wēi , 刑xíng 侵qīn 則zé 百bǎi 姓xìng危wēi 。 而ér 明míng 君jūn 者zhě , 審shěn 禁jìn 淫yín 侵qīn 者zhě 也yě 。 上shàng 無wú 淫yín 侵qīn 之zhī 論lùn , 則zé 下xià 無wú異yì 幸xìng 之zhī 心xīn 矣yǐ 。 為wèi 人rén 君jūn 者zhě , 倍bèi 道dào 棄qì 法fǎ , 而ér 好hǎo 行xíng 私sī , 謂wèi 之zhī 亂luàn, 為wèi 人rén 臣chén 者zhě , 變biàn 故gù 易yì 常cháng , 而ér 巧qiǎo 官guān 以yǐ 諂chǎn 上shàng , 謂wèi 之zhī 騰téng 。 亂luàn 至zhì則zé 虐nüè , 騰téng 至zhì 則zé 北běi , 四sì 者zhě 有yǒu 一yī 至zhì , 敗bài 敵dí 人rén 謀móu 之zhī 。 則zé 故gù 施shī 舍shě優yōu 猶yóu 以yǐ 濟jì 亂luàn , 則zé 百bǎi 姓xìng 悅yuè 。 選xuǎn 賢xián 遂suì 材cái , 而ér 禮lǐ 孝xiào 弟dì , 則zé 姦jiān 偽wěi止zhǐ 。 要yào 淫yín 佚yì , 別bié 男nán 女nǚ , 則zé 通tōng 亂luàn 隔gé 。 貴guì 賤jiàn 有yǒu 義yì , 倫lún 等děng 不bù 踰yú, 則zé 有yǒu 功gōng 者zhě 勸quàn 。 國guó 有yǒu 常cháng 式shì , 故gù 法fǎ 不bù 隱yǐn , 則zé 下xià 無wú 怨yuàn 心xīn 。 此cǐ五wǔ 者zhě , 興xìng 德dé 匡kuāng 過guò , 存cún 國guó 定dìng 民mín 之zhī 道dào 也yě 。 夫fū 君jūn 人rén 者zhě 有yǒu 大dà 過guò ,臣chén 人rén 者zhě 有yǒu 大dà 罪zuì : 國guó , 所suǒ 有yǒu 也yě ; 民mín , 所suǒ 君jūn 也yě ; 有yǒu 國guó 君jūn 民mín ,而ér 使shǐ 民mín 所suǒ 惡è 制zhì 之zhī , 此cǐ 一yī 過guò 也yě 。 民mín 有yǒu 三sān 務wù , 不bù 布bù 其qí 民mín , 非fēi其qí 民mín 也yě , 民mín 非fēi 其qí 民mín , 則zé 不bù 可kě 以yǐ 守shǒu 戰zhàn , 此cǐ 君jūn 人rén 者zhě 二èr 過guò 也yě 。夫fū 臣chén 人rén 者zhě , 受shòu 君jūn 高gāo 爵jué 重zhòng 祿lù , 治zhì 大dà 官guān , 倍bèi 其qí 官guān , 遺yí 其qí 事shì ,穆mù 君jūn 之zhī 色sè , 從cóng 其qí 欲yù , 阿ā 而ér 勝shèng 之zhī , 此cǐ 臣chén 人rén 之zhī 大dà 罪zuì 也yě 。 君jūn 有yǒu過guò 而ér 不bù 改gǎi , 謂wèi 之zhī 倒dào 。 臣chén 當dāng 罪zuì 而ér 不bù 誅zhū , 謂wèi 之zhī 亂luàn 。 君jūn 為wèi 倒dào 君jūn, 臣chén 為wèi 亂luàn 臣chén , 國guó 家jiā 之zhī 衰shuāi 也yě , 可kě 坐zuò 而ér 待dài 之zhī 。 是shì 故gù 有yǒu 道dào 之zhī 君jūn者zhě 執zhí 本běn , 相xiāng 執zhí 要yào , 大dà 夫fū 執zhí 法fǎ , 以yǐ 牧mù 其qí 群qún 臣chén , 群qún 臣chén 盡jǐn 智zhì 竭jié力lì , 以yǐ 役yì 其qí 上shàng 。 四sì 守shǒu 者zhě 得dé 則zé 治zhì , 易yì 則zé 亂luàn , 故gù 不bù 可kě 不bù 明míng 設shè而ér 守shǒu 固gù 。 昔xī 者zhě 聖shèng 王wáng 本běn 厚hòu 民mín 生shēng , 審shěn 知zhī 禍huò 福fú 之zhī 所suǒ 生shēng , 是shì 故gù 慎shèn小xiǎo 事shì , 微wēi 違wéi 非fēi , 索suǒ 辯biàn 以yǐ 根gēn 之zhī , 然rán 則zé 躁zào 作zuò 姦jiān 邪xié 偽wěi 軸zhóu 之zhī 人rén 不bù敢gǎn 試shì 也yě 。 此cǐ 禮lǐ 正zhèng 民mín 之zhī 道dào 也yě 。 古gǔ 者zhě 有yǒu 二èr 言yán , 牆qiáng 有yǒu 耳ěr , 伏fú 寇kòu在zài 側cè 。 牆qiáng 有yǒu 耳ěr 者zhě , 微wēi 謀móu 外wài 泄xiè 之zhī 謂wèi 也yě 。 伏fú 寇kòu 在zài 側cè 者zhě , 沈shěn 疑yí得dé 民mín 之zhī 道dào 也yě 微wēi 謀móu 之zhī 泄xiè 也yě , 狡jiǎo 婦fù 襲xí 主zhǔ 之zhī 請qǐng 而ér 資zī 游yóu 慝tè 也yě , 沈shěn疑yí 之zhī 得dé 民mín 也yě 者zhě , 前qián 貴guì 而ér 後hòu 賤jiàn 者zhě 為wèi 之zhī 驅qū 也yě 。 明míng 君jūn 在zài 上shàng , 便biàn僻pì 不bù 能néng 食shí 其qí 意yì , 刑xíng 罰fá 前qián 近jìn 也yě 。 大dà 臣chén 不bù 能néng 侵qīn 其qí 勢shì , 比bǐ 黨dǎng 者zhě誅zhū , 明míng 也yě 。 為wèi 人rén 君jūn 者zhě , 能néng 遠yuǎn 讒chán 諂chǎn , 廢fèi 比bǐ 黨dǎng 淫yín 悖bèi 行xíng 食shí 之zhī 徒tú, 無wú 爵jué 列liè 於yú 朝cháo 者zhě , 此cǐ 止zhǐ 軸zhóu 拘jū 姦jiān , 厚hòu 國guó 存cún 身shēn 之zhī 道dào 也yě 。 為wèi 人rén上shàng 者zhě , 制zhì 群qún 臣chén , 百bǎi 姓xìng 通tōng , 中zhōng 央yāng 之zhī 人rén 和hé , 是shì 以yǐ 中zhōng 央yāng 之zhī 人rén ,臣chén 主zhǔ 之zhī 參cān 。 制zhì 令lìng 之zhī 布bù 於yú 民mín 也yě , 必bì 由yóu 中zhōng 央yāng 之zhī 人rén ; 中zhōng 央yāng 之zhī 人rén, 以yǐ 緩huǎn 為wèi 急jí , 急jí 可kě 以yǐ 取qǔ 威wēi , 以yǐ 急jí 為wèi 緩huǎn , 緩huǎn 可kě 以yǐ 惠huì 民mín , 威wēi惠huì 頡xié 於yú 下xià , 則zé 為wèi 人rén 上shàng 者zhě 危wēi 矣yǐ 。 賢xián 不bù 肖xiào 之zhī 知zhī 於yú 上shàng , 必bì 由yóu 中zhōng央yāng 之zhī 人rén , 財cái 力lì 之zhī 貢gòng 於yú 上shàng , 必bì 由yóu 中zhōng 央yāng 之zhī 人rén 。 能néng 易yì 賢xián 不bù 肖xiào 而ér可kě 威wēi 黨dǎng 於yú 下xià , 有yǒu 能néng 以yǐ 民mín 之zhī 財cái 力lì 上shàng 陷xiàn 其qí 主zhǔ , 而ér 可kě 以yǐ 為wèi 勞láo 於yú下xià 。 兼jiān 上shàng 下xià 以yǐ 環huán 其qí 私sī , 爵jué 制zhì 而ér 不bù 可kě 加jiā , 則zé 為wèi 人rén 上shàng 者zhě 危wēi 矣yǐ。 先xiān 其qí 君jūn 以yǐ 善shàn 者zhě , 侵qīn 其qí 賞shǎng 而ér 奪duó 之zhī 實shí 者zhě 也yě 。 先xiān 其qí 君jūn 以yǐ 惡è 者zhě侵qīn 其qí 刑xíng 而ér 奪duó 之zhī 威wēi 者zhě 也yě 。 訛é 言yán 於yú 外wài 者zhě , 脅xié 其qí 君jūn 者zhě 也yě 。 鬱yù 令lìng而ér 不bù 出chū 者zhě , 幽yōu 其qí 君jūn 者zhě 也yě 。 四sì 者zhě 一yī 作zuò 而ér 上shàng 下xià 不bù 知zhī 也yě , 則zé 國guó之zhī 危wēi 可kě 坐zuò 而ér 待dài 也yě 。 神shén 聖shèng 者zhě 王wáng , 仁rén 智zhì 者zhě 君jūn , 武wǔ 勇yǒng 者zhě 長zhǎng , 此cǐ天tiān 之zhī 道dào , 人rén 之zhī 情qíng 也yě 。 天tiān 道dào 人rén 情qíng , 通tōng 者zhě 質zhì , 寵chǒng 者zhě 從cóng , 此cǐ 數shù之zhī 因yīn 也yě 。 是shì 故gù 始shǐ 於yú 患huàn 者zhě , 不bù 與yǔ 其qí 事shì , 親qīn 其qí 事shì 者zhě , 不bù 規guī 其qí道dào 。 是shì 以yǐ 為wèi 人rén 上shàng 者zhě 患huàn 而ér 不bù 勞láo 也yě , 百bǎi 姓xìng 勞láo 而ér 不bù 患huàn 也yě , 君jūn 臣chén上shàng 下xià 之zhī 分fēn 素sù , 則zé 禮lǐ 制zhì 立lì 矣yǐ ; 是shì 故gù 以yǐ 人rén 役yì 上shàng , 以yǐ 力lì 役yì 明míng 。以yǐ 刑xíng 役yì 心xīn 。 此cǐ 物wù 之zhī 理lǐ 也yě 。 心xīn 道dào 進jìn 退tuì , 而ér 刑xíng 道dào 滔tāo 赶gǎn 。 進jìn 退tuì者zhě 主zhǔ 制zhì , 滔tāo 赶gǎn 者zhě 主zhǔ 勞láo 。 主zhǔ 勞láo 者zhě 方fāng , 主zhǔ 制zhì 者zhě 圓yuán 。 圓yuán 者zhě 鉉xuàn ,鉉xuàn 則zé 通tōng , 通tōng 則zé 和hé 。 方fāng 者zhě 執zhí , 執zhí 則zé 固gù , 固gù 則zé 信xìn 。 君jūn 以yǐ 利lì 和hé, 臣chén 以yǐ 節jié 信xìn 。 則zé 上shàng 下xià 無wú 邪xié 矣yǐ 。 故gù 曰yuē : 君jūn 人rén 者zhě 制zhì 仁rén , 臣chén 人rén者zhě 守shǒu 信xìn , 此cǐ 言yán 上shàng 下xià 之zhī 禮lǐ 也yě 。 君jūn 之zhī 在zài 國guó 都dōu 也yě , 若ruò 心xīn 之zhī 在zài 身shēn體tǐ 也yě 。 道dào 德dé 定dìng 於yú 上shàng , 則zé 百bǎi 姓xìng 化huà 於yú 下xià 矣yǐ 。 戒jiè 心xīn 形xíng 於yú 內nèi , 則zé容róng 貌mào 動dòng 於yú 外wài 矣yǐ 。 正zhèng 也yě 者zhě , 所suǒ 以yǐ 明míng 其qí 德dé 。 知zhī 得dé 諸zhū 己jǐ , 知zhī 得dé諸zhū 民mín , 從cóng 其qí 理lǐ 也yě 。 知zhī 失shī 諸zhū 民mín , 退tuì 而ér 修xiū 諸zhū 己jǐ 。 反fǎn 其qí 本běn 也yě 。所suǒ 求qiú 於yú 己jǐ 者zhě 多duō , 故gù 德dé 行xíng 立lì 。 所suǒ 求qiú 於yú 人rén 者zhě 少shǎo , 故gù 民mín 輕qīng 給gěi 之zhī。 故gù 君jūn 人rén 者zhě 上shàng 注zhù , 臣chén 人rén 者zhě 下xià 注zhù 。 上shàng 注zhù 者zhě , 紀jì 天tiān 時shí , 務wù 民mín力lì 。 下xià 注zhù 者zhě , 發fā 地dì 利lì , 足zú 財cái 用yòng 也yě 。 故gù 能néng 飾shì 大dà 義yì , 審shěn 時shí 節jié, 上shàng 以yǐ 禮lǐ 神shén 明míng , 下xià 以yǐ 義yì 輔fǔ 佐zuǒ 者zhě , 明míng 君jūn 之zhī 道dào 也yě 。 能néng 據jù 法fǎ 而ér不bù 阿ā , 上shàng 以yǐ 匡kuāng 主zhǔ 之zhī 過guò , 下xià 以yǐ 振zhèn 民mín 之zhī 病bìng 者zhě , 忠zhōng 臣chén 之zhī 行xíng 也yě 。明míng 君jūn 在zài 上shàng , 忠zhōng 臣chén 佐zuǒ 之zhī , 則zé 齊qí 民mín 以yǐ 政zhèng 刑xíng 。 牽qiān 於yú 衣yī 食shí 之zhī 利lì ,故gù 愿yuàn 而ér 易yì 使shǐ , 愚yú 而ér 易yì 塞sāi 。 君jūn 子zi 食shí 於yú 道dào , 小xiǎo 人rén 食shí 於yú 力lì , 分fēn民mín 。 威wēi 無wú 勢shì 也yě , 無wú 所suǒ 立lì 。 事shì 無wú 為wèi 也yě , 無wú 所suǒ 生shēng 。 若ruò 此cǐ , 則zé國guó 平píng 而ér 姦jiān 省shěng 矣yǐ 。 君jūn 子zi 食shí 於yú 道dào , 則zé 義yì 審shěn 而ér 禮lǐ 明míng , 義yì 審shěn 而ér 禮lǐ明míng , 則zé 倫lún 等děng 不bù 踰yú , 雖suī 有yǒu 偏piān 卒zú 之zhī 大dà 夫fū , 不bù 敢gǎn 有yǒu 幸xìng 心xīn , 則zé 上shàng無wú 危wēi 矣yǐ 。 齊qí 民mín 食shí 於yú 力lì , 則zé 作zuò 本běn , 作zuò 本běn 者zhě 眾zhòng , 農nóng 以yǐ 聽tīng 命mìng ,是shì 以yǐ 明míng 君jūn 立lì 世shì , 民mín 之zhī 制zhì 於yú 上shàng , 猶yóu 草cǎo 木mù 之zhī 制zhì 於yú 時shí 也yě , 故gù 民mín迂yū 則zé 流liú 之zhī , 民mín 流liú 通tōng 則zé 迂yū 之zhī 。 決jué 之zhī 則zé 行xíng , 塞sāi 之zhī 則zé 止zhǐ , 雖suī 有yǒu明míng 君jūn , 能néng 決jué 之zhī , 又yòu 能néng 塞sāi 之zhī 。 決jué 之zhī , 則zé 君jūn 子zi 行xíng 於yú 禮lǐ ; 塞sāi 之zhī, 則zé 小xiǎo 人rén 篤dǔ 於yú 農nóng 。 君jūn 子zi 行xíng 於yú 禮lǐ , 則zé 上shàng 尊zūn 而ér 民mín 順shùn ; 小xiǎo 民mín 篤dǔ於yú 農nóng , 則zé 財cái 厚hòu 而ér 備bèi 足zú 。 上shàng 尊zūn 而ér 民mín 順shùn , 財cái 厚hòu 而ér 備bèi 足zú , 四sì 者zhě備bèi 體tǐ , 頃qǐng 時shí 而ér 王wáng 不bù 難nán 矣yǐ 。 四sì 肢zhī 六liù 道dào , 身shēn 之zhī 體tǐ 也yě 。 四sì 正zhèng 五wǔ官guān , 國guó 之zhī 體tǐ 也yě 。 四sì 肢zhī 不bù 通tōng , 六liù 道dào 不bù 達dá , 曰yuē 失shī 。 四sì 正zhèng 不bù 正zhèng, 五wǔ 官guān 不bù 官guān , 曰yuē 亂luàn 。 是shì 故gù 國guó 君jūn 聘pìn 妻qī 於yú 異yì 姓xìng , 設shè 為wèi 姪zhí 娣dì 、命mìng 婦fù 、 宮gōng 女nǚ , 盡jǐn 有yǒu 法fǎ 制zhì , 所suǒ 以yǐ 治zhì 其qí 內nèi 也yě 。 明míng 男nán 女nǚ 之zhī 別bié ,昭zhāo 嫌xián 疑yí 之zhī 節jié , 所suǒ 以yǐ 防fáng 其qí 姦jiān 也yě 。 是shì 以yǐ 中zhōng 外wài 不bù 通tōng , 讒chán 慝tè 不bù 生shēng, 婦fù 言yán 不bù 及jí 官guān 中zhōng 之zhī 事shì , 而ér 諸zhū 臣chén 子zi 弟dì 無wú 宮gōng 中zhōng 之zhī 交jiāo , 此cǐ 先xiān 王wáng所suǒ 以yǐ 明míng 德dé 圉yǔ 姦jiān , 昭zhāo 公gōng 威wēi 私sī 也yě 。 明míng 立lì 寵chǒng 設shè , 不bù 以yǐ 逐zhú 子zi 傷shāng 義yì。 禮lǐ 私sī 愛ài 驩huān , 勢shì 不bù 並bìng 論lùn 。 爵jué 位wèi 雖suī 尊zūn , 禮lǐ 無wú 不bù 行xíng , 選xuǎn 為wèi 都dōu佼jiǎo , 冒mào 之zhī 以yǐ 衣yī 服fú , 旌jīng 之zhī 以yǐ 章zhāng 旗qí , 所suǒ 以yǐ 重zhòng 其qí 威wēi 也yě 。 然rán 則zé 兄xiōng弟dì 無wú 間jiān 郤xì , 讒chán 人rén 不bù 敢gǎn 作zuò 矣yǐ 。 故gù 其qí 立lì 相xiāng 也yě 陳chén 功gōng 而ér 加jiā 之zhī 以yǐ 德dé, 論lùn 勞láo 而ér 昭zhāo 之zhī 以yǐ 法fǎ , 參cān 伍wǔ 相xiāng 德dé 而ér 周zhōu 舉jǔ 之zhī , 尊zūn 勢shì 而ér 明míng 信xìn 之zhī。 是shì 以yǐ 下xià 之zhī 人rén 無wú 諫jiàn 死sǐ 之zhī 誋jì 而ér 聚jù 立lì 者zhě 無wú 鬱yù 怨yuàn 之zhī 心xīn 。 如rú 此cǐ ,則zé 國guó 平píng 而ér 民mín 無wú 慝tè 矣yǐ 。 其qí 選xuǎn 賢xián 遂suì 材cái 也yě 。 舉jǔ 德dé 以yǐ 就jiù 列liè , 不bù 類lèi無wú 德dé 。 舉jǔ 能néng 以yǐ 就jiù 官guān , 不bù 類lèi 無wú 能néng 。 以yǐ 德dé 弇yǎn 勞láo , 不bù 以yǐ 傷shāng 年nián 。如rú 此cǐ , 則zé 上shàng 無wú 困kùn 而ér 民mín 不bù 幸xìng 生shēng 矣yǐ 。 國guó 之zhī 所suǒ 以yǐ 亂luàn 者zhě 四sì , 其qí 所suǒ以yǐ 亡wáng 者zhě 二èr , 內nèi 有yǒu 疑yí 妻qī 之zhī 妾qiè , 此cǐ 宮gōng 亂luàn 也yě 。 庶shù 有yǒu 疑yí 適shì 之zhī 子zi 。此cǐ 家jiā 亂luàn 也yě 。 朝cháo 有yǒu 疑yí 相xiāng 之zhī 臣chén 。 此cǐ 國guó 亂luàn 也yě 。 任rèn 官guān 無wú 能néng , 此cǐ 眾zhòng亂luàn 也yě 。 四sì 者zhě 無wú 別bié ; 主zhǔ 失shī 其qí 體tǐ 。 群qún 官guān 朋péng 黨dǎng 以yǐ 懷huái 其qí 私sī , 則zé 失shī族zú 矣yǐ 。 國guó 之zhī 幾jǐ , 臣chén 陰yīn 約yuē 閉bì 謀móu 以yǐ 相xiāng 待dài 也yě , 則zé 失shī 援yuán 矣yǐ 。 失shī 族zú於yú 內nèi , 失shī 援yuán 於yú 外wài , 此cǐ 二èr 亡wáng 也yě , 故gù 妻qī 必bì 定dìng , 子zi 必bì 正zhèng , 相xiāng 必bì直zhí 立lì 以yǐ 聽tīng , 官guān 必bì 中zhōng 信xìn 以yǐ 敬jìng 。 故gù 曰yuē , 有yǒu 宮gōng 中zhōng 之zhī 亂luàn , 有yǒu 兄xiōng 弟dì之zhī 亂luàn , 有yǒu 大dà 臣chén 之zhī 亂luàn , 有yǒu 中zhōng 民mín 之zhī 亂luàn , 有yǒu 小xiǎo 人rén 之zhī 亂luàn , 五wǔ 者zhě 一yī作zuò , 則zé 為wèi 人rén 上shàng 者zhě 危wēi 矣yǐ 。 宮gōng 中zhōng 亂luàn 曰yuē 妒dù 紛fēn 。 兄xiōng 弟dì 亂luàn 曰yuē 黨dǎng 偏piān 。大dà 臣chén 亂luàn 曰yuē 稱chēng 述shù 。 中zhōng 民mín 亂luàn 曰yuē 鷷zūn 諄zhūn , 小xiǎo 民mín 亂luàn 曰yuē 財cái 匱guì 。 財cái 匱guì 生shēng薄báo , 鷷zūn 諄zhūn 生shēng 慢màn , 稱chēng 述shù 、 黨dǎng 偏piān 、 妒dù 紛fēn 、 生shēng 變biàn ; 故gù 正zhèng 名míng 稽jī 疑yí, 刑xíng 殺shā 前qián 近jìn 。 則zé 內nèi 定dìng 矣yǐ 。 順shùn 大dà 臣chén 以yǐ 功gōng , 順shùn 中zhōng 民mín 以yǐ 行xíng , 順shùn小xiǎo 民mín 以yǐ 務wù , 則zé 國guó 豐fēng 矣yǐ 。 審shěn 天tiān 時shí , 物wù 地dì 生shēng , 以yǐ 輯jí 民mín 力lì 。 禁jìn淫yín 務wù , 勸quàn 農nóng 功gōng , 以yǐ 職zhí 其qí 無wú 事shì , 則zé 小xiǎo 民mín 治zhì 矣yǐ 。 上shàng 稽jī 之zhī 以yǐ 數shù, 下xià 十shí 伍wǔ 以yǐ 徵zhēng 。 近jìn 其qí 罪zuì 伏fú , 以yǐ 固gù 其qí 意yì 。 鄉xiāng 樹shù 之zhī 師shī , 以yǐ 遂suì其qí 學xué 。 官guān 之zhī 以yǐ 其qí 能néng , 及jí 年nián 而ér 舉jǔ , 則zé 士shì 反fǎn 行xíng 矣yǐ 。 稱chēng 德dé 度dù 功gōng, 勸quàn 其qí 所suǒ 能néng , 若ruò 稽jī 之zhī 以yǐ 眾zhòng 風fēng , 若ruò 任rèn 以yǐ 社shè 稷jì 之zhī 任rèn , 若ruò 此cǐ ,則zé 士shì 反fǎn 於yú 情qíng 矣yǐ 。

  小xiǎo 稱chēng 第dì 三sān 十shí 二èr

    管guǎn 子zi 曰yuē : 身shēn 不bù 善shàn 之zhī 患huàn , 毋wú 患huàn 人rén 莫mò 己jǐ 知zhī 。 丹dān 青qīng 在zài 山shān, 民mín 知zhī 而ér 取qǔ 之zhī ;

美měi 珠zhū 在zài 淵yuān , 民mín 知zhī 而ér 取qǔ 之zhī 。 是shì 以yǐ 我wǒ 有yǒu 過guò 為wèi , 而ér 民mín 毋wú 過guò 命mìng。 民mín 之zhī 觀guān 也yě 察chá 矣yǐ

, 不bù 可kě 遁dùn 逃táo 。 以yǐ 為wèi 不bù 善shàn 。 故gù 我wǒ 有yǒu 善shàn , 則zé 立lì 譽yù 我wǒ ; 我wǒ 有yǒu過guò , 則zé 立lì 毀huǐ 我wǒ 。

當dāng 民mín 之zhī 毀huǐ 譽yù 也yě , 則zé 莫mò 歸guī 問wèn 於yú 家jiā 矣yǐ 。 故gù 先xiān 王wáng 畏wèi 民mín 。 操cāo 名míng從cóng 人rén , 無wú 不bù 強qiáng 也yě

。 操cāo 名míng 去qù 人rén , 無wú 不bù 弱ruò 也yě 。 有yǒu 天tiān 子zi 諸zhū 侯hóu , 民mín 皆jiē 操cāo 名míng 而ér 去qù之zhī , 則zé 捐juān 其qí 地dì 而ér

走zǒu 矣yǐ 。 故gù 先xiān 王wáng 畏wèi 民mín 。 在zài 於yú 身shēn 者zhě 庸yōng 為wèi 利lì , 氣qì 與yǔ 目mù 為wèi 利lì 。聖shèng 人rén 得dé 利lì 而ér 託tuō 焉yān

, 故gù 民mín 重zhòng 而ér 名míng 遂suì 。 我wǒ 亦yì 託tuō 焉yān 。 聖shèng 人rén 託tuō 可kě 好hǎo , 我wǒ 託tuō 可kě 惡è。 我wǒ 託tuō 可kě 惡è , 以yǐ

來lái 美měi 名míng , 又yòu 可kě 得dé 乎hū ! 我wǒ 託tuō 可kě 惡è , 愛ài 且qiě 不bù 能néng 為wèi 我wǒ 能néng 也yě 。毛máo 嬙qiáng 西xī 施shī , 天tiān 下xià

之zhī 美měi 人rén 也yě , 盛shèng 怨yuàn 氣qì 於yú 面miàn , 不bù 能néng 以yǐ 為wèi 可kě 好hǎo 。 我wǒ 且qiě 惡è 面miàn ,而ér 盛shèng 怨yuàn 氣qì 焉yān 。 怨yuàn

氣qì 見jiàn 於yú 面miàn , 惡è 言yán 出chū 於yú 口kǒu , 去qù 惡è 充chōng 以yǐ 求qiú 美měi 名míng , 又yòu 可kě 得dé 乎hū? 甚shèn 矣yǐ 百bǎi 姓xìng 之zhī 惡è

人rén 之zhī 有yǒu 餘yú 忌jì 也yě 。 是shì 以yǐ 長zhǎng 者zhě 斷duàn 之zhī , 短duǎn 者zhě 續xù 之zhī , 滿mǎn 者zhě 洫xù 之zhī, 虛xū 者zhě 實shí 之zhī 。 管guǎn

子zi 曰yuē : 善shàn 罪zuì 身shēn 者zhě , 民mín 不bù 得dé 罪zuì 也yě 。 不bù 能néng 罪zuì 身shēn 者zhě , 民mín 罪zuì 之zhī。 故gù 稱chēng 身shēn 之zhī 過guò 者zhě

強qiáng 也yě 。 治zhì 身shēn 之zhī 節jié 者zhě 惠huì 也yě 。 不bù 以yǐ 不bù 善shàn 歸guī 人rén 者zhě , 仁rén 也yě 。 故gù明míng 王wáng 有yǒu 過guò , 則zé 反fǎn

之zhī 於yú 身shēn 。 有yǒu 善shàn , 則zé 歸guī 之zhī 於yú 民mín 。 有yǒu 過guò 而ér 反fǎn 之zhī 於yú 身shēn , 則zé 身shēn懼jù 。 有yǒu 善shàn 而ér 歸guī 之zhī

於yú 民mín , 則zé 民mín 喜xǐ 。 往wǎng 喜xǐ 民mín , 來lái 懼jù 身shēn 。 此cǐ 明míng 王wáng 之zhī 所suǒ 以yǐ 治zhì 民mín也yě 。 今jīn 夫fū 桀jié 紂zhòu 則zé

不bù 然rán , 有yǒu 善shàn 則zé 反fǎn 之zhī 於yú 身shēn , 有yǒu 過guò 則zé 歸guī 之zhī 於yú 民mín ; 有yǒu 過guò 而ér 歸guī之zhī 於yú 民mín , 則zé 民mín 怒nù

; 有yǒu 善shàn 而ér 反fǎn 之zhī 於yú 身shēn , 則zé 身shēn 驕jiāo 。 往wǎng 怒nù 民mín , 來lái 驕jiāo 身shēn , 此cǐ 其qí所suǒ 以yǐ 失shī 身shēn 也yě 。 故gù 明míng 王wáng 懼jù 聲shēng 以yǐ 感gǎn 耳ěr , 懼jù 氣qì 以yǐ 感gǎn 目mù , 以yǐ 此cǐ 二èr者zhě , 有yǒu 天tiān 下xià 矣yǐ , 可kě 毋wú 慎shèn 乎hū ? 匠jiàng 人rén 有yǒu 以yǐ 感gǎn 斤jīn 欘zhú , 故gù 繩shéng 可kě 得dé斷duàn 也yě 。 羿yì 有yǒu 以yǐ 感gǎn 弓gōng 矢shǐ , 故gù 殼ké 可kě 得dé 中zhōng 也yě 。 造zào 父fù 有yǒu 以yǐ 感gǎn 轡pèi 筴cè, 故gù 遫chì 獸shòu 可kě 及jí , 遠yuǎn 道dào 可kě 致zhì 。 天tiān 下xià 者zhě 無wú 常cháng 亂luàn , 無wú 常cháng 治zhì , 不bù善shàn 人rén 在zài 則zé 亂luàn , 善shàn 人rén 在zài 則zé 治zhì , 在zài 於yú 既jì 善shàn 所suǒ 以yǐ 感gǎn 之zhī 也yě 。 管guǎn 子zi曰yuē : 修xiū 恭gōng 遜xùn 、 敬jìng 愛ài 、 辭cí 讓ràng , 除chú 怨yuàn 無wú 爭zhēng , 以yǐ 相xiāng 逆nì 也yě , 則zé 不bù失shī 於yú 人rén 矣yǐ 。 嘗cháng 試shì 多duō 怨yuàn 爭zhēng 利lì , 相xiāng 為wèi 不bù 遜xùn , 則zé 不bù 得dé 其qí 身shēn 。 大dà哉zāi 恭gōng 遜xùn 敬jìng 愛ài 之zhī 道dào , 吉jí 事shì 可kě 以yǐ 入rù 察chá , 凶xiōng 事shì 可kě 以yǐ 居jū 喪sàng , 大dà 以yǐ理lǐ 天tiān 下xià 而ér 不bù 益yì 也yě 。 小xiǎo 以yǐ 治zhì 一yī 人rén 而ér 不bù 損sǔn 也yě 。 嘗cháng 試shì 往wǎng 之zhī 中zhōng 國guó諸zhū 夏xià 蠻mán 夷yí 之zhī 國guó , 以yǐ 及jí 禽qín 獸shòu 昆kūn 蟲chóng 之zhī 地dì , 皆jiē 待dài 此cǐ 而ér 為wèi 治zhì 亂luàn 。澤zé 之zhī 身shēn 則zé 榮róng , 去qù 之zhī 身shēn 則zé 辱rǔ , 審shěn 行xíng 之zhī 身shēn 而ér 毋wú 怠dài , 雖suī 夷yí 貉háo 之zhī民mín , 可kě 化huà 而ér 使shǐ 之zhī 愛ài 。 審shěn 去qù 之zhī 身shēn , 雖suī 兄xiōng 弟dì 父fù 母mǔ , 可kě 化huà 而ér 使shǐ之zhī 惡è 。 故gù 之zhī 身shēn 者zhě 使shǐ 之zhī 愛ài 惡è , 名míng 者zhě 使shǐ 之zhī 榮róng 辱rǔ 。 此cǐ 其qí 變biàn 名míng 物wù也yě , 如rú 天tiān 如rú 地dì , 故gù 先xiān 王wáng 曰yuē 道dào 。 管guǎn 仲zhòng 有yǒu 病bìng , 桓huán 公gōng 往wǎng 問wèn 之zhī 曰yuē: 仲zhòng 父fù 之zhī 病bìng 病bìng 矣yǐ , 若ruò 不bù 可kě 諱huì 而ér 不bù 起qǐ 此cǐ 病bìng 也yě , 仲zhòng 父fù 亦yì 將jiāng 何hé以yǐ 詔zhào 寡guǎ 人rén ? 管guǎn 仲zhòng 對duì 曰yuē : 「 微wēi 君jūn 之zhī 命mìng 臣chén 也yě 。 故gù 臣chén 且qiě 謁yè 之zhī 。雖suī 然rán , 君jūn 猶yóu 不bù 能néng 行xíng 也yě 。 」 公gōng 曰yuē : 「 仲zhòng 父fù 命mìng 寡guǎ 人rén 東dōng , 寡guǎ 人rén東dōng ; 令lìng 寡guǎ 人rén 西xī , 寡guǎ 人rén 西xī 。 仲zhòng 父fù 之zhī 命mìng 於yú 寡guǎ 人rén , 寡guǎ 人rén 敢gǎn 不bù 從cóng乎hū ? 」 管guǎn 仲zhòng 攝shè 衣yī 冠guān 起qǐ 對duì 曰yuē : 「 臣chén 願yuàn 君jūn 之zhī 遠yuǎn 易yì 牙yá 、 豎shù 刁diāo 、堂táng 巫wū 、 公gōng 子zi 開kāi 方fāng ; 夫fū 易yì 牙yá 以yǐ 調diào 和hé 事shì 公gōng , 公gōng 曰yuē : 惟wéi 烝zhēng 嬰yīng 兒ér之zhī 未wèi 嘗cháng , 於yú 是shì 烝zhēng 其qí 首shǒu 子zi 而ér 獻xiàn 之zhī 公gōng , 人rén 情qíng 非fēi 不bù 愛ài 其qí 子zi 也yě ,於yú 子zi 之zhī 不bù 愛ài , 將jiāng 何hé 有yǒu 於yú 公gōng ? 公gōng 喜xǐ 宮gōng 而ér 妒dù , 豎shù 刁diāo 自zì 刑xíng 而ér 為wèi公gōng 治zhì 內nèi ; 人rén 情qíng 非fēi 不bù 愛ài 其qí 身shēn 也yě , 於yú 身shēn 之zhī 不bù 愛ài , 將jiāng 何hé 有yǒu 於yú 公gōng? 公gōng 子zi 開kāi 方fāng 事shì 公gōng 十shí 五wǔ 年nián , 不bù 歸guī 視shì 其qí 親qīn , 齊qí 衛wèi 之zhī 間jiān , 不bù 容róng數shù 日rì 之zhī 行xíng ; 臣chén 聞wén 之zhī , 務wù 為wèi 不bù 久jiǔ , 蓋gài 虛xū 不bù 長zhǎng 。 其qí 生shēng 不bù 長zhǎng 者zhě, 其qí 死sǐ 必bì 不bù 終zhōng 。 」 桓huán 公gōng 曰yuē : 「 善shàn 。 」 管guǎn 仲zhòng 死sǐ , 已yǐ 葬zàng , 公gōng憎zēng 四sì 子zi 者zhě , 廢fèi 之zhī 官guān 。 逐zhú 堂táng 巫wū 。 而ér 苛kē 病bìng 起qǐ 兵bīng 逐zhú 易yì 牙yá , 而ér 味wèi不bù 至zhì 。 逐zhú 豎shù 刁diāo , 而ér 宮gōng 中zhōng 亂luàn 。 逐zhú 公gōng 子zi 開kāi 方fāng , 而ér 朝cháo 不bù 治zhì 。 桓huán公gōng 曰yuē : 嗟jiē ! 聖shèng 人rén 固gù 有yǒu 悖bèi 乎hū ? 乃nǎi 復fù 四sì 子zi 者zhě , 處chù 期qī 年nián , 四sì 子zi作zuò 難nán 。 圍wéi 公gōng 一yī 室shì 不bù 得dé 出chū 。 有yǒu 一yī 婦fù 人rén , 遂suì 從cóng 竇dòu 入rù , 得dé 至zhì 公gōng所suǒ , 公gōng 曰yuē : 吾wú 飢jī 而ér 欲yù 食shí , 渴kě 而ér 欲yù 飲yǐn , 不bù 可kě 得dé , 其qí 故gù 何hé 也yě? 婦fù 人rén 對duì 曰yuē : 易yì 牙yá 、 豎shù 刁diāo 、 堂táng 巫wū 、 公gōng 子zi 開kāi 方fāng 四sì 人rén 分fēn 齊qí 國guó, 塗tú 十shí 日rì 不bù 通tōng 矣yǐ , 公gōng 子zi 開kāi 方fāng 以yǐ 書shū 社shè 七qī 百bǎi 下xià 衛wèi 矣yǐ 。 食shí 將jiāng 不bù得dé 矣yǐ 。 公gōng 曰yuē : 嗟jiē 茲zī 乎hū , 聖shèng 人rén 之zhī 言yán 長zhǎng 乎hū 哉zāi ! 死sǐ 者zhě 無wú 知zhī 則zé 已yǐ, 若ruò 有yǒu 知zhī , 吾wú 何hé 面miàn 目mù 以yǐ 見jiàn 仲zhòng 父fù 於yú 地dì 下xià 。 乃nǎi 援yuán 素sù 幭miè 以yǐ 裹guǒ 首shǒu而ér 絕jué 。 死sǐ 十shí 一yī 日rì , 蟲chóng 出chū 於yú 戶hù , 乃nǎi 知zhī 桓huán 公gōng 之zhī 死sǐ 也yě 。 葬zàng 以yǐ 楊yáng門mén 之zhī 扇shàn , 桓huán 公gōng 之zhī 所suǒ 以yǐ 身shēn 死sǐ 十shí 一yī 日rì , 蟲chóng 出chū 戶hù 而ér 不bù 收shōu 者zhě , 以yǐ不bù 終zhōng 用yòng 賢xián 也yě 。 桓huán 公gōng 管guǎn 仲zhòng 鮑bào 叔shū 牙yá 甯níng 戚qī 四sì 人rén 飲yǐn , 飲yǐn 酣hān , 桓huán 公gōng謂wèi 鮑bào 叔shū 牙yá 曰yuē ; 闔hé 不bù 起qǐ 為wèi 寡guǎ 人rén 壽shòu 乎hū ? 鮑bào 叔shū 牙yá 奉fèng 杯bēi 而ér 起qǐ 曰yuē :使shǐ 公gōng 毋wú 忘wàng 出chū 如rú 莒jǔ 時shí 也yě , 使shǐ 管guǎn 子zi 毋wú 忘wàng 束shù 縛fù 在zài 魯lǔ 也yě , 使shǐ 甯níng 戚qī毋wú 忘wàng 飯fàn 牛niú 車chē 下xià 也yě , 桓huán 公gōng 辟pì 席xí 再zài 拜bài 曰yuē : 寡guǎ 人rén 與yǔ 二èr 大dà 夫fū 能néng 無wú忘wàng 夫fū 子zi 之zhī 言yán , 則zé 國guó 之zhī 社shè 稷jì 必bì 不bù 危wēi 矣yǐ 。

  四sì 稱chēng 第dì 三sān 十shí 三sān

    桓huán 公gōng 問wèn 於yú 管guǎn 子zi 曰yuē : 「 寡guǎ 人rén 幼yòu 弱ruò 惛hūn 愚yú , 不bù 通tōng 諸zhū 侯hóu 四sì鄰lín 之zhī 義yì , 仲zhòng 父fù 不bù

當dāng 盡jǐn 語yǔ 我wǒ 昔xī 者zhě 有yǒu 道dào 之zhī 君jūn 乎hū ? 吾wú 亦yì 鑒jiàn 焉yān 。 」 管guǎn 子zi 對duì 曰yuē :「 夷yí 吾wú 之zhī 所suǒ 能néng 與yǔ

所suǒ 不bù 能néng , 盡jǐn 在zài 君jūn 所suǒ 矣yǐ , 君jūn 胡hú 有yǒu 辱rǔ 令lìng ? 」 桓huán 公gōng 又yòu 問wèn 曰yuē :「 仲zhòng 父fù , 寡guǎ 人rén 幼yòu

弱ruò 惛hūn 愚yú , 不bù 通tōng 四sì 鄰lín 諸zhū 侯hóu 之zhī 義yì , 仲zhòng 父fù 不bù 當dāng 盡jǐn 告gào 我wǒ 昔xī 者zhě 有yǒu道dào 之zhī 君jūn 乎hū ? 吾wú 亦yì

鑒jiàn 焉yān 。 」 管guǎn 子zi 對duì 曰yuē : 「 夷yí 吾wú 聞wén 之zhī 於yú 徐xú 伯bó 曰yuē : 『 昔xī 者zhě 有yǒu道dào 之zhī 君jūn , 敬jìng 其qí 山shān

川chuān 宗zōng 廟miào 社shè 稷jì , 及jí 至zhì 先xiān 故gù 之zhī 大dà 臣chén 。 收shōu 聚jù 以yǐ 忠zhōng 而ér 大dà 富fù 之zhī ,固gù 其qí 武wǔ 臣chén , 宣xuān 用yòng

其qí 力lì 。 聖shèng 人rén 在zài 前qián , 貞zhēn 廉lián 在zài 側cè 。 競jìng 稱chēng 於yú 義yì , 上shàng 下xià 皆jiē 飾shì 。形xíng 正zhèng 明míng 察chá , 四sì 時shí

不bù 貸dài 。 民mín 亦yì 不bù 憂yōu , 五wǔ 穀gǔ 蕃fān 殖zhí 。 外wài 內nèi 均jūn 和hé , 諸zhū 侯hóu 臣chén 伏fú 。國guó 家jiā 安ān 寧níng , 不bù 用yòng

兵bīng 革gé 。 受shòu 其qí 幣bì 帛bó , 以yǐ 懷huái 其qí 德dé 。 昭zhāo 受shòu 其qí 令lìng , 以yǐ 為wèi 法fǎ 式shì 。』 此cǐ 亦yì 可kě 謂wèi 昔xī 者zhě

有yǒu 道dào 之zhī 君jūn 也yě 。 」 桓huán 公gōng 曰yuē : 「 善shàn 哉zāi ! 」 桓huán 公gōng 曰yuē : 「 仲zhòng 父fù既jì 已yǐ 語yǔ 我wǒ 昔xī 者zhě 有yǒu

道dào 之zhī 君jūn 矣yǐ , 不bù 當dāng 盡jǐn 語yǔ 我wǒ 昔xī 者zhě 無wú 道dào 之zhī 君jūn 乎hū ? 吾wú 亦yì 鑒jiàn 焉yān 。」 管guǎn 子zi 對duì 曰yuē :「

今jīn 若ruò 君jūn 之zhī 美měi 好hǎo 而ér 宣xuān 通tōng 也yě , 既jì 官guān 職zhí 美měi 道dào , 又yòu 何hé 以yǐ 聞wén 惡è 為wèi? 」 桓huán 公gōng 曰yuē :「

是shì 何hé 言yán 邪xié ? 以yǐ ● 緣yuán ● , 吾wú 何hé 以yǐ 知zhī 其qí 美měi 也yě 。 以yǐ 素sù 緣yuán 素sù ,吾wú 何hé 以yǐ 知zhī 其qí 善shàn 也yě

。 仲zhòng 父fù 已yǐ 語yǔ 我wǒ 其qí 善shàn , 而ér 不bù 語yǔ 我wǒ 其qí 惡è , 吾wú 豈qǐ 知zhī 善shàn 之zhī 為wèi 善shàn也yě ? 」 管guǎn 子zi 對duì 曰yuē

: 「 夷yí 吾wú 聞wén 之zhī 於yú 徐xú 伯bó 曰yuē : 『 昔xī 者zhě 無wú 道dào 之zhī 君jūn , 大dà 其qí 宮gōng 室shì, 高gāo 其qí 臺tái 榭xiè 。 良liáng

臣chén 不bù 使shǐ , 讒chán 賊zéi 是shì 舍shě 。 有yǒu 家jiā 不bù 治zhì , 借jiè 人rén 為wèi 國guó 。 政zhèng 令lìng 不bù 善shàn, 墨mò 墨mò 若ruò 夜yè 。 辟pì

若ruò 野yě 獸shòu , 無wú 所suǒ 朝cháo 處chù 。 不bù 修xiū 天tiān 道dào , 不bù 鑒jiàn 四sì 方fāng 。 有yǒu 家jiā 不bù 治zhì, 辟pì 若ruò 生shēng 狂kuáng 。 眾zhòng 所suǒ 怨yuàn 詛zǔ , 希xī 不bù 滅miè 亡wáng 。 進jìn 其qí 諛yú 優yōu , 繁fán 其qí 鐘zhōng鼓gǔ 。 流liú 於yú 博bó 塞sāi , 戲xì 其qí 工gōng 瞽gǔ , 誅zhū 其qí 良liáng 臣chén , 敖áo 其qí 婦fù 女nǚ 。 獠liáo 獵liè畢bì 弋yì , 暴bào 遇yù 諸zhū 父fù 。 馳chí 騁chěng 無wú 度dù , 戲xì 樂lè 笑xiào 語yǔ 。 式shì 政zhèng 既jì 輮róu , 刑xíng罰fá 則zé 烈liè 。 內nèi 削xuē 其qí 民mín , 以yǐ 為wèi 攻gōng 伐fá 。 辟pì 猶yóu 漏lòu 釜fǔ , 豈qǐ 能néng 無wú 竭jié 。』 此cǐ 亦yì 可kě 謂wèi 昔xī 者zhě 無wú 道dào 之zhī 君jūn 矣yǐ 。 」 桓huán 公gōng 曰yuē : 「 善shàn 哉zāi ! 」 桓huán公gōng 曰yuē : 「 仲zhòng 父fù 既jì 已yǐ 語yǔ 我wǒ 昔xī 者zhě 有yǒu 道dào 之zhī 君jūn 與yǔ 昔xī 者zhě 無wú 道dào 之zhī 君jūn 矣yǐ, 仲zhòng 父fù 不bù 當dāng 盡jǐn 語yǔ 我wǒ 昔xī 者zhě 有yǒu 道dào 之zhī 臣chén 乎hū ? 吾wú 以yǐ 鑒jiàn 焉yān 。 」 管guǎn 子zi對duì 曰yuē : 「 夷yí 吾wú 聞wén 之zhī 徐xú 伯bó 曰yuē : 『 昔xī 者zhě 有yǒu 道dào 之zhī 臣chén , 委wěi 質zhì 為wèi 臣chén, 不bù 賓bīn 事shì 左zuǒ 右yòu , 君jūn 知zhī 則zé 仕shì , 不bù 知zhī 則zé 已yǐ 。 若ruò 有yǒu 事shì , 必bì 圖tú 國guó家jiā , ● 其qí 發fā 揮huī 。 循xún 其qí 祖zǔ 德dé , 辯biàn 其qí 順shùn 逆nì 。 推tuī 育yù 賢xián 人rén , 讒chán 慝tè不bù 作zuò 。 事shì 君jūn 有yǒu 義yì , 使shǐ 下xià 有yǒu 禮lǐ 。 貴guì 賤jiàn 相xiāng 親qīn , 若ruò 兄xiōng 若ruò 弟dì 。 忠zhōng於yú 國guó 家jiā , 上shàng 下xià 得dé 體tǐ 。 居jū 處chù 則zé 思sī 義yì , 語yǔ 言yán 則zé 謀móu 謨mó 。 動dòng 作zuò 則zé事shì , 居jū 國guó 則zé 富fù 。 處chù 軍jūn 則zé 克kè , 臨lín 難nán 據jù 事shì , 雖suī 死sǐ 不bù 悔huǐ 。 近jìn 君jūn為wèi 拂fú 。 遠yuǎn 君jūn 為wèi 輔fǔ 。 義yì 以yǐ 與yǔ 交jiāo , 廉lián 以yǐ 與yǔ 處chù 。 臨lín 官guān 則zé 治zhì , 酒jiǔ食shí 則zé 慈cí 。 不bù 謗bàng 其qí 君jūn , 不bù 毀huǐ 其qí 辭cí 。 君jūn 若ruò 有yǒu 過guò , 進jìn 諫jiàn 不bù 疑yí 。君jūn 若ruò 有yǒu 憂yōu , 則zé 臣chén 服fú 之zhī 。 』 此cǐ 亦yì 可kě 謂wèi 昔xī 者zhě 有yǒu 道dào 之zhī 臣chén 矣yǐ 。 」桓huán 公gōng 曰yuē : 「 善shàn 哉zāi ! 」 桓huán 公gōng 曰yuē : 「 仲zhòng 父fù 既jì 已yǐ 語yǔ 我wǒ 昔xī 者zhě 有yǒu 道dào之zhī 臣chén 矣yǐ , 不bù 當dāng 盡jǐn 語yǔ 我wǒ 昔xī 者zhě 無wú 道dào 之zhī 臣chén 乎hū ? 吾wú 亦yì 鑒jiàn 焉yān 。 」 管guǎn子zi 對duì 曰yuē : 「 夷yí 吾wú 聞wén 之zhī 於yú 徐xú 伯bó 曰yuē : 『 昔xī 者zhě 無wú 道dào 之zhī 臣chén , 委wěi 質zhì為wèi 臣chén , 賓bīn 事shì 左zuǒ 右yòu 。 執zhí 說shuō 以yǐ 進jìn , 不bù 蘄qí 亡wáng 己jǐ 。 遂suì 進jìn 不bù 退tuì , 假jiǎ寵chǒng 鬻yù 貴guì 。 尊zūn 其qí 貨huò 賄huì , 卑bēi 其qí 爵jué 位wèi 。 進jìn 曰yuē 輔fǔ 之zhī , 退tuì 曰yuē 不bù 可kě 。以yǐ 敗bài 其qí 君jūn , 皆jiē 曰yuē 非fēi 我wǒ 。 不bù 仁rén 群qún 處chù , 以yǐ 攻gōng 賢xián 者zhě 。 見jiàn 賢xián 若ruò 貨huò, 見jiàn 賤jiàn 若ruò 過guò 。 貪tān 於yú 貨huò 賄huì , 競jìng 於yú 酒jiǔ 食shí 。 不bù 與yǔ 善shàn 人rén , 唯wéi 其qí 所suǒ事shì 。 倨jù 敖áo 不bù 恭gōng , 不bù 友yǒu 善shàn 士shì 。 讒chán 賊zéi 與yǔ 鬥dòu , 不bù 彌mí 人rén 爭zhēng 。 唯wéi 趣qù人rén 詔zhào 。 湛zhàn 琨kūn 於yú 酒jiǔ , 行xíng 義yì 不bù 從cóng 。 不bù 修xiū 先xiān 故gù , 變biàn 易yì 國guó 常cháng 。 擅shàn創chuàng 為wèi 令lìng , 迷mí 或huò 其qí 君jūn 。 生shēng 奪duó 之zhī 政zhèng , 保bǎo 貴guì 寵chǒng 矜jīn 。 頡xié 損sǔn 善shàn 士shì ,捕bǔ 援yuán 貨huò 人rén 。 入rù 則zé 乘chéng 等děng , 出chū 則zé 黨dǎng 駢pián 。 貨huò 賄huì 相xiāng 入rù , 酒jiǔ 食shí 相xiāng 親qīn。 俱jù 亂luàn 其qí 君jūn 。 君jūn 若ruò 有yǒu 過guò , 各gè 奉fèng 其qí 身shēn 。 』 此cǐ 亦yì 可kě 謂wèi 昔xī 者zhě 無wú道dào 之zhī 臣chén 矣yǐ 。 」 桓huán 公gōng 曰yuē : 「 善shàn 哉zāi ! 」

  正zhèng 言yán 第dì 三sān 十shí 四sì

失shī 傳chuán

  侈chǐ 靡mí 第dì 三sān 十shí 五wǔ

    問wèn 曰yuē : 古gǔ 之zhī 時shí 與yǔ 今jīn 之zhī 時shí 同tóng 乎hū ? 曰yuē : 「 同tóng 。 」 其qí 人rén同tóng 乎hū ? 不bù 同tóng 乎hū ?

曰yuē : 「 不bù 同tóng 。 」 可kě 與yǔ 政zhèng 其qí 誅zhū 。(人rén告gào) 堯yáo 之zhī 時shí , 混hùn 吾wú 之zhī 美měi在zài 下xià , 其qí 道dào 非fēi 獨dú 出chū 人rén 也yě 。 山shān 不bù 童tóng 而ér 用yòng 贍shàn , 澤zé 不bù 獘bì 而ér 養yǎng 足zú。 耕gēng 以yǐ 自zì 養yǎng , 以yǐ 其qí 餘yú 應yīng 良liáng 天tiān 子zi , 故gù 平píng 。 牛niú 馬mǎ 之zhī 牧mù 不bù 相xiāng 及jí, 人rén 民mín 之zhī 俗sú 不bù 相xiāng 知zhī , 不bù 出chū 百bǎi 里lǐ 而ér 來lái 足zú , 故gù 卿qīng 而ér 不bù 理lǐ , 靜jìng也yě 。 其qí 獄yù 一yī 踦yǐ 腓féi 一yī 踦yǐ 屨jù 而ér 當dāng 死sǐ 。 今jīn 周zhōu 公gōng 斷duàn 指zhǐ 滿mǎn 稽jī , 斷duàn 首shǒu滿mǎn 稽jī , 斷duàn 足zú 滿mǎn 稽jī , 而ér 死sǐ 民mín 不bù 服fú , 非fēi 人rén 性xìng 也yě , 敝bì 也yě 。 地dì 重zhòng人rén 載zài , 毀huǐ 敝bì 而ér 養yǎng 不bù 足zú , 事shì 末mò 作zuò 而ér 民mín 興xìng 之zhī ; 是shì 以yǐ 下xià 名míng 而ér 上shàng實shí 也yě , 聖shèng 人rén 者zhě , 省shěng 諸zhū 本běn 而ér 游yóu 諸zhū 樂lè , 大dà 昏hūn 也yě , 博bó 夜yè 也yě 。 問wèn曰yuē : 「 興xìng 時shí 化huà 若ruò 何hé ? 」 莫mò 善shàn 於yú 侈chǐ 靡mí ; 賤jiàn 有yǒu 實shí , 敬jìng 無wú 用yòng ,則zé 人rén 可kě 刑xíng 也yě 。 故gù 賤jiàn 粟sù 米mǐ 而ér 如rú 敬jìng 珠zhū 玉yù , 好hǎo 禮lǐ 樂lè 而ér 如rú 賤jiàn 事shì 業yè。 本běn 之zhī 殆dài 也yě , 珠zhū 者zhě 陰yīn 之zhī 陽yáng 也yě , 故gù 勝shèng 火huǒ 。 玉yù 者zhě 陰yīn 之zhī 陰yīn 也yě ,故gù 勝shèng 水shuǐ 。 其qí 化huà 如rú 神shén 。 故gù 天tiān 子zi 臧zāng 珠zhū 玉yù , 諸zhū 侯hóu 臧zāng 金jīn 石shí , 大dà 夫fū畜chù 狗gǒu 馬mǎ , 百bǎi 姓xìng 臧zāng 布bù 帛bó 。 不bù 然rán , 則zé 強qiáng 者zhě 能néng 守shǒu 之zhī , 智zhì 者zhě 能néng 牧mù之zhī , 賤jiàn 所suǒ 貴guì 而ér 貴guì 所suǒ 賤jiàn 。 不bù 然rán , 鰥guān 寡guǎ 獨dú 老lǎo 不bù 與yǔ 得dé 焉yān , 均jūn 之zhī始shǐ 也yě 。 政zhèng 與yǔ 教jiào 庸yōng 急jí ? 管guǎn 子zi 曰yuē : 夫fū 政zhèng 教jiào 相xiāng 似shì 而ér 殊shū 方fāng , 若ruò 夫fū教jiào 者zhě , 標biāo 然rán 若ruò 秋qiū 雲yún 之zhī 遠yuǎn , 動dòng 人rén 心xīn 之zhī 悲bēi ; 藹ǎi 然rán 若ruò 夏xià 之zhī 靜jìng 雲yún, 乃nǎi 及jí 人rén 之zhī 體tǐ , ● 然rán 若ruò 謞hè 之zhī 靜jìng 。 動dòng 人rén 意yì 以yǐ 怨yuàn , 蕩dàng 蕩dàng 若ruò 流liú水shuǐ , 使shǐ 人rén 思sī 之zhī 。 人rén 所suǒ 生shēng 往wǎng , 教jiào 之zhī 始shǐ 也yě , 身shēn 必bì 備bèi 之zhī 。 辟pì 之zhī若ruò 秋qiū 雲yún 之zhī 始shǐ 見jiàn , 賢xián 者zhě 不bù 肖xiào 者zhě 化huà 焉yān 。 敬jìng 而ér 待dài 之zhī , 愛ài 而ér 使shǐ 之zhī, 若ruò 樊fán 神shén 山shān 祭jì 之zhī 。 賢xián 者zhě 少shǎo 。 不bù 肖xiào 者zhě 多duō 。 使shǐ 其qí 賢xián , 不bù 肖xiào 惡è得dé 不bù 化huà 。 今jīn 夫fū 政zhèng 則zé 少shǎo 則zé , 若ruò 夫fū 成chéng 形xíng 之zhī 徵zhēng 者zhě 也yě , 去qù 則zé 少shǎo 可kě使shǐ 人rén 乎hū 。 用yòng 貧pín 與yǔ 富fù , 何hé 如rú 而ér 可kě , 曰yuē : 甚shèn 富fù 不bù 可kě 使shǐ , 甚shèn 貧pín不bù 知zhī 恥chǐ , 水shuǐ 平píng 而ér 不bù 流liú , 無wú 源yuán 則zé 遫chì 竭jié , 雲yún 平píng 而ér 雨yǔ 不bù 甚shèn , 無wú委wěi 雲yún , 雨yǔ 則zé 遫chì 已yǐ 。 政zhèng 平píng 而ér 無wú 威wēi , 則zé 不bù 行xíng 。 愛ài 而ér 無wú 親qīn 則zé 流liú。 親qīn 左zuǒ 有yǒu 用yòng , 無wú 用yòng 則zé 辟pì 之zhī , 若ruò 相xiāng 為wèi 有yǒu 兆zhào 怨yuàn 。 上shàng 短duǎn 下xià 長zhǎng ,無wú 度dù 而ér 用yòng , 則zé 危wēi 本běn 不bù 稱chēng 。 而ér 祀sì 譚tán 次cì 祖zǔ , 犯fàn 詛zǔ 渝yú 盟méng 傷shāng 言yán 。敬jìng 祖zǔ 禰mí , 尊zūn 始shǐ 也yě 。 齊qí 約yuē 之zhī 信xìn , 論lùn 行xíng 也yě 。 尊zūn 天tiān 地dì 之zhī 理lǐ , 所suǒ以yǐ 論lùn 威wēi 也yě 。 薄báo 德dé 之zhī 君jūn 之zhī 府fǔ 囊náng 也yě 。 必bì 因yīn 成chéng 形xíng 而ér 論lùn 於yú 人rén , 此cǐ政zhèng 行xíng 也yě , 可kě 以yǐ 王wáng 乎hū ? 請qǐng 問wèn 用yòng 之zhī 若ruò 何hé ? 必bì 辨biàn 於yú 天tiān 地dì 之zhī 道dào ,然rán 後hòu 功gōng 名míng 可kě 以yǐ 殖zhí 。 辨biàn 於yú 地dì 利lì , 而ér 民mín 可kě 富fù 。 通tōng 於yú 侈chǐ 靡mí , 而ér士shì 可kě 戚qī 。 君jūn 親qīn 自zì 好hǎo 事shì , 強qiáng 以yǐ 立lì 斷duàn , 仁rén 以yǐ 好hǎo 任rèn 。 人rén 君jūn 壽shòu 以yǐ政zhèng 年nián , 百bǎi 姓xìng 不bù 夭yāo 厲lì , 六liù 畜chù 鞍ān 育yù , 五wǔ 穀gǔ 鞍ān 熟shú , 然rán 後hòu 民mín 力lì 可kě得dé 用yòng 。 鄰lín 國guó 之zhī 君jūn 俱jù 不bù 賢xián , 然rán 後hòu 得dé 王wáng 。 俱jù 賢xián 若ruò 何hé ? 曰yuē : 忽hū然rán 易yì 卿qīng 而ér 移yí , 忽hū 然rán 易yì 事shì 而ér 化huà , 變biàn 而ér 足zú 以yǐ 成chéng 名míng 。 承chéng 獘bì 而ér 民mín勸quàn 之zhī , 慈cí 種zhǒng 而ér 民mín 富fù , 應yīng 言yán 待dài 感gǎn , 與yǔ 物wù 俱jù 長zhǎng , 故gù 日rì 月yuè 之zhī 明míng, 應yīng 風fēng 雨yǔ 而ér 種zhǒng 。 天tiān 之zhī 所suǒ 覆fù , 地dì 之zhī 所suǒ 載zài , 斯sī 民mín 之zhī 良liáng 也yě , 不bù有yǒu 而ér 醜chǒu 天tiān 地dì , 非fēi 天tiān 子zi 之zhī 事shì 也yě 。 民mín 變biàn 而ér 不bù 能néng 變biàn , 是shì 梲zhuó 之zhī 傅fù革gé , 有yǒu 革gé 而ér 不bù 能néng 革gé , 不bù 可kě 服fú 。 民mín 死sǐ 信xìn , 諸zhū 侯hóu 死sǐ 化huà 。 請qǐng 問wèn諸zhū 侯hóu 之zhī 化huà 獘bì , 獘bì 也yě 者zhě , 家jiā 也yě 。 家jiā 也yě 者zhě , 以yǐ 因yīn 人rén 之zhī 所suǒ 重zhòng 而ér行xíng 之zhī 。 吾wú 君jūn 長zhǎng 來lái 獵liè 君jūn 長zhǎng 虎hǔ 豹bào 之zhī 皮pí 用yòng 。 功gōng 力lì 之zhī 君jūn 上shàng 金jīn 玉yù 幣bì, 好hǎo 戰zhàn 之zhī 君jūn 上shàng 甲jiǎ 兵bīng 。 甲jiǎ 兵bīng 之zhī 本běn , 必bì 先xiān 於yú 田tián 宅zhái 。 今jīn 吾wú 君jūn 戰zhàn則zé 請qǐng 行xíng 民mín 之zhī 所suǒ 重zhòng , 飲yǐn 食shí 者zhě 也yě , 侈chǐ 樂lè 者zhě 也yě , 民mín 之zhī 所suǒ 願yuàn 也yě ,足zú 其qí 所suǒ 欲yù , 贍shàn 其qí 所suǒ 願yuàn , 則zé 能néng 用yòng 之zhī 耳ěr 。 今jīn 使shǐ 衣yī 皮pí 而ér 冠guān 角jiǎo 食shí野yě 草cǎo , 飲yǐn 野yě 水shuǐ , 庸yōng 能néng 用yòng 之zhī ? 傷shāng 心xīn 者zhě 不bù 可kě 以yǐ 致zhì 功gōng 。 故gù 嘗cháng 至zhì味wèi , 而ér 罷bà 至zhì 樂lè 。 而ér 雕diāo 卵luǎn 然rán 後hòu 瀹yuè 之zhī , 雕diāo 橑lǎo 然rán 後hòu 爨cuàn 之zhī 。 丹dān 沙shā之zhī 穴xué 不bù 塞sāi , 則zé 商shāng 賈jiǎ 不bù 處chù 。 富fù 者zhě 靡mí 之zhī , 貧pín 者zhě 為wèi 之zhī , 此cǐ 百bǎi 姓xìng之zhī 怠dài 生shēng 百bǎi 振zhèn 而ér 食shí 非fēi , 獨dú 自zì 為wèi 也yě 。 為wèi 之zhī 畜chù 化huà , 用yòng 其qí 臣chén 者zhě ,予yǔ 而ér 奪duó 之zhī , 使shǐ 而ér 輟chuò 之zhī , 徒tú 以yǐ 而ér 富fù 之zhī , 父fù 繫xì 而ér 伏fú 之zhī , 予yǔ 虛xū爵jué 而ér 驕jiāo 之zhī 。 收shōu 其qí 春chūn 秋qiū 之zhī 時shí 而ér 消xiāo 之zhī , 有yǒu 集jí 禮lǐ 我wǒ 而ér 居jū 之zhī 。 時shí舉jǔ 其qí 強qiáng 者zhě 以yǐ 譽yù 之zhī 。 強qiáng 而ér 可kě 使shǐ 服fú 事shì 。 辯biàn 以yǐ 辯biàn 辭cí , 智zhì 以yǐ 招zhāo 請qǐng, 廉lián 以yǐ 摽biāo 人rén , 堅jiān 強qiáng 以yǐ 乘chéng 六liù , 廣guǎng 其qí 德dé 以yǐ 輕qīng 上shàng , 位wèi 不bù 能néng 使shǐ 之zhī而ér 流liú 徙xǐ , 此cǐ 謂wèi 國guó 亡wáng 之zhī 郤xì 。 故gù 法fǎ 而ér 守shǒu 常cháng , 尊zūn 禮lǐ 而ér 變biàn 俗sú , 上shàng信xìn 而ér 賤jiàn 文wén , 好hǎo 緣yuán 而ér 好hǎo 駔zǎng , 此cǐ 謂wèi 成chéng 國guó 之zhī 法fǎ 也yě 。 為wèi 國guó 者zhě , 反fǎn民mín 性xìng , 然rán 後hòu 可kě 以yǐ 與yǔ 民mín 戚qī , 民mín 欲yù 佚yì , 而ér 教jiào 以yǐ 勞láo 。 民mín 欲yù 生shēng ,而ér 教jiào 以yǐ 死sǐ 。 勞láo 教jiào 定dìng 而ér 國guó 富fù , 死sǐ 教jiào 定dìng 而ér 威wēi 行xíng 。 聖shèng 人rén 者zhě , 陰yīn陽yáng 理lǐ , 故gù 平píng 外wài 而ér 險xiǎn 中zhōng ; 故gù 信xìn 其qí 情qíng 者zhě 傷shāng 其qí 神shén , 美měi 其qí 質zhì 者zhě 傷shāng其qí 文wén , 化huà 之zhī 美měi 者zhě 應yīng 其qí 名míng , 變biàn 其qí 美měi 者zhě 應yīng 其qí 時shí , 不bù 能néng 兆zhào 其qí 端duān者zhě 菑zāi 及jí 之zhī 。 故gù 緣yuán 地dì 之zhī 利lì , 承chéng 從cóng 天tiān 之zhī 指zhǐ , 辱rǔ 舉jǔ 其qí 死sǐ , 開kāi 國guó閉bì 辱rǔ , 知zhī 其qí 緣yuán 地dì 之zhī 利lì 者zhě , 所suǒ 以yǐ 參cān 天tiān 地dì 之zhī 吉jí 綱gāng 也yě ; 承chéng 從cóng 天tiān之zhī 指zhǐ 者zhě , 動dòng 必bì 明míng 。 辱rǔ 舉jǔ 其qí 死sǐ 者zhě , 與yǔ 其qí 失shī 人rén 同tóng 公gōng 事shì , 則zé 道dào必bì 行xíng 。 開kāi 其qí 國guó 門mén 者zhě , 玩wán 之zhī 以yǐ 善shàn 言yán 。 柰nài 其qí 斝jiǎ 辱rǔ , 知zhī 神shén 次cì 者zhě, 操cāo 犧xī 牲shēng 與yǔ 其qí 珪guī 璧bì , 以yǐ 執zhí 其qí 斝jiǎ 。 家jiā 小xiǎo 害hài , 以yǐ 小xiǎo 勝shèng 大dà 。 員yuán其qí 中zhōng , 辰chén 其qí 外wài 。 而ér 復fù 畏wèi 強qiáng , 長zhǎng 其qí 虛xū , 而ér 物wù 正zhèng 以yǐ 視shì 其qí 中zhōng 情qíng, 公gōng 曰yuē : 國guó 門mén 則zé 塞sāi , 百bǎi 姓xìng 誰shuí 敢gǎn 敖áo , 胡hú 以yǐ 備bèi 之zhī ? 擇zé 天tiān 下xià 之zhī所suǒ 宥yòu , 擇zé 鬼guǐ 之zhī 所suǒ 當dāng , 擇zé 人rén 天tiān 之zhī 所suǒ 戴dài , 而ér 前qián 付fù 其qí 身shēn , 此cǐ 所suǒ以yǐ 安ān 之zhī 也yě 。 強qiáng 與yǔ 短duǎn 而ér 立lì , 齊qí 國guó 之zhī 若ruò 何hé ? 高gāo 予yǔ 之zhī 名míng 而ér 舉jǔ 之zhī, 重zhòng 予yǔ 之zhī 官guān 而ér 危wēi 之zhī , 因yīn 責zé 其qí 能néng 以yǐ 隨suí 之zhī , 猶yóu 傶zú 則zé 疏shū 之zhī , 毋wú使shǐ 人rén 圖tú 之zhī , 猶yóu 疏shū 則zé 數shù 之zhī , 毋wú 使shǐ 人rén 曲qū 之zhī , 此cǐ 所suǒ 以yǐ 為wèi 之zhī 也yě 。大dà 有yǒu 臣chén 甚shèn 大dà , 將jiāng 反fǎn 為wèi 害hài 。 吾wú 欲yù 優yōu 患huàn 除chú 害hài , 將jiāng 小xiǎo 能néng 察chá 大dà 。為wèi 之zhī 奈nài 何hé ? 潭tán 根gēn 之zhī 毋wú 伐fá , 固gù 事shì 之zhī 毋wú 入rù , 深shēn ● 之zhī 毋wú 涸hé , 不bù儀yí 之zhī 毋wú 助zhù , 章zhāng 明míng 之zhī 毋wú 滅miè , 生shēng 榮róng 之zhī 毋wú 失shī , 十shí 言yán 者zhě 不bù 勝shèng 此cǐ 一yī, 雖suī 凶xiōng 必bì 吉jí , 故gù 平píng 以yǐ 滿mǎn 無wú 事shì , 而ér 總zǒng 以yǐ 待dài 有yǒu 事shì , 而ér 為wèi 之zhī 若ruò何hé ? 積jī 者zhě 立lì 餘yú 日rì 而ér 侈chǐ , 美měi 車chē 馬mǎ 而ér 馳chí , 多duō 酒jiǔ 醴lǐ 而ér 靡mí , 千qiān 歲suì毋wú 出chū 食shí , 此cǐ 謂wèi 本běn 事shì 。 縣xiàn 人rén 有yǒu 主zhǔ , 人rén 此cǐ 治zhì 用yòng 。 然rán 而ér 不bù 治zhì ,積jī 之zhī 市shì , 一yī 人rén 積jī 之zhī 下xià , 一yī 人rén 積jī 之zhī 上shàng , 此cǐ 謂wèi 利lì 無wú 常cháng 。 百bǎi 姓xìng無wú 寶bǎo , 以yǐ 利lì 為wèi 首shǒu 。 一yī 上shàng 一yī 下xià , 唯wéi 利lì 所suǒ 處chù 。 利lì 然rán 後hòu 能néng 通tōng ,通tōng 然rán 後hòu 成chéng 國guó 。 利lì 靜jìng 而ér 不bù 化huà , 觀guān 其qí 所suǒ 出chū , 從cóng 而ér 移yí 之zhī , 視shì 其qí不bù 可kě 使shǐ , 因yīn 以yǐ 為wèi 民mín 等děng 。 擇zé 其qí 好hǎo 名míng , 因yīn 使shǐ 長zhǎng 民mín , 好hǎo 而ér 不bù 已yǐ, 是shì 以yǐ 為wèi 國guó 紀jì 。 功gōng 未wèi 成chéng 者zhě , 不bù 可kě 以yǐ 獨dú 名míng , 事shì 未wèi 道dào 者zhě , 不bù可kě 以yǐ 言yán 名míng , 功gōng 成chéng 然rán 後hòu 可kě 以yǐ 獨dú 名míng , 事shì 道dào 然rán 後hòu 可kě 以yǐ 言yán 名míng , 然rán後hòu 可kě 以yǐ 承chéng 致zhì 酢cù , 先xiān 其qí 士shì 者zhě 之zhī 為wèi 自zì 犯fàn , 後hòu 其qí 民mín 者zhě 之zhī 為wèi 自zì 贍shàn。 輕qīng 國guó 位wèi 者zhě 國guó 必bì 敗bài , 疏shū 貴guì 戚qī 者zhě 謀móu 將jiāng 泄xiè , 毋wú 仕shì 異yì 國guó 之zhī 人rén ,是shì 為wèi 失shī 經jīng 。 毋wú 數shù 變biàn 易yì , 是shì 為wèi 敗bài 成chéng 。 大dà 臣chén 得dé 罪zuì , 勿wù 出chū 封fēng 外wài, 是shì 為wèi 漏lòu 情qíng 。 毋wú 數shù 據jù 大dà 臣chén 之zhī 家jiā 而ér 飲yǐn 酒jiǔ , 是shì 為wèi 使shǐ 國guó 大dà 消xiāo 。三sān 堯yáo 在zài 臧zāng 於yú 縣xiàn , 返fǎn 於yú 連lián 比bǐ , 若ruò 是shì 者zhě , 必bì 從cóng 是shì ● 亡wáng 乎hū ! 辟pì之zhī 若ruò 尊zūn 譚tán 未wèi 勝shèng 其qí 本běn , 亡wáng 流liú 而ér 下xià , 不bù 平píng 令lìng , 苟gǒu 下xià 不bù 治zhì , 高gāo下xià 者zhě 不bù 足zú 以yǐ 相xiāng 待dài , 此cǐ 謂wèi 殺shā 。 事shì 立lì 而ér 壞huài , 何hé 也yě ? 兵bīng 遠yuǎn 而ér 畏wèi, 何hé 也yě ? 民mín 已yǐ 聚jù 而ér 散sàn , 何hé 也yě ? 輟chuò 安ān 而ér 危wēi , 何hé 也yě ? 功gōng 成chéng 而ér不bù 信xìn 者zhě , 殆dài 。 兵bīng 強qiáng 而ér 無wú 義yì 者zhě , 殘cán 。 不bù 謹jǐn 於yú 附fù 近jìn 而ér 欲yù 求qiú 遠yuǎn者zhě , 兵bīng 不bù 信xìn , 略lüè 近jìn 臣chén 合hé 於yú 其qí 遠yuǎn 者zhě , 立lì , 亡wáng 國guó 之zhī 起qǐ , 毀huǐ 國guó之zhī 族zú , 則zé 兵bīng 遠yuǎn 而ér 不bù 畏wèi 。 國guó 小xiǎo 而ér 修xiū 大dà , 仁rén 而ér 不bù 利lì , 猶yóu 有yǒu 爭zhēng名míng 者zhě , 累lèi 哉zāi 是shì 也yě 。 樂lè 聚jù 之zhī 力lì , 以yǐ 兼jiān 人rén 之zhī 強qiáng , 以yǐ 待dài 其qí 害hài ,雖suī 聚jù 必bì 散sàn 。 大dà 王wáng 不bù 恃shì 眾zhòng 而ér 自zì 恃shì , 百bǎi 姓xìng 自zì 聚jù , 供gōng 而ér 後hòu 利lì 之zhī, 成chéng 而ér 無wú 害hài 。 疏shū 戚qī 而ér 好hǎo 外wài 。 企qǐ 以yǐ 仁rén 而ér 謀móu 泄xiè , 賤jiàn 寡guǎ 而ér 好hǎo 大dà, 此cǐ 所suǒ 以yǐ 危wēi 。 眾zhòng 而ér 約yuē 。 實shí 取qǔ 而ér 言yán 讓ràng 。 行xíng 陰yīn 而ér 言yán 陽yáng , 利lì 人rén之zhī 有yǒu 禍huò , 言yán 人rén 之zhī 無wú 患huàn , 吾wú 欲yù 獨dú 有yǒu 是shì , 若ruò 何hé ? 是shì 故gù 之zhī 時shí 陳chén財cái 之zhī 道dào , 可kě 以yǐ 行xíng , 今jīn 也yě 利lì 散sàn 而ér 民mín 察chá , 必bì 放fàng 之zhī 身shēn 然rán 後hòu 行xíng 。公gōng 曰yuē 謂wèi 何hé , 長zhǎng 喪sàng 以yǐ ● 其qí 時shí , 重zhòng 送sòng 葬zàng 以yǐ 起qǐ 身shēn 財cái , 一yī 親qīn 往wǎng ,一yī 親qīn 來lái , 所suǒ 以yǐ 合hé 親qīn 也yě , 此cǐ 謂wèi 眾zhòng 約yuē 。 問wèn 用yòng 之zhī 若ruò 何hé ? 巨jù 瘞yì 堷yìn, 所suǒ 以yǐ 使shǐ 貧pín 民mín 也yě 。 美měi 壟lǒng 墓mù , 所suǒ 以yǐ 文wén 明míng 也yě 。 巨jù 棺guān 槨guǒ , 所suǒ 以yǐ起qǐ 木mù 工gōng 也yě 。 多duō 衣yī 衾qīn , 所suǒ 以yǐ 起qǐ 女nǚ 工gōng 也yě 。 猶yóu 不bù 盡jǐn , 故gù 有yǒu 次cì 畜chù也yě , 有yǒu 差chà 樊fán , 有yǒu 瘞yì 藏cáng , 作zuò 此cǐ 相xiāng 食shí , 然rán 後hòu 民mín 相xiāng 利lì , 守shǒu 戰zhàn 之zhī備bèi 合hé 矣yǐ 。 鄉xiāng 殊shū 俗sú , 國guó 異yì 禮lǐ , 則zé 民mín 不bù 流liú 矣yǐ , 不bù 同tóng 法fǎ , 則zé 民mín不bù 困kùn 。 鄉xiāng 丘qiū 老lǎo 不bù 通tōng 睹dǔ , 誅zhū 流liú 散sàn , 則zé 人rén 不bù 眺tiào 。 安ān 鄉xiāng 樂lè 宅zhái 享xiǎng祭jì , 而ér 謳ōu 吟yín 稱chēng 號hào 者zhě 皆jiē 誅zhū , 所suǒ 以yǐ 留liú 民mín 俗sú 也yě 。 斷duàn 方fāng 井jǐng 田tián 之zhī 數shù, 乘chéng 馬mǎ 甸diān 之zhī 眾zhòng , 制zhì 之zhī 陵líng 谿xī , 立lì 鬼guǐ 神shén 而ér 謹jǐn 祭jì , 皆jiē 以yǐ 能néng 別bié 為wèi食shí 數shù , 示shì 重zhòng 本běn 也yě 。 故gù 地dì 廣guǎng 千qiān 里lǐ 者zhě , 祿lù 重zhòng 而ér 祭jì 尊zūn , 其qí 君jūn 無wú餘yú , 地dì 與yǔ 他tā 若ruò 一yī 者zhě , 從cóng 而ér 艾ài 之zhī , 君jūn 始shǐ 者zhě , 艾ài 若ruò 一yī 者zhě , 從cóng乎hū 殺shā , 與yǔ 于yú 殺shā 若ruò 一yī 者zhě 。 從cóng 者zhě 艾ài , 艾ài 若ruò 一yī 者zhě , 從cóng 于yú 殺shā , 與yǔ于yú 殺shā 若ruò 一yī 者zhě , 從cóng 無wú 封fēng 始shǐ , 王wáng 事shì 者zhě 上shàng , 王wáng 者zhě 上shàng 事shì , 霸bà 者zhě 生shēng功gōng , 言yán 重zhòng 本běn , 是shì 為wèi 十shí 禺yú 。 分fēn 免miǎn 而ér 不bù 爭zhēng , 言yán 先xiān 人rén 而ér 自zì 後hòu 也yě。 官guān 禮lǐ 之zhī 司sī , 昭zhāo 穆mù 之zhī 離lí , 先xiān 後hòu 功gōng 器qì , 事shì 之zhī 治zhì , 尊zūn 鬼guǐ 而ér 守shǒu故gù , 戰zhàn 事shì 之zhī 任rèn , 高gāo 功gōng 而ér 下xià 死sǐ , 本běn 事shì 食shí 功gōng 而ér 省shěng 利lì , 勸quàn 臣chén 上shàng義yì 而ér 不bù 能néng 與yǔ 小xiǎo 利lì 。 五wǔ 官guān 者zhě , 人rén 爭zhēng 其qí 職zhí , 然rán 後hòu 君jūn 聞wén 。 祭jì 之zhī時shí , 上shàng 賢xián 者zhě 也yě 。 故gù 君jūn 臣chén 掌zhǎng , 君jūn 臣chén 掌zhǎng , 則zé 上shàng 下xià 均jūn , 此cǐ 以yǐ 知zhī上shàng 賢xián 無wú 益yì 也yě , 其qí 亡wáng 茲zī 適shì 。 上shàng 賢xián 者zhě 亡wáng , 而ér 役yì 賢xián 者zhě 昌chāng , 上shàng 義yì以yǐ 禁jìn 暴bào , 尊zūn 祖zǔ 以yǐ 敬jìng 祖zǔ , 聚jù 宗zōng 以yǐ 朝cháo 殺shā , 示shì 不bù 輕qīng 為wèi 主zhǔ 也yě 。 載zài祭jì 明míng 置zhì , 高gāo 子zi 聞wén 之zhī , 以yǐ 告gào 中zhōng 寢qǐn 諸zhū 子zi , 中zhōng 寢qǐn 諸zhū 子zi 告gào 寡guǎ 人rén ,舍shě 朝cháo 不bù 鼎dǐng 饋kuì , 中zhōng 寢qǐn 諸zhū 子zi 告gào 宮gōng 中zhōng 女nǚ 子zi 曰yuē , 公gōng 將jiāng 有yǒu 行xíng , 故gù 不bù送sòng 公gōng , 公gōng 言yán 無wú 行xíng , 女nǚ 安ān 聞wén 之zhī , 曰yuē : 聞wén 之zhī 中zhōng 寢qǐn 諸zhū 子zi , 索suǒ 中zhōng寢qǐn 諸zhū 子zi 而ér 問wèn 之zhī , 寡guǎ 人rén 無wú 行xíng , 女nǚ 安ān 聞wén 之zhī , 吾wú 聞wén 之zhī 先xiān 人rén , 諸zhū侯hóu 舍shě 於yú 朝cháo 不bù 鼎dǐng 饋kuì 者zhě , 非fēi 有yǒu 外wài 事shì , 必bì 有yǒu 內nèi 憂yōu 。 公gōng 曰yuē : 吾wú 不bù欲yù 與yǔ 汝rǔ 及jí 若ruò 。 女nǚ 言yán 至zhì 焉yān , 不bù 得dé 毋wú 與yǔ 女nǚ 及jí 若ruò 言yán , 吾wú 欲yù 致zhì 諸zhū侯hóu , 諸zhū 侯hóu 不bù 至zhì 若ruò 何hé 哉zāi ? 女nǚ 子zi 不bù 辯biàn 於yú 致zhì 諸zhū 侯hóu , 自zì 吾wú 不bù 為wèi 污wū殺shā 之zhī 事shì 人rén , 布bù 織zhī 不bù 可kě 得dé 而ér 衣yī , 故gù 雖suī 有yǒu 聖shèng 人rén 惡è 用yòng 之zhī 。 能néng 摩mó故gù 道dào 新xīn 道dào , 定dìng 國guó 家jiā 然rán 後hòu 化huà 時shí 乎hū 。 國guó 貧pín 而ér 鄙bǐ 富fù , 苴jū 美měi 於yú 朝cháo市shì 國guó ; 國guó 富fù 而ér 鄙bǐ 貧pín , 莫mò 盡jǐn 如rú 市shì 。 市shì 也yě 者zhě , 勸quàn 也yě , 勸quàn 者zhě 所suǒ以yǐ 起qǐ 本běn , 善shàn 而ér 末mò 事shì 起qǐ , 不bù 侈chǐ , 本běn 事shì 不bù 得dé 立lì 。 選xuǎn 賢xián 舉jǔ 能néng 不bù可kě 得dé , 惡è 得dé 伐fá 不bù 服fú 用yòng 。 百bǎi 夫fū 無wú 長zhǎng , 不bù 可kě 臨lín 也yě ; 千qiān 乘chéng 有yǒu 道dào, 不bù 可kě 修xiū 也yě 。 夫fū 紂zhòu 在zài 上shàng , 惡è 得dé 伐fá 不bù 得dé , 鈞jūn 則zé 戰zhàn , 守shǒu 則zé 攻gōng。 百bǎi 蓋gài 無wú 築zhù , 千qiān 聚jù 無wú 社shè , 謂wèi 之zhī 陋lòu 。 一yī 舉jǔ 而ér 取qǔ 天tiān 下xià , 有yǒu 一yī事shì 之zhī 時shí 也yě 。 萬wàn 諸zhū 侯hóu 鈞jūn , 萬wàn 民mín 無wú 聽tīng , 上shàng 位wèi 不bù 能néng 為wèi 功gōng 更gèng 制zhì ,其qí 能néng 王wáng 乎hū ? 緣yuán 故gù 修xiū 法fǎ , 以yǐ 政zhèng 治zhì 道dào , 則zé 約yuē 殺shā 子zi 。 吾wú 君jūn 故gù 取qǔ, 夷yí 吾wú 謂wèi 替tì 。 公gōng 曰yuē : 何hé 若ruò ? 對duì 曰yuē : 以yǐ 同tóng , 其qí 日rì 久jiǔ 臨lín , 可kě立lì 而ér 待dài , 鬼guǐ 神shén 不bù 明míng 。 囊náng 橐tuó 之zhī 食shí 無wú 報bào , 明míng 厚hòu 德dé 也yě 。 沈shěn 畜chù ,示shì 輕qīng 財cái 也yě 。 先xiān 立lì 象xiàng 而ér 定dìng 期qī , 則zé 民mín 從cóng 之zhī 。 故gù 為wèi 禱dǎo 。 朝cháo 縷lǚ 綿mián, 明míng 輕qīng 財cái 而ér 重zhòng 名míng 。 公gōng 曰yuē 同tóng 臨lín , 所suǒ 謂wèi 同tóng 者zhě , 其qí 以yǐ 先xiān 後hòu 智zhì 渝yú者zhě 也yě 。 鈞jūn 同tóng 財cái , 爭zhēng 依yī 則zé 說shuō , 十shí 則zé 從cóng 服fú , 萬wàn 則zé 化huà 成chéng 功gōng 而ér 不bù能néng 識shí 。 而ér 民mín 期qī 然rán 後hòu 成chéng 形xíng 而ér 更gèng 名míng 則zé 臨lín 矣yǐ 。 請qǐng 問wèn 為wèi 邊biān 若ruò 何hé ?對duì 曰yuē : 夫fū 邊biān 日rì 變biàn , 不bù 可kě 以yǐ 常cháng 知zhī 觀guān 也yě 。 民mín 未wèi 始shǐ 變biàn 而ér 是shì 變biàn ,是shì 為wèi 自zì 亂luàn 。 請qǐng 問wèn 諸zhū 邊biān 而ér 參cān 其qí 亂luàn , 任rèn 之zhī 以yǐ 事shì , 因yīn 其qí 謀móu , 方fāng百bǎi 里lǐ 之zhī 地dì 。 樹shù 表biǎo 相xiāng 望wàng 者zhě 。 丈zhàng 夫fū 走zǒu 禍huò 婦fù 人rén 備bèi 食shí , 內nèi 外wài 相xiāng 備bèi。 春chūn 秋qiū 一yī 日rì , 敗bài 曰yuē 千qiān 金jīn , 稱chēng 本běn 而ér 動dòng , 候hòu 人rén 不bù 可kě 重zhòng 也yě 。 唯wéi交jiāo 於yú 上shàng , 能néng 必bì 於yú 邊biān 之zhī 辭cí 。 行xíng 人rén 可kě 不bù 有yǒu 私sī , 不bù 有yǒu 私sī , 所suǒ 以yǐ為wèi 內nèi 因yīn 也yě 。 使shǐ 能néng 者zhě 有yǒu 主zhǔ 矣yǐ , 而ér 內nèi 事shì 。 萬wàn 世shì 之zhī 國guó , 必bì 有yǒu 萬wàn世shì 之zhī 實shí , 必bì 因yīn 天tiān 地dì 之zhī 道dào , 無wú 使shǐ 其qí 內nèi , 使shǐ 其qí 外wài , 使shǐ 其qí 小xiǎo ,毋wú 使shǐ 其qí 大dà , 棄qì 其qí 國guó 寶bǎo , 使shǐ 其qí 大dà , 貴guì 一yī 與yǔ 而ér 聖shèng 稱chēng 其qí 寶bǎo , 使shǐ其qí 小xiǎo , 可kě 以yǐ 為wèi 道dào 。 能néng 則zé 專zhuān , 專zhuān 則zé 佚yì 。 椽chuán 能néng 踰yú , 則zé 椽chuán 於yú 踰yú。 能néng 宮gōng 。 則zé 不bù 守shǒu 而ér 不bù 散sàn , 眾zhòng 能néng 伯bó , 不bù 然rán 將jiāng 見jiàn 對duì 。 君jūn 子zi 者zhě, 勉miǎn 於yú 糾jiū 人rén 者zhě 也yě , 非fēi 見jiàn 糾jiū 者zhě 也yě 。 故gù 輕qīng 者zhě 輕qīng , 重zhòng 者zhě 重zhòng , 前qián後hòu 不bù 慈cí 。 凡fán 輕qīng 者zhě , 操cāo 實shí 也yě 。 以yǐ 輕qīng 則zé 可kě 使shǐ , 重zhòng 不bù 可kě 起qǐ 輕qīng ,輕qīng 重zhòng 有yǒu 齊qí , 重zhòng 以yǐ 為wèi 國guó , 輕qīng 以yǐ 為wèi 死sǐ 。 毋wú 全quán 祿lù 貧pín 國guó , 而ér 用yòng 不bù足zú 。 毋wú 全quán 賞shǎng 好hǎo 德dé , 惡è 亡wáng 使shǐ 常cháng 。 請qǐng 問wèn 先xiān 合hé 於yú 天tiān 下xià 而ér 無wú 私sī 怨yuàn, 犯fàn 強qiáng 而ér 無wú 私sī 害hài , 為wèi 之zhī 若ruò 何hé ? 對duì 曰yuē : 國guó 雖suī 強qiáng , 令lìng 必bì 忠zhōng 以yǐ義yì , 國guó 雖suī 弱ruò , 令lìng 必bì 敬jìng 以yǐ 哀āi 。 強qiáng 弱ruò 不bù 犯fàn , 則zé 人rén 欲yù 聽tīng 矣yǐ 。 先xiān人rén 而ér 自zì 後hòu , 而ér 無wú 以yǐ 為wèi 仁rén 也yě 。 加jiā 功gōng 於yú 人rén 而ér 勿wù 得dé , 所suǒ 橐tuó 者zhě 遠yuǎn矣yǐ , 所suǒ 爭zhēng 者zhě 外wài 矣yǐ 。 明míng 無wú 私sī 交jiāo , 則zé 無wú 內nèi 怨yuàn 。 與yǔ 大dà 則zé 勝shèng , 私sī交jiāo 眾zhòng 則zé 怨yuàn 殺shā 夷yí 吾wú 也yě 。 如rú 以yǐ 予yǔ 人rén 財cái 者zhě , 不bù 如rú 無wú 奪duó 時shí 。 如rú 以yǐ予yǔ 人rén 食shí 者zhě , 不bù 如rú 毋wú 奪duó 其qí 事shì 。 此cǐ 謂wèi 無wú 內nèi 外wài 之zhī 患huàn 。 事shì 故gù 也yě ,君jūn 臣chén 之zhī 際jì 也yě , 禮lǐ 義yì 者zhě , 人rén 君jūn 之zhī 神shén 也yě , 且qiě 君jūn 臣chén 之zhī 屬shǔ 也yě , 親qīn戚qī 之zhī 愛ài , 性xìng 也yě 。 使shǐ 君jūn 親qīn 之zhī 察chá 同tóng 索suǒ 屬shǔ 故gù 也yě , 使shǐ 人rén 君jūn 不bù 安ān 者zhě, 屬shǔ 際jì 也yě , 不bù 可kě 不bù 謹jǐn 也yě 。 賢xián 不bù 可kě 威wēi , 能néng 不bù 可kě 留liú , 杜dù 事shì 之zhī於yú 前qián , 易yì 也yě 。 水shuǐ 鼎dǐng 之zhī 汨mì 也yě , 人rén 聚jù 之zhī , 壤rǎng 地dì 之zhī 美měi 也yě , 人rén 死sǐ之zhī , 若ruò 江jiāng 湖hú 之zhī 大dà 也yě , 求qiú 珠zhū 貝bèi 者zhě 不bù 令lìng 也yě 。 逐zhú 神shén 而ér 遠yuǎn 熱rè , 交jiāo觶zhì 者zhě 不bù 處chù , 兄xiōng 遺yí 利lì , 夫fū 事shì 左zuǒ 中zhōng 國guó 之zhī 人rén , 觀guān 危wēi 國guó 過guò 君jūn 而ér 弋yì其qí 能néng 者zhě , 豈qǐ 不bù 幾jǐ 於yú 危wēi 社shè 主zhǔ 哉zāi ? 利lì 不bù 可kě 法fǎ , 故gù 民mín 流liú , 神shén 不bù可kě 法fǎ , 故gù 事shì 之zhī 。 天tiān 地dì 不bù 可kě 留liú , 故gù 動dòng 化huà , 故gù 從cóng 新xīn 。 是shì 故gù 得dé天tiān 者zhě , 高gāo 而ér 不bù 崩bēng 。 得dé 人rén 者zhě , 卑bēi 而ér 不bù 可kě 勝shèng , 是shì 故gù 聖shèng 人rén 重zhòng 之zhī, 人rén 君jūn 重zhòng 之zhī , 故gù 至zhì 貞zhēn 生shēng 至zhì 信xìn , 至zhì 言yán 往wǎng 至zhì 絞jiǎo , 生shēng 至zhì 自zì 有yǒu 道dào, 不bù 務wù 以yǐ 文wén 勝shèng 情qíng , 不bù 務wù 以yǐ 多duō 勝shèng 少shǎo 。 不bù 動dòng 則zé 望wàng 有yǒu 廧qiáng , 旬xún 身shēn行xíng 。 法fǎ 制zhì 度dù 量liàng , 王wáng 者zhě 典diǎn 器qì 也yě 。 執zhí 故gù 義yì 道dào , 畏wèi 變biàn 也yě , 天tiān 地dì若ruò 夫fū 神shén 之zhī 動dòng 化huà 變biàn 者zhě 也yě , 天tiān 地dì 之zhī 極jí 也yě 。 能néng 與yǔ 化huà 起qǐ 而ér 王wáng 用yòng ,則zé 不bù 可kě 以yǐ 道dào 山shān 也yě 。 仁rén 者zhě 善shàn 用yòng , 智zhì 者zhě 善shàn 用yòng , 非fēi 其qí 人rén , 則zé 與yǔ神shén 往wǎng 矣yǐ 。 衣yī 食shí 之zhī 於yú 人rén 也yě , 不bù 可kě 以yǐ 一yī 日rì 違wéi 也yě 。 親qīn 戚qī 可kě 以yǐ 時shí大dà 也yě , 是shì 故gù 聖shèng 人rén 萬wàn 民mín 艱jiān 處chù 而ér 立lì 焉yān 。 人rén 死sǐ 則zé 易yì 云yún , 生shēng 則zé 難nán合hé 也yě , 故gù 一yī 為wèi 賞shǎng , 再zài 為wèi 常cháng , 三sān 為wèi 固gù 然rán 。 其qí 小xiǎo 行xíng 之zhī , 則zé 俗sú也yě 。 久jiǔ 之zhī , 則zé 禮lǐ 義yì 。 故gù 無wú 使shǐ 下xià 當dāng 上shàng 必bì 行xíng 之zhī 。 然rán 後hòu 移yí 商shāng 人rén於yú 國guó , 非fēi 用yòng 人rén 也yě , 不bù 擇zé 鄉xiāng 而ér 處chù , 不bù 擇zé 君jūn 而ér 使shǐ 。 出chū 則zé 從cóng 利lì, 入rù 則zé 不bù 守shǒu 。 國guó 之zhī 山shān 林lín 也yě , 則zé 而ér 利lì 之zhī , 市shì 塵chén 之zhī 所suǒ

❖
🔊 本页支持朗读:点屏幕底部控制条即可听书(Chrome / Edge / Safari 支持)。 若未出现控制条,说明当前浏览器不支持语音朗读。
相关推荐