推荐

第 26 / 35 回

孟mèng 子zi 曰yuē : 「 愛ài 人rén 不bù 親qīn 反fǎn 其qí 仁rén , 治zhì 人rén 不bù 治zhì 反fǎn 其qí 智zhì , 禮lǐ 人rén 不bù 答dá 反fǎn 其qí 敬jìng 。 治zhì 人rén 之zhī 治zhì , 平píng 聲shēng 。 不bù 治zhì 之zhī 治zhì , 去qù 聲shēng 。 我wǒ 愛ài 人rén 而ér 人rén 不bù 親qīn 我wǒ , 則zé 反fǎn 求qiú 諸zhū 己jǐ , 恐kǒng 我wǒ 之zhī 仁rén 未wèi 至zhì 也yě 。 智zhì 敬jìng 放fàng 此cǐ 。 行xíng 有yǒu 不bù 得dé 者zhě , 皆jiē 反fǎn 求qiú 諸zhū 己jǐ , 其qí 身shēn 正zhèng 而ér 天tiān 下xià 歸guī 之zhī 。 不bù 得dé , 謂wèi 不bù 得dé 其qí 所suǒ 欲yù , 如rú 不bù 親qīn 、 不bù 治zhì 、 不bù 答dá 是shì 也yě 。 反fǎn 求qiú 諸zhū 己jǐ , 謂wèi 反fǎn 其qí 仁rén 、 反fǎn 其qí 智zhì 、 反fǎn 其qí 敬jìng 也yě 。 如rú 此cǐ , 則zé 其qí 自zì 治zhì 益yì 詳xiáng , 而ér 身shēn 無wú 不bù 正zhèng 矣yǐ 。 天tiān 下xià 歸guī 之zhī , 極jí 言yán 其qí 效xiào 也yě 。 詩shī 云yún : 『 永yǒng 言yán 配pèi 命mìng , 自zì 求qiú 多duō 福fú 。 』 」 解jiě 見jiàn 前qián 篇piān 。 亦yì 承chéng 上shàng 章zhāng 而ér 言yán 。

孟mèng 子zi 曰yuē : 「 人rén 有yǒu 恆héng 言yán , 皆jiē 曰yuē 『 天tiān 下xià 國guó 家jiā 』 。 天tiān 下xià 之zhī 本běn 在zài 國guó , 國guó 之zhī 本běn 在zài 家jiā , 家jiā 之zhī 本běn 在zài 身shēn 。 」 恆héng , 胡hú 登dēng 反fǎn 。 恆héng , 常cháng 也yě 。 雖suī 常cháng 言yán 之zhī , 而ér 未wèi 必bì 知zhī 其qí 言yán 之zhī 有yǒu 序xù 也yě 。 故gù 推tuī 言yán 之zhī , 而ér 又yòu 以yǐ 家jiā 本běn 乎hū 身shēn 也yě 。 此cǐ 亦yì 承chéng 上shàng 章zhāng 而ér 言yán 之zhī , 大dà 學xué 所suǒ 謂wèi 「 自zì 天tiān 子zi 至zhì 於yú 庶shù 人rén , 壹yī 是shì 皆jiē 以yǐ 修xiū 身shēn 為wèi 本běn 」 , 為wèi 是shì 故gù 也yě 。

孟mèng 子zi 曰yuē : 「 為wèi 政zhèng 不bù 難nán , 不bù 得dé 罪zuì 於yú 巨jù 室shì 。 巨jù 室shì 之zhī 所suǒ 慕mù , 一yī 國guó 慕mù 之zhī ; 一yī 國guó 之zhī 所suǒ 慕mù , 天tiān 下xià 慕mù 之zhī ; 故gù 沛pèi 然rán 德dé 教jiào 溢yì 乎hū 四sì 海hǎi 。 」 巨jù 室shì , 世shì 臣chén 大dà 家jiā 也yě 。 得dé 罪zuì , 謂wèi 身shēn 不bù 正zhèng 而ér 取qǔ 怨yuàn 怒nù 也yě 。 麥mài 丘qiū 邑yì 人rén 祝zhù 齊qí 桓huán 公gōng 曰yuē : 「 願yuàn 主zhǔ 君jūn 無wú 得dé 罪zuì 於yú 群qún 臣chén 百bǎi 姓xìng 。 」 意yì 蓋gài 如rú 此cǐ 。 慕mù , 向xiàng 也yě , 心xīn 悅yuè 誠chéng 服fú 之zhī 謂wèi 也yě 。 沛pèi 然rán , 盛shèng 大dà 流liú 行xíng 之zhī 貌mào 。 溢yì , 充chōng 滿mǎn 也yě 。 蓋gài 巨jù 室shì 之zhī 心xīn , 難nán 以yǐ 力lì 服fú , 而ér 國guó 人rén 素sù 所suǒ 取qǔ 信xìn ; 今jīn 既jì 悅yuè 服fú , 則zé 國guó 人rén 皆jiē 服fú , 而ér 吾wú 德dé 教jiào 之zhī 所suǒ 施shī , 可kě 以yǐ 無wú 遠yuǎn 而ér 不bù 至zhì 矣yǐ 。 此cǐ 亦yì 承chéng 上shàng 章zhāng 而ér 言yán , 蓋gài 君jūn 子zi 不bù 患huàn 人rén 心xīn 之zhī 不bù 服fú , 而ér 患huàn 吾wú 身shēn 之zhī 不bù 修xiū ; 吾wú 身shēn 既jì 修xiū , 則zé 人rén 心xīn 之zhī 難nán 服fú 者zhě 先xiān 服fú , 而ér 無wú 一yī 人rén 之zhī 不bù 服fú 矣yǐ 。 林lín 氏shì 曰yuē : 「 戰zhàn 國guó 之zhī 世shì , 諸zhū 侯hóu 失shī 德dé , 巨jù 室shì 擅shàn 權quán , 為wèi 患huàn 甚shèn 矣yǐ 。 然rán 或huò 者zhě 不bù 修xiū 其qí 本běn 而ér 遽jù 欲yù 勝shèng 之zhī , 則zé 未wèi 必bì 能néng 勝shèng 而ér 適shì 以yǐ 取qǔ 禍huò 。 故gù 孟mèng 子zi 推tuī 本běn 而ér 言yán , 惟wéi 務wù 修xiū 德dé 以yǐ 服fú 其qí 心xīn 。 彼bǐ 既jì 悅yuè 服fú , 則zé 吾wú 之zhī 德dé 教jiào 無wú 所suǒ 留liú 礙ài , 可kě 以yǐ 及jí 乎hū 天tiān 下xià 矣yǐ 。 裴péi 度dù 所suǒ 謂wèi 韓hán 弘hóng 輿yú 疾jí 討tǎo 賊zéi , 承chéng 宗zōng 斂liǎn 手shǒu 削xuē 地dì , 非fēi 朝cháo 廷tíng 之zhī 力lì 能néng 制zhì 其qí 死sǐ 命mìng , 特tè 以yǐ 處chù 置zhì 得dé 宜yí , 能néng 服fú 其qí 心xīn 故gù 爾ěr , 正zhèng 此cǐ 類lèi 也yě 。 」

孟mèng 子zi 曰yuē : 「 天tiān 下xià 有yǒu 道dào , 小xiǎo 德dé 役yì 大dà 德dé , 小xiǎo 賢xián 役yì 大dà 賢xián ; 天tiān 下xià 無wú 道dào , 小xiǎo 役yì 大dà , 弱ruò 役yì 強qiáng 。 斯sī 二èr 者zhě 天tiān 也yě 。 順shùn 天tiān 者zhě 存cún , 逆nì 天tiān 者zhě 亡wáng 。 有yǒu 道dào 之zhī 世shì , 人rén 皆jiē 修xiū 德dé , 而ér 位wèi 必bì 稱chēng 其qí 德dé 之zhī 大dà 小xiǎo ; 天tiān 下xià 無wú 道dào , 人rén 不bù 修xiū 德dé , 則zé 但dàn 以yǐ 力lì 相xiāng 役yì 而ér 已yǐ 。 天tiān 者zhě , 理lǐ 勢shì 之zhī 當dāng 然rán 也yě 。 齊qí 景jǐng 公gōng 曰yuē : 『 既jì 不bù 能néng 令lìng , 又yòu 不bù 受shòu 命mìng , 是shì 絕jué 物wù 也yě 。 』 涕tì 出chū 而ér 女nǚ 於yú 吳wú 。 女nǚ , 去qù 聲shēng 。 引yǐn 此cǐ 以yǐ 言yán 小xiǎo 役yì 大dà 弱ruò 役yì 強qiáng 之zhī 事shì 也yě 。 令lìng , 出chū 令lìng 以yǐ 使shǐ 人rén 也yě 。 受shòu 命mìng , 聽tīng 命mìng 於yú 人rén 也yě 。 物wù , 猶yóu 人rén 也yě 。 女nǚ , 以yǐ 女nǚ 與yǔ 人rén 也yě 。 吳wú , 蠻mán 夷yí 之zhī 國guó 也yě 。 景jǐng 公gōng 羞xiū 與yǔ 為wèi 昏hūn 而ér 畏wèi 其qí 強qiáng , 故gù 涕tì 泣qì 而ér 以yǐ 女nǚ 與yǔ 之zhī 。 今jīn 也yě 小xiǎo 國guó 師shī 大dà 國guó 而ér 恥chǐ 受shòu 命mìng 焉yān , 是shì 猶yóu 弟dì 子zi 而ér 恥chǐ 受shòu 命mìng 於yú 先xiān 師shī 也yě 。 言yán 小xiǎo 國guó 不bù 修xiū 德dé 以yǐ 自zì 強qiáng , 其qí 般bān 樂lè 怠dài 敖áo , 皆jiē 若ruò 效xiào 大dà 國guó 之zhī 所suǒ 為wèi 者zhě , 而ér 獨dú 恥chǐ 受shòu 其qí 教jiào 命mìng , 不bù 可kě 得dé 也yě 。 如rú 恥chǐ 之zhī , 莫mò 若ruò 師shī 文wén 王wáng 。 師shī 文wén 王wáng , 大dà 國guó 五wǔ 年nián , 小xiǎo 國guó 七qī 年nián , 必bì 為wèi 政zhèng 於yú 天tiān 下xià 矣yǐ 。 此cǐ 因yīn 其qí 愧kuì 恥chǐ 之zhī 心xīn 而ér 勉miǎn 以yǐ 修xiū 德dé 也yě 。 文wén 王wáng 之zhī 政zhèng , 布bù 在zài 方fāng 策cè , 舉jǔ 而ér 行xíng 之zhī , 所suǒ 謂wèi 師shī 文wén 王wáng 也yě 。 五wǔ 年nián 七qī 年nián , 以yǐ 其qí 所suǒ 乘chéng 之zhī 勢shì 不bù 同tóng 為wèi 差chà 。 蓋gài 天tiān 下xià 雖suī 無wú 道dào , 然rán 修xiū 德dé 之zhī 至zhì , 則zé 道dào 自zì 我wǒ 行xíng , 而ér 大dà 國guó 反fǎn 為wèi 吾wú 役yì 矣yǐ 。 程chéng 子zi 曰yuē : 「 五wǔ 年nián 七qī 年nián , 聖shèng 人rén 度dù 其qí 時shí 則zé 可kě 矣yǐ 。 然rán 凡fán 此cǐ 類lèi , 學xué 者zhě 皆jiē 當dāng 思sī 其qí 作zuò 為wèi 如rú 何hé , 乃nǎi 有yǒu 益yì 耳ěr 。 」 詩shī 云yún : 『 商shāng 之zhī 孫sūn 子zi , 其qí 麗lì 不bù 億yì 。 上shàng 帝dì 既jì 命mìng , 侯hóu 于yú 周zhōu 服fú 。 侯hóu 服fú 于yú 周zhōu , 天tiān 命mìng 靡mí 常cháng 。 殷yīn 士shì 膚fū 敏mǐn , 祼guàn 將jiāng 于yú 京jīng 。 』 孔kǒng 子zi 曰yuē : 『 仁rén 不bù 可kě 為wèi 眾zhòng 也yě 。 夫fū 國guó 君jūn 好hǎo 仁rén , 天tiān 下xià 無wú 敵dí 。 』 祼guàn , 音yīn 灌guàn 。 夫fū , 音yīn 扶fú 。 好hǎo , 去qù 聲shēng 。 詩shī 大dà 雅yǎ 文wén 王wáng 之zhī 篇piān 。 孟mèng 子zi 引yǐn 此cǐ 詩shī 及jí 孔kǒng 子zi 之zhī 言yán , 以yǐ 言yán 文wén 王wáng 之zhī 事shì 。 麗lì , 數shù 也yě 。 十shí 萬wàn 曰yuē 億yì 。 侯hóu , 維wéi 也yě 。 商shāng 士shì , 商shāng 孫sūn 子zi 之zhī 臣chén 也yě 。 膚fū , 大dà 也yě 。 敏mǐn , 達dá 也yě 。 祼guàn , 宗zōng 廟miào 之zhī 祭jì , 以yǐ 鬱yù 鬯chàng 之zhī 酒jiǔ 灌guàn 地dì 而ér 降jiàng 神shén 也yě 。 將jiāng , 助zhù 也yě 。 言yán 高gāo 之zhī 孫sūn 子zi 眾zhòng 多duō , 其qí 數shù 不bù 但dàn 十shí 萬wàn 而ér 已yǐ 。 上shàng 帝dì 既jì 命mìng 周zhōu 以yǐ 天tiān 下xià , 則zé 凡fán 此cǐ 商shāng 之zhī 孫sūn 子zi , 皆jiē 臣chén 服fú 于yú 周zhōu 矣yǐ 。 所suǒ 以yǐ 然rán 者zhě , 以yǐ 天tiān 命mìng 不bù 常cháng , 歸guī 于yú 有yǒu 德dé 故gù 也yě 。 是shì 以yǐ 商shāng 士shì 之zhī 膚fū 大dà 而ér 敏mǐn 達dá 者zhě , 皆jiē 執zhí 祼guàn 獻xiàn 之zhī 禮lǐ , 助zhù 王wáng 祭jì 事shì 于yú 周zhōu 之zhī 京jīng 師shī 也yě 。 孔kǒng 子zi 因yīn 讀dú 此cǐ 詩shī , 而ér 言yán 有yǒu 仁rén 者zhě 則zé 雖suī 有yǒu 十shí 萬wàn 之zhī 眾zhòng , 不bù 能néng 當dāng 之zhī 。 故gù 國guó 君jūn 好hǎo 仁rén , 則zé 必bì 無wú 敵dí 於yú 天tiān 下xià 也yě 。 不bù 可kě 為wèi 眾zhòng , 猶yóu 所suǒ 謂wèi 難nán 為wèi 兄xiōng 難nán 為wèi 弟dì 云yún 爾ěr 。 今jīn 也yě 欲yù 無wú 敵dí 於yú 天tiān 下xià 而ér 不bù 以yǐ 仁rén , 是shì 猶yóu 執zhí 熱rè 而ér 不bù 以yǐ 濯zhuó 也yě 。 詩shī 云yún : 『 誰shuí 能néng 執zhí 熱rè , 逝shì 不bù 以yǐ 濯zhuó ? 』 」 恥chǐ 受shòu 命mìng 於yú 大dà 國guó , 是shì 欲yù 無wú 敵dí 於yú 天tiān 下xià 也yě ; 乃nǎi 師shī 大dà 國guó 而ér 不bù 師shī 文wén 王wáng , 是shì 不bù 以yǐ 仁rén 也yě 。 詩shī 大dà 雅yǎ 桑sāng 柔róu 之zhī 篇piān 。 逝shì , 語yǔ 辭cí 也yě 。 言yán 誰shuí 能néng 執zhí 持chí 熱rè 物wù , 而ér 不bù 以yǐ 水shuǐ 自zì 濯zhuó 其qí 手shǒu 乎hū ? 此cǐ 章zhāng 言yán 不bù 能néng 自zì 強qiáng , 則zé 聽tīng 天tiān 所suǒ 命mìng ; 修xiū 德dé 行xíng 仁rén , 則zé 天tiān 命mìng 在zài 我wǒ 。

孟mèng 子zi 曰yuē : 「 不bù 仁rén 者zhě 可kě 與yǔ 言yán 哉zāi ? 安ān 其qí 危wēi 而ér 利lì 其qí 菑zāi , 樂lè 其qí 所suǒ 以yǐ 亡wáng 者zhě 。 不bù 仁rén 而ér 可kě 與yǔ 言yán , 則zé 何hé 亡wáng 國guó 敗bài 家jiā 之zhī 有yǒu ? 菑zāi , 與yǔ 災zāi 同tóng 。 樂lè , 音yīn 洛luò 。 安ān 其qí 危wēi 利lì 其qí 菑zāi 者zhě , 不bù 知zhī 其qí 為wèi 危wēi 菑zāi 而ér 反fǎn 以yǐ 為wèi 安ān 利lì 也yě 。 所suǒ 以yǐ 亡wáng 者zhě , 謂wèi 荒huāng 淫yín 暴bào 虐nüè , 所suǒ 以yǐ 致zhì 亡wáng 之zhī 道dào 也yě 。 不bù 仁rén 之zhī 人rén , 私sī 欲yù 固gù 蔽bì , 失shī 其qí 本běn 心xīn , 故gù 其qí 顛diān 倒dào 錯cuò 亂luàn 至zhì 於yú 如rú 此cǐ , 所suǒ 以yǐ 不bù 可kě 告gào 以yǐ 忠zhōng 言yán , 而ér 卒zú 至zhì 於yú 敗bài 亡wáng 也yě 。 有yǒu 孺rú 子zi 歌gē 曰yuē : 『 滄cāng 浪làng 之zhī 水shuǐ 清qīng 兮xī , 可kě 以yǐ 濯zhuó 我wǒ 纓yīng ; 滄cāng 浪làng 之zhī 水shuǐ 濁zhuó 兮xī , 可kě 以yǐ 濯zhuó 我wǒ 足zú 。 』 浪làng , 音yīn 郎láng 。 滄cāng 浪làng , 水shuǐ 名míng 。 纓yīng , 冠guān 系xì 也yě 。 孔kǒng 子zi 曰yuē : 『 小xiǎo 子zi 聽tīng 之zhī ! 清qīng 斯sī 濯zhuó 纓yīng , 濁zhuó 斯sī 濯zhuó 足zú 矣yǐ , 自zì 取qǔ 之zhī 也yě 。 』 言yán 水shuǐ 之zhī 清qīng 濁zhuó 有yǒu 以yǐ 自zì 取qǔ 之zhī 也yě 。 聖shèng 人rén 聲shēng 入rù 心xīn 通tōng , 無wú 非fēi 至zhì 理lǐ , 此cǐ 類lèi 可kě 見jiàn 。 夫fū 人rén 必bì 自zì 侮wǔ , 然rán 後hòu 人rén 侮wǔ 之zhī ; 家jiā 必bì 自zì 毀huǐ , 而ér 後hòu 人rén 毀huǐ 之zhī ; 國guó 必bì 自zì 伐fá , 而ér 後hòu 人rén 伐fá 之zhī 。 夫fū , 音yīn 扶fú 。 所suǒ 謂wèi 自zì 取qǔ 之zhī 者zhě 。 太tài 甲jiǎ 曰yuē : 『 天tiān 作zuò 孽niè , 猶yóu 可kě 違wéi ; 自zì 作zuò 孽niè , 不bù 可kě 活huó 。 』 此cǐ 之zhī 謂wèi 也yě 。 」 解jiě 見jiàn 前qián 篇piān 。 此cǐ 章zhāng 言yán 心xīn 存cún 則zé 有yǒu 以yǐ 審shěn 夫fū 得dé 失shī 之zhī 幾jǐ , 不bù 存cún 則zé 無wú 以yǐ 辨biàn 於yú 存cún 亡wáng 之zhī 著zhù 。 禍huò 福fú 之zhī 來lái , 皆jiē 其qí 自zì 取qǔ 。

孟mèng 子zi 曰yuē : 「 桀jié 紂zhòu 之zhī 失shī 天tiān 下xià 也yě , 失shī 其qí 民mín 也yě ; 失shī 其qí 民mín 者zhě , 失shī 其qí 心xīn 也yě 。 得dé 天tiān 下xià 有yǒu 道dào : 得dé 其qí 民mín , 斯sī 得dé 天tiān 下xià 矣yǐ ; 得dé 其qí 民mín 有yǒu 道dào : 得dé 其qí 心xīn , 斯sī 得dé 民mín 矣yǐ ; 得dé 其qí 心xīn 有yǒu 道dào : 所suǒ 欲yù 與yǔ 之zhī 聚jù 之zhī , 所suǒ 惡è 勿wù 施shī 爾ěr 也yě 。 惡è , 去qù 聲shēng 。 民mín 之zhī 所suǒ 欲yù , 皆jiē 為wèi 致zhì 之zhī , 如rú 聚jù 斂liǎn 然rán 。 民mín 之zhī 所suǒ 惡è , 則zé 勿wù 施shī 於yú 民mín 。  錯cuò 所suǒ 謂wèi 「 人rén 情qíng 莫mò 不bù 欲yù 壽shòu , 三sān 王wáng 生shēng 之zhī 而ér 不bù 傷shāng ; 人rén 情qíng 莫mò 不bù 欲yù 富fù , 三sān 王wáng 厚hòu 之zhī 而ér 不bù 困kùn ; 人rén 情qíng 莫mò 不bù 欲yù 安ān , 〔 一yī 〕 三sān 王wáng 扶fú 之zhī 而ér 不bù 危wēi ; 人rén 情qíng 莫mò 不bù 欲yù 逸yì , 三sān 王wáng 節jié 其qí 力lì 而ér 不bù 盡jǐn 」 , 此cǐ 類lèi 之zhī 謂wèi 也yě 。 民mín 之zhī 歸guī 仁rén 也yě , 猶yóu 水shuǐ 之zhī 就jiù 下xià 、 獸shòu 之zhī 走zǒu 壙kuàng 也yě 。 走zǒu , 音yīn 奏zòu 。 壙kuàng , 廣guǎng 野yě 也yě 。 言yán 民mín 之zhī 所suǒ 以yǐ 歸guī 乎hū 此cǐ , 以yǐ 其qí 所suǒ 欲yù 之zhī 在zài 乎hū 此cǐ 也yě 。 故gù 為wèi 淵yuān 敺qū 魚yú 者zhě , 獺tǎ 也yě ; 為wèi 叢cóng 敺qū 爵jué 者zhě , 鸇zhān 也yě ; 為wèi 湯tāng 武wǔ 敺qū 民mín 者zhě , 桀jié 與yǔ 紂zhòu 也yě 。 為wèi , 去qù 聲shēng 。 敺qū , 與yǔ 驅qū 同tóng 。 獺tǎ , 音yīn 闥tà 。 爵jué , 與yǔ 雀què 同tóng 。 鸇zhān , 諸zhū 延yán 反fǎn 。 淵yuān , 深shēn 水shuǐ 也yě 。 獺tǎ , 食shí 魚yú 者zhě 也yě 。 叢cóng , 茂mào 林lín 也yě 。 鸇zhān , 食shí 雀què 者zhě 也yě 。 言yán 民mín 之zhī 所suǒ 以yǐ 去qù 此cǐ , 以yǐ 其qí 所suǒ 欲yù 在zài 彼bǐ 而ér 所suǒ 畏wèi 在zài 此cǐ 也yě 。 今jīn 天tiān 下xià 之zhī 君jūn 有yǒu 好hǎo 仁rén 者zhě , 則zé 諸zhū 侯hóu 皆jiē 為wèi 之zhī 敺qū 矣yǐ 。 雖suī 欲yù 無wú 王wáng , 不bù 可kě 得dé 已yǐ 。 好hǎo 、 為wèi 、 王wáng , 皆jiē 去qù 聲shēng 。 今jīn 之zhī 欲yù 王wáng 者zhě , 猶yóu 七qī 年nián 之zhī 病bìng 求qiú 三sān 年nián 之zhī 艾ài 也yě 。 苟gǒu 為wèi 不bù 畜chù , 終zhōng 身shēn 不bù 得dé 。 苟gǒu 不bù 志zhì 於yú 仁rén , 終zhōng 身shēn 憂yōu 辱rǔ , 以yǐ 陷xiàn 於yú 死sǐ 亡wáng 。 王wáng , 去qù 聲shēng 。 艾ài , 草cǎo 名míng , 所suǒ 以yǐ 灸jiǔ 者zhě , 乾qián 久jiǔ 益yì 善shàn 。 夫fū 病bìng 已yǐ 深shēn 而ér 欲yù 求qiú 乾qián 久jiǔ 之zhī 艾ài , 固gù 難nán 卒zú 辦bàn , 然rán 自zì 今jīn 畜chù 之zhī , 則zé 猶yóu 或huò 可kě 及jí ; 不bù 然rán , 則zé 病bìng 日rì 益yì 深shēn , 死sǐ 日rì 益yì 迫pò , 而ér 艾ài 終zhōng 不bù 可kě 得dé 矣yǐ 。 詩shī 云yún 『 其qí 何hé 能néng 淑shū , 載zài 胥xū 及jí 溺nì 』 , 此cǐ 之zhī 謂wèi 也yě 。 」 詩shī 大dà 雅yǎ 桑sāng 柔róu 之zhī 篇piān 。 淑shū , 善shàn 也yě 。 載zài , 則zé 也yě 。 胥xū , 相xiāng 也yě 。 言yán 今jīn 之zhī 所suǒ 為wèi , 其qí 何hé 能néng 善shàn , 則zé 相xiāng 引yǐn 以yǐ 陷xiàn 於yú 亂luàn 亡wáng 而ér 已yǐ 。

〔 一yī 〕 「 情qíng 」 原yuán 作zuò 「 惰duò 」 , 據jù 清qīng 仿fǎng 宋sòng 大dà 字zì 本běn 改gǎi 。

孟mèng 子zi 曰yuē : 「 自zì 暴bào 者zhě , 不bù 可kě 與yǔ 有yǒu 言yán 也yě ; 自zì 棄qì 者zhě , 不bù 可kě 與yǔ 有yǒu 為wèi 也yě 。 言yán 非fēi 禮lǐ 義yì , 謂wèi 之zhī 自zì 暴bào 也yě ; 吾wú 身shēn 不bù 能néng 居jū 仁rén 由yóu 義yì , 謂wèi 之zhī 自zì 棄qì 也yě 。 暴bào , 猶yóu 害hài 也yě 。 非fēi , 猶yóu 毀huǐ 也yě 。 自zì 害hài 其qí 身shēn 者zhě , 不bù 知zhī 禮lǐ 義yì 之zhī 為wèi 美měi 而ér 非fēi 毀huǐ 之zhī , 雖suī 與yǔ 之zhī 言yán , 必bì 不bù 見jiàn 信xìn 也yě 。 自zì 棄qì 其qí 身shēn 者zhě , 猶yóu 知zhī 仁rén 義yì 之zhī 為wèi 美měi , 但dàn 弱ruò 於yú 怠dài 惰duò , 自zì 謂wèi 必bì 不bù 能néng 行xíng , 與yǔ 之zhī 有yǒu 為wèi 必bì 不bù 能néng 勉miǎn 也yě 。 程chéng 子zi 曰yuē ; 「 人rén 苟gǒu 以yǐ 善shàn 自zì 治zhì , 則zé 無wú 不bù 可kě 移yí 者zhě , 雖suī 昏hūn 愚yú 之zhī 至zhì , 皆jiē 可kě 漸jiàn 磨mó 而ér 進jìn 也yě 。 惟wéi 自zì 暴bào 者zhě 拒jù 之zhī 以yǐ 不bù 信xìn , 自zì 棄qì 者zhě 絕jué 之zhī 以yǐ 不bù 為wèi , 雖suī 聖shèng 人rén 與yǔ 居jū , 不bù 能néng 化huà 而ér 入rù 也yě 。 此cǐ 所suǒ 謂wèi 下xià 愚yú 之zhī 不bù 移yí 也yě 。 」 仁rén , 人rén 之zhī 安ān 宅zhái 也yě ; 義yì , 人rén 之zhī 正zhèng 路lù 也yě 。 仁rén 宅zhái 已yǐ 見jiàn 前qián 篇piān 。 義yì 者zhě , 宜yí 也yě , 乃nǎi 天tiān 理lǐ 之zhī 當dāng 行xíng , 無wú 人rén 欲yù 之zhī 邪xié 曲qū , 故gù 曰yuē 正zhèng 路lù 。 曠kuàng 安ān 宅zhái 而ér 弗fú 居jū , 舍shě 正zhèng 路lù 而ér 不bù 由yóu , 哀āi 哉zāi ! 」 舍shě , 上shàng 聲shēng 。 曠kuàng , 空kōng 也yě 。 由yóu , 行xíng 也yě 。 此cǐ 章zhāng 言yán 道dào 本běn 固gù 有yǒu 而ér 人rén 自zì 絕jué 之zhī , 是shì 可kě 哀āi 也yě 。 此cǐ 聖shèng 賢xián 之zhī 深shēn 戒jiè , 學xué 者zhě 所suǒ 當dāng 猛měng 省shěng 也yě 。

孟mèng 子zi 曰yuē : 「 道dào 在zài 爾ěr 而ér 求qiú 諸zhū 遠yuǎn , 事shì 在zài 易yì 而ér 求qiú 之zhī 難nán 。 人rén 人rén 親qīn 其qí 親qīn 、 長zhǎng 其qí 長zhǎng 而ér 天tiān 下xià 平píng 。 」 爾ěr 、 邇ěr , 古gǔ 字zì 通tōng 用yòng 。 易yì , 去qù 聲shēng 。 長zhǎng , 上shàng 聲shēng 。 親qīn 長zhǎng 在zài 人rén 為wèi 甚shèn 邇ěr , 親qīn 之zhī 長zhǎng 之zhī 在zài 人rén 為wèi 甚shèn 易yì , 而ér 道dào 初chū 不bù 外wài 是shì 也yě 。 舍shě 此cǐ 而ér 他tā 求qiú , 則zé 遠yuǎn 且qiě 難nán 而ér 反fǎn 失shī 之zhī 。 但dàn 人rén 人rén 各gè 親qīn 其qí 親qīn 、 各gè 長zhǎng 其qí 長zhǎng , 則zé 天tiān 下xià 自zì 平píng 矣yǐ 。

孟mèng 子zi 曰yuē : 「 居jū 下xià 位wèi 而ér 不bù 獲huò 於yú 上shàng , 民mín 不bù 可kě 得dé 而ér 治zhì 也yě 。 獲huò 於yú 上shàng 有yǒu 道dào : 不bù 信xìn 於yú 友yǒu , 弗fú 獲huò 於yú 上shàng 矣yǐ ; 信xìn 於yú 友yǒu 有yǒu 道dào : 事shì 親qīn 弗fú 悅yuè , 弗fú 信xìn 於yú 友yǒu 矣yǐ ; 悅yuè 親qīn 有yǒu 道dào : 反fǎn 身shēn 不bù 誠chéng , 不bù 悅yuè 於yú 親qīn 矣yǐ ; 誠chéng 身shēn 有yǒu 道dào : 不bù 明míng 乎hū 善shàn , 不bù 誠chéng 其qí 身shēn 矣yǐ 。 獲huò 於yú 上shàng , 得dé 其qí 上shàng 之zhī 信xìn 任rèn 也yě 。 誠chéng , 實shí 也yě 。 反fǎn 身shēn 不bù 誠chéng , 反fǎn 求qiú 諸zhū 身shēn 而ér 其qí 所suǒ 以yǐ 為wèi 善shàn 之zhī 心xīn 有yǒu 不bù 實shí 也yě 。 不bù 明míng 乎hū 善shàn , 不bù 能néng 即jí 事shì 以yǐ 窮qióng 理lǐ 。 無wú 以yǐ 真zhēn 知zhī 善shàn 之zhī 所suǒ 在zài 也yě 。 游yóu 氏shì 曰yuē : 「 欲yù 誠chéng 其qí 意yì , 先xiān 致zhì 其qí 知zhī ; 不bù 明míng 乎hū 善shàn , 不bù 誠chéng 乎hū 身shēn 矣yǐ 。 學xué 至zhì 於yú 誠chéng 身shēn , 則zé 安ān 往wǎng 而ér 不bù 致zhì 其qí 極jí 哉zāi ? 以yǐ 內nèi 則zé 順shùn 乎hū 親qīn , 以yǐ 外wài 則zé 信xìn 乎hū 友yǒu , 以yǐ 上shàng 則zé 可kě 以yǐ 得dé 君jūn , 以yǐ 下xià 則zé 可kě 以yǐ 得dé 民mín 矣yǐ 。 」 是shì 故gù 誠chéng 者zhě , 天tiān 之zhī 道dào 也yě ; 思sī 誠chéng 者zhě , 人rén 之zhī 道dào 也yě 。 誠chéng 者zhě , 理lǐ 之zhī 在zài 我wǒ 者zhě 皆jiē 實shí 而ér 無wú 偽wěi , 天tiān 道dào 之zhī 本běn 然rán 也yě ; 思sī 誠chéng 者zhě , 欲yù 此cǐ 理lǐ 之zhī 在zài 我wǒ 者zhě 皆jiē 實shí 而ér 無wú 偽wěi , 人rén 道dào 之zhī 當dāng 然rán 也yě 。 至zhì 誠chéng 而ér 不bù 動dòng 者zhě , 未wèi 之zhī 有yǒu 也yě ; 不bù 誠chéng , 未wèi 有yǒu 能néng 動dòng 者zhě 也yě 。 」 至zhì , 極jí 也yě 。 楊yáng 氏shì 曰yuē : 「 動dòng 便biàn 是shì 驗yàn 處chù , 若ruò 獲huò 乎hū 上shàng 、 信xìn 乎hū 友yǒu 、 悅yuè 於yú 親qīn 之zhī 類lèi 是shì 也yě 。 」 此cǐ 章zhāng 述shù 中zhōng 庸yōng 孔kǒng 子zi 之zhī 言yán , 見jiàn 思sī 誠chéng 為wèi 修xiū 身shēn 之zhī 本běn , 而ér 明míng 善shàn 又yòu 為wèi 思sī 誠chéng 之zhī 本běn 。 乃nǎi 子zi 思sī 所suǒ 聞wén 於yú 曾céng 子zi , 而ér 孟mèng 子zi 所suǒ 受shòu 乎hū 子zi 思sī 者zhě , 亦yì 與yǔ 大dà 學xué 相xiāng 表biǎo  , 學xué 者zhě 宜yí 潛qián 心xīn 焉yān 。

孟mèng 子zi 曰yuē : 「 伯bó 夷yí 辟pì 紂zhòu , 居jū 北běi 海hǎi 之zhī 濱bīn , 聞wén 文wén 王wáng 作zuò , 興xìng 曰yuē : 『 盍hé 歸guī 乎hū 來lái ! 吾wú 聞wén 西xī 伯bó 善shàn 養yǎng 老lǎo 者zhě 。 』 太tài 公gōng 辟pì 紂zhòu , 居jū 東dōng 海hǎi 之zhī 濱bīn , 聞wén 文wén 王wáng 作zuò , 興xìng 曰yuē : 『 盍hé 歸guī 乎hū 來lái ! 吾wú 聞wén 西xī 伯bó 善shàn 養yǎng 老lǎo 者zhě 。 』 辟pì , 去qù 聲shēng 。 作zuò 、 興xìng , 皆jiē 起qǐ 也yě 。 盍hé , 何hé 不bù 也yě 。 西xī 伯bó , 即jí 文wén 王wáng 也yě 。 紂zhòu 命mìng 為wèi 西xī 方fāng 諸zhū 侯hóu 之zhī 長zhǎng , 得dé 專zhuān 征zhēng 伐fá , 故gù 稱chēng 西xī 伯bó 。 太tài 公gōng , 姜jiāng 姓xìng , 呂lǚ 氏shì , 名míng 尚shàng 。 文wén 王wáng 發fā 政zhèng , 必bì 先xiān 鰥guān 寡guǎ 孤gū 獨dú , 庶shù 人rén 之zhī 老lǎo , 皆jiē 無wú 凍dòng 餒něi , 故gù 伯bó 夷yí 、 太tài 公gōng 來lái 就jiù 其qí 養yǎng , 非fēi 求qiú 仕shì 也yě 。 二èr 老lǎo 者zhě , 天tiān 下xià 之zhī 大dà 老lǎo 也yě , 而ér 歸guī 之zhī , 是shì 天tiān 下xià 之zhī 父fù 歸guī 之zhī 也yě 。 天tiān 下xià 之zhī 父fù 歸guī 之zhī , 其qí 子zi 焉yān 往wǎng ? 焉yān , 於yú 虔qián 反fǎn 。 二èr 老lǎo , 伯bó 夷yí 、 太tài 公gōng 也yě 。 大dà 老lǎo , 言yán 非fēi 常cháng 人rén 之zhī 老lǎo 者zhě 。 天tiān 下xià 之zhī 父fù , 言yán 齒chǐ 德dé 皆jiē 尊zūn , 如rú 眾zhòng 父fù 然rán 。 既jì 得dé 其qí 心xīn , 則zé 天tiān 下xià 之zhī 心xīn 不bù 能néng 外wài 矣yǐ 。 蕭xiāo 何hé 所suǒ 謂wèi 養yǎng 民mín 致zhì 賢xián 以yǐ 圖tú 天tiān 下xià 者zhě , 暗àn 與yǔ 此cǐ 合hé , 但dàn 其qí 意yì 則zé 有yǒu 公gōng 私sī 之zhī 辨biàn , 學xué 者zhě 又yòu 不bù 可kě 以yǐ 不bù 察chá 也yě 。 諸zhū 侯hóu 有yǒu 行xíng 文wén 王wáng 之zhī 政zhèng 者zhě , 七qī 年nián 之zhī 內nèi , 必bì 為wèi 政zhèng 於yú 天tiān 下xià 矣yǐ 。 」 七qī 年nián , 以yǐ 小xiǎo 國guó 而ér 言yán 也yě 。 大dà 國guó 五wǔ 年nián , 在zài 其qí 中zhōng 矣yǐ 。

孟mèng 子zi 曰yuē : 「 求qiú 也yě 為wèi 季jì 氏shì 宰zǎi , 無wú 能néng 改gǎi 於yú 其qí 德dé , 而ér 賦fù 粟sù 倍bèi 他tā 日rì 。 孔kǒng 子zi 曰yuē : 『 求qiú 非fēi 我wǒ 徒tú 也yě , 小xiǎo 子zi 鳴míng 鼓gǔ 而ér 攻gōng 之zhī 可kě 也yě 。 』 求qiú , 孔kǒng 子zi 弟dì 子zi 冉rǎn 求qiú 。 季jì 氏shì , 魯lǔ 卿qīng 。 宰zǎi , 家jiā 臣chén 。 賦fù , 猶yóu 取qǔ 也yě , 取qǔ 民mín 之zhī 粟sù 倍bèi 於yú 他tā 日rì 也yě 。 小xiǎo 子zi , 弟dì 子zi 也yě 。 鳴míng 鼓gǔ 而ér 攻gōng 之zhī , 聲shēng 其qí 罪zuì 而ér 責zé 之zhī 也yě 。 由yóu 此cǐ 觀guān 之zhī , 君jūn 不bù 行xíng 仁rén 政zhèng 而ér 富fù 之zhī , 皆jiē 棄qì 於yú 孔kǒng 子zi 者zhě 也yě 。 況kuàng 於yú 為wèi 之zhī 強qiáng 戰zhàn ? 爭zhēng 地dì 以yǐ 戰zhàn , 殺shā 人rén 盈yíng 野yě ; 爭zhēng 城chéng 以yǐ 戰zhàn , 殺shā 人rén 盈yíng 城chéng 。 此cǐ 所suǒ 謂wèi 率lǜ 土tǔ 地dì 而ér 食shí 人rén 肉ròu , 罪zuì 不bù 容róng 於yú 死sǐ 。 為wèi , 去qù 聲shēng 。 林lín 氏shì 曰yuē : 「 富fù 其qí 君jūn 者zhě , 奪duó 民mín 之zhī 財cái 耳ěr , 而ér 夫fū 子zi 猶yóu 惡è 之zhī 。 況kuàng 為wèi 土tǔ 地dì 之zhī 故gù 而ér 殺shā 人rén , 使shǐ 其qí 肝gān 腦nǎo 塗tú 地dì , 則zé 是shì 率lǜ 土tǔ 地dì 而ér 食shí 人rén 之zhī 肉ròu 。 其qí 罪zuì 之zhī 大dà , 雖suī 至zhì 於yú 死sǐ , 猶yóu 不bù 足zú 以yǐ 容róng 之zhī 也yě 。 」 故gù 善shàn 戰zhàn 者zhě 服fú 上shàng 刑xíng , 連lián 諸zhū 侯hóu 者zhě 次cì 之zhī , 辟pì 草cǎo 萊lái 、 任rèn 土tǔ 地dì 者zhě 次cì 之zhī 。 」 辟pì 與yǔ 闢pì 同tóng 。 善shàn 戰zhàn , 如rú 孫sūn 臏bìn 、 吳wú 起qǐ 之zhī 徒tú 。 連lián 結jié 諸zhū 侯hóu , 如rú 蘇sū 秦qín 、 張zhāng 儀yí 之zhī 類lèi 。 辟pì , 開kāi 墾kěn 也yě 。 任rèn 土tǔ 地dì , 謂wèi 分fēn 土tǔ 授shòu 民mín , 使shǐ 任rèn 耕gēng 稼jià 之zhī 責zé , 如rú 李lǐ 悝kuī 盡jǐn 地dì 方fāng , 商shāng 鞅yāng 開kāi 阡qiān 陌mò 之zhī 類lèi 也yě 。

孟mèng 子zi 曰yuē : 「 存cún 乎hū 人rén 者zhě , 莫mò 良liáng 於yú 眸móu 子zi 。 眸móu 子zi 不bù 能néng 掩yǎn 其qí 惡è 。 胸xiōng 中zhōng 正zhèng , 則zé 眸móu 子zi 瞭liǎo 焉yān ; 胸xiōng 中zhōng 不bù 正zhèng , 則zé 眸móu 子zi 眊mào 焉yān 。 眸móu , 音yīn 牟móu 。 瞭liǎo , 音yīn 了le 。 眊mào , 音yīn 耄mào 。 良liáng , 善shàn 也yě 。 眸móu 子zi , 目mù 瞳tóng 子zi 也yě 。 瞭liǎo , 明míng 也yě 。 眊mào 者zhě , 蒙méng 蒙méng , 目mù 不bù 明míng 之zhī 貌mào 。 蓋gài 人rén 與yǔ 物wù 接jiē 之zhī 時shí , 其qí 神shén 在zài 目mù , 故gù 胸xiōng 中zhōng 正zhèng 則zé 神shén 精jīng 而ér 明míng , 不bù 正zhèng 則zé 神shén 散sàn 而ér 昏hūn 。 聽tīng 其qí 言yán 也yě , 觀guān 其qí 眸móu 子zi , 人rén 焉yān 廋sōu 哉zāi ? 」 焉yān , 於yú 虔qián 反fǎn 。 廋sōu , 音yīn 搜sōu 。 廋sōu , 匿nì 也yě 。 言yán 亦yì 心xīn 之zhī 所suǒ 發fā , 故gù 并bìng 此cǐ 以yǐ 觀guān , 則zé 人rén 之zhī 邪xié 正zhèng 不bù 可kě 匿nì 矣yǐ 。 然rán 言yán 猶yóu 可kě 以yǐ 偽wěi 為wèi , 眸móu 子zi 則zé 有yǒu 不bù 容róng 偽wěi 者zhě 。

孟mèng 子zi 曰yuē : 「 恭gōng 者zhě 不bù 侮wǔ 人rén , 儉jiǎn 者zhě 不bù 奪duó 人rén 。 侮wǔ 奪duó 人rén 之zhī 君jūn , 惟wéi 恐kǒng 不bù 順shùn 焉yān , 惡è 得dé 為wèi 恭gōng 儉jiǎn ? 恭gōng 儉jiǎn 豈qǐ 可kě 以yǐ 聲shēng 音yīn 笑xiào 貌mào 為wèi 哉zāi ? 」 惡è , 平píng 聲shēng 。 惟wéi 恐kǒng 不bù 順shùn , 言yán 恐kǒng 人rén 之zhī 不bù 順shùn 己jǐ 。 聲shēng 音yīn 笑xiào 貌mào , 偽wěi 為wèi 於yú 外wài 也yě 。

淳chún 于yú 髡kūn 曰yuē : 「 男nán 女nǚ 授shòu 受shòu 不bù 親qīn , 禮lǐ 與yǔ ? 」 孟mèng 子zi 曰yuē : 「 禮lǐ 也yě 。 」 曰yuē : 「 嫂sǎo 溺nì 則zé 援yuán 之zhī 以yǐ 手shǒu 乎hū ? 」 曰yuē : 「 嫂sǎo 溺nì 不bù 援yuán , 是shì 豺chái 狼láng 也yě 。 男nán 女nǚ 授shòu 受shòu 不bù 親qīn , 禮lǐ 也yě ; 嫂sǎo 溺nì 援yuán 之zhī 以yǐ 手shǒu 者zhě , 權quán 也yě 。 」 與yǔ , 平píng 聲shēng 。 援yuán , 音yīn 爰yuán 。 淳chún 于yú , 姓xìng ; 髡kūn , 名míng ; 齊qí 之zhī 辯biàn 士shì 。 授shòu , 與yǔ 也yě 。 受shòu , 取qǔ 也yě 。 古gǔ 禮lǐ , 男nán 女nǚ 不bù 親qīn 授shòu 受shòu , 以yǐ 遠yuǎn 別bié 也yě 。 援yuán , 救jiù 之zhī 也yě 。 權quán , 稱chēng 錘chuí 也yě , 稱chēng 物wù 輕qīng 重zhòng 而ér 往wǎng 來lái 以yǐ 取qǔ 中zhōng 者zhě 也yě 。 權quán 而ér 得dé 中zhōng , 是shì 乃nǎi 禮lǐ 也yě 。 曰yuē : 「 今jīn 天tiān 下xià 溺nì 矣yǐ , 夫fū 子zi 之zhī 不bù 援yuán , 何hé 也yě ? 」 言yán 今jīn 天tiān 下xià 大dà 亂luàn , 民mín 遭zāo 陷xiàn 溺nì , 亦yì 當dāng 從cóng 權quán 以yǐ 援yuán 之zhī , 不bù 可kě 守shǒu 先xiān 王wáng 之zhī 正zhèng 道dào 也yě 。 曰yuē : 「 天tiān 下xià 溺nì , 援yuán 之zhī 以yǐ 道dào ; 嫂sǎo 溺nì , 援yuán 之zhī 以yǐ 手shǒu 。 子zi 欲yù 手shǒu 援yuán 天tiān 下xià 乎hū ? 」 言yán 天tiān 下xià 溺nì , 惟wéi 道dào 可kě 以yǐ 捄jiù 之zhī , 非fēi 若ruò 嫂sǎo 溺nì 可kě 手shǒu 援yuán 也yě 。 今jīn 子zi 欲yù 援yuán 天tiān 下xià , 乃nǎi 欲yù 使shǐ 我wǒ 枉wǎng 道dào 求qiú 合hé , 則zé 先xiān 失shī 其qí 所suǒ 以yǐ 援yuán 之zhī 之zhī 具jù 矣yǐ 。 是shì 欲yù 使shǐ 我wǒ 以yǐ 手shǒu 援yuán 天tiān 下xià 乎hū ? 此cǐ 章zhāng 言yán 直zhí 己jǐ 守shǒu 道dào , 所suǒ 以yǐ 濟jì 時shí ; 枉wǎng 道dào 殉xùn 人rén , 徒tú 為wèi 失shī 己jǐ 。

公gōng 孫sūn 丑chǒu 曰yuē : 「 君jūn 子zi 之zhī 不bù 教jiào 子zi , 何hé 也yě ? 」 不bù 親qīn 教jiào 也yě 。 孟mèng 子zi 曰yuē : 「 勢shì 不bù 行xíng 也yě 。 教jiào 者zhě 必bì 以yǐ 正zhèng ; 以yǐ 正zhèng 不bù 行xíng , 繼jì 之zhī 以yǐ 怒nù ; 繼jì 之zhī 以yǐ 怒nù , 則zé 反fǎn 夷yí 矣yǐ 。 『 夫fū 子zi 教jiào 我wǒ 以yǐ 正zhèng , 夫fū 子zi 未wèi 出chū 於yú 正zhèng 也yě 。 』 則zé 是shì 父fù 子zi 相xiāng 夷yí 也yě 。 父fù 子zi 相xiāng 夷yí , 則zé 惡è 矣yǐ 。 夷yí , 傷shāng 也yě 。 教jiào 子zi 者zhě , 本běn 為wèi 愛ài 其qí 子zi 也yě , 繼jì 之zhī 以yǐ 怒nù , 則zé 反fǎn 傷shāng 其qí 子zi 矣yǐ 。 父fù 既jì 傷shāng 其qí 子zi , 子zi 之zhī 心xīn 又yòu 責zé 其qí 父fù 曰yuē : 『 夫fū 子zi 教jiào 我wǒ 以yǐ 正zhèng 道dào , 而ér 夫fū 子zi 之zhī 身shēn 未wèi 必bì 自zì 行xíng 正zhèng 道dào 。 」 則zé 是shì 子zi 又yòu 傷shāng 其qí 父fù 也yě 。 古gǔ 者zhě 易yì 子zi 而ér 教jiào 之zhī 。 易yì 子zi 而ér 教jiào , 所suǒ 以yǐ 全quán 父fù 子zi 之zhī 恩ēn , 而ér 亦yì 不bù 失shī 其qí 為wèi 教jiào 。 父fù 子zi 之zhī 間jiān 不bù 責zé 善shàn 。 責zé 善shàn 則zé 離lí , 離lí 則zé 不bù 祥xiáng 莫mò 大dà 焉yān 。 」 責zé 善shàn , 朋péng 友yǒu 之zhī 道dào 也yě 。 王wáng 氏shì 曰yuē : 「 父fù 有yǒu 爭zhēng 子zi , 何hé 也yě ? 所suǒ 謂wèi 爭zhēng 者zhě , 非fēi 責zé 善shàn 也yě 。 當dāng 不bù 義yì 則zé 爭zhēng 之zhī 而ér 已yǐ 矣yǐ 。 父fù 之zhī 於yú 子zi 也yě 如rú 何hé ? 曰yuē , 當dāng 不bù 義yì , 則zé 亦yì 戒jiè 之zhī 而ér 已yǐ 矣yǐ 。 」

孟mèng 子zi 曰yuē : 「 事shì 孰shú 為wèi 大dà ? 事shì 親qīn 為wèi 大dà ; 守shǒu 孰shú 為wèi 大dà ? 守shǒu 身shēn 為wèi 大dà 。 不bù 失shī 其qí 身shēn 而ér 能néng 事shì 其qí 親qīn 者zhě , 吾wú 聞wén 之zhī 矣yǐ ; 失shī 其qí 身shēn 而ér 能néng 事shì 其qí 親qīn 者zhě , 吾wú 未wèi 之zhī 聞wén 也yě 。 守shǒu 身shēn , 持chí 守shǒu 其qí 身shēn , 使shǐ 不bù 陷xiàn 於yú 不bù 義yì 也yě 。 一yī 失shī 其qí 身shēn , 則zé 虧kuī 體tǐ 辱rǔ 親qīn , 雖suī 日rì 用yòng 三sān 牲shēng 之zhī 養yǎng , 亦yì 不bù 足zú 以yǐ 為wèi 孝xiào 矣yǐ 。 孰shú 不bù 為wèi 事shì ? 事shì 親qīn , 事shì 之zhī 本běn 也yě ; 孰shú 不bù 為wèi 守shǒu ? 守shǒu 身shēn , 守shǒu 之zhī 本běn 也yě 。 事shì 親qīn 孝xiào , 則zé 忠zhōng 可kě 移yí 於yú 君jūn , 順shùn 可kě 移yí 於yú 長zhǎng 。 身shēn 正zhèng , 則zé 家jiā 齊qí 、 國guó 治zhì 、 而ér 天tiān 下xià 平píng 。 曾céng 子zi 養yǎng 曾céng 皙xī , 必bì 有yǒu 酒jiǔ 肉ròu 。 將jiāng 徹chè , 必bì 請qǐng 所suǒ 與yǔ 。 問wèn 有yǒu 餘yú , 必bì 曰yuē 『 有yǒu 』 。 曾céng 皙xī 死sǐ , 曾céng 元yuán 養yǎng 曾céng 子zi , 必bì 有yǒu 酒jiǔ 肉ròu 。 將jiāng 徹chè , 不bù 請qǐng 所suǒ 與yǔ 。 問wèn 有yǒu 餘yú , 曰yuē 『 亡wáng 矣yǐ 』 。 將jiāng 以yǐ 復fù 進jìn 也yě 。 此cǐ 所suǒ 謂wèi 養yǎng 口kǒu 體tǐ 者zhě 也yě 。 若ruò 曾céng 子zi , 則zé 可kě 謂wèi 養yǎng 志zhì 也yě 。 養yǎng , 去qù 聲shēng 。 復fù , 扶fú 又yòu 反fǎn 。 此cǐ 承chéng 上shàng 文wén 事shì 親qīn 言yán 之zhī 。 曾céng 皙xī , 名míng 點diǎn , 曾céng 子zi 父fù 也yě 。 曾céng 元yuán , 曾céng 子zi 子zi 也yě 。 曾céng 子zi 養yǎng 其qí 父fù , 每měi 食shí 必bì 有yǒu 酒jiǔ 肉ròu 。 食shí 畢bì 將jiāng 徹chè 去qù , 必bì 請qǐng 於yú 父fù 曰yuē : 「 此cǐ 餘yú 者zhě 與yǔ 誰shuí ? 」 或huò 父fù 問wèn 此cǐ 物wù 尚shàng 有yǒu 餘yú 否fǒu ? 必bì 曰yuē 「 有yǒu 」 。 恐kǒng 親qīn 意yì 更gèng 欲yù 與yǔ 人rén 也yě 。 曾céng 元yuán 不bù 請qǐng 所suǒ 與yǔ , 雖suī 有yǒu 言yán 無wú 。 其qí 意yì 將jiāng 以yǐ 復fù 進jìn 於yú 親qīn , 不bù 欲yù 其qí 與yǔ 人rén 也yě 。 此cǐ 但dàn 能néng 養yǎng 父fù 母mǔ 之zhī 口kǒu 體tǐ 而ér 已yǐ 。 曾céng 子zi 則zé 能néng 承chéng 順shùn 父fù 母mǔ 之zhī 志zhì , 而ér 不bù 忍rěn 傷shāng 之zhī 也yě 。 事shì 親qīn 若ruò 曾céng 子zi 者zhě , 可kě 也yě 。 」 言yán 當dāng 如rú 曾céng 子zi 之zhī 養yǎng 志zhì , 不bù 可kě 如rú 曾céng 元yuán 但dàn 養yǎng 口kǒu 體tǐ 。 程chéng 子zi 曰yuē : 「 子zi 之zhī 身shēn 所suǒ 能néng 為wèi 者zhě , 皆jiē 所suǒ 當dāng 為wèi , 無wú 過guò 分fēn 之zhī 事shì 也yě 。 故gù 事shì 親qīn 若ruò 曾céng 子zi 可kě 謂wèi 至zhì 矣yǐ , 而ér 孟mèng 子zi 止zhǐ 曰yuē 可kě 也yě , 豈qǐ 以yǐ 曾céng 子zi 之zhī 孝xiào 為wèi 有yǒu 餘yú 哉zāi ? 」

孟mèng 子zi 曰yuē : 「 人rén 不bù 足zú 與yǔ 適shì 也yě , 政zhèng 不bù 足zú 間jiān 也yě 。 惟wéi 大dà 人rén 為wèi 能néng 格gé 君jūn 心xīn 之zhī 非fēi 。 君jūn 仁rén 莫mò 不bù 仁rén , 君jūn 義yì 莫mò 不bù 義yì , 君jūn 正zhèng 莫mò 不bù 正zhèng 。 一yī 正zhèng 君jūn 而ér 國guó 定dìng 矣yǐ 。 」 適shì , 音yīn 謫zhé 。 間jiān , 去qù 聲shēng 。 趙zhào 氏shì 曰yuē : 「 適shì , 過guò 也yě 。 間jiān , 非fēi 也yě 。 格gé , 正zhèng 也yě 。 」 徐xú 氏shì 曰yuē : 「 格gé 者zhě , 物wù 之zhī 所suǒ 取qǔ 正zhèng 也yě 。 書shū 曰yuē : 『 格gé 其qí 非fēi 心xīn 。 』 」 愚yú 謂wèi 間jiān 字zì 上shàng 亦yì 當dāng 有yǒu 與yǔ 字zì 。 言yán 人rén 君jūn 用yòng 人rén 之zhī 非fēi , 不bù 足zú 過guò  ; 行xíng 政zhèng 之zhī 失shī , 不bù 足zú 非fēi 間jiān 。 惟wéi 有yǒu 大dà 人rén 之zhī 德dé , 則zé 能néng 格gé 其qí 君jūn 心xīn 之zhī 不bù 正zhèng 以yǐ 歸guī 於yú 正zhèng , 而ér 國guó 無wú 不bù 治zhì 矣yǐ 。 大dà 人rén 者zhě , 大dà 德dé 之zhī 人rén , 正zhèng 己jǐ 而ér 物wù 正zhèng 者zhě 也yě 。 程chéng 子zi 曰yuē : 「 天tiān 下xià 之zhī 治zhì 亂luàn , 繫xì 乎hū 人rén 君jūn 之zhī 仁rén 與yǔ 不bù 仁rén 耳ěr 。 心xīn 之zhī 非fēi , 即jí 害hài 於yú 政zhèng , 不bù 待dài 乎hū 發fā 之zhī 於yú 外wài 也yě 。 昔xī 者zhě 孟mèng 子zi 三sān 見jiàn 齊qí 王wáng 而ér 不bù 言yán 事shì , 門mén 人rén 疑yí 之zhī 。 孟mèng 子zi 曰yuē : 『 我wǒ 先xiān 攻gōng 其qí 邪xié 心xīn , 心xīn 既jì 正zhèng , 而ér 後hòu 天tiān 下xià 之zhī 事shì 可kě 從cóng 而ér 理lǐ 也yě 。 』 夫fū 政zhèng 事shì 之zhī 失shī , 用yòng 人rén 之zhī 非fēi , 知zhī 者zhě 能néng 更gèng 之zhī , 直zhí 者zhě 能néng 諫jiàn 之zhī 。 然rán 非fēi 心xīn 存cún 焉yān , 則zé 事shì 事shì 而ér 更gèng 之zhī , 後hòu 復fù 有yǒu 其qí 事shì , 將jiāng 不bù 勝shèng 其qí 更gèng 矣yǐ ; 人rén 人rén 而ér 去qù 之zhī , 後hòu 復fù 用yòng 其qí 人rén , 將jiāng 不bù 勝shèng 其qí 去qù 矣yǐ 。 是shì 以yǐ 輔fǔ 相xiāng 之zhī 職zhí , 必bì 在zài 乎hū 格gé 君jūn 心xīn 之zhī 非fēi , 然rán 後hòu 無wú 所suǒ 不bù 正zhèng ; 而ér 欲yù 格gé 君jūn 心xīn 之zhī 非fēi 者zhě , 非fēi 有yǒu 大dà 人rén 之zhī 德dé , 則zé 亦yì 莫mò 之zhī 能néng 也yě 。 」

孟mèng 子zi 曰yuē : 「 有yǒu 不bù 虞yú 之zhī 譽yù , 有yǒu 求qiú 全quán 之zhī 毀huǐ 。 」 虞yú , 度dù 也yě 。 呂lǚ 氏shì 曰yuē 「 行xíng 不bù 足zú 以yǐ 致zhì 譽yù 而ér 偶ǒu 得dé 譽yù , 是shì 謂wèi 不bù 虞yú 之zhī 譽yù 。 求qiú 免miǎn 於yú 毀huǐ 而ér 反fǎn 致zhì 毀huǐ , 是shì 謂wèi 求qiú 全quán 之zhī 毀huǐ 。 言yán 毀huǐ 譽yù 之zhī 言yán , 未wèi 必bì 皆jiē 實shí , 修xiū 己jǐ 者zhě 不bù 可kě 以yǐ 是shì 遽jù 為wèi 憂yōu 喜xǐ 。 觀guān 人rén 者zhě 不bù 可kě 以yǐ 是shì 輕qīng 為wèi 進jìn 退tuì 。 」

孟mèng 子zi 曰yuē : 「 人rén 之zhī 易yì 其qí 言yán 也yě , 無wú 責zé 耳ěr 矣yǐ 。 」 易yì , 去qù 聲shēng 。 人rén 之zhī 所suǒ 以yǐ 輕qīng 易yì 其qí 言yán 者zhě , 以yǐ 其qí 未wèi 遭zāo 失shī 言yán 之zhī 責zé 故gù 耳ěr 。 蓋gài 常cháng 人rén 之zhī 情qíng , 無wú 所suǒ 懲chéng 於yú 前qián , 則zé 無wú 所suǒ 警jǐng 於yú 後hòu 。 非fēi 以yǐ 為wèi 君jūn 子zi 之zhī 學xué , 必bì 俟qí 有yǒu 責zé 而ér 後hòu 不bù 敢gǎn 易yì 其qí 言yán 也yě 。 然rán 此cǐ 豈qǐ 亦yì 有yǒu 為wèi 而ér 言yán 之zhī 與yǔ ?

孟mèng 子zi 曰yuē : 「 人rén 之zhī 患huàn 在zài 好hǎo 為wèi 人rén 師shī 。 」 好hǎo , 去qù 聲shēng 。 王wáng 勉miǎn 曰yuē : 「 學xué 問wèn 有yǒu 餘yú , 人rén 資zī 於yú 己jǐ , 以yǐ 不bù 得dé 已yǐ 而ér 應yīng 之zhī 可kě 也yě 。 若ruò 好hǎo 為wèi 人rén 師shī , 則zé 自zì 足zú 而ér 不bù 復fù 有yǒu 進jìn 矣yǐ , 此cǐ 人rén 之zhī 大dà 患huàn 也yě 。 」

樂lè 正zhèng 子zi 從cóng 於yú 子zi 敖áo 之zhī 齊qí 。 子zi 敖áo , 王wáng 驩huān 字zì 。 樂lè 正zhèng 子zi 見jiàn 孟mèng 子zi 。 孟mèng 子zi 曰yuē : 「 子zi 亦yì 來lái 見jiàn 我wǒ 乎hū ? 」 曰yuē : 「 先xiān 生shēng 何hé 為wèi 出chū 此cǐ 言yán 也yě ? 」 曰yuē : 「 子zi 來lái 幾jǐ 日rì 矣yǐ ? 」 曰yuē : 「 昔xī 昔xī 。 」 曰yuē : 「 昔xī 昔xī , 則zé 我wǒ 出chū 此cǐ 言yán 也yě , 不bù 亦yì 宜yí 乎hū ? 」 曰yuē : 「 舍shě 館guǎn 未wèi 定dìng 。 」 曰yuē : 「 子zi 聞wén 之zhī 也yě , 舍shě 館guǎn 定dìng , 然rán 後hòu 求qiú 見jiàn 長zhǎng 者zhě 乎hū ? 」 長zhǎng , 上shàng 聲shēng 。 昔xī 者zhě , 前qián 日rì 也yě 。 館guǎn , 客kè 舍shě 也yě 。 王wáng 驩huān , 孟mèng 子zi 所suǒ 不bù 與yǔ 言yán 者zhě , 則zé 其qí 人rén 可kě 知zhī 矣yǐ 。 樂lè 正zhèng 子zi 乃nǎi 從cóng 之zhī 行xíng , 其qí 失shī 身shēn 之zhī 罪zuì 大dà 矣yǐ ; 又yòu 不bù 早zǎo 見jiàn 長zhǎng 者zhě , 則zé 其qí 罪zuì 又yòu 有yǒu 甚shèn 者zhě 焉yān 。 故gù 孟mèng 子zi 姑gū 以yǐ 此cǐ 責zé 之zhī 。 曰yuē : 「 克kè 有yǒu 罪zuì 。 」 陳chén 氏shì 曰yuē : 「 樂lè 正zhèng 子zi 固gù 不bù 能néng 無wú 罪zuì 矣yǐ , 然rán 其qí 勇yǒng 於yú 受shòu 責zé 如rú 此cǐ , 非fēi 好hǎo 善shàn 而ér 篤dǔ 信xìn 之zhī , 其qí 能néng 若ruò 是shì 乎hū ? 世shì 有yǒu 強qiáng 辯biàn 飾shì 非fēi , 聞wén 諫jiàn 愈yù 甚shèn 者zhě , 又yòu 樂lè 正zhèng 子zi 之zhī 罪zuì 人rén 也yě 。 」

孟mèng 子zi 謂wèi 樂lè 正zhèng 子zi 曰yuē : 「 子zi 之zhī 從cóng 於yú 子zi 敖áo 來lái , 徒tú 餔bù 啜chuài 也yě 。 我wǒ 不bù 意yì 子zi 學xué 古gǔ 之zhī 道dào , 而ér 以yǐ 餔bù 啜chuài 也yě 。 」 餔bù , 博bó 孤gū 反fǎn 。 啜chuài , 昌chāng 悅yuè 反fǎn 。 徒tú , 但dàn 也yě 。 餔bù , 食shí 也yě 。 啜chuài , 飲yǐn 也yě 。 言yán 其qí 不bù 擇zé 所suǒ 從cóng , 但dàn 求qiú 食shí 耳ěr 。 此cǐ 乃nǎi 正zhèng 其qí 罪zuì 而ér 切qiè 責zé 之zhī 。

孟mèng 子zi 曰yuē : 「 不bù 孝xiào 有yǒu 三sān , 無wú 後hòu 為wèi 大dà 。 趙zhào 氏shì 曰yuē : 「 於yú 禮lǐ 有yǒu 不bù 孝xiào 者zhě 三sān 事shì : 謂wèi 阿ā 意yì 曲qū 從cóng , 陷xiàn 親qīn 不bù 義yì , 一yī 也yě ; 家jiā 貧pín 親qīn 老lǎo , 不bù 為wèi 祿lù 仕shì , 二èr 也yě ; 不bù 娶qǔ 無wú 子zi , 絕jué 先xiān 祖zǔ 祀sì , 三sān 也yě 。 三sān 者zhě 之zhī 中zhōng , 無wú 後hòu 為wèi 大dà 。 」 舜shùn 不bù 告gào 而ér 娶qǔ , 為wèi 無wú 後hòu 也yě , 君jūn 子zi 以yǐ 為wèi 猶yóu 告gào 也yě 。 」 為wèi 無wú 之zhī 為wèi , 去qù 聲shēng 》 。 舜shùn 告gào 焉yān 則zé 不bù 得dé 娶qǔ , 而ér 終zhōng 於yú 無wú 後hòu 矣yǐ 。 告gào 者zhě 禮lǐ 也yě 。 不bù 告gào 者zhě 權quán 也yě 。 猶yóu 告gào , 言yán 與yǔ 告gào 同tóng 也yě 。 蓋gài 權quán 而ér 得dé 中zhōng , 則zé 不bù 離lí 於yú 正zhèng 矣yǐ 。 范fàn 氏shì 曰yuē : 「 天tiān 下xià 之zhī 道dào , 有yǒu 正zhèng 有yǒu 權quán 。 正zhèng 者zhě 萬wàn 世shì 之zhī 常cháng , 權quán 者zhě 一yī 時shí 之zhī 用yòng 。 常cháng 道dào 人rén 皆jiē 可kě 守shǒu , 權quán 非fēi 體tǐ 道dào 者zhě 不bù 能néng 用yòng 也yě 。 蓋gài 權quán 出chū 於yú 不bù 得dé 已yǐ 者zhě 也yě , 若ruò 父fù 非fēi 瞽gǔ 瞍sǒu , 子zi 非fēi 大dà 舜shùn , 而ér 欲yù 不bù 告gào 而ér 娶qǔ , 則zé 天tiān 下xià 之zhī 罪zuì 人rén 也yě 。 」

孟mèng 子zi 曰yuē : 「 仁rén 之zhī 實shí , 事shì 親qīn 是shì 也yě ; 義yì 之zhī 實shí , 從cóng 兄xiōng 是shì 也yě 。 仁rén 主zhǔ 於yú 愛ài , 而ér 愛ài 莫mò 切qiè 於yú 事shì 親qīn ; 義yì 主zhǔ 於yú 敬jìng , 而ér 敬jìng 莫mò 先xiān 於yú 從cóng 兄xiōng 。 故gù 仁rén 義yì 之zhī 道dào , 其qí 用yòng 至zhì 廣guǎng , 而ér 其qí 實shí 不bù 越yuè 於yú 事shì 親qīn 從cóng 兄xiōng 之zhī 間jiān 。 蓋gài 良liáng 心xīn 之zhī 發fā , 最zuì 為wèi 切qiè 近jìn 而ér 精jīng 實shí 者zhě 。 有yǒu 子zi 以yǐ 孝xiào 弟dì 為wèi 為wèi 仁rén 之zhī 本běn , 其qí 意yì 亦yì 猶yóu 此cǐ 也yě 。 智zhì 之zhī 實shí , 知zhī 斯sī 二èr 者zhě 弗fú 去qù 是shì 也yě ; 禮lǐ 之zhī 實shí , 節jié 文wén 斯sī 二èr 者zhě 是shì 也yě ; 樂lè 之zhī 實shí , 樂lè 斯sī 二èr 者zhě , 樂lè 則zé 生shēng 矣yǐ ; 生shēng 則zé 惡è 可kě 已yǐ 也yě , 惡è 可kě 已yǐ , 則zé 不bù 知zhī 足zú 之zhī 蹈dǎo 之zhī 、 手shǒu 之zhī 舞wǔ 之zhī 。 」 樂lè 斯sī 、 樂lè 則zé 之zhī 樂lè , 音yīn 洛luò 。 惡è , 平píng 聲shēng 。 斯sī 二èr 者zhě , 指zhǐ 事shì 親qīn 從cóng 兄xiōng 而ér 言yán 。 知zhī 而ér 弗fú 去qù , 則zé 見jiàn 之zhī 明míng 而ér 守shǒu 之zhī 固gù 矣yǐ 。 節jié 文wén , 謂wèi 品pǐn 節jié 文wén 章zhāng 。 樂lè 則zé 生shēng 矣yǐ , 謂wèi 和hé 順shùn 從cóng 容róng , 無wú 所suǒ 勉miǎn 強qiáng , 事shì 親qīn 從cóng 兄xiōng 之zhī 意yì 油yóu 然rán 自zì 生shēng , 如rú 草cǎo 木mù 之zhī 有yǒu 生shēng 意yì 也yě 。 既jì 有yǒu 生shēng 意yì , 則zé 其qí 暢chàng 茂mào 條tiáo 達dá , 自zì 有yǒu 不bù 可kě 遏è 者zhě , 所suǒ 謂wèi 惡è 可kě 已yǐ 也yě 。 其qí 又yòu 盛shèng , 則zé 至zhì 於yú 手shǒu 舞wǔ 足zú 蹈dǎo 而ér 不bù 自zì 知zhī 矣yǐ 。 此cǐ 章zhāng 言yán 事shì 親qīn 從cóng 兄xiōng , 良liáng 心xīn 真zhēn 切qiè , 天tiān 下xià 之zhī 道dào , 皆jiē 原yuán 於yú 此cǐ 。 然rán 必bì 知zhī 之zhī 明míng 而ér 守shǒu 之zhī 固gù , 然rán 後hòu 節jié 之zhī 密mì 而ér 樂lè 之zhī 深shēn 也yě 。

孟mèng 子zi 曰yuē : 「 天tiān 下xià 大dà 悅yuè 而ér 將jiāng 歸guī 己jǐ 。 視shì 天tiān 下xià 悅yuè 而ér 歸guī 己jǐ , 猶yóu 草cǎo 芥jiè 也yě 。 惟wéi 舜shùn 為wèi 然rán 。 不bù 得dé 乎hū 親qīn , 不bù 可kě 以yǐ 為wèi 人rén ; 不bù 順shùn 乎hū 親qīn , 不bù 可kě 以yǐ 為wèi 子zi 。 言yán 舜shùn 視shì 天tiān 下xià 之zhī 歸guī 己jǐ 如rú 草cǎo 芥jiè , 而ér 惟wéi 欲yù 得dé 其qí 親qīn 而ér 順shùn 之zhī 也yě 。 得dé 者zhě , 曲qū 為wèi 承chéng 順shùn 以yǐ 得dé 其qí 心xīn 之zhī 悅yuè 而ér 已yǐ 。 順shùn 則zé 有yǒu 以yǐ 諭yù 之zhī 於yú 道dào , 心xīn 與yǔ 之zhī 一yī 而ér 未wèi 始shǐ 有yǒu 違wéi , 尤yóu 人rén 所suǒ 難nán 也yě 。 為wèi 人rén 蓋gài 泛fàn 言yán 之zhī , 為wèi 子zi 則zé 愈yù 密mì 矣yǐ 。 舜shùn 盡jǐn 事shì 親qīn 之zhī 道dào 而ér 瞽gǔ 瞍sǒu 厎dǐ 豫yù , 瞽gǔ 瞍sǒu 厎dǐ 豫yù 而ér 天tiān 下xià 化huà , 瞽gǔ 瞍sǒu 厎dǐ 豫yù 而ér 天tiān 下xià 之zhī 為wèi 父fù 子zi 者zhě 定dìng , 此cǐ 之zhī 謂wèi 大dà 孝xiào 。 」 底dǐ , 之zhī 爾ěr 反fǎn 。 瞽gǔ 瞍sǒu , 舜shùn 父fù 名míng 。 厎dǐ , 致zhì 也yě 。 豫yù , 悅yuè 樂lè 也yě 。 瞽gǔ 瞍sǒu 至zhì 頑wán , 嘗cháng 欲yù 殺shā 舜shùn , 至zhì 是shì 而ér 厎dǐ 豫yù 焉yān 。 書shū 所suǒ 謂wèi 「 不bù 格gé 姦jiān 亦yì 允yǔn 若ruò 」 是shì 也yě 。 蓋gài 舜shùn 至zhì 此cǐ 而ér 有yǒu 以yǐ 順shùn 乎hū 親qīn 矣yǐ 。 是shì 以yǐ 天tiān 下xià 之zhī 為wèi 子zi 者zhě , 知zhī 天tiān 下xià 無wú 不bù 可kě 事shì 之zhī 親qīn , 顧gù 吾wú 所suǒ 以yǐ 事shì 之zhī 者zhě 未wèi 若ruò 舜shùn 耳ěr 。 於yú 是shì 莫mò 不bù 勉miǎn 而ér 為wèi 孝xiào , 至zhì 於yú 其qí 親qīn 亦yì 厎dǐ 豫yù 焉yān , 則zé 天tiān 下xià 之zhī 為wèi 父fù 者zhě , 亦yì 莫mò 不bù 慈cí , 所suǒ 謂wèi 化huà 也yě 。 子zi 孝xiào 父fù 慈cí , 各gè 止zhǐ 其qí 所suǒ , 而ér 無wú 不bù 安ān 其qí 位wèi 之zhī 意yì , 所suǒ 謂wèi 定dìng 也yě 。 為wèi 法fǎ 於yú 天tiān 下xià , 可kě 傳chuán 於yú 後hòu 世shì , 非fēi 止zhǐ 一yī 身shēn 一yī 家jiā 之zhī 孝xiào 而ér 已yǐ , 此cǐ 所suǒ 以yǐ 為wèi 大dà 孝xiào 也yě 。 李lǐ 氏shì 曰yuē : 「 舜shùn 之zhī 所suǒ 以yǐ 能néng 使shǐ 瞽gǔ 瞍sǒu 厎dǐ 豫yù 者zhě , 盡jǐn 事shì 親qīn 之zhī 道dào , 其qí 為wèi 子zi 職zhí , 不bù 見jiàn 父fù 母mǔ 之zhī 非fēi 而ér 已yǐ 。 昔xī 羅luó 仲zhòng 素sù 語yǔ 此cǐ 云yún : 『 只zhǐ 為wèi 天tiān 下xià 無wú 不bù 是shì 厎dǐ 父fù 母mǔ 。 』 了le 翁wēng 聞wén 而ér 善shàn 之zhī 曰yuē : 『 惟wéi 如rú 此cǐ 而ér 後hòu 天tiān 下xià 之zhī 為wèi 父fù 子zi 者zhě 定dìng 。 彼bǐ 臣chén 弒shì 其qí 君jūn 、 子zi 弒shì 其qí 父fù 者zhě , 常cháng 始shǐ 於yú 見jiàn 其qí 有yǒu 不bù 是shì 處chù 耳ěr 。 』 」
 
 
 

❖
🔊 本页支持朗读:点屏幕底部控制条即可听书(Chrome / Edge / Safari 支持)。 若未出现控制条,说明当前浏览器不支持语音朗读。
相关推荐