第dì二èr部bù分fèn 三sān国guó志zhì卷juǎn十shí四sì 魏wèi书shū十shí四sì（2）

太tài祖zǔ和hé吕lǚ布bù在zài濮pú阳yáng县xiàn（在zài今jīn河hé北běi濮pú阳yáng县xiàn南nán）大dà战zhàn，屡lǚ次cì失shī利lì。蝗huáng虫chóng灾zāi害hài发fā生shēng后hòu，才cái各gè自zì带dài兵bīng离lí去qù。于yú是shì袁yuán绍shào派pài人rén来lái劝quàn说shuō太tài祖zǔ，要yào和hé他tā联lián合hé起qǐ来lái，想xiǎng让ràng太tài祖zǔ把bǎ家jiā搬bān到dào邺yè县xiàn（在zài今jīn河hé南nán临lín漳zhāng县xiàn西xī四sì十shí里lǐ）居jū住zhù。太tài祖zǔ刚gāng失shī去qù了le兖yǎn州zhōu，军jūn粮liáng又yòu吃chī完wán了le，正zhèng要yào答dā应yìng袁yuán绍shào。这zhè时shí候hòu程chéng昱yù恰qià好hǎo出chū使shǐ回huí来lái，于yú是shì就jiù说shuō道dào：“听tīng说shuō将jiāng军jūn想xiǎng更gèng遣qiǎn送sòng家jiā眷juàn（到dào邺yè县xiàn），和hé袁yuán绍shào联lián合hé，真zhēn有yǒu这zhè样yàng的de事shì吗ma？”太tài祖zǔ答dá：“对duì！”程chéng昱yù说shuō：“我wǒ猜cāi想xiǎng将jiāng军jūn大dà概gài是shì临lín事shì害hài怕pà了le吧ba！不bù然rán为wèi什shén么me会huì考kǎo虑lǜ得dé这zhè么me不bù深shēn入rù呢ne？那nà袁yuán绍shào盘pán据jù燕yàn、赵zhào一yī带dài的de地dì方fāng，有yǒu并bìng吞tūn天tiān下xià的de野yě心xīn，但dàn是shì他tā的de智zhì谋móu又yòu不bù足zú以yǐ完wán成chéng大dà事shì。将jiāng军jūn自zì我wǒ思sī量liáng能néng处chù在zài他tā的de下xià位wèi吗ma？将jiāng军jūn以yǐ您nín龙lóng虎hǔ般bān的de威wēi武wǔ，怎zěn么me能néng做zuò出chū像xiàng韩hán信xìn、彭péng越yuè般bān称chēng臣chén的de事shì呢ne？现xiàn在zài兖yǎn州zhōu虽suī然rán残cán败bài，但dàn还hái保bǎo有yǒu三sān城chéng。能néng作zuò战zhàn的dī士shì兵bīng，不bù下xià万wàn人rén。以yǐ将jiāng军jūn的de神shén明míng英yīng武wǔ，和hé文wén若ruò（荀xún彧yù字zì）、昱yù等děng人rén，收shōu揽lǎn而ér用yòng，共gòng同tóng策cè划huà，就jiù可kě以yǐ完wán成chéng霸bà王wáng的de大dà业yè，希xī望wàng将jiāng军jūn能néng重chóng新xīn考kǎo虑lǜ一yī下xià。”太tài祖zǔ于yú是shì就jiù打dǎ消xiāo了le这zhè个ge念niàn头tou。

天tiān子zi（汉hàn献xiàn帝dì）以yǐ许xǔ（在zài今jīn河hé南nán许xǔ昌chāng县xiàn西xī南nán）为wèi都dū城chéng时shí，任rèn用yòng程chéng昱yù为wèi尚shàng书shū。兖yǎn州zhōu这zhè时shí还hái没méi安ān定dìng集jí聚jù，所suǒ以yǐ又yòu派pài程chéng昱yù为wèi东dōng中zhōng郎láng将jiāng，领lǐng济jì阴yīn（今jīn山shān东dōng定dìng陶táo县xiàn西xī北běi四sì里lǐ）太tài守shǒu，统tǒng领lǐng兖yǎn州zhōu军jūn事shì。刘liú备bèi失shī去qù徐xú州zhōu（今jīn江jiāng苏sū旧jiù徐xú州zhōu府fǔ及jí邳pī县xiàn，山shān东dōng旧jiù兖yǎn州zhōu府fǔ，安ān徽huī之zhī宿sù县xiàn、泗sì县xiàn皆jiē其qí地dì），来lái投tóu奔bèn太tài祖zǔ。程chéng昱yù劝quàn太tài祖zǔ杀shā掉diào刘liú备bèi，太tài祖zǔ不bù听tīng。这zhè件jiàn事shì记jì载zǎi在zài《武wǔ帝dì本běn纪jì》里lǐ。后hòu来lái又yòu派pài遣qiǎn刘liú备bèi到dào徐xú州zhōu去qù拦lán击jī袁yuán术shù，程chéng昱yù和hé郭guō嘉jiā进jìn言yán太tài祖zǔ说shuō：“公gōng前qián日rì不bù杀shā刘liú备bèi，这zhè件jiàn事shì我wǒ们men这zhè些xiē人rén实shí在zài想xiǎng不bú到dào。但dàn是shì今jīn天tiān您nín却què又yòu把bǎ兵bīng借jiè给gěi他tā，他tā一yí定dìng会huì生shēng背bèi叛pàn之zhī心xīn。”太tài祖zǔ很hěn后hòu悔huǐ，急jí忙máng去qù追zhuī，已yǐ经jīng追zhuī不bù上shàng了le。恰qià巧qiǎo袁yuán术shù病bìng死sǐ，刘liú备bèi到dào徐xú州zhōu，于yú是shì就jiù杀shā掉diào车chē胄zhòu，举jǔ兵bīng背bèi叛pàn太tài祖zǔ。不bù久jiǔ，程chéng昱yù改gǎi任rèn振zhèn威wēi将jiāng军jūn。袁yuán绍shào在zài黎lí阳yáng（在zài今jīn河hé南nán濬jùn县xiàn东dōng北běi），将jiāng要yào南nán渡dù。当dāng时shí昱yù只zhǐ有yǒu七qī百bǎi个gè士shì兵bīng驻zhù守shǒu鄄juàn城chéng，太tài祖zǔ知zhī道dào了le，派pài人rén告gào诉sù昱yù，要yào增zēng加jiā二èr千qiān士shì兵bīng给gěi他tā。昱yù不bù肯kěn，说shuō：“袁yuán绍shào拥yōng有yǒu十shí万wàn军jūn队duì，自zì以yǐ为wéi兵bīng力lì所suǒ向xiàng之zhī处chù，毫háo无wú阻zǔ碍ài。现xiàn在zài看kàn到dào昱yù的de兵bīng少shǎo，一yí定dìng看kàn不bù起qǐ不bú会huì来lái攻gōng。如rú果guǒ增zēng加jiā了le昱yù的de兵bīng，袁yuán绍shào经jīng过guò了le就jiù不bù能néng不bù攻gōng，一yī进jìn攻gōng一yí定dìng会huì被bèi攻gōng下xià，这zhè样yàng只zhǐ会huì白bái白bái的de使shǐ两liǎng方fāng损sǔn失shī各gè自zì的de威wēi势shì，希xī望wàng公gōng不bù必bì疑yí虑lǜ。”太tài祖zǔ听tīng从cóng了le他tā的de话huà。袁yuán绍shào听tīng说shuō程chéng昱yù兵bīng少shǎo，果guǒ然rán没méi去qù。太tài祖zǔ告gào诉sù贾jiǎ翊yì说shuō：“程chéng昱yù的de胆dǎn识shí，超chāo过guò孟mèng贲bēn、夏xià育yù。”（二èr人rén皆jiē古gǔ勇yǒng士shì）程chéng昱yù招zhāo收shōu逃táo亡wáng山shān泽zé的de人rén，得dé到dào精jīng兵bīng几jǐ千qiān人rén，于yú是shì就jiù领lǐng兵bīng和hé太tài祖zǔ在zài黎lí阳yáng会huì面miàn，去qù讨tǎo伐fá袁yuán谭tán、袁yuán尚shàng。谭tán、尚shàng被bèi打dǎ败bài逃táo走zǒu，任rèn昱yù为wèi奋fèn武wǔ将jiàng军jūn，封fēng安ān国guó亭tíng侯hóu。太tài祖zǔ征zhēng讨tǎo荆jīng州zhōu（今jīn湖hú南nán、湖hú北běi、及jí四sì川chuān旧jiù尊zūn義yì、重chóng庆qìng二èr府fǔ，贵guì州zhōu旧jiù思sī南nán、铜tóng仁rén、思sī州zhōu、石shí阡qiān等děng府fǔ，及jí广guǎng西xī之zhī全quán县xiàn，广guǎng东dōng之zhī连lián县xiàn，皆jiē其qí地dì），刘liú备bèi逃táo奔bèn吴wú（今jīn江jiāng、浙zhè、湖hú、闽mǐn、粤yuè、安ān南nán地dì）。一yì般bān评píng论lùn认rèn为wéi孙sūn权quán一yí定dìng会huì杀shā掉diào刘liú备bèi，昱yù预yù测cè说shuō：“孙sūn权quán刚gāng刚gāng在zài位wèi，还hái不bù为wèi海hǎi内nèi人rén士shì畏wèi惧jù，曹cáo公gōng却què是shì天tiān下xià无wú敌dí，方fāng攻gōng下xià荆jīng州zhōu，威wēi势shì震zhèn动dòng江jiāng南nán，孙sūn权quán虽suī有yǒu智zhì谋móu，却què不bù能néng独dú力lì承chéng当dāng。刘liú备bèi有yǒu英yīng名míng，关guān羽yǔ、张zhāng飞fēi都dōu能néng力lì敌dí万wàn人rén，孙sūn权quán一yí定dìng会huì借jiè助zhù他tā来lái抵dǐ御yù我wǒ们men。情qíng势shì难nán解jiě难nán分fēn之zhī下xià，刘liú备bèi就jiù借jiè此cǐ成chéng就jiù了le他tā的de势shì力lì，孙sūn权quán也yě就jiù没méi办bàn法fǎ杀shā他tā了le。”孙sūn权quán果guǒ然rán给gěi刘liú备bèi很hěn多duō兵bīng，来lái抵dǐ御yù太tài祖zǔ。这zhè以yǐ后hòu中zhōng原yuán逐zhú渐jiàn平píng定dìng，太tài祖zǔ抚fǔ着zhe程chéng昱yù的de背bèi说shuō：“当dāng年nián兖yǎn州zhōu失shī败bài的de时shí候hòu，如rú果guǒ不bù听tīng你nǐ的de话huà，我wǒ怎zěn么me会huì有yǒu今jīn天tiān？”宗zōng人rén举jǔ行xíng牛niú酒jiǔ犒kào赏shǎng大dà会huì，程chéng昱yù说shuō：“能néng够gòu知zhī足zú就jiù不bú会huì招zhāo来lái耻chǐ辱rǔ，我wǒ可kě以yǐ隐yǐn退tuì了le。”于yú是shì就jiù自zì己jǐ上shàng表biǎo归guī还huán兵bīng权quán，闭bì门mén不bù再zài出chū来lái。

程chéng昱yù性xìng情qíng刚gāng愎bì乖guāi戾lì，常cháng和hé别bié人rén起qǐ冲chōng突tū。有yǒu人rén密mì告gào程chéng昱yù谋móu反fǎn，太tài祖zǔ赏shǎng赐cì他tā，对duì待dài他tā却què更gèng加jiā丰fēng厚hòu。魏wèi国guó建jiàn立lì以yǐ后hòu，做zuò卫wèi尉wèi，和hé中zhōng尉wèi邢xíng贞zhēn争zhēng夺duó仪yí仗zhàng，被bèi免miǎn职zhí。文wén帝dì即jí位wèi后hòu，又yòu任rèn他tā为wèi卫wèi尉wèi，进jìn封fēng安ān乡xiāng侯hóu，增zēng加jiā封fēng邑yì三sān百bǎi户hù，和hé以yǐ前qián所suǒ封fēng的de合hé并bìng共gòng计jì八bā百bǎi户hù。又yòu分fēn封fēng他tā的de小xiǎo儿ér子zi延yán和hé孙sūn子zi晓xiǎo为wèi列liè侯hóu。正zhèng要yào封fēng他tā为wèi公gōng的de时shí候hòu，他tā就jiù死sǐ了le，文wén帝dì也yě为wèi他tā流liú泪lèi哭kū泣qì，追zhuī赠zèng他tā为wèi车chē骑qí将jiāng军jūn，谥shì号hào为wèi肃sù侯hóu。他tā的de儿ér子zi武wǔ承chéng嗣sì爵jué位wèi。武wǔ死sǐ后hòu，他tā的de儿ér子zi克kè承chéng嗣sì爵jué位wèi。克kè死sǐ后hòu，他tā的de儿ér子zi良liáng承chéng嗣sì爵jué位wèi。

晓xiǎo，嘉jiā平píng年nián（齐qí王wáng芳fāng）中zhōng作zuò黄huáng门mén侍shì郎láng，那nà时shí校xiào事shì（官guān名míng）恣zì意yì妄wàng为wéi，晓xiǎo上shàng疏shū朝cháo廷tíng说shuō：“《周zhōu礼lǐ》说shuō：‘分fēn设shè官guān职zhí，治zhì理lǐ人rén民mín。’《春chūn秋qiū传chuán》说shuō：‘天tiān有yǒu十shí日rì，人rén有yǒu十shí等děng。’愚yú者zhě不bù可kě监jiān理lǐ贤xián者zhě，贱jiàn者zhě不bù可kě监jiān理lǐ贵guì者zhě。于yú是shì扶fú立lì圣shèng知zhī，治zhì理lǐ人rén民mín，由yóu地dì方fāng风fēng俗sú定dìng下xià声shēng教jiào之zhī法fǎ。详xiáng明míng的de考kǎo验yàn他tā九jiǔ年nián的de功gōng绩jì。各gè自zì修xiū明míng他tā的de事shì业yè，虑lǜ事shì不bù超chāo越yuè自zì己jǐ的de职zhí限xiàn。所suǒ以yǐ栾luán书shū想xiǎng要yào在zài烂làn泥ní中zhōng拯zhěng救jiù晋jìn厉lì公gōng，他tā的de儿ér子zi栾luán不bù让ràng他tā救jiù（因yīn超chāo越yuè职zhí权quán）。人rén民mín相xiāng斗dòu死sǐ人rén横héng陈chén街jiē路lù，宰zǎi相xiàng邴bǐng吉jí经jīng过guò不bù问wèn。在zài上shàng位wèi的de人rén不bù责zé难nàn职zhí责zé以yǐ外wài的de事shì功gōng，在zài下xià位wèi的de人rén不bù寻xún求qiú职zhí分fēn以yǐ外wài的de赏shǎng赐cì，官guān吏lì没méi有yǒu总zǒng揽lǎn各gè职zhí的de权quán势shì，人rén民mín没méi有yǒu两liǎng种zhǒng事shì务wù的de劳láo役yì，这zhè实shí在zài是shì国guó家jiā的de重zhòng要yào治zhì道dào，政zhèng治zhì修xiū明míng与yǔ纷fēn乱luàn的de根gēn由yóu呀ya！往wǎng远yuǎn看kàn记jì载zǎi政zhèng典diǎn的de古gǔ籍jí，往wǎng近jìn看kàn秦qín汉hàn的de政zhèng体tǐ，虽suī然rán官guān名míng改gǎi变biàn了le，职zhí权quán不bù同tóng了le，至zhì于yú尊zūn崇chóng在zài上shàng者zhě，压yā抑yì在zài下xià者zhě，明míng显xiǎn的de分fēn别bié条tiáo例lì，始shǐ终zhōng还hái是shì一yī样yàng的de。最zuì初chū并bìng没méi有yǒu校xiào事shì的de官guān干gān涉shè参cān与yù各gè种zhǒng政zhèng事shì的de。以yǐ前qián武wǔ皇huáng帝dì（曹cáo操cāo）刚gāng刚gāng草cǎo创chuàng大dà业yè，所suǒ有yǒu的de官guān吏lì都dōu还hái没méi齐qí备bèi，但dàn是shì因yīn为wèi军jūn旅lǚ劳láo苦kǔ，民mín心xīn不bù安ān定dìng，于yú是shì有yǒu小xiǎo罪zuì，不bù能néng不bù明míng察chá，所suǒ以yǐ设shè立lì校xiào事shì官guān，采cǎi取qǔ暂zàn时shí权quán宜yí的de措cuò施shī，但dàn是shì却què检jiǎn治zhì有yǒu方fāng，不bù至zhì于yú放fàng肆sì。这zhè是shì霸bà世shì的de权quán宜yí政zhèng策cè，并bìng非fēi帝dì王wáng正zhèng规guī的de典diǎn章zhāng制zhì度dù。其qí后hòu校xiào事shì渐jiàn渐jiàn的de受shòu到dào信xìn任rèn，就jiù成chéng为wéi一yī种zhǒng疾jí病bìng祸huò害hài，辗zhǎn转zhuǎn的de相xiāng因yīn相xiāng成chéng，就jiù失shī去qù了liǎo当dàng初chū设shè立lì此cǐ官guān的de本běn意yì。于yú是shì就jiù派pài他tā们men上shàng祭jì宗zōng庙miào，下xià统tǒng百bǎi官guān，官guān员yuán不bù分fēn部bù门mén，职zhí权quán没méi有yǒu限xiàn制zhì，随suí意yì任rèn由yóu他tā们men自zì己jǐ，从cóng心xīn所suǒ欲yù，为wéi所suǒ欲yù为wéi。法fǎ令lìng定dìng自zì他tā们men的de笔bǐ端duān，不bù依yī照zhào科kē条tiáo和hé诏zhào令lìng；刑xíng狱yù就jiù在zài他tā们men门mén下xià被bèi判pàn定dìng，根gēn本běn不bù重chóng复fù讯xùn问wèn。他tā们men考kǎo选xuǎn官guān属shǔ，把bǎ谨jǐn慎shèn者zhě看kàn作zuò粗cū疏shū，把bǎ匆cōng遽jù者zhě看kàn作zuò贤xián能néng。他tā们men治zhì理lǐ事shì情qíng，把bǎ苛kē暴bào当dàng作zuò公gōng严yán，把bǎ循xún理lǐ当dàng作zuò怯qiè弱ruò。在zài外wài假jiǎ托tuō天tiān子zi的de威wēi严yán作zuò为wéi声shēng势shì，在zài内nèi聚jù集jí一yī群qún奸jiān贼zéi作zuò为wéi心xīn腹fù，大dà臣chén耻chǐ与yǔ他tā们men争zhēng夺duó权quán势shì，含hán忍rěn而ér不bù说shuō，小xiǎo人rén畏wèi惧jù他tā们men的de锋fēng芒máng，内nèi心xīn郁yù结jié而ér无wú处chǔ可kě诉sù。所suǒ以yǐ使shǐ得de尹yǐn模mó公gōng然rán的de在zài眼yǎn前qián奸jiān邪xié的de肆sì意yì横héng行xíng；罪zuì恶è的de显xiǎn著zhù，连lián路lù人rén都dōu知zhī道dào，小xiǎo恶è小xiǎo过guò，朝cháo廷tíng累lèi年nián都dōu不bù闻wén不bù问wèn。这zhè些xiē现xiàn象xiàng既jì不bú是shì《周zhōu礼lǐ》中zhōng设shè置zhì官guān吏lì的de原yuán意yì，也yě不bù合hé《春chūn秋qiū》所suǒ说shuō的de十shí等děng的de意yì义yì。现xiàn在zài朝cháo廷tíng外wài有yǒu公gōng卿qīng、将jiāng、校xiào，总zǒng领lǐng统tǒng理lǐ各gè官guān署shǔ，内nèi有yǒu侍shì中zhōng、尚shàng书shū管guǎn理lǐ一yī切qiè事shì务wù，司sī隶lì、校xiào尉wèi视shì察chá京jīng师shī，御yù史shǐ、中zhōng丞chéng监jiān督dū宫gōng殿diàn，都dōu是shì选xuǎn出chū特tè殊shū的de贤xián才cái来lái担dān任rèn职zhí务wù，郑zhèng重zhòng说shuō明míng科kē条tiáo诏zhào令lìng以yǐ监jiān督dū他tā们men的de失shī职zhí。如rú果guǒ像xiàng这zhè些xiē贤xián才cái还hái不bù能néng胜shèng任rèn，那nà么me像xiàng校xiào事shì这zhè种zhǒng小xiǎo官guān，就jiù更gèng不bù可kě信xìn任rèn了le。如rú果guǒ这zhè些xiē贤xián才cái各gè个gè都dōu想xiǎng竭jié尽jìn忠zhōng诚chéng，区qū区qū的de校xiào事shì，也yě就jiù没méi有yǒu什shén么me用yòng了le。如rú果guǒ重chóng新xīn慎shèn选xuǎn杰jié出chū国guó士shì来lái担dān任rèn校xiào事shì，那nà么me只zhǐ是shì再zài增zēng加jiā一yí个gè中zhōng丞chéng、司sī隶lì的de官guān而ér已yǐ。如rú果guǒ依yī照zhào旧jiù的de选xuǎn法fǎ，那nà么me像xiàng尹yǐn模mó这zhè样yàng的de奸jiān恶è今jīn日rì又yòu会huì复fù发fā了le。前qián后hòu推tuī算suàn，校xiào事shì一yī官guān实shí在zài没méi有yǒu任rèn何hé作zuò用yòng。从cóng前qián桑sāng弘hóng羊yáng为wèi汉hàn代dài设shè立lì‘平píng准zhǔn’制zhì度dù，替tì朝cháo廷tíng牟móu取qǔ大dà利lì，这zhè年nián干gān旱hàn，天tiān子zi命mìng令lìng官guān员yuán求qiú雨yǔ，卜bo式shì认rèn为wéi只zhǐ有yǒu烹pēng杀shā桑sāng弘hóng羊yáng，老lǎo天tiān才cái会huì下xià雨yǔ。如rú果guǒ政zhèng治zhì的de得dé失shī，一yí定dìng会huì感gǎn应yìng天tiān地dì，那nà么me臣chén以yǐ为wéi水shuǐ旱hàn的de灾zāi害hài，恐kǒng怕pà未wèi必bì不bú是shì因yīn校xiào事shì而ér引yǐn起qǐ的de吧ba！曹cáo恭gōng公gōng远yuǎn离lí君jūn子zǐ，亲qīn近jìn小xiǎo人rén，《国guó风fēng》（《诗shī经jīng凡fán芊qiān绶shòu人rén》章zhāng）借jiè小xiǎo人rén不bù称chēng其qí官guān服fú，来lái讽fěng刺cì他tā。卫wèi献xiàn公gōng丢diū弃qì大dà臣chén，专zhuān和hé小xiǎo臣chén商shāng议yì，他tā的de母mǔ亲qīn定dìng姜jiāng认rèn为wéi他tā有yǒu罪zuì。纵zòng使shǐ校xiào事shì对duì国guó家jiā有yǒu益yì，从cóng礼lǐ义yì方fāng面miàn来lái说shuō，还hái会huì伤shāng害hài了le大dà臣chén的de心xīn，何hé况kuàng他tā们men奸jiān邪xié枉wǎng法fǎ显xiǎn露lù于yú外wài，这zhè样yàng还hái不bù撤chè消xiāo他tā们men的de职zhí务wù，那nà就jiù是shì天tiān子zi不bù能néng弥mí补bǔ过guò失shī、入rù迷mí途tú而ér不bù知zhī返fǎn回huí呀ya！”于yú是shì就jiù撤chè消xiāo了le校xiào事shì官guān。程chéng晓xiǎo升shēng为wèi汝rǔ南nán太tài守shǒu，年nián四sì十shí多duō就jiù死sǐ了le。