推荐
首页 › 书库 › 管子

第 83 / 84 回

欋qú 』 , 因yīn 又yòu 誤wù 為wèi 『 權quán 』 耳ěr 。 『 渠qú 』者zhě 鋤chú 之zhī 聲shēng 假jiǎ 字zì , 古gǔ 通tōng 用yòng 。 《 史shǐ 記jì 。 孔kǒng 子zi 世shì 家jiā 》 『 雍yōng 渠qú 』, 《 韓hán 子zi 》 作zuò 『 雍yōng 鋤chú 』 , 是shì 鋤chú 得dé 為wèi 渠qú 矣yǐ 。 」 元yuán 材cái 案àn : 「繉hún 當dāng 作zuò 繩shéng , ? 亦yì 繩shéng 也yě 」 , 王wáng 說shuō 是shì 也yě 。 權quán 渠qú 當dāng 依yī 下xià 文wén 作zuò 穫huò渠qú , 穫huò 即jí 護hù 字zì 之zhī 誤wù 。 渠qú 即jí 《 國guó 語yǔ ? 吳wú 語yǔ 》 「 奉fèng 文wén 犀xī 之zhī 渠qú」 之zhī 渠qú , 韋wéi 昭zhāo 注zhù 云yún : 「 渠qú 謂wèi 楯dùn 也yě 。 」 此cǐ 處chù 當dāng 作zuò 護hù 雨yǔ 用yòng 之zhī蓑suō 衣yī 講jiǎng 。 下xià 文wén 云yún 「 穫huò 渠qú 當dāng 脅xié 軻kē 」 , 《 禁jìn 藏cáng 篇piān 》 作zuò 「 被bèi 蓑suō以yǐ 當dāng 鎧kǎi 鑐xū 」 , 即jí 其qí 證zhèng 矣yǐ 。 諸zhū 氏shì 說shuō 皆jiē 非fēi 。

〔 一yī 五wǔ 〕 元yuán 材cái 案àn : 「 必bì 具jù 」 二èr 字zì 屬shǔ 上shàng為wèi 句jù 。 謂wèi 此cǐ 等děng 農nóng 器qì 皆jiē 農nóng 民mín 春chūn 夏xià 所suǒ 不bù 可kě 少shǎo , 故gù 必bì 具jù 備bèi 之zhī ,庶shù 耕gēng 芸yún 不bù 誤wù 也yě 。

〔 一yī 六liù 〕 元yuán 材cái 案àn : 「 教jiào 民mín 為wèi 酒jiǔ 食shí 」 二èr句jù , 《 禁jìn 藏cáng 篇piān 》 作zuò 「 以yǐ 糱niè 為wèi 酒jiǔ 相xiāng 召zhào , 所suǒ 以yǐ 屬shǔ 親qīn 戚qī 也yě 」 。親qīn 戚qī 即jí 父fù 母mǔ , 解jiě 已yǐ 見jiàn 《 揆kuí 度dù 篇piān 》 , 故gù 此cǐ 曰yuē 「 所suǒ 以yǐ 為wèi 孝xiào 敬jìng也yě 」 。

〔 一yī 七qī 〕 王wáng 引yǐn 之zhī 云yún : 「 『 此cǐ 三sān 人rén 者zhě 』, 『 人rén 』 字zì 衍yǎn 。 民mín 之zhī 窮qióng 者zhě 有yǒu 此cǐ 三sān 類lèi , 非fēi 謂wèi 僅jǐn 有yǒu 三sān 人rén 也yě 。《 孟mèng 子zi . 梁liáng 惠huì 王wáng 篇piān 》 : 『 老lǎo 而ér 無wú 妻qī 曰yuē 鰥guān , 老lǎo 而ér 無wú 夫fū 曰yuē 寡guǎ, 老lǎo 而ér 無wú 子zi 曰yuē 獨dú , 幼yòu 而ér 無wú 父fù 曰yuē 孤gū 。 此cǐ 四sì 者zhě , 天tiān 下xià 之zhī 窮qióng 民mín而ér 無wú 告gào 者zhě 。 』 文wén 義yì 正zhèng 與yǔ 此cǐ 同tóng 。 」 張zhāng 文wén 虎hǔ 云yún : 「 『 此cǐ 三sān 人rén者zhě 』 , 猶yóu 言yán 此cǐ 三sān 等děng 人rén 也yě 。 」 張zhāng 佩pèi 綸lún 云yún : 「 『 人rén 』 當dāng 作zuò 『民mín 』 , 承chéng 上shàng 『 民mín 』 字zì , 唐táng 諱huì 未wèi 改gǎi 者zhě 。 以yǐ 孤gū 鰥guān 寡guǎ 為wèi 三sān 民mín ,猶yóu 士shì 農nóng 工gōng 商shāng 稱chēng 為wèi 四sì 民mín 。 」 元yuán 材cái 案àn : 張zhāng 文wén 虎hǔ 說shuō 是shì 也yě 。

〔 一yī 八bā 〕 俞yú 樾yuè 云yún : 「 『 皆jiē 就jiù 官guān 而ér 眾zhòng 』, 『 眾zhòng 』 當dāng 作zuò 『 稟bǐng 』 。 《 漢hàn 書shū ? 文wén 紀jì 》 『 吏lì 稟bǐng 當dāng 受shòu 粥zhōu 者zhě』 , 師shī 古gǔ 注zhù 云yún : 『 稟bǐng , 給gěi 也yě 』 。 就jiù 官guān 而ér 稟bǐng , 謂wèi 就jiù 官guān 而ér 給gěi也yě 。 」 丁dīng 士shì 涵hán 云yún : 「 『 眾zhòng 』 疑yí 『 衣yī 』 字zì 誤wù 。 『 衣yī 』 下xià 當dāng有yǒu『

食shí 』 字zì , 疑yí 脫tuō 在zài 『 不bù 可kě 事shì 者zhě 』 下xià 。《 入rù 國guó 篇piān 》 云yún : 『 官guān 而ér 衣yī 食shí 之zhī 。 』 隨suí 其qí 所suǒ 言yán , 勿wù 遺yí 棄qì 也yě。 俞yú 氏shì 說shuō 誤wù 。 」 何hé 如rú 璋zhāng 云yún : 「 此cǐ 當dāng 作zuò 『 就jiù 官guān 而ér 眾zhòng 可kě 事shì 者zhě』 為wèi 一yī 句jù , 『 不bù 可kě 事shì 者zhě 食shí 』 為wèi 一yī 句jù , 『 如rú 言yán 而ér 勿wù 遺yí 』 為wèi一yī 句jù 。 『 就jiù 官guān 而ér 眾zhòng 可kě 事shì 者zhě 』 , 『 眾zhòng 』 當dāng 作zuò 『 庸yōng 』 , 謂wèi 力lì能néng 任rèn 事shì 則zé 用yòng 之zhī , 使shǐ 有yǒu 以yǐ 自zì 給gěi 。 『 不bù 可kě 事shì 者zhě 食shí 』 , 謂wèi 老lǎo 病bìng不bù 能néng 任rèn 事shì 者zhě 則zé 予yǔ 之zhī 食shí 以yǐ 養yǎng 之zhī 。 居jū 是shì 官guān 者zhě 必bì 如rú 此cǐ 言yán , 不bù 得dé有yǒu 遺yí 棄qì 也yě 。 」 吳wú 汝rǔ 綸lún 云yún : 「 當dāng 讀dú 『 皆jiē 就jiù 官guān 而ér 眾zhòng 可kě 事shì 者zhě 不bù可kě 事shì 者zhě 食shí 』 為wèi 句jù 。 『 而ér 』 『 如rú 』 同tóng 字zì 。 眾zhòng 可kě 事shì 不bù 可kě 事shì 者zhě皆jiē 食shí 於yú 官guān , 此cǐ 三sān 人rén 亦yì 如rú 之zhī 也yě 。 」 郭guō 沫mò 若ruò 云yún : 「 『 眾zhòng 』 當dāng是shì 『 家jiā 』 字zì 之zhī 訛é , 故gù 下xià 云yún 『 是shì 以yǐ 路lù 無wú 行xíng 乞qǐ 者zhě 也yě 』 。 」 元yuán材cái 案àn : 以yǐ 上shàng 各gè 說shuō 皆jiē 非fēi 也yě 。 此cǐ 當dāng 作zuò「

皆jiē 就jiù 官guān 而ér 食shí 」 。 《 漢hàn 書shū . 食shí 貨huò 志zhì 》云yún : 「 高gāo 祖zǔ 乃nǎi 令lìng 民mín 得dé 賣mài 子zi 就jiù 食shí 蜀shǔ 漢hàn 。 」 又yòu 曰yuē : 「 天tiān 子zi 憐lián之zhī , 令lìng 飢jī 民mín 得dé 流liú 就jiù 食shí 江jiāng 淮huái 問wèn 。 」 就jiù 官guān 而ér 食shí 者zhě , 謂wèi 就jiù 食shí 於yú官guān 也yě 。 下xià 文wén 「 食shí 如rú 言yán 而ér 勿wù 遺yí 」 , 即jí 承chéng 此cǐ 而ér 言yán 。 事shì 即jí 《 管guǎn子zi . 入rù 國guó 篇piān 》 「 三sān 年nián 然rán 後hòu 事shì 之zhī 」 之zhī 事shì , 尹yǐn 注zhù 彼bǐ 處chù 云yún : 「事shì 謂wèi 供gōng 國guó 之zhī 職zhí 役yì 也yě 。 」 「 可kě 事shì 者zhě 不bù 可kě 事shì 者zhě 食shí 如rú 言yán 而ér 勿wù 遺yí」 謂wèi 此cǐ 三sān 類lèi 之zhī 人rén 是shì 否fǒu 尚shàng 有yǒu 服fú 務wù 能néng 力lì , 應yīng 聽tīng 其qí 自zì 言yán , 即jí 以yǐ此cǐ 為wèi 其qí 稟bǐng 食shí 多duō 寡guǎ 之zhī 標biāo 準zhǔn , 雖suī 毫háo 無wú 服fú 務wù 能néng 力lì 者zhě 亦yì 不bù 當dāng 有yǒu 所suǒ遺yí 棄qì 而ér 不bù 予yǔ 以yǐ 收shōu 容róng 。 《 荀xún 子zi . 王wáng 制zhì 篇piān 》 所suǒ 謂wèi 「 五wǔ 疾jí , 上shàng收shōu 而ér 養yǎng 之zhī , 材cái 而ér 事shì 之zhī , 官guān 施shī 而ér 衣yī 食shí 之zhī , 兼jiān 覆fù 無wú 遺yí 」 , 《管guǎn 子zi . 幼yòu 官guān 篇piān 》 所suǒ 謂wèi 「 養yǎng 老lǎo 幼yòu 而ér 勿wù 遺yí 」 , 應yīng 誤wù 遺yí 為wèi 通tōng ,依yī 吳wú 志zhì 忠zhōng 校xiào 改gǎi 。 義yì 與yǔ 此cǐ 同tóng 。

〔 一yī 九jiǔ 〕 何hé 如rú 璋zhāng 云yún : 「 多duō 為wèi 功gōng , 寡guǎ 為wèi罪zuì 。 謂wèi 以yǐ 收shōu 養yǎng 三sān 者zhě 之zhī 多duō 寡guǎ 定dìng 官guān 吏lì 之zhī 功gōng 罪zuì 。 如rú 此cǐ 則zé 窮qióng 有yǒu 所suǒ養yǎng , 道dào 路lù 無wú 行xíng 乞qǐ 之zhī 人rén 矣yǐ 。 」

〔 二èr 0 〕 何hé 如rú 璋zhāng 云yún : 「 路lù 有yǒu 行xíng 乞qǐ , 由yóu各gè 官guān 養yǎng 窮qióng 有yǒu 遺yí 。 窮qióng 失shī 所suǒ 養yǎng , 由yóu 執zhí 政zhèng 任rèn 官guān 不bù 審shěn , 故gù 曰yuē 『 相xiāng之zhī 罪zuì 』 。 」

〔 二èr 一yī 〕 元yuán 材cái 案àn : 「 天tiān 子zi 之zhī 春chūn 令lìng 」 ,依yī 下xià 文wén 當dāng 作zuò 「 天tiān 子zi 之zhī 春chūn 禁jìn 」 。 又yòu 案àn 《 管guǎn 子zi . 禁jìn 藏cáng 篇piān 》 云yún: 「 當dāng 春chūn 三sān 月yuè , 賜cì 鰥guān 寡guǎ , 振zhèn 孤gū 獨dú , 貸dài 無wú 種zhǒng , 與yǔ 無wú 賦fù , 所suǒ以yǐ 勸quàn 弱ruò 民mín 。 」 與yǔ 此cǐ 所suǒ 言yán , 內nèi 容róng 略lüè 同tóng 。

    以yǐ 冬dōng 日rì 至zhì 始shǐ , 數shù 九jiǔ 十shí 二èr 日rì , 謂wèi 之zhī 春chūn 至zhì 〔 一yī 〕 。 天tiān子zi 東dōng 出chū 其qí 國guó 九jiǔ 十shí 二èr 里lǐ 而ér 壇tán , 朝cháo 諸zhū 侯hóu 卿qīng 大dà 夫fū 列liè 士shì , 循xún 於yú 百bǎi姓xìng , 號hào 曰yuē 祭jì 星xīng 。 十shí 日rì 之zhī 內nèi , 室shì 無wú 處chù 女nǚ , 路lù 無wú 行xíng 人rén 〔 二èr 〕。 苟gǒu 不bù 樹shù 藝yì 〔 三sān 〕 者zhě , 謂wèi 之zhī 賊zéi 人rén 。 下xià 作zuò 之zhī 地dì , 上shàng 作zuò 之zhī 天tiān, 謂wèi 之zhī 不bù 服fú 之zhī 民mín 〔 四sì 〕 。 處chù 里lǐ 為wèi 下xià 陳chén , 處chù 師shī 為wèi 下xià 通tōng , 謂wèi之zhī 役yì 夫fū 〔 五wǔ 〕 。 三sān 不bù 樹shù 而ér 主zhǔ 使shǐ 之zhī 〔 六liù 〕 。 天tiān 子zi 之zhī 春chūn 令lìng 也yě。

〔 一yī 〕   石shí 一yī 參cān 云yún : 「 九jiǔ 十shí 二èr 日rì , 其qí歷lì 月yuè 凡fán 三sān 。 以yǐ 每měi 月yuè 三sān 十shí 日rì 計jì 之zhī , 尚shàng 餘yú 二èr 日rì 。 以yǐ 冬dōng 至zhì 日rì 交jiāo氣qì 之zhī 時shí 起qǐ , 數shù 至zhì 春chūn 分fēn 日rì 交jiāo 氣qì 之zhī 時shí 止zhǐ , 前qián 後hòu 合hé 計jì , 大dà 約yuē 多duō二èr 日rì 。 從cóng 整zhěng 數shù 計jì 也yě 。 春chūn 至zhì 即jí 春chūn 分fēn 。 」

〔 二èr 〕   何hé 如rú 璋zhāng 云yún : 「 春chūn 分fēn 前qián 後hòu 十shí 日rì, 正zhèng 及jí 農nóng 耕gēng 。 《 詩shī . 豳bīn 風fēng 》 『 四sì 之zhī 日rì 舉jǔ 趾zhǐ 』 也yě 。 夫fū 耕gēng 婦fù饁yè , 故gù 室shì 無wú 處chù 女nǚ , 路lù 無wú 行xíng 人rén 。 」 元yuán 材cái 案àn : 「 十shí 日rì 」 即jí 《山shān 國guó 軌guǐ 篇piān 》 「 春chūn 十shí 日rì 不bù 害hài 耕gēng 事shì 」 之zhī 十shí 日rì 。 處chù 女nǚ 又yòu 見jiàn 《 管guǎn子zi . 問wèn 篇piān 》 。 《 秦qín 策cè . 注zhù 》 云yún : 「 女nǚ , 在zài 室shì 者zhě 。 」 「 室shì無wú 處chù 女nǚ , 路lù 無wú 行xíng 人rén 」 , 謂wèi 男nán 女nǚ 皆jiē 從cóng 事shì 田tián 野yě 勞láo 動dòng , 即jí 《 漢hàn書shū . 食shí 貨huò 志zhì 》 「 春chūn 令lìng 民mín 畢bì 出chū 於yú 野yě 」 之zhī 意yì 。

〔 三sān 〕   元yuán 材cái 案àn : 樹shù 即jí 《 孟mèng 子zi . 梁liáng 惠huì王wáng 篇piān 》 「 樹shù 牆qiáng 下xià 以yǐ 桑sāng 」 之zhī 樹shù 。 藝yì 即jí 《 詩shī . 鴇bǎo 羽yǔ 》 「 不bù 能néng藝yì 稷jì 黍shǔ 」 之zhī 藝yì 。 不bù 樹shù 藝yì , 謂wèi 不bù 事shì 農nóng 桑sāng 。

〔 四sì 〕   俞yú 樾yuè 云yún : 「 兩liǎng 『 作zuò 』 字zì 皆jiē 讀dú如rú 詛zǔ , 古gǔ 字zì 通tōng 用yòng 。 《 詩shī . 蕩dàng 篇piān 》 『 侯hóu 作zuò 侯hóu 祝zhù 』 , 《 釋shì 文wén》 : 『 作zuò 本běn 作zuò 詛zǔ 。 』 是shì 其qí 證zhèng 也yě 。 此cǐ 言yán 有yǒu 不bù 樹shù 藝yì 者zhě 必bì 下xià 詛zǔ之zhī 於yú 地dì , 上shàng 詛zǔ 之zhī 於yú 天tiān , 明míng 其qí 為wèi 不bù 服fú 之zhī 民mín 。 蓋gài 以yǐ 神shén 道dào 設shè 教jiào之zhī 意yì 。 若ruò 依yī 本běn 字zì 讀dú 之zhī , 則zé 不bù 可kě 通tōng 矣yǐ 。 」 張zhāng 佩pèi 綸lún 云yún : 「 『作zuò 』 當dāng 為wèi 『 任rèn 』 , 字zì 之zhī 誤wù 也yě 。 《 左zuǒ 氏shì 文wén 六liù 年nián 傳chuán . 杜dù 注zhù 》、 《 文wén 選xuǎn . 西xī 征zhēng 賦fù . 注zhù 》 引yǐn 《 倉cāng 頡xié 》 , 均jūn 云yún 『 委wěi , 任rèn 也yě』 。 下xià 則zé 委wěi 之zhī 地dì 利lì , 上shàng 則zé 委wěi 之zhī 天tiān 時shí 。 《 盤pán 庚gēng 》 : 『 惰duò 農nóng自zì 安ān , 不bù 昏hūn 作zuò 勞láo , 不bù 服fú 田tián 畝mǔ , 越yuè 其qí 罔wǎng 有yǒu 黍shǔ 稷jì 。 』 故gù 謂wèi 之zhī『 不bù 服fú 之zhī 民mín 』 。 」 元yuán 材cái 案àn : 下xià 文wén 言yán 「 三sān 不bù 樹shù 」 , 明míng 係xì 總zǒng承chéng 「 賊zéi 人rén 」 , 「 不bù 服fú 之zhī 民mín 」 及jí 「 役yì 夫fū 」 而ér 言yán 。 則zé 「 下xià 作zuò之zhī 地dì , 上shàng 作zuò 之zhī 天tiān 」 亦yì 當dāng 屬shǔ 於yú 「 不bù 服fú 之zhī 民mín 」 。 俞yú 氏shì 以yǐ 神shén 道dào設shè 教jiào 釋shì 之zhī , 是shì 以yǐ 之zhī 屬shǔ 於yú 政zhèng 府fǔ 矣yǐ 。 「 下xià 作zuò 之zhī 地dì , 上shàng 作zuò 之zhī 天tiān」 者zhě , 謂wèi 雖suī 從cóng 事shì 樹shù 藝yì , 而ér 鹵lǔ 莽mǎng 滅miè 裂liè , 跡jī 近jìn 敷fū 衍yǎn , 仍réng 與yǔ 不bù樹shù 藝yì 者zhě 相xiāng 等děng 。 ( 今jīn 人rén 言yán 作zuò 事shì 不bù 切qiè 實shí 際jì 者zhě , 謂wèi 之zhī 上shàng 天tiān 下xià 地dì。 ) 故gù 謂wèi 之zhī 「 不bù 服fú 之zhī 民mín 」 也yě 。

〔 五wǔ 〕   何hé 如rú 璋zhāng 云yún : 「 陳chén , 列liè 也yě 。 通tōng, 行xíng 也yě 。 言yán 處chù 里lǐ 中zhōng 則zé 為wèi 下xià 列liè , 在zài 師shī 中zhōng 則zé 為wèi 下xià 行xíng 。 」 張zhāng 佩pèi綸lún 云yún : 「 下xià 陳chén , 《 晏yàn 子zi 春chūn 秋qiū 》 : 『 願yuàn 得dé 充chōng 數shù 乎hū 下xià 陳chén 。 』《 班bān 倢jié 妤yú 賦fù 》 : 『 充chōng 下xià 陳chén 於yú 後hòu 庭tíng 。 』 《 注zhù 》 : 『 下xià 陳chén ,後hòu 列liè 也yě 。 』 『 通tōng 』 當dāng 作zuò 『 甬yǒng 』 。 《 方fāng 言yán 》 : 『 臧zāng 甬yǒng 侮wǔ 獲huò, 賤jiàn 稱chēng 也yě 。 自zì 關guān 而ér 東dōng 陳chén 、 魏wèi 、 宋sòng 、 楚chǔ 之zhī 間jiān 保bǎo 庸yōng 謂wèi 之zhī 甬yǒng 。』 此cǐ 即jí 《 周zhōu 禮lǐ . 九jiǔ 職zhí 》 所suǒ 謂wèi 『 臣chén 妾qiè 』 。 《 左zuǒ 文wén 元yuán 年nián 傳chuán .杜dù 注zhù 》 : 『 役yì 夫fū , 賤jiàn 者zhě 稱chēng 。 』 」 郭guō 沫mò 若ruò 云yún :「

『 陳chén 』 與yǔ 『 田tián 』 通tōng , 『 通tōng 』 當dāng 為wèi 『勇yǒng 』 。 『 處chù 里lǐ 為wèi 下xià 田tián 』 者zhě 謂wèi 耕gēng 田tián 不bù 力lì 。 『 處chù 師shī 為wèi 下xià 勇yǒng 』者zhě 謂wèi 戰zhàn 陣zhèn 無wú 勇yǒng 。 」 元yuán 材cái 案àn : 張zhāng 說shuō 是shì 也yě 。 《 史shǐ 記jì . 李lǐ 斯sī 傳chuán》 「 所suǒ 以yǐ 飾shì 後hòu 宮gōng , 充chōng 下xià 陳chén 」 , 《 索suǒ 隱yǐn 》 云yún : 「 下xià 陳chén , 猶yóu後hòu 列liè 也yě 。 《 晏yàn 子zi 》 曰yuē 『 有yǒu 二èr 女nǚ 願yuàn 得dé 入rù 身shēn 於yú 下xià 陳chén 』 是shì 也yě 。」 里lǐ 即jí 《 巨jù ( 筴cè ) 乘chéng 馬mǎ 篇piān 》 「 謂wèi 遠yuǎn 近jìn 之zhī 縣xiàn 里lǐ 邑yì 」 之zhī 里lǐ 。師shī 即jí 《 輕qīng 重zhòng 丁dīng 篇piān 》 「 州zhōu 通tōng 之zhī 師shī 」 之zhī 師shī 。 謂wèi 在zài 師shī 里lǐ 中zhōng 從cóng 事shì賤jiàn 役yì 之zhī 人rén , 亦yì 不bù 從cóng 事shì 樹shù 藝yì 也yě 。

〔 六liù 〕   朱zhū 長zhǎng 春chūn 云yún : 「 『 主zhǔ 使shǐ 』 , 謂wèi如rú 後hòu 世shì 沒méi 為wèi 官guān 奴nú 與yǔ 城chéng 旦dàn 舂chōng 之zhī 比bǐ 。 」 何hé 如rú 璋zhāng 云yún : 「 『 三sān 不bù樹shù 』 即jí 指zhǐ 上shàng 不bù 樹shù 藝yì 、 不bù 服fú 及jí 役yì 夫fū 。 言yán 三sān 者zhě 皆jiē 惰duò 民mín , 不bù 肯kěn盡jǐn 力lì 樹shù 藝yì , 則zé 主zhǔ 田tián 之zhī 官guān 必bì 以yǐ 法fǎ 驅qū 使shǐ 之zhī , 今jīn 之zhī 歸guī 農nóng 也yě 。 」

    以yǐ 春chūn 日rì 至zhì 始shǐ , 數shù 四sì 十shí 六liù 日rì , 春chūn 盡jǐn 而ér 夏xià 始shǐ 〔 一yī 〕 。天tiān 子zi 服fú 黃huáng 而ér 靜jìng 處chù 〔 二èr 〕 , 朝cháo 諸zhū 侯hóu 卿qīng 大dà 夫fū 列liè 士shì , 循xún 於yú 百bǎi 姓xìng, 發fā 號hào 出chū 令lìng 曰yuē : 「 毋wú 聚jù 大dà 眾zhòng , 毋wú 行xíng 大dà 火huǒ , 毋wú 斷duàn 大dà 木mù , 誅zhū大dà 臣chén 〔 三sān 〕 , 毋wú 斬zhǎn 大dà 山shān , 毋wú 戮lù 大dà 衍yǎn 〔 四sì 〕 。 滅miè 三sān 大dà 〔 五wǔ〕 而ér 國guó 有yǒu 害hài 也yě 。 」 天tiān 子zi 之zhī 夏xià 禁jìn 也yě 。

〔 一yī 〕   石shí 一yī 參cān 云yún : 「 由yóu 春chūn 分fēn 節jié 起qǐ ,歷lì 一yī 月yuè 有yǒu 半bàn , 四sì 十shí 五wǔ 日rì 而ér 立lì 夏xià 。 言yán 四sì 十shí 六liù 日rì 者zhě , 前qián 後hòu 二èr日rì 交jiāo 氣qì 未wèi 交jiāo 氣qì 必bì 合hé 計jì 之zhī , 言yán 整zhěng 數shù 。 」

〔 二èr 〕   王wáng 引yǐn 之zhī 云yún : 「 下xià 文wén 曰yuē 『 秋qiū 盡jǐn而ér 冬dōng 始shǐ , 天tiān 子zi 服fú 黑hēi 絻miǎn 黑hēi 而ér 靜jìng 處chù 』 , 則zé 此cǐ 當dāng 云yún 『 天tiān 子zi 服fú 赤chì絻miǎn 赤chì 而ér 靜jìng 處chù 』 , 寫xiě 者zhě 脫tuō 誤wù 耳ěr 。 」 張zhāng 佩pèi 綸lún 云yún :「

黑hēi 黃huáng 宜yí 於yú 靜jìng 處chù , 赤chì 非fēi 靜jìng 處chù 之zhī 服fú 也yě 。此cǐ 篇piān 脫tuō 去qù 『 服fú 赤chì 絻miǎn 赤chì 』 。 『 服fú 黃huáng 而ér 靜jìng 處chù 』 當dāng 移yí 夏xià 至zhì 下xià ,錯cuò 置zhì 於yú 此cǐ 。 」 石shí 一yī 參cān 云yún : 「 夏xià 服fú 宜yí 赤chì , 火huǒ 德dé 王wáng 。 此cǐ 言yán 『服fú 黃huáng 』 , 火huǒ 性xìng 烈liè , 不bù 宜yí 助zhù 長zhǎng , 故gù 服fú 其qí 所suǒ 生shēng 之zhī 色sè 。 亦yì 不bù 出chū國guó 門mén 而ér 壇tán , 無wú 迎yíng 夏xià 之zhī 禮lǐ , 尚shàng 靜jìng 不bù 尚shàng 動dòng , 所suǒ 以yǐ 節jié 時shí 氣qì 之zhī 過guò也yě 。 」 郭guō 沫mò 若ruò 云yún :「

諸zhū 說shuō 紛fēn 紜yún , 仍réng 當dāng 以yǐ 王wáng 說shuō 為wèi 是shì 。 『 服fú黃huáng 』 乃nǎi 『 服fú 赤chì 絻miǎn 赤chì 』 之zhī 脫tuō 誤wù 耳ěr 。 或huò 以yǐ 此cǐ 文wén 四sì 時shí 所suǒ 服fú 無wú 赤chì色sè , 作zuò 為wèi 本běn 篇piān 出chū 於yú 王wáng 莽mǎng 時shí 之zhī 證zhèng , 謂wèi 莽mǎng 曾céng 『 寶bǎo 黃huáng 廝sī 赤chì 』 (見jiàn 《 漢hàn 書shū . 王wáng 莽mǎng 傳chuán 》 地dì 皇huáng 元yuán 年nián ) 。 僅jǐn 此cǐ 一yī 字zì 孤gū 證zhèng , 不bù 足zú為wèi 據jù 也yě 。 」 元yuán 材cái 案àn : 以yǐ 上shàng 各gè 說shuō 皆jiē 非fēi 也yě 。 漢hàn 代dài 尚shàng 赤chì , 新xīn 莽mǎng尚shàng 黃huáng 。 此cǐ 處chù 雖suī 僅jǐn 一yī 字zì 之zhī 不bù 同tóng , 然rán 實shí 為wèi 兩liǎng 個gè 時shí 代dài 特tè 徵zhēng 之zhī 反fǎn映yìng 。 漢hàn 興xìng 之zhī 初chū , 因yīn 高gāo 祖zǔ 夜yè 殺shā 大dà 蛇shé , 自zì 以yǐ 為wèi 蛇shé 者zhě 白bái 帝dì 子zi ,而ér 殺shā 之zhī 者zhě 赤chì 帝dì 子zi , 故gù 服fú 色sè 尚shàng 赤chì 。 其qí 後hòu 武wǔ 帝dì 太tài 初chū 改gǎi 制zhì , 雖suī曾céng 一yī 度dù 尚shàng 黃huáng , 但dàn 並bìng 不bù 同tóng 時shí 排pái 赤chì 。 且qiě 自zì 劉liú 向xiàng 父fù 子zi 出chū , 倡chàng 為wèi漢hàn 得dé 火huǒ 德dé 之zhī 說shuō , 於yú 是shì 服fú 色sè 尚shàng 赤chì 乃nǎi 成chéng 定dìng 論lùn 。 至zhì 於yú 新xīn 莽mǎng , 乃nǎi大dà 唱chàng 其qí 「 寶bǎo 黃huáng 廝sī 赤chì 」 之zhī 說shuō 。 《 漢hàn 書shū . 王wáng 莽mǎng 傳chuán 》 云yún : 「 梓zǐ童tóng 人rén 哀āi 章zhāng 見jiàn 莽mǎng 居jū 攝shè , 即jí 作zuò 銅tóng 匱guì , 為wèi 兩liǎng 檢jiǎn , 署shǔ 其qí 一yī 曰yuē 《 天tiān帝dì 行xíng 璽xǐ 金jīn 匱guì 圖tú 》 , 其qí 一yī 署shǔ 曰yuē 《 赤chì 帝dì 行xíng 璽xǐ 某mǒu 傳chuán 予yǔ 黃huáng 帝dì 金jīn 策cè書shū 》 … … 即jí 日rì 昏hūn 時shí 衣yī 黃huáng 衣yī , 持chí 匱guì 至zhì 高gāo 廟miào , 以yǐ 付fù 僕pú 射shè 。 戊wù辰chén , 莽mǎng 至zhì 高gāo 廟miào 拜bài 受shòu 金jīn 匱guì 神shén 嬗shàn 。 下xià 書shū 曰yuē : 『 赤chì 帝dì 漢hàn 氏shì 高gāo 皇huáng帝dì 之zhī 靈líng , 承chéng 天tiān 命mìng 傳chuán 國guó 金jīn 策cè 之zhī 書shū 。 予yǔ 甚shèn 祗zhī 畏wèi , 敢gǎn 不bù 欽qīn 受shòu 。以yǐ 戊wù 辰chén 直zhí 定dìng , 御yù 王wáng 冠guān , 即jí 真zhēn 天tiān 子zi 位wèi 。 定dìng 有yǒu 天tiān 下xià 之zhī 號hào 曰yuē 新xīn。 其qí 改gǎi 正zhèng 朔shuò , 易yì 服fú 色sè 。 以yǐ 十shí 二èr 月yuè 朔shuò 癸guǐ 酉yǒu 為wèi 建jiàn 國guó 元yuán 年nián 正zhèng 月yuè之zhī 朔shuò , 以yǐ 雞jī 鳴míng 為wèi 時shí 。 服fú 色sè 配pèi 德dé 上shàng 黃huáng , 犧xī 牲shēng 應yīng 正zhèng 用yòng 白bái , 使shǐ節jié 之zhī 旄máo 旛fān 皆jiē 純chún 黃huáng , 其qí 署shǔ 曰yuē 新xīn 使shǐ 五wǔ 威wēi 節jié , 以yǐ 承chéng 皇huáng 天tiān 上shàng 帝dì 威wēi命mìng 也yě 』 。 」 莽mǎng 又yòu 曰yuē : 「 予yǔ 前qián 在zài 大dà 麓lù , 至zhì 於yú 攝shè 假jiǎ , 深shēn 惟wéi 漢hàn氏shì 三sān 七qī 之zhī 阨è , 赤chì 德dé 氣qì 盡jǐn 。 思sī 索suǒ 廣guǎng 求qiú 所suǒ 以yǐ 輔fǔ 劉liú 延yán 期qī 之zhī 術shù ,靡mí 所suǒ 不bù 用yòng 。 … … 然rán 自zì 孔kǒng 子zi 作zuò 《 春chūn秋qiū 》 , 以yǐ 為wèi 後hòu 王wáng 法fǎ , 至zhì 於yú 哀āi 之zhī 十shí 四sì 而ér 一yī 代dài 畢bì 。 協xié 之zhī 於yú 今jīn, 亦yì 哀āi 之zhī 十shí 四sì 也yě 。 張zhāng 晏yàn 曰yuē : 漢hàn 哀āi 帝dì 即jí 位wèi 六liù 年nián , 平píng 帝dì 五wǔ 年nián, 居jū 攝shè 三sān 年nián , 共gòng 十shí 四sì 年nián 。 赤chì 世shì 計jì 盡jǐn , 終zhōng 不bù 可kě 強qiáng 濟jì 。 皇huáng 天tiān明míng 威wēi , 黃huáng 德dé 當dāng 興xìng 。 隆lóng 顯xiǎn 大dà 命mìng , 屬shǔ 予yǔ 以yǐ 天tiān 下xià 。 」 莽mǎng 又yòu 曰yuē :「

改gǎi 定dìng 安ān 太tài 后hòu 號hào 曰yuē 『 黃huáng 皇huáng 室shì 主zhǔ 』 , 絕jué之zhī 於yú 漢hàn 也yě 。 」 《 莽mǎng 傳chuán 》 又yòu 載zài : 「 天tiān 鳳fèng 二èr 年nián , 二èr 月yuè , 訛é 言yán黃huáng 龍lóng 墮duò 死sǐ 黃huáng 山shān 宮gōng 中zhōng , 百bǎi 姓xìng 奔bēn 走zǒu 往wǎng 觀guān 者zhě 有yǒu 萬wàn 數shù , 莽mǎng 惡è 之zhī 。」 顏yán 師shī 古gǔ 注zhù 云yún : 「 莽mǎng 自zì 謂wèi 黃huáng 德dé , 故gù 有yǒu 此cǐ 妖yāo 。 」 又yòu 地dì 皇huáng 元yuán年nián 莽mǎng 下xià 書shū 曰yuē 「 寶bǎo 黃huáng 廝sī 赤chì , 其qí 令lìng 郎láng 從cóng 官guān 皆jiē 衣yī 絳jiàng 。 」 服fú 虔qián 曰yuē: 「 以yǐ 黃huáng 為wèi 寶bǎo , 自zì 用yòng 其qí 行xíng 氣qì 也yě 。 廝sī 赤chì , 廝sī 役yì 賤jiàn 者zhě 皆jiē 衣yī 赤chì, 賤jiàn 漢hàn 行xíng 也yě 。 」 試shì 以yǐ 此cǐ 與yǔ 本běn 篇piān 互hù 相xiāng 比bǐ 較jiào 。 本běn 篇piān 春chūn 始shǐ 天tiān 子zi服fú 青qīng 而ér 絻miǎn 青qīng , 夏xià 始shǐ 天tiān 子zi 服fú 黃huáng 而ér 靜jìng 處chù , 秋qiū 至zhì 天tiān 子zi 服fú 白bái 而ér 絻miǎn白bái , 冬dōng 始shǐ 天tiān 子zi 服fú 黑hēi 絻miǎn 黑hēi 而ér 靜jìng 處chù , 冬dōng 至zhì 天tiān 子zi 黑hēi 而ér 絻miǎn 黑hēi , 有yǒu青qīng 、 黃huáng 、 白bái 、 黑hēi 四sì 色sè 而ér 獨dú 無wú 赤chì 色sè 。 《 呂lǚ 氏shì 春chūn 秋qiū 》 、 《 月yuè令lìng 》 、 《 淮huái 南nán . 時shí 則zé 篇piān 》 , 三sān 夏xià 皆jiē 尚shàng 赤chì , 本běn 篇piān 則zé 代dài 之zhī 以yǐ黃huáng 。 此cǐ 與yǔ 《 揆kuí 度dù 篇piān 》 言yán 「 其qí 在zài 色sè 者zhě 青qīng 黃huáng 白bái 黑hēi 赤chì 也yě 」 , 赤chì字zì 列liè 於yú 最zuì 末mò 一yī 位wèi , 蓋gài 皆jiē 王wáng 莽mǎng 「 寶bǎo 黃huáng 廝sī 赤chì 」 思sī 想xiǎng 之zhī 反fǎn 映yìng ,非fēi 偶ǒu 然rán 而ér 已yǐ 也yě 。

〔 三sān 〕   孫sūn 星xīng 衍yǎn 云yún : 「 『 誅zhū 』 上shàng 當dāng 脫tuō『 毋wú 』 字zì 。 」 俞yú 樾yuè 云yún : 「 案àn 『 誅zhū 大dà 臣chén 』 三sān 字zì 衍yǎn 文wén 也yě 。 此cǐ蓋gài 以yǐ 『 斷duàn 大dà 木mù 』 、 『 斬zhǎn 大dà 山shān 』 、 『 戮lù 大dà 衍yǎn 』 為wèi 『 滅miè 三sān 大dà』 。 其qí 上shàng 文wén 『 聚jù 大dà 眾zhòng 』 、 『 行xíng 大dà 火huǒ 』 , 非fēi 滅miè 之zhī 也yě , 故gù 不bù數shù 也yě 。 若ruò 加jiā 『 誅zhū 大dà 臣chén 』 , 則zé 為wèi 滅miè 四sì 大dà 矣yǐ 。 又yòu 『 斬zhǎn 大dà 山shān 』之zhī 『 斬zhǎn 』 , 當dāng 讀dú 為wèi 『 鏨zàn 』 , 與yǔ 《 形xíng 勢shì 解jiě 》 『 斬zhǎn 高gāo 』 同tóng 。」 何hé 如rú 璋zhāng 說shuō 同tóng 。 元yuán 材cái 案àn : 《 管guǎn 子zi . 七qī 臣chén 七qī 主zhǔ 篇piān 》 亦yì 有yǒu 「誅zhū 大dà 臣chén 」 三sān 字zì 。 惟wéi 彼bǐ 處chù 以yǐ 一yī 「 無wú 」 字zì 總zǒng 貫guàn 下xià 文wén , 此cǐ 則zé 每měi句jù 均jūn 有yǒu 「 毋wú 」 字zì , 只zhǐ 「 誅zhū 大dà 臣chén 」 上shàng 無wú 之zhī , 故gù 知zhī 為wèi 脫tuō 也yě 。又yòu 彼bǐ 處chù 以yǐ 「 無wú 殺shā 伐fá , 無wú 割gē 大dà 陵líng 、 ? 大dà 衍yǎn 、 伐fá 大dà 木mù 、 斬zhǎn 大dà山shān 、 行xíng 大dà 火huǒ 、 誅zhū 大dà 臣chén 」 列liè 為wèi 春chūn 禁jìn , 與yǔ 《 禁jìn 藏cáng 篇piān 》 之zhī 以yǐ 「毋wú 殺shā 畜chù 生shēng , 毋wú 拊fǔ 卵luǎn , 毋wú 伐fá 木mù , 毋wú 夭yāo 英yīng , 毋wú 拊fǔ 竿gān 」 列liè 為wèi 春chūn 三sān 月yuè 之zhī 事shì 者zhě , 皆jiē 與yǔ 本běn 篇piān 列liè 為wèi 夏xià 禁jìn 不bù 同tóng。 而ér 《 月yuè 令lìng 》 則zé 與yǔ 此cǐ 合hé 。

〔 四sì 〕   元yuán 材cái 案àn : 戮lù 即jí 《 呂lǚ 氏shì 春chūn 秋qiū .上shàng 農nóng 篇piān 》 「 澤zé 人rén 不bù 敢gǎn 灰huī 僇lù 」 之zhī 僇lù , 高gāo 誘yòu 注zhù 云yún : 「 燒shāo 灰huī 不bù以yǐ 時shí , 多duō 僇lù 。 」 戮lù 、 僇lù 古gǔ 通tōng 。 《 七qī 臣chén 七qī 主zhǔ 篇piān 》 作zuò 「 ? 」, 尹yǐn 注zhù 云yún : 「 ? 謂wèi 焚fén 燒shāo , 令lìng 蕩dàng 然rán 俱jù 盡jǐn 。 」

〔 五wǔ 〕   朱zhū 長zhǎng 春chūn 云yún : 「 大dà 木mù 、 大dà 山shān 、大dà 衍yǎn , 夏xià 日rì 蕃fān 秀xiù , 禁jìn 傷shāng 其qí 長zhǎng 養yǎng 。 」 石shí 一yī 參cān 云yún : 「 三sān 大dà ,謂wèi 大dà 山shān 、 大dà 衍yǎn 、 大dà 林lín 木mù , 故gù 發fā 令lìng 禁jìn 止zhǐ 斬zhǎn 伐fá , 尤yóu 夏xià 令lìng 之zhī 要yào政zhèng 也yě 。 」

    以yǐ 春chūn 日rì 至zhì 始shǐ , 數shù 九jiǔ 十shí 二èr 日rì , 謂wèi 之zhī 夏xià 至zhì , 而ér 麥mài 熟shú 〔一yī 〕 。 天tiān 子zi 祀sì 於yú 大dà 宗zōng 〔 二èr 〕 , 其qí 盛shèng 〔 三sān 〕 以yǐ 麥mài 。 麥mài 者zhě ,穀gǔ 之zhī 始shǐ 也yě 〔 四sì 〕 。 宗zōng 者zhě , 族zú 之zhī 始shǐ 也yě 。 同tóng 族zú 者zhě 人rén , 殊shū 族zú 者zhě處chù 〔 五wǔ 〕 。 皆jiē 齊qí 大dà 材cái , 出chū 祭jì 王wáng 母mǔ 〔 六liù 〕 。 天tiān 子zi 之zhī 所suǒ 以yǐ 主zhǔ始shǐ 而ér 忌jì 諱huì 也yě 〔 七qī 〕 。

〔 一yī 〕   何hé 如rú 璋zhāng 云yún : 「 『 夏xià 至zhì 』 下xià 宜yí加jiā 『 夏xià 至zhì 』 二èr 字zì 以yǐ 申shēn 言yán 之zhī , 文wén 義yì 始shǐ 完wán 。 與yǔ 下xià 文wén 一yī 例lì 。 」張zhāng 佩pèi 綸lún 云yún : 「 日rì 至zhì 麥mài 熟shú 。 《 孟mèng 子zi 》 : 『 今jīn 夫fū 麰móu 麥mài , 至zhì 於yú日rì 至zhì 之zhī 時shí 皆jiē 熟shú 矣yǐ 。 』 」 元yuán 材cái 案àn : 《 月yuè 令lìng 》 : 「 孟mèng 夏xià 之zhī 月yuè, 農nóng 乃nǎi 登dēng 麥mài 。 」 與yǔ 此cǐ 正zhèng 同tóng 。

〔 二èr 〕   孫sūn 星xīng 衍yǎn 云yún : 「 《 太tài 平píng 御yù 覽lǎn 》二èr 十shí 三sān 引yǐn 作zuò 『 祈qí 天tiān 宗zōng 』 。 據jù 下xià 文wén 『 祀sì 於yú 太tài 祖zǔ 』 , 此cǐ 當dāng 作zuò『 太tài 宗zōng 』 。 」 元yuán 材cái 案àn : 此cǐ 說shuō 是shì 也yě 。 太tài 宗zōng 者zhě 太tài 廟miào 之zhī 別bié 室shì 。別bié 族zú 為wèi 祖zǔ , 繼jì 別bié 為wèi 宗zōng 。

〔 三sān 〕   元yuán 材cái 案àn : 黍shǔ 稷jì 在zài 器qì 中zhōng 曰yuē 盛shèng ,所suǒ 以yǐ 供gōng 祭jì 祀sì 者zhě 也yě 。 《 孟mèng 子zi . 滕téng 文wén 公gōng 篇piān 》 「 無wú 以yǐ 供gōng 粢zī 盛shèng 」是shì 也yě 。

〔 四sì 〕   尹yǐn 桐tóng 陽yáng 云yún : 「 五wǔ 穀gǔ 以yǐ 麥mài 為wèi 早zǎo生shēng 。 《 夏xià 小xiǎo 正zhèng 》 『 祈qí 麥mài 實shí 』 ,《

傳chuán 》 : 『 麥mài 實shí 者zhě , 五wǔ 穀gǔ 之zhī 先xiān 見jiàn 者zhě 也yě 。 』 」

〔 五wǔ 〕   王wáng 念niàn 孫sūn 云yún : 「 『 人rén 』 當dāng 為wèi 『入rù 』 。 『 處chù 』 , 止zhǐ 也yě 。 言yán 同tóng 族zú 者zhě 則zé 入rù 祭jì , 異yì 族zú 者zhě 則zé 止zhǐ 也yě。 」

〔 六liù 〕   何hé 如rú 璋zhāng 云yún : 「 《 易yì . 說shuō 卦guà 》: 『 坤kūn , 地dì 也yě , 故gù 稱chēng 乎hū 母mǔ 。 』 又yòu 《 晉jìn 卦guà 》 : 『 受shòu 茲zī 介jiè 福fú於yú 其qí 王wáng 母mǔ 。 』 蔡cài 邕yōng 《 獨dú 斷duàn 》 : 『 王wáng 者zhě 父fù 事shì 天tiān , 母mǔ 事shì 地dì 。』 此cǐ 文wén 有yǒu 『 出chū 』 字zì , 疑yí 指zhǐ 夏xià 至zhì 祀sì 地dì 方fāng 澤zé 之zhī 祭jì 。 齊qí 大dà 材cái ,謂wèi 以yǐ ● 供gōng 祭jì 祀sì 之zhī 五wǔ 齊qí 三sān 酒jiǔ 也yě 。 《 天tiān 官guān . 酒jiǔ 正zhèng 》 : 『 賞shǎng 酒jiǔ之zhī 政zhèng 令lìng , 以yǐ 式shì ● 授shòu 酒jiǔ 材cái 。 』 《 呂lǚ 覽lǎn . 仲zhòng 冬dōng 紀jì 》 : 『 乃nǎi 命mìng大dà 酋qiú , 秫shú 稻dào 必bì 齊qí , 麴qū 櫱niè 必bì 時shí , 湛zhàn ? 必bì 潔jié , 水shuǐ 泉quán 必bì 香xiāng , 陶táo器qì 必bì 良liáng , 火huǒ 齊qí 必bì 得dé 。 兼jiān 用yòng 六liù 物wù , 大dà 酋qiú 監jiān 之zhī , 無wú 有yǒu 差chà 忒tè 。』 據jù 此cǐ , 則zé 『 大dà 』 乃nǎi 『 六liù 』 之zhī 訛é 。 六liù 材cái 即jí 秫shú 稻dào 六liù 者zhě 之zhī 材cái也yě 。 齊qí 謂wèi 以yǐ ● 式shì 調diào 劑jì 也yě 。 《 呂lǚ 覽lǎn 》 在zài 仲zhòng 冬dōng , 此cǐ 文wén 在zài 仲zhòng 夏xià, 或huò 古gǔ 今jīn 異yì 宜yí 歟yú ! 」 張zhāng 佩pèi 綸lún 云yún : 「 『 皆jiē 齊qí 』 為wèi 句jù 。 『 大dà材cái 』 當dāng 作zuò 『 大dà 牲shēng 』 。 《 易yì . 革gé 》 : 『 用yòng 大dà 牲shēng 吉jí 。 』 《 爾ěr雅yǎ . 釋shì 親qīn 》 : 『 父fù 之zhī 妣bǐ 曰yuē 王wáng 母mǔ 。 』 《 曲qū 禮lǐ 》 : 『 王wáng 母mǔ 曰yuē皇huáng 祖zǔ 妣bǐ 。 』 」 元yuán 材cái 案àn : 何hé 、 張zhāng 二èr 氏shì 說shuō 皆jiē 非fēi 也yě 。 王wáng 母mǔ 既jì 為wèi祖zǔ 母mǔ , 豈qǐ 有yǒu 對duì 祖zǔ 母mǔ 不bù 在zài 家jiā 舉jǔ 行xíng 祭jì 祀sì 而ér 出chū 祭jì 於yú 外wài 之zhī 理lǐ ? 此cǐ當dāng 作zuò 「 皆jiē 齊qí 大dà 材cái 」 為wèi 句jù 。 齊qí 當dāng 作zuò 齎jī , 持chí 也yě 。 材cái 即jí 木mù 材cái ,大dà 材cái 則zé 木mù 材cái 之zhī 大dà 者zhě 也yě 。 此cǐ 文wén 似shì 亦yì 為wèi 漢hàn 末mò 民mín 間jiān 祠cí 祭jì 西xī 王wáng 母mǔ一yī 事shì 之zhī 反fǎn 映yìng 。 《 漢hàn 書shū . 五wǔ 行xíng 志zhì 》 : 「 漢hàn 哀āi 帝dì 建jiàn 平píng 四sì 年nián 正zhēng月yuè , 民mín 驚jīng 走zǒu , 持chí ? 或huò 棷zōu 一yī 枚méi , 傳chuán 相xiāng 付fù 與yǔ , 曰yuē 『 行xíng 詔zhào 籌chóu 』。 道dào 中zhōng 相xiāng 過guò 逢féng , 多duō 至zhì 千qiān 數shù 。 或huò 被bèi 髮fà 徒tú 踐jiàn , 或huò 夜yè 折zhé 關guān , 或huò踰yú 牆qiáng 入rù , 或huò 乘chéng 車chē 騎qí 奔bēn 馳chí , 以yǐ 置zhì 驛yì 傳chuán 行xíng 。 經jīng 歷lì 郡jùn 國guó 二èr 十shí 六liù, 至zhì 京jīng 師shī 。 其qí 夏xià , 京jīng 師shī 郡jùn 國guó 民mín 聚jù 會huì 里lǐ 巷xiàng 仟qiān 伯bó , 設shè 祭jì , 張zhāng博bó 具jù , 歌gē 舞wǔ 祠cí 西xī 王wáng 母mǔ 。 又yòu 傳chuán 書shū 曰yuē : 『 母mǔ 告gào 百bǎi 姓xìng , 佩pèi 此cǐ 書shū者zhě 不bù 死sǐ 。 不bù 信xìn 我wǒ 言yán , 視shì 門mén 樞shū 下xià 當dāng 有yǒu 白bái 髮fà 。 』 至zhì 秋qiū 止zhǐ 。 」棷zōu , 《 說shuō 文wén 》 : 「 木mù 薪xīn 曰yuē 棷zōu 。 」 仟qiān 伯bó , 王wáng 先xiān 謙qiān 《 漢hàn 書shū 補bǔ注zhù 》 引yǐn 錢qián 大dà 昭zhāo 云yún : 「 即jí 阡qiān 陌mò 也yě 。 」 此cǐ 文wén 所suǒ 言yán 「 皆jiē 齎jī 大dà 材cái」 , 即jí 《 五wǔ 行xíng 志zhì 》 「 民mín 或huò 持chí 棷zōu 一yī 枚méi 」 之zhī 義yì 也yě 。 所suǒ 言yán 「 出chū祭jì 王wáng 母mǔ 」 , 即jí 《 五wǔ 行xíng 志zhì 》 「 京jīng 師shī郡jùn 國guó 民mín 聚jù 會huì 里lǐ 巷xiàng 仟qiān 伯bó 設shè 祭jì … … 歌gē 舞wǔ 祠cí 西xī 王wáng 母mǔ 」 之zhī 義yì 也yě 。此cǐ 文wén 列liè 「 出chū 祭jì 王wáng 母mǔ 」 於yú 夏xià 至zhì , 《 五wǔ 行xíng 志zhì 》 京jīng 師shī 郡jùn 國guó 民mín 祠cí祭jì 西xī 王wáng 母mǔ , 亦yì 在zài 夏xià 季jì 。 如rú 此cǐ 相xiāng 合hé , 決jué 非fēi 偶ǒu 然rán 矣yǐ 。 又yòu 《 五wǔ行xíng 志zhì 》 於yú 敘xù 述shù 此cǐ 事shì 之zhī 後hòu , 隨suí 即jí 引yǐn 用yòng 杜dù 鄴yè 之zhī 言yán , 認rèn 為wèi 是shì 哀āi帝dì 外wài 家jiā 丁dīng 傅fù 之zhī 應yīng 。 但dàn 最zuì 後hòu 又yòu 云yún : 「 一yī 曰yuē 丁dīng 傅fù 所suǒ 亂luàn 者zhě 小xiǎo ,此cǐ 異yì 乃nǎi 王wáng 太tài 后hòu 王wáng 莽mǎng 之zhī 應yīng 云yún 。 」 應yīng 《 漢hàn 書shū . 元yuán 后hòu 傳chuán 》 王wáng 莽mǎng下xià 詔zhào 云yún : 「 予yǔ 伏fú 念niàn 皇huáng 天tiān 命mìng 予yǔ 為wèi 子zi , 更gèng 命mìng 太tài 皇huáng 太tài 后hòu 為wèi 新xīn 室shì文wén 母mǔ 太tài 皇huáng 太tài 后hòu , 協xié 於yú 新xīn 故gù 交jiāo 代dài 之zhī 際jì , 信xìn 於yú 漢hàn 氏shì 哀āi 帝dì 之zhī 代dài, 世shì 傳chuán 行xíng 詔zhào 籌chóu 為wèi 西xī 王wáng 母mǔ 共gòng 具jù 之zhī 祥xiáng 。 當dāng 為wèi 歷lì 代dài 母mǔ , 昭zhāo 然rán 著zhù明míng 。 」 然rán 則zé 祠cí 祭jì 西xī 王wáng 母mǔ 為wèi 元yuán 后hòu 之zhī 應yīng , 即jí 王wáng 莽mǎng 亦yì 自zì 承chéng 之zhī 矣yǐ。

〔 七qī 〕   張zhāng 佩pèi 綸lún 云yún : 「 主zhǔ 始shǐ , 《 禮lǐ .祭jì 義yì 》 : 『 築zhù 為wèi 宮gōng 室shì , 設shè 為wèi 宮gōng 祧tiāo , 以yǐ 別bié 親qīn 疏shū 遠yuǎn 邇ěr , 教jiào 民mín反fǎn 古gǔ 復fù 始shǐ , 不bù 忘wàng 其qí 所suǒ 生shēng 也yě 。 』 忌jì 諱huì , 《 周zhōu 禮lǐ . 小xiǎo 史shǐ 》 :『 君jūn 有yǒu 事shì , 則zé 詔zhào 王wáng 之zhī 忌jì 諱huì 。 』 鄭zhèng 司sī 農nóng 云yún : 『 先xiān 王wáng 死sǐ 日rì 為wèi忌jì , 名míng 為wèi 諱huì 。 』 《 左zuǒ 莊zhuāng 六liù 年nián 傳chuán 》 : 『 周zhōu 人rén 以yǐ 諱huì 事shì 神shén , 名míng終zhōng 將jiāng 諱huì 之zhī 。 』 《 雜zá 記jì . 下xià 》 : 『 卒zú 哭kū 而ér 諱huì , 王wáng 父fù 母mǔ 兄xiōng 弟dì世shì 父fù 叔shū 父fù 姑gū 姊zǐ 妹mèi 子zi 與yǔ 父fù 同tóng 諱huì 。 』 鄭zhèng 注zhù : 『 是shì 謂wèi 士shì 也yě 。 天tiān子zi 諸zhū 侯hóu 諱huì 群qún 祖zǔ 。 』 」 元yuán 材cái 案àn : 主zhǔ 始shǐ 忌jì 諱huì , 即jí《

論lùn 語yǔ 》 「 慎shèn 終zhōng 追zhuī 遠yuǎn , 民mín 德dé 歸guī 厚hòu 」 之zhī意yì 。

    以yǐ 夏xià 日rì 至zhì 始shǐ , 數shù 四sì 十shí 六liù 日rì , 夏xià 盡jǐn 而ér 秋qiū 始shǐ 〔 一yī 〕 ,而ér 黍shǔ 熟shú 〔 二èr 〕 。 天tiān 子zi 祀sì 於yú 太tài 祖zǔ , 其qí 盛shèng 以yǐ 黍shǔ 。 黍shǔ 者zhě , 穀gǔ 之zhī美měi 者zhě 也yě 。 祖zǔ 者zhě , 國guó 之zhī 重zhòng 者zhě 也yě 。 〔 三sān 〕 大dà 功gōng 者zhě 太tài 祖zǔ , 小xiǎo 功gōng者zhě 小xiǎo 祖zǔ , 無wú 功gōng 者zhě 無wú 祖zǔ 〔 四sì 〕 。 無wú 功gōng 者zhě 皆jiē 稱chēng 其qí 位wèi 而ér 立lì 沃wò ,有yǒu 功gōng 者zhě 觀guān 於yú 外wài 〔 五wǔ 〕 。 祖zǔ 者zhě 所suǒ 以yǐ 功gōng 祭jì 也yě , 非fēi 所suǒ 以yǐ 戚qī 祭jì 也yě。 〔 六liù 〕 天tiān 子zi 之zhī 所suǒ 以yǐ 異yì 貴guì 賤jiàn 而ér 賞shǎng 有yǒu 功gōng 也yě 。

〔 一yī 〕   何hé 如rú 璋zhāng 云yún : 「 『 秋qiū 始shǐ 』 謂wèi 立lì秋qiū 也yě 。 『 秋qiū 始shǐ 』 下xià 宜yí 加jiā 『 秋qiū 始shǐ 』 二èr 字zì , 與yǔ 下xià 文wén 一yī 例lì 。 」

〔 二èr 〕   元yuán 材cái 案àn : 《 月yuè 令lìng 》 「 仲zhòng 夏xià 之zhī月yuè , 農nóng 乃nǎi 登dēng 黍shǔ 。 天tiān 子zi 乃nǎi 以yǐ 雛chú 嘗cháng 黍shǔ 。 羞xiū 以yǐ 含hán 桃táo , 先xiān 荐jiàn 寢qǐn 廟miào。 」 此cǐ 列liè 「 黍shǔ 熟shú 」 於yú 「 夏xià 盡jǐn 秋qiū 始shǐ 」 , 與yǔ 《 月yuè 令lìng 》 不bù 同tóng 。

〔 三sān 〕   石shí 一yī 參cān 云yún : 「 國guó 祀sì 其qí 初chū 封fēng 之zhī祖zǔ 為wèi 太tài 祖zǔ 。 故gù 最zuì 重zhòng 於yú 國guó 。 」

〔 四sì 〕   朱zhū 長zhǎng 春chūn 云yún : 「 大dà 功gōng 者zhě 大dà 祖zǔ ,國guó 也yě , 五wǔ 廟miào 。 小xiǎo 功gōng 者zhě 小xiǎo 祖zǔ , 家jiā 也yě , 三sān 廟miào 二èr 廟miào 。 無wú 功gōng 者zhě 無wú祖zǔ , 庶shù 人rén 祭jì 其qí 先xiān , 有yǒu 田tián 祭jì , 無wú 田tián 薦jiàn 田tián , 以yǐ 賞shǎng 有yǒu 功gōng 也yě 。 」何hé 如rú 璋zhāng 云yún : 「 『 大dà 功gōng 者zhě 太tài 祖zǔ 』 三sān 句jù , 言yán 王wáng 者zhě 祖zǔ 之zhī 稱chēng 號hào 所suǒ由yóu 分fēn 。 朱zhū 氏shì 榷què 以yǐ 五wǔ 廟miào 三sān 廟miào 二èr 廟miào 釋shì 之zhī , 非fēi 。 」 張zhāng 佩pèi 綸lún 云yún :「 《 檀tán 弓gōng 》 : 『 君jūn 復fù 於yú 小xiǎo 寢qǐn 大dà 寢qǐn , 小xiǎo 祖zǔ 大dà 祖zǔ 。 』 《 正zhèng 義yì》 : 『 小xiǎo 祖zǔ , 高gāo 祖zǔ 以yǐ 下xià 廟miào 也yě 。 王wáng 侯hóu 同tóng 。 大dà 祖zǔ , 天tiān 子zi 始shǐ 祖zǔ, 諸zhū 侯hóu 大dà 祖zǔ 廟miào 也yě 。 』 」

〔 五wǔ 〕   豬zhū 飼sì 彥yàn 博bó 云yún : 「 『 無wú 功gōng 』 當dāng作zuò 『 有yǒu 功gōng 』 , 『 有yǒu 功gōng 』 當dāng 作zuò 『 無wú 功gōng 』 。 」 吳wú 志zhì 忠zhōng 云yún : 「『 沃wò 』 乃nǎi 『 飫yù 』 字zì 誤wù 。 」 安ān 井jǐng 衡héng 云yún 「 『 沃wò 』 讀dú 為wèi 『 飫yù 』。 飫yù , 燕yàn 食shí 也yě 。 」 張zhāng 佩pèi 綸lún 云yún : 「 『 有yǒu 』 『 無wú 』 二èr 字zì 當dāng 互hù易yì 。 沃wò 、 飫yù 通tōng 。 《 周zhōu 語yǔ 》 『 王wáng 召zhào 士shì 季jì 曰yuē : 禘dì 郊jiāo 之zhī 事shì , 則zé有yǒu 定dìng 烝zhēng 。 王wáng 公gōng 立lì 飫yù , 則zé 有yǒu 房fáng 烝zhēng 。 親qīn 戚qī 宴yàn 饗xiǎng , 則zé 有yǒu 脩xiū 烝zhēng 。今jīn 女nǚ 非fēi 他tā 也yě 。 而ér 叔shū 父fù 使shǐ 士shì 季jì 實shí 來lái 脩xiū 舊jiù 德dé 以yǐ 獎jiǎng 王wáng 室shì 。 唯wéi 是shì先xiān 王wáng 之zhī 宴yàn 禮lǐ , 欲yù 以yǐ 貽yí 女nǚ 。 余yú 一yī 人rén 敢gǎn 設shè 飫yù 禘dì 焉yān 。 忠zhōng 為wèi 親qīn 禮lǐ而ér 千qiān 舊jiù 職zhí 以yǐ 亂luàn 前qián 好hǎo 。 且qiě 唯wéi 戎róng 狄dí 則zé 有yǒu 體tǐ 薦jiàn 。 夫fū 戎róng 狄dí 冒mào 沒méi 輕qīng儳chán : 貪tān 而ér 不bù 讓ràng 。 其qí 血xuè 氣qì 不bù 治zhì , 若ruò 禽qín 獸shòu 焉yān 。 其qí 適shì 來lái 班bān 貢gòng ,不bù 俟qí 馨xīn 香xiāng 嘉jiā 味wèi , 故gù 坐zuò 諸zhū 門mén 外wài 。 而ér 使shǐ 舌shé 人rén 體tǐ 委wěi 與yǔ 之zhī 。 』 又yòu曰yuē : 『 夫fū 王wáng 公gōng 諸zhū 侯hóu 之zhī 有yǒu 飫yù 也yě , 將jiāng 以yǐ 講jiǎng 事shì 成chéng 章zhāng , 建jiàn 大dà 德dé ,昭zhāo 大dà 物wù 也yě 。 故gù 立lì 成chéng 禮lǐ 烝zhēng 而ér 已yǐ 。 』 此cǐ 立lì 飫yù , 即jí 王wáng 公gōng 諸zhū 侯hóu 之zhī有yǒu 飫yù 。 觀guān 於yú 外wài , 即jí 戎róng 狄dí 之zhī 坐zuò 於yú 門mén 外wài 。 」 尹yǐn 桐tóng 陽yáng 云yún : 「 『沃wò 』 同tóng 『 ● 』 , 燕yàn 食shí 也yě 。 不bù 脫tuō 屨jù 升shēng 堂táng 而ér 饗xiǎng 謂wèi 之zhī ● 。 禮lǐ 之zhī立lì 成chéng 者zhě 也yě 。 字zì 一yī 作zuò 『 飫yù 』 。 《 周zhōu語yǔ 》 : 『 王wáng 公gōng 立lì 飫yù , 則zé 有yǒu 房fáng 烝zhēng 。 』 」

〔 六liù 〕   吳wú 志zhì 忠zhōng 云yún : 「 兩liǎng 『 所suǒ 』 字zì 皆jiē涉shè 下xià 文wén 『 所suǒ 以yǐ 』 字zì 而ér 衍yǎn 。 」 何hé 如rú 璋zhāng 云yún : 「 宗zōng 乃nǎi 戚qī 祭jì , 此cǐ祖zǔ 宗zōng 之zhī 別bié 。 」

    以yǐ 夏xià 日rì 至zhì 始shǐ , 數shù 九jiǔ 十shí 二èr 日rì , 謂wèi 之zhī 秋qiū 至zhì 〔 一yī 〕 , 秋qiū至zhì 而ér 禾hé 熟shú 〔 二èr 〕 。 天tiān 子zi 祀sì 於yú 大dà 惢suǒ 〔 三sān 〕 , 西xī 出chū 其qí 國guó 百bǎi 三sān十shí 八bā 里lǐ 而ér 壇tán 〔 四sì 〕 , 服fú 白bái 而ér 絻miǎn 白bái , 搢jìn 玉yù 摠zǒng , 帶dài 錫xī 監jiān 〔 五wǔ〕 , 吹chuī 塤xūn 箎chí 〔 六liù 〕 之zhī 風fēng , 鑿záo 動dòng 〔 七qī 〕 金jīn 石shí 之zhī 音yīn , 朝cháo 諸zhū 侯hóu卿qīng 大dà 夫fū 列liè 士shì , 循xún 於yú 百bǎi 姓xìng , 號hào 曰yuē 祭jì 月yuè , 犧xī 牲shēng 以yǐ 彘zhì 〔 八bā 〕 。發fā 號hào 出chū 令lìng 〔 九jiǔ 〕 : 罰fá 而ér 勿wù 賞shǎng , 奪duó 而ér 勿wù 予yǔ 。 罪zuì 獄yù 誅zhū 而ér 勿wù 生shēng。 終zhōng 歲suì 之zhī 罪zuì , 毋wú 有yǒu 所suǒ 赦shè 〔 一yī 0 〕 。 作zuò 衍yǎn 牛niú 馬mǎ 之zhī 實shí 在zài 野yě 者zhě王wáng 〔 一yī 一yī 〕 。 天tiān 子zi 之zhī 秋qiū 計jì 也yě 。

〔 一yī 〕   何hé 如rú 璋zhāng 云yún : 「 秋qiū 至zhì 即jí 秋qiū 分fēn 。」

〔 二èr 〕   元yuán 材cái 案àn : 禾hé 即jí 穀gǔ 也yě 。 《 月yuè 令lìng》 : 「 孟mèng 秋qiū 之zhī 月yuè , 農nóng 乃nǎi 登dēng 穀gǔ 。 天tiān 子zi 嘗cháng 新xīn , 先xiān 薦jiàn 寢qǐn 廟miào 。 」

〔 三sān 〕   安ān 井jǐng 衡héng 云yún : 「 大dà 惢suǒ 蓋gài 星xīng 名míng ,疑yí 即jí 心xīn 星xīng 。 心xīn 三sān 星xīng , 故gù 其qí 字zì 作zuò 惢suǒ 。 《 詩shī 》 曰yuē : 『 七qī 月yuè 流liú火huǒ 。 』 秋qiū 分fēn 祀sì 心xīn , 餞jiàn 其qí 納nà 也yě 。 《 說shuō 文wén 》 : 『 惢suǒ , 心xīn 疑yí 也yě。 讀dú 若ruò 瑣suǒ 。 』 非fēi 此cǐ 義yì 。 」 何hé 如rú 璋zhāng 云yún : 「 惢suǒ , 《 說shuō 文wén 》 :『 心xīn 疑yí 也yě 。 』 與yǔ 祭jì 名míng 無wú 涉shè 。 惢suǒ 乃nǎi 心xīn 之zhī 訛é 。 心xīn 星xīng , 大dà 火huǒ 也yě。 大dà 火huǒ 即jí 大dà 辰chén 也yě 。 《 四sì 時shí 篇piān 》 日rì 月yuè 星xīng 辰chén , 分fēn 屬shǔ 四sì 時shí 。 此cǐ文wén 春chūn 祭jì 日rì 星xīng , 秋qiū 祭jì 心xīn 月yuè , 略lüè 同tóng 。 」 張zhāng 佩pèi 綸lún 云yún : 「 依yī 上shàng 文wén麥mài 熟shú 祀sì 於yú 大dà 宗zōng , 黍shǔ 熟shú 祀sì 於yú 太tài 祖zǔ , 則zé 大dà 惢suǒ 亦yì 太tài 廟miào 之zhī 名míng 。 其qí 義yì 未wèi 聞wén 。 」 元yuán 材cái 案àn : 上shàng 文wén 已yǐ 有yǒu 祭jì 星xīng , 此cǐ不bù 得dé 再zài 言yán 祭jì 星xīng 。 此cǐ 大dà 惢suǒ 二èr 字zì , 究jiū 為wèi 何hé 義yì , 已yǐ 不bù 能néng 詳xiáng 。 各gè家jiā 紛fēn 紛fēn 推tuī 測cè , 或huò 謂wèi 惢suǒ 當dāng 作zuò 皛xiǎo ( 王wáng 紹shào 蘭lán ) , 或huò 謂wèi 惢suǒ 即jí 皛xiǎo 之zhī省shěng 文wén ( 江jiāng 瀚hàn ) , 或huò 謂wèi 惢suǒ 乃nǎi ? 之zhī 假jiǎ 借jiè ( 章zhāng 炳bǐng 麟lín ) , 或huò 謂wèi 「大dà 惢suǒ 」 即jí 「 大dà 郊jiāo 」 , 猶yóu 後hòu 世shì 社shè 稷jì 壇tán 之zhī 類lèi ( 郭guō 沫mò 若ruò ) , 皆jiē不bù 可kě 信xìn , 仍réng 以yǐ 闕què 疑yí 為wèi 是shì 。

〔 四sì 〕   俞yú 樾yuè 云yún : 「 按àn 上shàng 文wén 『 以yǐ 冬dōng 至zhì日rì 始shǐ , 數shù 四sì 十shí 六liù 日rì , 冬dōng 盡jǐn 而ér 春chūn 始shǐ , 天tiān 子zi 東dōng 出chū 其qí 國guó 四sì 十shí 六liù里lǐ 而ér 壇tán 』 , 『 以yǐ 冬dōng 至zhì 日rì 始shǐ , 數shù 九jiǔ 十shí 二èr 日rì , 謂wèi 之zhī 夏xià 至zhì , 天tiān子zi 東dōng 出chū 其qí 國guó 九jiǔ 十shí 二èr 里lǐ 而ér 壇tán 』 , 下xià 文wén 『 以yǐ 秋qiū 至zhì 日rì 始shǐ , 數shù 九jiǔ十shí 二èr 日rì , 天tiān 子zi 北běi 出chū 九jiǔ 十shí 二èr 里lǐ 而ér 壇tán 』 , 里lǐ 數shù 皆jiē 與yǔ 其qí 日rì 數shù 相xiāng符fú 。 此cǐ 云yún 『 以yǐ 夏xià 至zhì 日rì 始shǐ , 數shù 九jiǔ 十shí 二èr 日rì , 謂wèi 之zhī 秋qiū 至zhì 』 , 則zé亦yì 宜yí 出chū 國guó 九jiǔ 十shí 二èr 里lǐ , 乃nǎi 出chū 國guó 百bǎi 三sān 十shí 八bā 里lǐ 者zhě , 蓋gài 自zì 夏xià 日rì 至zhì上shàng 溯sù 春chūn 盡jǐn 而ér 夏xià 始shǐ 之zhī 四sì 十shí 六liù 日rì 而ér 并bìng 計jì 之zhī 也yě 。 然rán 所suǒ 云yún 『 四sì 十shí六liù 日rì 』 , 乃nǎi 舉jǔ 成chéng 數shù 而ér 言yán , 實shí 止zhǐ 四sì 十shí 五wǔ 日rì 有yǒu 奇qí 。 故gù 歲suì 實shí 三sān百bǎi 六liù 十shí 五wǔ 日rì 有yǒu 奇qí 。 而ér 四sì 時shí 出chū 國guó , 則zé 當dāng 為wèi 三sān 百bǎi 六liù 十shí 八bā 里lǐ 也yě。 」 張zhāng 佩pèi 綸lún 云yún :「

❖
🔊 本页支持朗读:点屏幕底部控制条即可听书(Chrome / Edge / Safari 支持)。 若未出现控制条,说明当前浏览器不支持语音朗读。
相关推荐