推荐

第 19 / 35 回

梁liáng 惠huì 王wáng 曰yuē : 「 晉jìn 國guó , 天tiān 下xià 莫mò 強qiáng 焉yān , 叟sǒu 之zhī 所suǒ 知zhī 也yě 。 及jí 寡guǎ 人rén 之zhī 身shēn , 東dōng 敗bài 於yú 齊qí , 長zhǎng 子zi 死sǐ 焉yān ; 西xī 喪sàng 地dì 於yú 秦qín 七qī 百bǎi 里lǐ ; 南nán 辱rǔ 於yú 楚chǔ 。 寡guǎ 人rén 恥chǐ 之zhī , 願yuàn 比bǐ 死sǐ 者zhě 一yī 洒sǎ 之zhī , 如rú 之zhī 何hé 則zé 可kě ? 」 長zhǎng , 上shàng 聲shēng 。 喪sàng , 去qù 聲shēng 。 比bǐ , 必bì 二èr 反fǎn 。 洒sǎ 與yǔ 洗xǐ 同tóng 。 魏wèi 本běn 晉jìn 大dà 夫fū 魏wèi 斯sī , 與yǔ 韓hán 氏shì 趙zhào 氏shì 共gòng 分fēn 晉jìn 地dì , 號hào 曰yuē 三sān 晉jìn 。 故gù 惠huì 王wáng 猶yóu 自zì 謂wèi 晉jìn 國guó 。 惠huì 王wáng 三sān 十shí 年nián , 齊qí 擊jī 魏wèi , 破pò 其qí 軍jūn , 虜lǔ 太tài 子zi 申shēn 。 十shí 七qī 年nián , 秦qín 取qǔ 魏wèi 少shǎo 梁liáng , 後hòu 魏wèi 又yòu 數shù 獻xiàn 地dì 於yú 秦qín 。 又yòu 與yǔ 楚chǔ 將jiāng 昭zhāo 陽yáng 戰zhàn 敗bài , 亡wáng 其qí 七qī 邑yì 。 比bǐ , 猶yóu 為wèi 也yě 。 言yán 欲yù 為wèi 死sǐ 者zhě 雪xuě 其qí 恥chǐ 也yě 。 孟mèng 子zi 對duì 曰yuē : 「 地dì 方fāng 百bǎi 里lǐ 而ér 可kě 以yǐ 王wáng 。 百bǎi 里lǐ , 小xiǎo 國guó 也yě 。 然rán 能néng 行xíng 仁rén 政zhèng , 則zé 天tiān 下xià 之zhī 民mín 歸guī 之zhī 矣yǐ 。 王wáng 如rú 施shī 仁rén 政zhèng 於yú 民mín , 省shěng 刑xíng 罰fá , 薄báo 稅shuì 斂liǎn , 深shēn 耕gēng 易yì 耨nòu 。 壯zhuàng 者zhě 以yǐ 暇xiá 日rì 修xiū 其qí 孝xiào 悌tì 忠zhōng 信xìn , 入rù 以yǐ 事shì 其qí 父fù 兄xiōng , 出chū 以yǐ 事shì 其qí 長zhǎng 上shàng , 可kě 使shǐ 制zhì 梃tǐng 以yǐ 撻tà 秦qín 楚chǔ 之zhī 堅jiān 甲jiǎ 利lì 兵bīng 矣yǐ 。 省shěng , 所suǒ 梗gěng 反fǎn 。 斂liǎn 、 易yì 皆jiē 去qù 聲shēng 。 耨nòu , 奴nú 豆dòu 反fǎn 。 長zhǎng , 上shàng 聲shēng 。 省shěng 刑xíng 罰fá , 薄báo 稅shuì 斂liǎn , 此cǐ 二èr 者zhě 仁rén 政zhèng 之zhī 大dà 目mù 也yě 。 易yì , 治zhì 也yě 。 耨nòu , 耘yún 也yě 。 盡jǐn 己jǐ 之zhī 謂wèi 忠zhōng , 以yǐ 實shí 之zhī 謂wèi 信xìn 。 君jūn 行xíng 仁rén 政zhèng , 則zé 民mín 得dé 盡jǐn 力lì 於yú 農nóng 畝mǔ , 而ér 又yòu 有yǒu 暇xiá 日rì 以yǐ 修xiū 禮lǐ 義yì , 是shì 以yǐ 尊zūn 君jūn 親qīn 上shàng 而ér 樂lè 於yú 效xiào 死sǐ 也yě 。 彼bǐ 奪duó 其qí 民mín 時shí , 使shǐ 不bù 得dé 耕gēng 耨nòu 以yǐ 養yǎng 其qí 父fù 母mǔ , 父fù 母mǔ 凍dòng 餓è , 兄xiōng 弟dì 妻qī 子zi 離lí 散sàn 。 養yǎng , 去qù 聲shēng 。 彼bǐ , 謂wèi 敵dí 國guó 也yě 。 彼bǐ 陷xiàn 溺nì 其qí 民mín , 王wáng 往wǎng 而ér 征zhēng 之zhī , 夫fū 誰shuí 與yǔ 王wáng 敵dí ? 夫fū , 音yīn 扶fú 。 陷xiàn , 陷xiàn 於yú 阱jǐng 。 溺nì , 溺nì 於yú 水shuǐ 。 暴bào 虐nüè 之zhī 意yì 。 征zhēng , 正zhèng 也yě 。 以yǐ 彼bǐ 暴bào 虐nüè 其qí 民mín , 而ér 率lǜ 吾wú 尊zūn 君jūn 親qīn 上shàng 之zhī 民mín 往wǎng 正zhèng 其qí 罪zuì 。 彼bǐ 民mín 方fāng 怨yuàn 其qí 上shàng 而ér 樂lè 歸guī 於yú 我wǒ , 則zé 誰shuí 與yǔ 我wǒ 為wèi 敵dí 哉zāi ? 故gù 曰yuē : 『 仁rén 者zhě 無wú 敵dí 。 』 王wáng 請qǐng 勿wù 疑yí ! 」 「 仁rén 者zhě 無wú 敵dí 」 , 蓋gài 古gǔ 語yǔ 也yě 。 百bǎi 里lǐ 可kě 王wáng , 以yǐ 此cǐ 而ér 已yǐ 。 恐kǒng 王wáng 疑yí 其qí 迂yū 闊kuò , 故gù 勉miǎn 使shǐ 勿wù 疑yí 也yě 。 孔kǒng 氏shì 曰yuē : 「 惠huì 王wáng 之zhī 志zhì 在zài 於yú 報bào 怨yuàn , 孟mèng 子zi 以yǐ 論lùn 在zài 於yú 救jiù 民mín 。 所suǒ 謂wèi 惟wéi 天tiān 吏lì 則zé 可kě 以yǐ 伐fá 之zhī , 蓋gài 孟mèng 子zi 之zhī 本běn 意yì 。 」

孟mèng 子zi 見jiàn 梁liáng 襄xiāng 王wáng 。 襄xiāng 王wáng , 惠huì 王wáng 子zi , 名míng 赫hè 。 出chū , 語yǔ 人rén 曰yuē : 「 望wàng 之zhī 不bù 似shì 人rén 君jūn , 就jiù 之zhī 而ér 不bù 見jiàn 所suǒ 畏wèi 焉yān 。 卒zú 然rán 問wèn 曰yuē : 『 天tiān 下xià 惡è 乎hū 定dìng ? 』 吾wú 對duì 曰yuē :『
定dìng 于yú 一yī 。 』 語yǔ , 去qù 聲shēng 。 卒zú , 七qī 沒méi 反fǎn 。 惡è , 平píng 聲shēng 。 語yǔ , 告gào 也yě 。 不bù 似shì 人rén 君jūn , 不bù 見jiàn 所suǒ 畏wèi , 言yán 其qí 無wú 威wēi 儀yí 也yě 。 卒zú 然rán , 急jí 遽jù 之zhī 貌mào 。 蓋gài 容róng 貌mào 辭cí 氣qì , 乃nǎi 德dé 之zhī 符fú 。 其qí 外wài 如rú 此cǐ , 則zé 其qí 中zhōng 之zhī 所suǒ 存cún 者zhě 可kě 知zhī 。 王wáng 問wèn 列liè 國guó 分fēn 爭zhēng , 天tiān 下xià 當dāng 何hé 所suǒ 定dìng 。 孟mèng 子zi 對duì 以yǐ 必bì 合hé 於yú 一yī , 然rán 後hòu 定dìng 也yě 。 『 孰shú 能néng 一yī 之zhī ? 』 王wáng 問wèn 也yě 。 對duì 曰yuē :『
不bù 嗜shì 殺shā 人rén 者zhě 能néng 一yī 之zhī 。 』 嗜shì , 甘gān 也yě 。 『 孰shú 能néng 與yǔ 之zhī ? 』 王wáng 復fù 問wèn 也yě 。 與yǔ , 猶yóu 歸guī 也yě 。 對duì 曰yuē : 『 天tiān 下xià 莫mò 不bù 與yǔ 也yě 。 王wáng 知zhī 夫fū 苗miáo 乎hū ? 七qī 八bā 月yuè 之zhī 間jiān 旱hàn , 則zé 苗miáo 槁gǎo 矣yǐ 。 天tiān 油yóu 然rán 作zuò 雲yún , 沛pèi 然rán 下xià 雨yǔ , 則zé 苗miáo 浡bó 然rán 興xìng 之zhī 矣yǐ 。 其qí 如rú 是shì , 孰shú 能néng 禦yù 之zhī ? 今jīn 夫fū 天tiān 下xià 之zhī 人rén 牧mù , 未wèi 有yǒu 不bù 嗜shì 殺shā 人rén 者zhě 也yě , 如rú 有yǒu 不bù 嗜shì 殺shā 人rén 者zhě , 則zé 天tiān 下xià 之zhī 民mín 皆jiē 引yǐn 領lǐng 而ér 望wàng 之zhī 矣yǐ 。 誠chéng 如rú 是shì 也yě , 民mín 歸guī 之zhī , 由yóu 水shuǐ 之zhī 就jiù 下xià , 沛pèi 然rán 誰shuí 能néng 禦yù 之zhī ? 』 」 夫fū , 音yīn 扶fú 。 浡bó , 音yīn 勃bó 。 由yóu 當dāng 作zuò 猶yóu , 古gǔ 字zì 借jiè 用yòng 。 後hòu 多duō 放fàng 此cǐ 。 周zhōu 七qī 八bā 月yuè , 夏xià 五wǔ 六liù 月yuè 也yě 。 油yóu 然rán , 雲yún 盛shèng 貌mào 。 沛pèi 然rán , 雨yǔ 盛shèng 貌mào 。 浡bó 然rán , 興xìng 起qǐ 貌mào 。 禦yù , 禁jìn 止zhǐ 也yě 。 人rén 牧mù , 謂wèi 牧mù 民mín 之zhī 君jūn 也yě 。 領lǐng , 頸jǐng 也yě 。 蓋gài 好hǎo 生shēng 惡è 死sǐ , 人rén 心xīn 所suǒ 同tóng 。 故gù 人rén 君jūn 不bù 嗜shì 殺shā 人rén , 則zé 天tiān 下xià 悅yuè 而ér 歸guī 之zhī 。 蘇sū 氏shì 曰yuē : 「 孟mèng 子zi 之zhī 言yán , 非fēi 苟gǒu 為wèi 大dà 而ér 已yǐ 。 然rán 不bù 深shēn 原yuán 其qí 意yì 而ér 詳xiáng 究jiū 其qí 實shí , 未wèi 有yǒu 不bù 以yǐ 為wèi 迂yū 者zhě 矣yǐ 。 予yǔ 觀guān 孟mèng 子zi 以yǐ 來lái , 自zì 漢hàn 高gāo 祖zǔ 及jí 光guāng 武wǔ 及jí 唐táng 太tài 宗zōng 及jí 我wǒ 太tài 祖zǔ 皇huáng 帝dì , 能néng 一yī 天tiān 下xià 者zhě 四sì 君jūn , 皆jiē 以yǐ 不bù 嗜shì 殺shā 人rén 致zhì 之zhī 。 其qí 餘yú 殺shā 人rén 愈yù 多duō 而ér 天tiān 下xià 愈yù 亂luàn 。 秦qín 晉jìn 及jí 隋suí , 力lì 能néng 合hé 之zhī , 而ér 好hǎo 殺shā 不bù 已yǐ , 故gù 或huò 合hé 而ér 復fù 分fēn , 或huò 遂suì 以yǐ 亡wáng 國guó 。 孟mèng 子zi 之zhī 言yán , 豈qǐ 偶ǒu 然rán 而ér 已yǐ 哉zāi ? 」

齊qí 宣xuān 王wáng 問wèn 曰yuē : 「 齊qí 桓huán 、 晉jìn 文wén 之zhī 事shì 可kě 得dé 聞wén 乎hū ? 」 齊qí 宣xuān 王wáng , 姓xìng 田tián 氏shì , 名míng 辟pì 彊jiàng , 諸zhū 侯hóu 僭jiàn 稱chēng 王wáng 也yě 。 齊qí 桓huán 公gōng 、 晉jìn 文wén 公gōng , 皆jiē 霸bà 諸zhū 侯hóu 者zhě 。 孟mèng 子zi 對duì 曰yuē : 「 仲zhòng 尼ní 之zhī 徒tú 無wú 道dào 桓huán 、 文wén 之zhī 事shì 者zhě , 是shì 以yǐ 後hòu 世shì 無wú 傳chuán 焉yān 。 臣chén 未wèi 之zhī 聞wén 也yě 。 無wú 以yǐ , 則zé 王wáng 乎hū ? 」 道dào , 言yán 也yě 。 董dǒng 子zi 曰yuē : 「 仲zhòng 尼ní 之zhī 門mén , 五wǔ 尺chǐ 童tóng 子zi 羞xiū 稱chēng 五wǔ 霸bà 。 為wèi 其qí 先xiān 詐zhà 力lì 而ér 後hòu 仁rén 義yì 也yě , 亦yì 此cǐ 意yì 也yě 。 」 以yǐ 、 已yǐ 通tōng 用yòng 。 無wú 已yǐ , 必bì 欲yù 言yán 之zhī 而ér 不bù 止zhǐ 也yě 。 王wáng , 謂wèi 王wáng 天tiān 下xià 之zhī 道dào 。 曰yuē : 「 德dé 何hé 如rú , 則zé 可kě 以yǐ 王wáng 矣yǐ ? 」 曰yuē : 「 保bǎo 民mín 而ér 王wáng , 莫mò 之zhī 能néng 禦yù 也yě 。 」 保bǎo , 愛ài 護hù 也yě 。 曰yuē : 「 若ruò 寡guǎ 人rén 者zhě , 可kě 以yǐ 保bǎo 民mín 乎hū 哉zāi ? 」 曰yuē : 「 可kě 。 」 曰yuē : 「 何hé 由yóu 知zhī 吾wú 可kě 也yě ? 」 曰yuē : 「 臣chén 聞wén 之zhī 胡hú 齕hé 曰yuē , 王wáng 坐zuò 於yú 堂táng 上shàng , 有yǒu 牽qiān 牛niú 而ér 過guò 堂táng 下xià 者zhě , 王wáng 見jiàn 之zhī , 曰yuē : 『 牛niú 何hé 之zhī ? 』 對duì 曰yuē : 『 將jiāng 以yǐ 釁xìn 鐘zhōng 。 』 王wáng 曰yuē : 『 舍shě 之zhī ! 吾wú 不bù 忍rěn 其qí 觳hú 觫sù , 若ruò 無wú 罪zuì 而ér 就jiù 死sǐ 地dì 。 』 對duì 曰yuē : 『 然rán 則zé 廢fèi 釁xìn 鐘zhōng 與yǔ ? 』 曰yuē : 『 何hé 可kě 廢fèi 也yě ? 以yǐ 羊yáng 易yì 之zhī ! 』 不bù 識shí 有yǒu 諸zhū ? 」 齕hé , 音yīn 核hé 。 舍shě , 上shàng 聲shēng 。 觳hú , 音yīn 斛hú 。 觫sù , 音yīn 速sù 。 與yǔ , 平píng 聲shēng 。 胡hú 齕hé , 齊qí 臣chén 也yě 。 釁xìn 鐘zhōng , 新xīn 鑄zhù 鐘zhōng 成chéng , 而ér 殺shā 牲shēng 取qǔ 血xuè 以yǐ 塗tú 其qí 釁xìn 郤xì 也yě 。 觳hú 觫sù , 恐kǒng 懼jù 貌mào 。 孟mèng 子zi 述shù 所suǒ 聞wén 胡hú 齕hé 之zhī 語yǔ 而ér 問wèn 王wáng , 不bù 知zhī 果guǒ 有yǒu 此cǐ 事shì 否fǒu ? 曰yuē : 「 有yǒu 之zhī 。 」 曰yuē : 「 是shì 心xīn 足zú 以yǐ 王wáng 矣yǐ 。 百bǎi 姓xìng 皆jiē 以yǐ 王wáng 為wèi 愛ài 也yě , 臣chén 固gù 知zhī 王wáng 之zhī 不bù 忍rěn 也yě 。 」 王wáng 見jiàn 牛niú 之zhī 觳hú 觫sù 而ér 不bù 忍rěn 殺shā , 即jí 所suǒ 謂wèi 惻cè 隱yǐn 之zhī 心xīn , 仁rén 之zhī 端duān 也yě 。 擴kuò 而ér 充chōng 之zhī , 則zé 可kě 以yǐ 保bǎo 四sì 海hǎi 矣yǐ 。 故gù 孟mèng 子zi 指zhǐ 而ér 言yán 之zhī , 欲yù 王wáng 察chá 識shí 於yú 此cǐ 而ér 擴kuò 充chōng 之zhī 也yě 。 愛ài , 猶yóu 吝lìn 也yě 。 王wáng 曰yuē : 「 然rán 。 誠chéng 有yǒu 百bǎi 姓xìng 者zhě 。 齊qí 國guó 雖suī 褊biǎn 小xiǎo , 吾wú 何hé 愛ài 一yī 牛niú ? 即jí 不bù 忍rěn 其qí 觳hú 觫sù , 若ruò 無wú 罪zuì 而ér 就jiù 死sǐ 地dì , 故gù 以yǐ 羊yáng 易yì 之zhī 也yě 。 」 言yán 以yǐ 羊yáng 易yì 牛niú , 其qí 跡jī 似shì 吝lìn , 實shí 有yǒu 如rú 百bǎi 姓xìng 所suǒ 譏jī 者zhě 。 然rán 我wǒ 之zhī 心xīn 不bù 如rú 是shì 也yě 。 曰yuē : 「 王wáng 無wú 異yì 於yú 百bǎi 姓xìng 之zhī 以yǐ 王wáng 為wèi 愛ài 也yě 。 以yǐ 小xiǎo 易yì 大dà , 彼bǐ 惡è 知zhī 之zhī ? 王wáng 若ruò 隱yǐn 其qí 無wú 罪zuì 而ér 就jiù 死sǐ 地dì , 則zé 牛niú 羊yáng 何hé 擇zé 焉yān ? 」 王wáng 笑xiào 曰yuē : 「 是shì 誠chéng 何hé 心xīn 哉zāi ? 我wǒ 非fēi 愛ài 其qí 財cái 。 而ér 易yì 之zhī 以yǐ 羊yáng 也yě , 宜yí 乎hū 百bǎi 姓xìng 之zhī 謂wèi 我wǒ 愛ài 也yě 。 」 惡è , 平píng 聲shēng 。 異yì , 怪guài 也yě 。 隱yǐn , 痛tòng 也yě 。 擇zé , 猶yóu 分fēn 也yě 。 言yán 牛niú 羊yáng 皆jiē 無wú 罪zuì 而ér 死sǐ , 何hé 所suǒ 分fēn 別bié 而ér 以yǐ 羊yáng 易yì 牛niú 乎hū ? 孟mèng 子zi 故gù 設shè 此cǐ 難nán , 欲yù 王wáng 反fǎn 求qiú 而ér 得dé 其qí 本běn 心xīn 。 王wáng 不bù 能néng 然rán , 故gù 卒zú 無wú 以yǐ 自zì 解jiě 於yú 百bǎi 姓xìng 之zhī 言yán 也yě 曰yuē : 「 無wú 傷shāng 也yě , 是shì 乃nǎi 仁rén 術shù 也yě , 見jiàn 牛niú 未wèi 見jiàn 羊yáng 也yě 。 君jūn 子zi 之zhī 於yú 禽qín 獸shòu 也yě , 見jiàn 其qí 生shēng , 不bù 忍rěn 見jiàn 其qí 死sǐ ; 聞wén 其qí 聲shēng , 不bù 忍rěn 食shí 其qí 肉ròu 。 是shì 以yǐ 君jūn 子zi 遠yuǎn 庖páo 廚chú 也yě 。 」 遠yuǎn , 去qù 聲shēng 。 無wú 傷shāng , 言yán 雖suī 有yǒu 百bǎi 姓xìng 之zhī 言yán , 不bù 為wèi 害hài 也yě 。 術shù , 謂wèi 法fǎ 之zhī 巧qiǎo 者zhě 。 蓋gài 殺shā 牛niú 既jì 所suǒ 不bù 忍rěn , 釁xìn 鐘zhōng 又yòu 不bù 可kě 廢fèi 。 於yú 此cǐ 無wú 以yǐ 處chù 之zhī , 則zé 此cǐ 心xīn 雖suī 發fā 而ér 終zhōng 不bù 得dé 施shī 矣yǐ 。 然rán 見jiàn 牛niú 則zé 此cǐ 心xīn 已yǐ 發fā 而ér 不bù 可kě 遏è , 未wèi 見jiàn 羊yáng 則zé 其qí 理lǐ 未wèi 形xíng 而ér 無wú 所suǒ 妨fáng 。 故gù 以yǐ 羊yáng 易yì 牛niú , 則zé 二èr 者zhě 得dé 以yǐ 兩liǎng 全quán 而ér 無wú 害hài , 此cǐ 所suǒ 以yǐ 為wèi 仁rén 之zhī 術shù 也yě 。 聲shēng , 謂wèi 將jiāng 死sǐ 而ér 哀āi 鳴míng 也yě 。 蓋gài 人rén 之zhī 於yú 禽qín 獸shòu , 同tóng 生shēng 而ér 異yì 類lèi 。 故gù 用yòng 之zhī 以yǐ 禮lǐ , 而ér 不bù 忍rěn 之zhī 心xīn 施shī 於yú 見jiàn 聞wén 之zhī 所suǒ 及jí 。 其qí 所suǒ 以yǐ 必bì 遠yuǎn 庖páo 廚chú 者zhě , 亦yì 以yǐ 預yù 養yǎng 是shì 心xīn , 而ér 廣guǎng 為wèi 仁rén 之zhī 術shù 也yě 王wáng 說shuō 曰yuē : 「 詩shī 云yún : 『 他tā 人rén 有yǒu 心xīn , 予yǔ 忖cǔn 度dù 之zhī 。 』 夫fū 子zi 之zhī 謂wèi 也yě 。 夫fū 我wǒ 乃nǎi 行xíng 之zhī , 反fǎn 而ér 求qiú 之zhī , 不bù 得dé 吾wú 心xīn 。 夫fū 子zi 言yán 之zhī , 於yú 我wǒ 心xīn 有yǒu 戚qī 戚qī 焉yān 。 此cǐ 心xīn 之zhī 所suǒ 以yǐ 合hé 於yú 王wáng 者zhě , 何hé 也yě ? 」 說shuō , 音yīn 悅yuè 。 忖cǔn , 七qī 本běn 反fǎn 。 度dù , 待dài 洛luò 反fǎn 。 夫fū 我wǒ 之zhī 夫fū , 音yīn 扶fú 。 詩shī 小xiǎo 雅yǎ 巧qiǎo 言yán 之zhī 篇piān 。 戚qī 戚qī , 心xīn 動dòng 貌mào 。 王wáng 因yīn 孟mèng 子zi 之zhī 言yán , 而ér 前qián 日rì 之zhī 心xīn 復fù 萌méng , 乃nǎi 知zhī 此cǐ 心xīn 不bù 從cóng 外wài 得dé , 然rán 猶yóu 未wèi 知zhī 所suǒ 以yǐ 反fǎn 其qí 本běn 而ér 推tuī 之zhī 也yě 。 曰yuē : 「 有yǒu 復fù 於yú 王wáng 者zhě 曰yuē :『
吾wú 力lì 足zú 以yǐ 舉jǔ 百bǎi 鈞jūn 』 , 而ér 不bù 足zú 以yǐ 舉jǔ 一yī 羽yǔ ; 『 明míng 足zú 以yǐ 察chá 秋qiū 毫háo 之zhī 末mò 』 , 而ér 不bù 見jiàn 輿yú 薪xīn , 則zé 王wáng 許xǔ 之zhī 乎hū ? 」 曰yuē : 「 否fǒu 。 」 「 今jīn 恩ēn 足zú 以yǐ 及jí 禽qín 獸shòu , 而ér 功gōng 不bù 至zhì 於yú 百bǎi 姓xìng 者zhě , 獨dú 何hé 與yǔ ? 然rán 則zé 一yī 羽yǔ 之zhī 不bù 舉jǔ , 為wèi 不bù 用yòng 力lì 焉yān ; 輿yú 薪xīn 之zhī 不bù 見jiàn , 為wèi 不bù 用yòng 明míng 焉yān , 百bǎi 姓xìng 之zhī 不bù 見jiàn 保bǎo , 為wèi 不bù 用yòng 恩ēn 焉yān 。 故gù 王wáng 之zhī 不bù 王wáng , 不bù 為wèi 也yě , 非fēi 不bù 能néng 也yě 。 」 與yǔ , 平píng 聲shēng 。 為wèi 不bù 之zhī 為wèi , 去qù 聲shēng 。 復fù , 白bái 也yě 。 鈞jūn , 三sān 十shí 斤jīn 。 百bǎi 鈞jūn , 至zhì 重zhòng 難nán 舉jǔ 也yě 。 羽yǔ , 鳥niǎo 羽yǔ 。 一yī 羽yǔ , 至zhì 輕qīng 易yì 舉jǔ 也yě 。 秋qiū 毫háo 之zhī 末mò , 毛máo 至zhì 秋qiū 而ér 末mò 銳ruì , 小xiǎo 而ér 難nán 見jiàn 也yě 。 輿yú 薪xīn , 以yǐ 車chē 載zài 薪xīn , 大dà 而ér 易yì 見jiàn 也yě 。 許xǔ , 猶yóu 可kě 也yě 。 今jīn 恩ēn 以yǐ 下xià , 又yòu 孟mèng 子zi 之zhī 言yán 也yě 。 蓋gài 天tiān 地dì 之zhī 性xìng , 人rén 為wèi 貴guì 。 故gù 人rén 之zhī 與yǔ 人rén , 又yòu 為wèi 同tóng 類lèi 而ér 相xiāng 親qīn 。 是shì 以yǐ 惻cè 隱yǐn 之zhī 發fā , 則zé 於yú 民mín 切qiè 而ér 於yú 物wù 緩huǎn ; 推tuī 廣guǎng 仁rén 術shù , 則zé 仁rén 民mín 易yì 而ér 愛ài 物wù 難nán 。 今jīn 王wáng 此cǐ 心xīn 能néng 及jí 物wù 矣yǐ , 則zé 其qí 保bǎo 民mín 而ér 王wáng , 非fēi 不bù 能néng 也yě , 但dàn 自zì 不bù 肯kěn 為wèi 耳ěr 。 曰yuē : 「 不bù 為wèi 者zhě 與yǔ 不bù 能néng 者zhě 之zhī 形xíng 何hé 以yǐ 異yì ? 」 曰yuē : 「 挾xié 太tài 山shān 以yǐ 超chāo 北běi 海hǎi , 語yǔ 人rén 曰yuē 『 我wǒ 不bù 能néng 』 , 是shì 誠chéng 不bù 能néng 也yě 。 為wèi 長zhǎng 者zhě 折zhé 枝zhī , 語yǔ 人rén 曰yuē 『 我wǒ 不bù 能néng 』 , 是shì 不bù 為wèi 也yě , 非fēi 不bù 能néng 也yě 。 故gù 王wáng 之zhī 不bù 王wáng , 非fēi 挾xié 太tài 山shān 以yǐ 超chāo 北běi 海hǎi 之zhī 類lèi 也yě ; 王wáng 之zhī 不bù 王wáng , 是shì 折zhé 枝zhī 之zhī 類lèi 也yě 。 語yǔ , 去qù 聲shēng 。 為wèi 長zhǎng 之zhī 為wèi , 去qù 聲shēng 。 長zhǎng , 上shàng 聲shēng 。 折zhé , 之zhī 舌shé 反fǎn 。 形xíng , 狀zhuàng 也yě 。 挾xié , 以yǐ 腋yè 持chí 物wù 也yě 。 超chāo , 躍yuè 而ér 過guò 也yě 。 為wèi 長zhǎng 者zhě 折zhé 枝zhī , 以yǐ 長zhǎng 者zhě 之zhī 命mìng , 折zhé 草cǎo 木mù 之zhī 枝zhī , 言yán 不bù 難nán 也yě 。 是shì 心xīn 固gù 有yǒu , 不bù 待dài 外wài 求qiú , 擴kuò 而ér 充chōng 之zhī , 在zài 我wǒ 而ér 已yǐ 。 何hé 難nán 之zhī 有yǒu ? 老lǎo 吾wú 老lǎo , 以yǐ 及jí 人rén 之zhī 老lǎo ; 幼yòu 吾wú 幼yòu , 以yǐ 及jí 人rén 之zhī 幼yòu 。 天tiān 下xià 可kě 運yùn 於yú 掌zhǎng 。 詩shī 云yún : 『 刑xíng 于yú 寡guǎ 妻qī , 至zhì 于yú 兄xiōng 弟dì , 以yǐ 御yù 于yú 家jiā 邦bāng 。 』 言yán 舉jǔ 斯sī 心xīn 加jiā 諸zhū 彼bǐ 而ér 已yǐ 。 故gù 推tuī 恩ēn 足zú 以yǐ 保bǎo 四sì 海hǎi , 不bù 推tuī 恩ēn 無wú 以yǐ 保bǎo 妻qī 子zi 。 古gǔ 之zhī 人rén 所suǒ 以yǐ 大dà 過guò 人rén 者zhě 無wú 他tā 焉yān , 善shàn 推tuī 其qí 所suǒ 為wèi 而ér 已yǐ 矣yǐ 。 今jīn 恩ēn 足zú 以yǐ 及jí 禽qín 獸shòu , 而ér 功gōng 不bù 至zhì 於yú 百bǎi 姓xìng 者zhě , 獨dú 何hé 與yǔ ? 與yǔ , 平píng 聲shēng 。 老lǎo , 以yǐ 老lǎo 事shì 之zhī 也yě 。 吾wú 老lǎo , 謂wèi 我wǒ 之zhī 父fù 兄xiōng 。 人rén 之zhī 老lǎo , 謂wèi 人rén 之zhī 父fù 兄xiōng 。 幼yòu , 以yǐ 幼yòu 畜chù 之zhī 也yě 。 吾wú 幼yòu , 謂wèi 我wǒ 之zhī 子zi 弟dì 。 人rén 之zhī 幼yòu , 謂wèi 人rén 之zhī 子zi 弟dì 。 運yùn 於yú 掌zhǎng , 言yán 易yì 也yě 。 詩shī 大dà 雅yǎ 思sī 齊qí 之zhī 篇piān 。 刑xíng , 法fǎ 也yě 。 寡guǎ 妻qī , 寡guǎ 德dé 之zhī 妻qī , 謙qiān 辭cí 也yě 。 御yù , 治zhì 也yě 。 不bù 能néng 推tuī 恩ēn , 則zé 眾zhòng 叛pàn 親qīn 離lí , 故gù 無wú 以yǐ 保bǎo 妻qī 子zi 。 蓋gài 骨gǔ 肉ròu 之zhī 親qīn , 本běn 同tóng 一yī 氣qì , 又yòu 非fēi 但dàn 若ruò 人rén 之zhī 同tóng 類lèi 而ér 已yǐ 。 故gù 古gǔ 人rén 必bì 由yóu 親qīn 親qīn 推tuī 之zhī , 然rán 後hòu 及jí 於yú 仁rén 民mín ; 又yòu 推tuī 其qí 餘yú , 然rán 後hòu 及jí 於yú 愛ài 物wù , 皆jiē 由yóu 近jìn 以yǐ 及jí 遠yuǎn , 自zì 易yì 以yǐ 及jí 難nán 。 今jīn 王wáng 反fǎn 之zhī , 則zé 必bì 有yǒu 故gù 矣yǐ 。 故gù 復fù 推tuī 本běn 而ér 再zài 問wèn 之zhī 。 權quán , 然rán 後hòu 知zhī 輕qīng 重zhòng ; 度dù , 然rán 後hòu 知zhī 長zhǎng 短duǎn 。 物wù 皆jiē 然rán , 心xīn 為wèi 甚shèn 。 王wáng 請qǐng 度dù 之zhī ! 度dù 之zhī 之zhī 度dù , 待dài 洛luò 反fǎn 。 權quán , 稱chēng 錘chuí 也yě 。 度dù , 丈zhàng 尺chǐ 也yě 。 度dù 之zhī , 謂wèi 稱chēng 量liàng 之zhī 也yě 。 言yán 物wù 之zhī 輕qīng 重zhòng 長zhǎng 短duǎn , 人rén 所suǒ 難nán 齊qí , 必bì 以yǐ 權quán 度dù 度dù 之zhī 而ér 後hòu 可kě 見jiàn 。 若ruò 心xīn 之zhī 應yīng 物wù , 則zé 其qí 輕qīng 重zhòng 長zhǎng 短duǎn 之zhī 難nán 齊qí , 而ér 不bù 可kě 不bù 度dù 以yǐ 本běn 然rán 之zhī 權quán 度dù , 又yòu 有yǒu 甚shèn 於yú 物wù 者zhě 。 今jīn 王wáng 恩ēn 及jí 禽qín 獸shòu , 而ér 功gōng 不bù 至zhì 於yú 百bǎi 姓xìng 。 是shì 其qí 愛ài 物wù 之zhī 心xīn 重zhòng 且qiě 長zhǎng , 而ér 仁rén 民mín 之zhī 心xīn 輕qīng 且qiě 短duǎn , 失shī 其qí 當dāng 然rán 之zhī 序xù 而ér 不bù 自zì 知zhī 也yě 。 故gù 上shàng 文wén 既jì 發fā 其qí 端duān , 而ér 於yú 此cǐ 請qǐng 王wáng 度dù 之zhī 也yě 。 抑yì 王wáng 興xìng 甲jiǎ 兵bīng , 危wēi 士shì 臣chén , 構gòu 怨yuàn 於yú 諸zhū 侯hóu , 然rán 後hòu 快kuài 於yú 心xīn 與yǔ ? 」 與yǔ , 平píng 聲shēng 。 抑yì , 發fā 語yǔ 辭cí 。 士shì , 戰zhàn 士shì 也yě 。 構gòu , 結jié 也yě 。 孟mèng 子zi 以yǐ 王wáng 愛ài 民mín 之zhī 心xīn 所suǒ 以yǐ 輕qīng 且qiě 短duǎn 者zhě , 必bì 其qí 以yǐ 是shì 三sān 者zhě 為wèi 快kuài 也yě 。 然rán 三sān 事shì 實shí 非fēi 人rén 心xīn 之zhī 所suǒ 快kuài , 有yǒu 甚shèn 於yú 殺shā 觳hú 觫sù 之zhī 牛niú 者zhě 。 故gù 指zhǐ 以yǐ 問wèn 王wáng , 欲yù 其qí 以yǐ 此cǐ 而ér 度dù 之zhī 也yě 。 王wáng 曰yuē : 「 否fǒu 。 吾wú 何hé 快kuài 於yú 是shì ? 將jiāng 以yǐ 求qiú 吾wú 所suǒ 大dà 欲yù 也yě 。 」 不bù 快kuài 於yú 此cǐ 者zhě , 心xīn 之zhī 正zhèng 也yě ; 而ér 必bì 為wèi 此cǐ 者zhě , 欲yù 誘yòu 之zhī 也yě 。 欲yù 之zhī 所suǒ 誘yòu 者zhě 獨dú 在zài 於yú 是shì , 是shì 以yǐ 其qí 心xīn 尚shàng 明míng 於yú 他tā 而ér 獨dú 暗àn 於yú 此cǐ 。 此cǐ 其qí 愛ài 民mín 之zhī 心xīn 所suǒ 以yǐ 輕qīng 短duǎn , 而ér 功gōng 不bù 至zhì 於yú 百bǎi 姓xìng 也yě 。 曰yuē : 「 王wáng 之zhī 所suǒ 大dà 欲yù 可kě 得dé 聞wén 與yǔ ? 」 王wáng 笑xiào 而ér 不bù 言yán 。 曰yuē : 「 為wèi 肥féi 甘gān 不bù 足zú 於yú 口kǒu 與yǔ ? 輕qīng 煖nuǎn 不bù 足zú 於yú 體tǐ 與yǔ ? 抑yì 為wèi 采cǎi 色sè 不bù 足zú 視shì 於yú 目mù 與yǔ ? 聲shēng 音yīn 不bù 足zú 聽tīng 於yú 耳ěr 與yǔ ? 便biàn 嬖bì 不bù 足zú 使shǐ 令lìng 於yú 前qián 與yǔ ? 王wáng 之zhī 諸zhū 臣chén 皆jiē 足zú 以yǐ 供gōng 之zhī , 而ér 王wáng 豈qǐ 為wèi 是shì 哉zāi ? 」 曰yuē : 「 否fǒu 。 吾wú 不bù 為wèi 是shì 也yě 。 」 曰yuē :「
然rán 則zé 王wáng 之zhī 所suǒ 大dà 欲yù 可kě 知zhī 已yǐ 。 欲yù 辟pì 土tǔ 地dì , 朝cháo 秦qín 楚chǔ , 蒞lì 中zhōng 國guó 而ér 撫fǔ 四sì 夷yí 也yě 。 以yǐ 若ruò 所suǒ 為wèi 求qiú 若ruò 所suǒ 欲yù , 猶yóu 緣yuán 木mù 而ér 求qiú 魚yú 也yě 。 」 與yǔ , 平píng 聲shēng 。 為wèi 肥féi 、 抑yì 為wèi 、 豈qǐ 為wèi , 不bù 為wèi 之zhī 為wèi , 皆jiē 去qù 聲shēng 。 便biàn 、 令lìng 皆jiē 平píng 聲shēng 。 辟pì , 與yǔ 闢pì 同tóng 。 朝cháo , 音yīn 潮cháo 。 便biàn 嬖bì , 近jìn 習xí 嬖bì 幸xìng 之zhī 人rén 也yě 。 已yǐ , 語yǔ 助zhù 辭cí 。 辟pì , 開kāi 廣guǎng 也yě 。 朝cháo , 致zhì 其qí 來lái 朝cháo 也yě 。 秦qín 楚chǔ , 皆jiē 大dà 國guó 。 蒞lì , 臨lín 也yě 。 若ruò , 如rú 此cǐ 也yě 。 所suǒ 為wèi , 指zhǐ 興xìng 兵bīng 結jié 怨yuàn 之zhī 事shì 。 緣yuán 木mù 求qiú 魚yú , 言yán 必bì 不bù 可kě 得dé 。 王wáng 曰yuē : 「 若ruò 是shì 其qí 甚shèn 與yǔ ? 」 曰yuē : 「 殆dài 有yǒu 甚shèn 焉yān 。 緣yuán 木mù 求qiú 魚yú , 雖suī 不bù 得dé 魚yú , 無wú 後hòu 災zāi 。 以yǐ 若ruò 所suǒ 為wèi , 求qiú 若ruò 所suǒ 欲yù , 盡jǐn 心xīn 力lì 而ér 為wèi 之zhī , 後hòu 必bì 有yǒu 災zāi 。 」 曰yuē : 「 可kě 得dé 聞wén 與yǔ ? 」 曰yuē : 「 鄒zōu 人rén 與yǔ 楚chǔ 人rén 戰zhàn , 則zé 王wáng 以yǐ 為wèi 孰shú 勝shèng ? 」 曰yuē : 「 楚chǔ 人rén 勝shèng 。 」 曰yuē : 「 然rán 則zé 小xiǎo 固gù 不bù 可kě 以yǐ 敵dí 大dà , 寡guǎ 固gù 不bù 可kě 以yǐ 敵dí 眾zhòng , 弱ruò 固gù 不bù 可kě 以yǐ 敵dí 彊jiàng 。 海hǎi 內nèi 之zhī 地dì 方fāng 千qiān 里lǐ 者zhě 九jiǔ , 齊qí 集jí 有yǒu 其qí 一yī 。 以yǐ 一yī 服fú 八bā , 何hé 以yǐ 異yì 於yú 鄒zōu 敵dí 楚chǔ 哉zāi ? 蓋gài 亦yì 反fǎn 其qí 本běn 矣yǐ 。 甚shèn 與yǔ 、 聞wén 與yǔ 之zhī 與yǔ , 平píng 聲shēng 。 殆dài 、 蓋gài , 皆jiē 發fā 語yǔ 辭cí 。 鄒zōu , 小xiǎo 國guó 。 楚chǔ , 大dà 國guó 。 齊qí 集jí 有yǒu 其qí 一yī , 言yán 集jí 合hé 齊qí 地dì , 其qí 方fāng 千qiān 里lǐ , 是shì 有yǒu 天tiān 下xià 九jiǔ 分fēn 之zhī 一yī 也yě 。 以yǐ 一yī 服fú 八bā , 必bì 不bù 能néng 勝shèng , 所suǒ 謂wèi 後hòu 災zāi 也yě 。 反fǎn 本běn , 說shuō 見jiàn 下xià 文wén 。 今jīn 王wáng 發fā 政zhèng 施shī 仁rén , 使shǐ 天tiān 下xià 仕shì 者zhě 皆jiē 欲yù 立lì 於yú 王wáng 之zhī 朝cháo , 耕gēng 者zhě 皆jiē 欲yù 耕gēng 於yú 王wáng 之zhī 野yě , 商shāng 賈jiǎ 皆jiē 欲yù 藏cáng 於yú 王wáng 之zhī 市shì , 行xíng 旅lǚ 皆jiē 欲yù 出chū 於yú 王wáng 之zhī 塗tú , 天tiān 下xià 之zhī 欲yù 疾jí 其qí 君jūn 者zhě 皆jiē 欲yù 赴fù 愬sù 於yú 王wáng 。 其qí 若ruò 是shì , 孰shú 能néng 禦yù 之zhī ? 」 朝cháo , 音yīn 潮cháo 。 賈jiǎ , 音yīn 古gǔ 。 愬sù , 與yǔ 訴sù 同tóng 。 行xíng 貨huò 曰yuē 商shāng , 居jū 貨huò 曰yuē 賈jiǎ 。 發fā 政zhèng 施shī 仁rén , 所suǒ 以yǐ 王wáng 天tiān 下xià 之zhī 本běn 也yě 。 近jìn 者zhě 悅yuè , 遠yuǎn 者zhě 來lái , 則zé 大dà 小xiǎo 強qiáng 弱ruò 非fēi 所suǒ 論lùn 矣yǐ 。 蓋gài 力lì 求qiú 所suǒ 欲yù , 則zé 所suǒ 欲yù 者zhě 反fǎn 不bù 可kě 得dé ; 能néng 反fǎn 其qí 本běn , 則zé 所suǒ 欲yù 者zhě 不bù 求qiú 而ér 至zhì 。 與yǔ 首shǒu 章zhāng 意yì 同tóng 。 王wáng 曰yuē : 「 吾wú  , 不bù 能néng 進jìn 於yú 是shì 矣yǐ 。 願yuàn 夫fū 子zi 輔fǔ 吾wú 志zhì , 明míng 以yǐ 教jiào 我wǒ 。 我wǒ 雖suī 不bù 敏mǐn , 請qǐng 嘗cháng 試shì 之zhī 。 」  , 與yǔ 昏hūn 同tóng 。 曰yuē : 「 無wú 恆héng 產chǎn 而ér 有yǒu 恆héng 心xīn 者zhě , 惟wéi 士shì 為wèi 能néng 。 若ruò 民mín , 則zé 無wú 恆héng 產chǎn , 因yīn 無wú 恆héng 心xīn 。 苟gǒu 無wú 恆héng 心xīn , 放fàng 辟pì , 邪xié 侈chǐ , 無wú 不bù 為wèi 已yǐ 。 及jí 陷xiàn 於yú 罪zuì , 然rán 後hòu 從cóng 而ér 刑xíng 之zhī , 是shì 罔wǎng 民mín 也yě 。 焉yān 有yǒu 仁rén 人rén 在zài 位wèi , 罔wǎng 民mín 而ér 可kě 為wèi 也yě ? 恆héng , 胡hú 登dēng 反fǎn 。 辟pì , 與yǔ 僻pì 同tóng 。 焉yān , 於yú 虔qián 反fǎn 。 恆héng , 常cháng 也yě 。 產chǎn , 生shēng 業yè 也yě 。 恆héng 產chǎn , 可kě 常cháng 生shēng 之zhī 業yè 也yě 。 恆héng 心xīn , 人rén 所suǒ 常cháng 有yǒu 之zhī 善shàn 心xīn 也yě 。 士shì 嘗cháng 學xué 問wèn , 知zhī 義yì 理lǐ , 故gù 雖suī 無wú 常cháng 產chǎn 而ér 有yǒu 常cháng 心xīn 。 民mín 則zé 不bù 能néng 然rán 矣yǐ 。 罔wǎng , 猶yóu 羅luó 網wǎng , 欺qī 其qí 不bù 見jiàn 而ér 取qǔ 之zhī 也yě 。 是shì 故gù 明míng 君jūn 制zhì 民mín 之zhī 產chǎn , 必bì 使shǐ 仰yǎng 足zú 以yǐ 事shì 父fù 母mǔ , 俯fǔ 足zú 以yǐ 畜chù 妻qī 子zi , 樂lè 歲suì 終zhōng 身shēn 飽bǎo , 凶xiōng 年nián 免miǎn 於yú 死sǐ 亡wáng 。 然rán 後hòu 驅qū 而ér 之zhī 善shàn , 故gù 民mín 之zhī 從cóng 之zhī 也yě 輕qīng 。 畜chù , 許xǔ 六liù 反fǎn , 下xià 同tóng 。 輕qīng , 猶yóu 易yì 也yě 。 此cǐ 言yán 民mín 有yǒu 常cháng 產chǎn 而ér 有yǒu 常cháng 心xīn 也yě 。 今jīn 也yě 制zhì 民mín 之zhī 產chǎn , 仰yǎng 不bù 足zú 以yǐ 事shì 父fù 母mǔ , 俯fǔ 不bù 足zú 以yǐ 畜chù 妻qī 子zi , 樂lè 歲suì 終zhōng 身shēn 苦kǔ , 凶xiōng 年nián 不bù 免miǎn 於yú 死sǐ 亡wáng 。 此cǐ 惟wéi 救jiù 死sǐ 而ér 恐kǒng 不bù 贍shàn , 奚xī 暇xiá 治zhì 禮lǐ 義yì 哉zāi ? 治zhì , 平píng 聲shēng 。 凡fán 治zhì 字zì 為wèi 理lǐ 物wù 之zhī 義yì 者zhě , 平píng 聲shēng ; 為wèi 己jǐ 理lǐ 之zhī 義yì 者zhě , 去qù 聲shēng 。 後hòu 皆jiē 放fàng 此cǐ 。 贍shàn , 足zú 也yě 。 此cǐ 所suǒ 謂wèi 無wú 常cháng 產chǎn 而ér 無wú 常cháng 心xīn 者zhě 也yě 。 王wáng 欲yù 行xíng 之zhī , 則zé 盍hé 反fǎn 其qí 本běn 矣yǐ 。 盍hé , 何hé 不bù 也yě 。 使shǐ 民mín 有yǒu 常cháng 產chǎn 者zhě , 又yòu 發fā 政zhèng 施shī 仁rén 之zhī 本běn 也yě 。 說shuō 具jù 下xià 文wén 。 五wǔ 畝mǔ 之zhī 宅zhái , 樹shù 之zhī 以yǐ 桑sāng , 五wǔ 十shí 者zhě 可kě 以yǐ 衣yī 帛bó 矣yǐ ; 雞jī 豚tún 狗gǒu 彘zhì 之zhī 畜chù , 無wú 失shī 其qí 時shí , 七qī 十shí 者zhě 可kě 以yǐ 食shí 肉ròu 矣yǐ ; 百bǎi 畝mǔ 之zhī 田tián , 勿wù 奪duó 其qí 時shí , 八bā 口kǒu 之zhī 家jiā 可kě 以yǐ 無wú 飢jī 矣yǐ ; 謹jǐn 庠xiáng 序xù 之zhī 教jiào , 申shēn 之zhī 以yǐ 孝xiào 悌tì 之zhī 義yì , 頒bān 白bái 者zhě 不bù 負fù 戴dài 於yú 道dào 路lù 矣yǐ 。 老lǎo 者zhě 衣yī 帛bó 食shí 肉ròu , 黎lí 民mín 不bù 飢jī 不bù 寒hán , 然rán 而ér 不bù 王wáng 者zhě , 未wèi 之zhī 有yǒu 也yě 。 」 音yīn 見jiàn 前qián 章zhāng 。 此cǐ 言yán 制zhì 民mín 之zhī 產chǎn 之zhī 法fǎ 也yě 。 趙zhào 氏shì 曰yuē : 「 八bā 口kǒu 之zhī 家jiā , 次cì 上shàng 農nóng 夫fū 也yě 。 此cǐ 王wáng 政zhèng 之zhī 本běn , 常cháng 生shēng 之zhī 道dào , 故gù 孟mèng 子zi 為wèi 齊qí 梁liáng 之zhī 君jūn 各gè 陳chén 之zhī 也yě 。 」 楊yáng 氏shì 曰yuē : 「 為wèi 天tiān 下xià 者zhě , 舉jǔ 斯sī 心xīn 加jiā 諸zhū 彼bǐ 而ér 已yǐ 。 然rán 雖suī 有yǒu 仁rén 心xīn 仁rén 聞wén , 而ér 民mín 不bù 被bèi 其qí 澤zé 者zhě , 不bù 行xíng 先xiān 王wáng 之zhī 道dào 故gù 也yě 。 故gù 以yǐ 制zhì 民mín 之zhī 產chǎn 告gào 之zhī 。 」 此cǐ 章zhāng 言yán 人rén 君jūn 當dāng 黜chù 霸bà 功gōng , 行xíng 王wáng 道dào 。 而ér 王wáng 道dào 之zhī 要yào , 不bù 過guò 推tuī 其qí 不bù 忍rěn 之zhī 心xīn , 以yǐ 行xíng 不bù 忍rěn 之zhī 政zhèng 而ér 已yǐ 。 齊qí 王wáng 非fēi 無wú 此cǐ 心xīn , 而ér 奪duó 於yú 功gōng 利lì 之zhī 私sī , 不bù 能néng 擴kuò 充chōng 以yǐ 行xíng 仁rén 政zhèng 。 雖suī 以yǐ 孟mèng 子zi 反fǎn 覆fù 曉xiǎo 告gào , 精jīng 切qiè 如rú 此cǐ , 而ér 蔽bì 固gù 已yǐ 深shēn , 終zhōng 不bù 能néng 悟wù , 是shì 可kě 歎tàn 也yě 。
 
 
 

孟mèng 子zi 集jí 注zhù 卷juǎn 二èr

  梁liáng 惠huì 王wáng 章zhāng 句jù 下xià 凡fán 十shí 六liù 章zhāng 。

莊zhuāng 暴bào 見jiàn 孟mèng 子zi , 曰yuē : 「 暴bào 見jiàn 於yú 王wáng , 王wáng 語yǔ 暴bào 以yǐ 好hǎo 樂lè , 暴bào 未wèi 有yǒu 以yǐ 對duì 也yě 。 」 曰yuē : 「 好hǎo 樂lè 何hé 如rú ? 」 孟mèng 子zi 曰yuē : 「 王wáng 之zhī 好hǎo 樂lè 甚shèn , 則zé 齊qí 國guó 其qí 庶shù 幾jǐ 乎hū ! 」 見jiàn 於yú 之zhī 見jiàn , 音yīn 現xiàn , 下xià 見jiàn 於yú 同tóng 。 語yǔ , 去qù 聲shēng , 下xià 同tóng 。 好hǎo , 去qù 聲shēng , 篇piān 內nèi 並bìng 同tóng 。 莊zhuāng 暴bào , 齊qí 臣chén 也yě 。 庶shù 幾jǐ , 近jìn 辭cí 也yě 。 言yán 近jìn 於yú 治zhì 。 他tā 日rì , 見jiàn 於yú 王wáng 曰yuē : 「 王wáng 嘗cháng 語yǔ 莊zhuāng 子zi 以yǐ 好hǎo 樂lè , 有yǒu 諸zhū ? 」 王wáng 變biàn 乎hū 色sè , 曰yuē : 「 寡guǎ 人rén 非fēi 能néng 好hǎo 先xiān 王wáng 之zhī 樂lè 也yě , 直zhí 好hǎo 世shì 俗sú 之zhī 樂lè 耳ěr 。 」 變biàn 色sè 者zhě , 慚cán 其qí 好hǎo 之zhī 不bù 正zhèng 也yě 。 曰yuē : 「 王wáng 之zhī 好hǎo 樂lè 甚shèn , 則zé 齊qí 其qí 庶shù 幾jǐ 乎hū ! 今jīn 之zhī 樂lè 猶yóu 古gǔ 之zhī 樂lè 也yě 。 」 今jīn 樂lè , 世shì 俗sú 之zhī 樂lè 。 古gǔ 樂lè , 先xiān 王wáng 之zhī 樂lè 。 曰yuē : 「 可kě 得dé 聞wén 與yǔ ? 」 曰yuē : 「 獨dú 樂lè 樂lè , 與yǔ 人rén 樂lè 樂lè , 孰shú 樂lè ? 」 曰yuē : 「 不bù 若ruò 與yǔ 人rén 。 」 曰yuē : 「 與yǔ 少shǎo 樂lè 樂lè , 與yǔ 眾zhòng 樂lè 樂lè , 孰shú 樂lè ? 」 曰yuē : 「 不bù 若ruò 與yǔ 眾zhòng 。 」 聞wén 與yǔ 之zhī 與yǔ , 平píng 聲shēng 。 樂lè 樂lè , 下xià 字zì 音yīn 洛luò 。 孰shú 樂lè , 亦yì 音yīn 洛luò 。 獨dú 樂lè 不bù 若ruò 與yǔ 人rén , 與yǔ 少shǎo 樂lè 不bù 若ruò 與yǔ 眾zhòng , 亦yì 人rén 之zhī 常cháng 情qíng 也yě 。 「 臣chén 請qǐng 為wèi 王wáng 言yán 樂lè : 為wèi , 去qù 聲shēng 。 此cǐ 以yǐ 下xià , 皆jiē 孟mèng 子zi 之zhī 言yán 也yě 。 今jīn 王wáng 鼓gǔ 樂lè 於yú 此cǐ , 百bǎi 姓xìng 聞wén 王wáng 鐘zhōng 鼓gǔ 之zhī 聲shēng , 管guǎn 籥yuè 之zhī 音yīn , 舉jǔ 疾jí 首shǒu 蹙cù 頞è 而ér 相xiāng 告gào 曰yuē : 『 吾wú 王wáng 之zhī 好hǎo 鼓gǔ 樂lè , 夫fū 何hé 使shǐ 我wǒ 至zhì 於yú 此cǐ 極jí 也yě ? 父fù 子zi 不bù 相xiāng 見jiàn , 兄xiōng 弟dì 妻qī 子zi 離lí 散sàn 。 』 今jīn 王wáng 田tián 獵liè 於yú 此cǐ , 百bǎi 姓xìng 聞wén 王wáng 車chē 馬mǎ 之zhī 音yīn , 見jiàn 羽yǔ 旄máo 之zhī 美měi , 舉jǔ 疾jí 首shǒu 蹙cù 頞è 而ér 相xiāng 告gào 曰yuē : 『 吾wú 王wáng 之zhī 好hǎo 田tián 獵liè , 夫fū 何hé 使shǐ 我wǒ 至zhì 於yú 此cǐ 極jí 也yě ? 父fù 子zi 不bù 相xiāng 見jiàn , 兄xiōng 弟dì 妻qī 子zi 離lí 散sàn 。 』 此cǐ 無wú 他tā , 不bù 與yǔ 民mín 同tóng 樂lè 也yě 。 蹙cù , 子zi 六liù 反fǎn 。 頞è , 音yīn 遏è 。 夫fū , 音yīn 扶fú 。 同tóng 樂lè 之zhī 樂lè , 音yīn 洛luò 。 鐘zhōng 鼓gǔ 管guǎn 籥yuè , 皆jiē 樂lè 器qì 也yě 。 舉jǔ , 皆jiē 也yě 。 疾jí 首shǒu , 頭tóu 痛tòng 也yě 。 蹙cù , 聚jù 也yě 。 頞è , 額é 也yě 。 人rén 憂yōu 戚qī 則zé 蹙cù 其qí 額é 。 極jí , 窮qióng 也yě 。 羽yǔ 旄máo , 旌jīng 屬shǔ 。 不bù 與yǔ 民mín 同tóng 樂lè , 謂wèi 獨dú 樂lè 其qí 身shēn 而ér 不bù 恤xù 其qí 民mín , 使shǐ 之zhī 窮qióng 困kùn 也yě 。 今jīn 王wáng 鼓gǔ 樂lè 於yú 此cǐ , 百bǎi 姓xìng 聞wén 王wáng 鐘zhōng 鼓gǔ 之zhī 聲shēng , 管guǎn 籥yuè 之zhī 音yīn , 舉jǔ 欣xīn 欣xīn 然rán 有yǒu 喜xǐ 色sè 而ér 相xiāng 告gào 曰yuē : 『 吾wú 王wáng 庶shù 幾jǐ 無wú 疾jí 病bìng 與yǔ ? 何hé 以yǐ 能néng 鼓gǔ 樂lè 也yě ? 』 今jīn 王wáng 田tián 獵liè 於yú 此cǐ , 百bǎi 姓xìng 聞wén 王wáng 車chē 馬mǎ 之zhī 音yīn , 見jiàn 羽yǔ 旄máo 之zhī 美měi , 舉jǔ 欣xīn 欣xīn 然rán 有yǒu 喜xǐ 色sè 而ér 相xiāng 告gào 曰yuē 『 吾wú 王wáng 庶shù 幾jǐ 無wú 疾jí 病bìng 與yǔ ? 何hé 以yǐ 能néng 田tián 獵liè 也yě ? 』 此cǐ 無wú 他tā , 與yǔ 民mín 同tóng 樂lè 也yě 。 病bìng 與yǔ 之zhī 與yǔ , 平píng 聲shēng 。 同tóng 樂lè 之zhī 樂lè , 音yīn 洛luò 。 與yǔ 民mín 同tóng 樂lè 者zhě , 推tuī 好hǎo 樂lè 之zhī 心xīn 以yǐ 行xíng 仁rén 政zhèng , 使shǐ 民mín 各gè 得dé 其qí 所suǒ 也yě 。 今jīn 王wáng 與yǔ 百bǎi 姓xìng 同tóng 樂lè , 則zé 王wáng 矣yǐ 。 」 好hǎo 樂lè 而ér 能néng 與yǔ 百bǎi 姓xìng 同tóng 之zhī , 則zé 天tiān 下xià 之zhī 民mín 歸guī 之zhī 矣yǐ , 所suǒ 謂wèi 齊qí 其qí 庶shù 幾jǐ 者zhě 如rú 此cǐ 。 范fàn 氏shì 曰yuē : 「 戰zhàn 國guó 之zhī 時shí , 民mín 窮qióng 財cái 盡jǐn , 人rén 君jūn 獨dú 以yǐ 南nán 面miàn 之zhī 樂lè 自zì 奉fèng 其qí 身shēn 。 孟mèng 子zi 切qiè 於yú 救jiù 民mín , 故gù 因yīn 齊qí 王wáng 之zhī 好hǎo 樂lè , 開kāi 導dǎo 其qí 善shàn 心xīn , 深shēn 勸quàn 其qí 與yǔ 民mín 同tóng 樂lè , 而ér 謂wèi 今jīn 樂lè 猶yóu 古gǔ 樂lè 。 其qí 實shí 今jīn 樂lè 古gǔ 樂lè , 何hé 可kě 同tóng 也yě ? 但dàn 與yǔ 民mín 同tóng 樂lè 之zhī 意yì , 則zé 無wú 古gǔ 今jīn 之zhī 異yì 耳ěr 。 若ruò 必bì 欲yù 以yǐ 禮lǐ 樂lè 治zhì 天tiān 下xià , 當dāng 如rú 孔kǒng 子zi 之zhī 言yán , 必bì 用yòng 韶sháo 舞wǔ , 必bì 放fàng 鄭zhèng 聲shēng 。 蓋gài 孔kǒng 子zi 之zhī 言yán , 為wèi 邦bāng 之zhī 正zhèng 道dào ; 孟mèng 子zi 之zhī 言yán , 救jiù 時shí 之zhī 急jí 務wù , 所suǒ 以yǐ 不bù 同tóng 。 」 楊yáng 氏shì 曰yuē : 「 樂lè 以yǐ 和hé 為wèi 主zhǔ , 使shǐ 人rén 聞wén 鐘zhōng 鼓gǔ 管guǎn 弦xián 之zhī 音yīn 而ér 疾jí 首shǒu 蹙cù 頞è , 則zé 雖suī 奏zòu 以yǐ 咸xián 、 英yīng 、 韶sháo 、 濩huò , 無wú 補bǔ 於yú 治zhì 也yě 。 故gù 孟mèng 子zi 告gào 齊qí 王wáng 以yǐ 此cǐ , 姑gū 正zhèng 其qí 本běn 而ér 已yǐ 。 」

齊qí 宣xuān 王wáng 問wèn 曰yuē : 「 文wén 王wáng 之zhī 囿yòu 方fāng 七qī 十shí 里lǐ , 有yǒu 諸zhū ? 」 孟mèng 子zi 對duì 曰yuē : 「 於yú 傳chuán 有yǒu 之zhī 。 」 囿yòu , 音yīn 又yòu 。 傳chuán , 直zhí 戀liàn 反fǎn 。 囿yòu 者zhě , 蕃fān 育yù 鳥niǎo 獸shòu 之zhī 所suǒ 。 古gǔ 者zhě 四sì 時shí 之zhī 田tián , 皆jiē 於yú 農nóng 隙xì 以yǐ 講jiǎng 武wǔ 事shì , 然rán 不bù 欲yù 馳chí 騖wù 於yú 稼jià 穡sè 場chǎng 圃pǔ 之zhī 中zhōng , 故gù 度dù 閒xián 曠kuàng 之zhī 地dì 以yǐ 為wèi 囿yòu 。 然rán 文wén 王wáng 七qī 十shí 里lǐ 之zhī 囿yòu , 其qí 亦yì 三sān 分fēn 天tiān 下xià 有yǒu 其qí 二èr 之zhī 後hòu 也yě 與yǔ ? 傳chuán , 謂wèi 古gǔ 書shū 。 曰yuē : 「 若ruò 是shì 其qí 大dà 乎hū ? 」 曰yuē : 「 民mín 猶yóu 以yǐ 為wèi 小xiǎo 也yě 。 」 曰yuē : 「 寡guǎ 人rén 之zhī 囿yòu 方fāng 四sì 十shí 里lǐ , 民mín 猶yóu 以yǐ 為wèi 大dà , 何hé 也yě ? 」 曰yuē : 「 文wén 王wáng 之zhī 囿yòu 方fāng 七qī 十shí 里lǐ , 芻chú 蕘ráo 者zhě 往wǎng 焉yān , 雉zhì 兔tù 者zhě 往wǎng 焉yān , 與yǔ 民mín 同tóng 之zhī 。 民mín 以yǐ 為wèi 小xiǎo , 不bù 亦yì 宜yí 乎hū ? 芻chú , 音yīn 初chū 。 蕘ráo , 音yīn 饒ráo 。 芻chú , 草cǎo 也yě 。 蕘ráo , 薪xīn 也yě 。 臣chén 始shǐ 至zhì 於yú 境jìng , 問wèn 國guó 之zhī 大dà 禁jìn , 然rán 後hòu 敢gǎn 入rù 。 臣chén 聞wén 郊jiāo 關guān 之zhī 內nèi 有yǒu 囿yòu 方fāng 四sì 十shí 里lǐ , 殺shā 其qí 麋mí 鹿lù 者zhě 如rú 殺shā 人rén 之zhī 罪zuì 。 則zé 是shì 方fāng 四sì 十shí 里lǐ , 為wèi 阱jǐng 於yú 國guó 中zhōng 。 民mín 以yǐ 為wèi 大dà , 不bù 亦yì 宜yí 乎hū ? 」 阱jǐng , 才cái 性xìng 反fǎn 。 禮lǐ : 入rù 國guó 而ér 問wèn 禁jìn 。 國guó 外wài 百bǎi 里lǐ 為wèi 郊jiāo , 郊jiāo 外wài 有yǒu 關guān 。 阱jǐng , 坎kǎn 地dì 以yǐ 陷xiàn 獸shòu 者zhě , 言yán 陷xiàn 民mín 於yú 死sǐ 也yě 。

齊qí 宣xuān 王wáng 問wèn 曰yuē : 「 交jiāo 鄰lín 國guó 有yǒu 道dào 乎hū ? 」 孟mèng 子zi 對duì 曰yuē : 「 有yǒu 。 惟wéi 仁rén 者zhě 為wèi 能néng 以yǐ 大dà 事shì 小xiǎo , 是shì 故gù 湯tāng 事shì 葛gé , 文wén 王wáng 事shì 昆kūn 夷yí ; 惟wéi 智zhì 者zhě 為wèi 能néng 以yǐ 小xiǎo 事shì 大dà , 故gù 大dà 王wáng 事shì 獯xūn 鬻yù , 句jù 踐jiàn 事shì 吳wú 。 獯xūn , 音yīn 熏xūn 。 鬻yù , 音yīn 育yù 。 句jù , 音yīn 鉤gōu 。 仁rén 人rén 之zhī 心xīn , 寬kuān 洪hóng 惻cè 怛dá , 而ér 無wú 較jiào 計jì 大dà 小xiǎo 強qiáng 弱ruò 之zhī 私sī 。 故gù 小xiǎo 國guó 雖suī 或huò 不bù 恭gōng , 而ér 吾wú 所suǒ 以yǐ 字zì 之zhī 之zhī 心xīn 自zì 不bù 能néng 已yǐ 。 智zhì 者zhě 明míng 義yì 理lǐ , 識shí 時shí 勢shì 。 故gù 大dà 國guó 雖suī 見jiàn 侵qīn 陵líng , 而ér 吾wú 所suǒ 以yǐ 事shì 之zhī 之zhī 禮lǐ 尤yóu 不bù 敢gǎn 廢fèi 。 湯tāng 事shì 見jiàn 後hòu 篇piān 。 文wén 王wáng 事shì 見jiàn 詩shī 大dà 雅yǎ 。 大dà 王wáng 事shì 見jiàn 後hòu 章zhāng 。 所suǒ 謂wèi 狄dí 人rén , 即jí 獯xūn 鬻yù 也yě 。 句jù 踐jiàn , 越yuè 王wáng 名míng 。 事shì 見jiàn 國guó 語yǔ 、 史shǐ 記jì 。 以yǐ 大dà 事shì 小xiǎo 者zhě , 樂lè 天tiān 者zhě 也yě ; 以yǐ 小xiǎo 事shì 大dà 者zhě , 畏wèi 天tiān 者zhě 也yě 。 樂lè 天tiān 者zhě 保bǎo 天tiān 下xià , 畏wèi 天tiān 者zhě 保bǎo 其qí 國guó 。 樂lè , 音yīn 洛luò 。 天tiān 者zhě , 理lǐ 而ér 已yǐ 矣yǐ 。 大dà 之zhī 字zì 小xiǎo , 小xiǎo 之zhī 事shì 大dà , 皆jiē 理lǐ 之zhī 當dāng 然rán 也yě 。 自zì 然rán 合hé 理lǐ , 故gù 曰yuē 樂lè 天tiān 。 不bù 敢gǎn 違wéi 理lǐ , 故gù 曰yuē 畏wèi 天tiān 。 包bāo 含hán 遍biàn 覆fù , 無wú 不bù 周zhōu 遍biàn , 保bǎo 天tiān 下xià 之zhī 氣qì 象xiàng 也yě 。 制zhì 節jié 謹jǐn 度dù , 不bù 敢gǎn 縱zòng 逸yì , 保bǎo 一yī 國guó 之zhī 規guī 模mó 也yě 。 詩shī 云yún : 『 畏wèi 天tiān 之zhī 威wēi , 于yú 時shí 保bǎo 之zhī 。 』 」 詩shī 周zhōu 頌sòng 我wǒ 將jiāng 之zhī 篇piān 。 時shí , 是shì 也yě 。 王wáng 曰yuē : 「 大dà 哉zāi 言yán 矣yǐ ! 寡guǎ 人rén 有yǒu 疾jí , 寡guǎ 人rén 好hǎo 勇yǒng 。 」 言yán 以yǐ 好hǎo 勇yǒng , 故gù 不bù 能néng 事shì 大dà 而ér 恤xù 小xiǎo 也yě 。 對duì 曰yuē : 「 王wáng 請qǐng 無wú 好hǎo 小xiǎo 勇yǒng 。 夫fū 撫fǔ 劍jiàn 疾jí 視shì 曰yuē , 『 彼bǐ 惡è 敢gǎn 當dāng 我wǒ 哉zāi 』 ! 此cǐ 匹pǐ 夫fū 之zhī 勇yǒng , 敵dí 一yī 人rén 者zhě 也yě 。 王wáng 請qǐng 大dà 之zhī ! 夫fū 撫fǔ 之zhī 夫fū , 音yīn 扶fú 。 惡è , 平píng 聲shēng 。 疾jí 視shì , 怒nù 目mù 而ér 視shì 也yě 。 小xiǎo 勇yǒng , 血xuè 氣qì 所suǒ 為wèi 。 大dà 勇yǒng , 義yì 理lǐ 所suǒ 發fā 。 詩shī 云yún : 『 王wáng 赫hè 斯sī 怒nù , 爰yuán 整zhěng 其qí 旅lǚ , 以yǐ 遏è 徂cú 莒jǔ , 以yǐ 篤dǔ 周zhōu 祜hù , 以yǐ 對duì 于yú 天tiān 下xià 。 』 此cǐ 文wén 王wáng 之zhī 勇yǒng 也yě 。 文wén 王wáng 一yī 怒nù 而ér 安ān 天tiān 下xià 之zhī 民mín 。 詩shī 大dà 雅yǎ 皇huáng 矣yǐ 篇piān 。 赫hè , 赫hè 然rán 怒nù 貌mào 。 爰yuán , 於yú 也yě 。 旅lǚ , 眾zhòng 也yě 。 遏è , 詩shī 作zuò 「 按àn 」 , 止zhǐ 也yě 。 徂cú , 往wǎng 也yě 。 莒jǔ , 詩shī 作zuò 旅lǚ 。 徂cú 旅lǚ , 謂wèi 密mì 人rén 侵qīn 阮ruǎn 徂cú 共gòng 之zhī 眾zhòng 也yě 。 篤dǔ , 厚hòu 也yě 。 祜hù , 福fú 也yě 。 對duì , 答dá 也yě , 以yǐ 答dá 天tiān 下xià 仰yǎng 望wàng 之zhī 心xīn 也yě 。 此cǐ 文wén 王wáng 之zhī 大dà 勇yǒng 也yě 。 書shū 曰yuē : 『 天tiān 降jiàng 下xià 民mín , 作zuò 之zhī 君jūn , 作zuò 之zhī 師shī 。 惟wéi 曰yuē 其qí 助zhù 上shàng 帝dì , 寵chǒng 之zhī 四sì 方fāng 。 有yǒu 罪zuì 無wú 罪zuì , 惟wéi 我wǒ 在zài , 天tiān 下xià 曷hé 敢gǎn 有yǒu 越yuè 厥jué 志zhì ? 』 一yī 人rén 衡héng 行xíng 於yú 天tiān 下xià , 武wǔ 王wáng 恥chǐ 之zhī 。 此cǐ 武wǔ 王wáng 之zhī 勇yǒng 也yě 。 而ér 武wǔ 王wáng 亦yì 一yī 怒nù 而ér 安ān 天tiān 下xià 之zhī 民mín 。 衡héng , 與yǔ 橫héng 同tóng 。 書shū 周zhōu 書shū 大dà 誓shì 之zhī 篇piān 也yě 。 然rán 所suǒ 引yǐn 與yǔ 今jīn 書shū 文wén 小xiǎo 異yì , 今jīn 且qiě 依yī 此cǐ 解jiě 之zhī 。 寵chǒng 之zhī 四sì 方fāng , 寵chǒng 異yì 之zhī 於yú 四sì 方fāng 也yě 。 有yǒu 罪zuì 者zhě 我wǒ 得dé 而ér 誅zhū 之zhī , 無wú 罪zuì 者zhě 我wǒ 得dé 而ér 安ān 之zhī 。 我wǒ 既jì 在zài 此cǐ , 則zé 天tiān 下xià 何hé 敢gǎn 有yǒu 過guò 越yuè 其qí 心xīn 志zhì 而ér 作zuò 亂luàn 者zhě 乎hū ? 衡héng 行xíng , 謂wèi 作zuò 亂luàn 也yě 。 孟mèng 子zi 釋shì 書shū 意yì 如rú 此cǐ , 而ér 言yán 武wǔ 王wáng 亦yì 大dà 勇yǒng 也yě 。 今jīn 王wáng 亦yì 一yī 怒nù 而ér 安ān 天tiān 下xià 之zhī 民mín , 民mín 惟wéi 恐kǒng 王wáng 之zhī 不bù 好hǎo 勇yǒng 也yě 。 」 王wáng 若ruò 能néng 如rú 文wén 武wǔ 之zhī 為wèi , 則zé 天tiān 下xià 之zhī 民mín 望wàng 其qí 一yī 怒nù 以yǐ 除chú 暴bào 亂luàn , 而ér 拯zhěng 己jǐ 於yú 水shuǐ 火huǒ 之zhī 中zhōng , 惟wéi 恐kǒng 王wáng 之zhī 不bù 好hǎo 勇yǒng 耳ěr 。 此cǐ 章zhāng 言yán 人rén 君jūn 能néng 懲chéng 小xiǎo 忿fèn , 則zé 能néng 恤xù 小xiǎo 事shì 大dà , 以yǐ 交jiāo 鄰lín 國guó ; 能néng 養yǎng 大dà 勇yǒng , 則zé 能néng 除chú 暴bào 救jiù 民mín , 以yǐ 安ān 天tiān 下xià 。 張zhāng 敬jìng 夫fū 曰yuē : 「 小xiǎo 勇yǒng 者zhě , 血xuè 氣qì 之zhī 怒nù 也yě 。 大dà 勇yǒng 者zhě , 理lǐ 義yì 之zhī 怒nù 也yě 。 血xuè 氣qì 之zhī 怒nù 不bù 可kě 有yǒu , 理lǐ 義yì 之zhī 怒nù 不bù 可kě 無wú 。 知zhī 此cǐ , 則zé 可kě 以yǐ 見jiàn 性xìng 情qíng 之zhī 正zhèng , 而ér 識shí 天tiān 理lǐ 人rén 欲yù 之zhī 分fēn 矣yǐ 。 」

❖
🔊 本页支持朗读:点屏幕底部控制条即可听书(Chrome / Edge / Safari 支持)。 若未出现控制条,说明当前浏览器不支持语音朗读。
相关推荐