推荐

第 30 / 35 回

萬wàn 章zhāng 曰yuē : 「 敢gǎn 問wèn 不bù 見jiàn 諸zhū 侯hóu , 何hé 義yì 也yě ? 」 孟mèng 子zi 曰yuē : 「 在zài 國guó 曰yuē 市shì 井jǐng 之zhī 臣chén , 在zài 野yě 曰yuē 草cǎo 莽mǎng 之zhī 臣chén , 皆jiē 謂wèi 庶shù 人rén 。 庶shù 人rén 不bù 傳chuán 質zhì 為wèi 臣chén , 不bù 敢gǎn 見jiàn 於yú 諸zhū 侯hóu , 禮lǐ 也yě 。 」 質zhì , 與yǔ 贄zhì 同tóng 。 傳chuán , 通tōng 也yě 。 質zhì 者zhě , 士shì 執zhí 雉zhì , 庶shù 人rén 執zhí 鶩wù , 相xiāng 見jiàn 以yǐ 自zì 通tōng 者zhě 也yě 。 國guó 內nèi 莫mò 非fēi 君jūn 臣chén , 但dàn 未wèi 仕shì 者zhě 與yǔ 執zhí 贄zhì 在zài 位wèi 之zhī 臣chén 不bù 同tóng , 故gù 不bù 敢gǎn 見jiàn 也yě 。 萬wàn 章zhāng 曰yuē : 「 庶shù 人rén , 召zhào 之zhī 役yì , 則zé 往wǎng 役yì ; 君jūn 欲yù 見jiàn 之zhī , 召zhào 之zhī , 則zé 不bù 往wǎng 見jiàn 之zhī , 何hé 也yě ? 」 曰yuē : 「 往wǎng 役yì , 義yì 也yě ; 往wǎng 見jiàn , 不bù 義yì 也yě 。 往wǎng 役yì 者zhě , 庶shù 人rén 之zhī 職zhí ; 不bù 往wǎng 見jiàn 者zhě , 士shì 之zhī 禮lǐ 。 且qiě 君jūn 之zhī 欲yù 見jiàn 之zhī 也yě , 何hé 為wèi 也yě 哉zāi ? 」 曰yuē : 「 為wèi 其qí 多duō 聞wén 也yě , 為wèi 其qí 賢xián 也yě 。 」 曰yuē : 「 為wèi 其qí 多duō 聞wén 也yě , 則zé 天tiān 子zi 不bù 召zhào 師shī , 而ér 況kuàng 諸zhū 侯hóu 乎hū ? 為wèi 其qí 賢xián 也yě , 則zé 吾wú 未wèi 聞wén 欲yù 見jiàn 賢xián 而ér 召zhào 之zhī 也yě 。 為wèi 並bìng 去qù 聲shēng 。 繆móu 公gōng 亟jí 見jiàn 於yú 子zi 思sī , 曰yuē : 『 古gǔ 千qiān 乘chéng 之zhī 國guó 以yǐ 友yǒu 士shì , 何hé 如rú ? 』 子zi 思sī 不bù 悅yuè , 曰yuē : 『 古gǔ 之zhī 人rén 有yǒu 言yán : 曰yuē 事shì 之zhī 云yún 乎hū , 豈qǐ 曰yuē 友yǒu 之zhī 云yún 乎hū ? 』 子zi 思sī 之zhī 不bù 悅yuè 也yě , 豈qǐ 不bù 曰yuē : 『 以yǐ 位wèi , 則zé 子zi , 君jūn 也yě ; 我wǒ , 臣chén 也yě 。 何hé 敢gǎn 與yǔ 君jūn 友yǒu 也yě ? 以yǐ 德dé , 則zé 子zi 事shì 我wǒ 者zhě 也yě 。 奚xī 可kě 以yǐ 與yǔ 我wǒ 友yǒu ? 』 千qiān 乘chéng 之zhī 君jūn 求qiú 與yǔ 之zhī 友yǒu , 而ér 不bù 可kě 得dé 也yě , 而ér 況kuàng 可kě 召zhào 與yǔ ? 亟jí 、 乘chéng , 皆jiē 去qù 聲shēng 。 召zhào 與yǔ 之zhī 與yǔ , 平píng 聲shēng 。 孟mèng 子zi 引yǐn 子zi 思sī 之zhī 言yán 而ér 釋shì 之zhī , 以yǐ 明míng 不bù 可kě 召zhào 之zhī 意yì 。 齊qí 景jǐng 公gōng 田tián , 招zhāo 虞yú 人rén 以yǐ 旌jīng , 不bù 至zhì , 將jiāng 殺shā 之zhī 。 志zhì 士shì 不bù 忘wàng 在zài 溝gōu 壑hè , 勇yǒng 士shì 不bù 忘wàng 喪sàng 其qí 元yuán 。 孔kǒng 子zi 奚xī 取qǔ 焉yān ? 取qǔ 非fēi 其qí 招zhāo 不bù 往wǎng 也yě 。 」 喪sàng , 息xī 浪làng 反fǎn 。 說shuō 見jiàn 前qián 篇piān 。 曰yuē : 「 敢gǎn 問wèn 招zhāo 虞yú 人rén 何hé 以yǐ ? 」 曰yuē : 「 以yǐ 皮pí 冠guān 。 庶shù 人rén 以yǐ 旃zhān , 士shì 以yǐ 旂qí , 大dà 夫fū 以yǐ 旌jīng 。 皮pí 冠guān , 田tián 獵liè 之zhī 冠guān 也yě 。 事shì 見jiàn 春chūn 秋qiū 傳chuán 。 然rán 則zé 皮pí 冠guān 者zhě , 虞yú 人rén 之zhī 所suǒ 有yǒu 事shì 也yě , 故gù 以yǐ 是shì 招zhāo 之zhī 。 庶shù 人rén , 未wèi 仕shì 之zhī 臣chén 。 通tōng 帛bó 曰yuē 旃zhān 。 士shì , 謂wèi 已yǐ 仕shì 者zhě 。 交jiāo 龍lóng 為wèi 旂qí , 析xī 羽yǔ 而ér 注zhù 於yú 旂qí 干gàn 之zhī 首shǒu 曰yuē 旌jīng 。 以yǐ 大dà 夫fū 之zhī 招zhāo 招zhāo 虞yú 人rén , 虞yú 人rén 死sǐ 不bù 敢gǎn 往wǎng 。 以yǐ 士shì 之zhī 招zhāo 招zhāo 庶shù 人rén , 庶shù 人rén 豈qǐ 敢gǎn 往wǎng 哉zāi 。 況kuàng 乎hū 以yǐ 不bù 賢xián 人rén 之zhī 招zhāo 招zhāo 賢xián 人rén 乎hū ? 欲yù 見jiàn 而ér 召zhào 之zhī , 是shì 不bù 賢xián 人rén 之zhī 招zhāo 也yě 。 以yǐ 士shì 之zhī 招zhāo 招zhāo 庶shù 人rén , 則zé 不bù 敢gǎn 往wǎng ; 以yǐ 不bù 賢xián 人rén 之zhī 招zhāo 招zhāo 賢xián 人rén , 則zé 不bù 可kě 往wǎng 矣yǐ 。 欲yù 見jiàn 賢xián 人rén 而ér 不bù 以yǐ 其qí 道dào , 猶yóu 欲yù 其qí 入rù 而ér 閉bì 之zhī 門mén 也yě 。 夫fū 義yì , 路lù 也yě ; 禮lǐ , 門mén 也yě 。 惟wéi 君jūn 子zi 能néng 由yóu 是shì 路lù , 出chū 入rù 是shì 門mén 也yě 。 詩shī 云yún : 『 周zhōu 道dào 如rú 底dǐ , 其qí 直zhí 如rú 矢shǐ ; 君jūn 子zi 所suǒ 履lǚ , 小xiǎo 人rén 所suǒ 視shì 。 』 」 夫fū , 音yīn 扶fú 。 底dǐ , 詩shī 作zuò 砥dǐ , 之zhī 履lǚ 反fǎn 。 詩shī 小xiǎo 雅yǎ 大dà 東dōng 之zhī 篇piān 。 底dǐ , 與yǔ 砥dǐ 同tóng , 礪lì 石shí 也yě 。 言yán 其qí 平píng 也yě 。 矢shǐ , 言yán 其qí 直zhí 也yě 。 視shì , 視shì 以yǐ 為wèi 法fǎ 也yě 。 引yǐn 此cǐ 以yǐ 證zhèng 上shàng 文wén 能néng 由yóu 是shì 路lù 之zhī 義yì 萬wàn 章zhāng 曰yuē : 「 孔kǒng 子zi , 君jūn 命mìng 召zhào , 不bù 俟qí 駕jià 而ér 行xíng 。 然rán 則zé 孔kǒng 子zi 非fēi 與yǔ ? 」 曰yuē : 「 孔kǒng 子zi 當dāng 仕shì 有yǒu 官guān 職zhí , 而ér 以yǐ 其qí 官guān 召zhào 之zhī 也yě 。 」 與yǔ , 平píng 聲shēng 。 孔kǒng 子zi 方fāng 仕shì 而ér 任rèn 職zhí , 君jūn 以yǐ 其qí 官guān 名míng 召zhào 之zhī , 故gù 不bù 俟qí 駕jià 而ér 行xíng 。 徐xú 氏shì 曰yuē : 「 孔kǒng 子zi 、 孟mèng 子zi , 易yì 地dì 則zé 皆jiē 然rán 。 」 此cǐ 章zhāng 言yán 不bù 見jiàn 諸zhū 侯hóu 之zhī 義yì , 最zuì 為wèi 詳xiáng 悉xī , 更gèng 合hé 陳chén 代dài 、 公gōng 孫sūn 丑chǒu 所suǒ 問wèn 者zhě 而ér 觀guān 之zhī , 其qí 說shuō 乃nǎi 盡jǐn 。

孟mèng 子zi 謂wèi 萬wàn 章zhāng 曰yuē : 「 一yī 鄉xiāng 之zhī 善shàn 士shì , 斯sī 友yǒu 一yī 鄉xiāng 之zhī 善shàn 士shì ; 一yī 國guó 之zhī 善shàn 士shì , 斯sī 友yǒu 一yī 國guó 之zhī 善shàn 士shì ; 天tiān 下xià 之zhī 善shàn 士shì , 斯sī 友yǒu 天tiān 下xià 之zhī 善shàn 士shì 。 言yán 己jǐ 之zhī 善shàn 蓋gài 於yú 一yī 鄉xiāng , 然rán 後hòu 能néng 盡jǐn 友yǒu 一yī 鄉xiāng 之zhī 善shàn 士shì 。 推tuī 而ér 至zhì 於yú 一yī 國guó 天tiān 下xià 皆jiē 然rán , 隨suí 其qí 高gāo 下xià 以yǐ 為wèi 廣guǎng 狹xiá 也yě 。 以yǐ 友yǒu 天tiān 下xià 之zhī 善shàn 士shì 為wèi 未wèi 足zú , 又yòu 尚shàng 論lùn 古gǔ 之zhī 人rén 。 頌sòng 其qí 詩shī , 讀dú 其qí 書shū , 不bù 知zhī 其qí 人rén , 可kě 乎hū ? 是shì 以yǐ 論lùn 其qí 世shì 也yě 。 是shì 尚shàng 友yǒu 也yě 。 」 尚shàng , 上shàng 同tóng 。 言yán 進jìn 而ér 上shàng 也yě 。 頌sòng , 誦sòng 通tōng 。 論lùn 其qí 世shì , 論lùn 其qí 當dāng 世shì 行xíng 事shì 之zhī 跡jī 也yě 。 言yán 既jì 觀guān 其qí 言yán , 則zé 不bù 可kě 以yǐ 不bù 知zhī 其qí 為wèi 人rén 之zhī 實shí , 是shì 以yǐ 又yòu 考kǎo 其qí 行xíng 也yě 。 夫fū 能néng 友yǒu 天tiān 下xià 之zhī 善shàn 士shì , 其qí 所suǒ 友yǒu 眾zhòng 矣yǐ , 猶yóu 以yǐ 為wèi 未wèi 足zú , 又yòu 進jìn 而ér 取qǔ 於yú 古gǔ 人rén 。 是shì 能néng 進jìn 其qí 取qǔ 友yǒu 之zhī 道dào , 而ér 非fēi 止zhǐ 為wèi 一yī 世shì 之zhī 士shì 矣yǐ 。

齊qí 宣xuān 王wáng 問wèn 卿qīng 。 孟mèng 子zi 曰yuē : 「 王wáng 何hé 卿qīng 之zhī 問wèn 也yě ? 」 王wáng 曰yuē : 「 卿qīng 不bù 同tóng 乎hū ? 」 曰yuē : 「 不bù 同tóng 。 有yǒu 貴guì 戚qī 之zhī 卿qīng , 有yǒu 異yì 姓xìng 之zhī 卿qīng 。 」 王wáng 曰yuē : 「 請qǐng 問wèn 貴guì 戚qī 之zhī 卿qīng 。 」 曰yuē : 「 君jūn 有yǒu 大dà 過guò 則zé 諫jiàn , 反fǎn 覆fù 之zhī 而ér 不bù 聽tīng , 則zé 易yì 位wèi 。 」 大dà 過guò , 謂wèi 足zú 以yǐ 亡wáng 其qí 國guó 者zhě 。 易yì 位wèi , 易yì 君jūn 之zhī 位wèi , 更gèng 立lì 親qīn 戚qī 之zhī 賢xián 者zhě 。 蓋gài 與yǔ 君jūn 有yǒu 親qīn 親qīn 之zhī 恩ēn , 無wú 可kě 去qù 之zhī 義yì 。 以yǐ 宗zōng 廟miào 為wèi 重zhòng , 不bù 忍rěn 坐zuò 視shì 其qí 亡wáng , 故gù 不bù 得dé 已yǐ 而ér 至zhì 於yú 此cǐ 也yě 。 王wáng 勃bó 然rán 變biàn 乎hū 色sè 。 勃bó 然rán , 變biàn 色sè 貌mào 。 曰yuē : 「 王wáng 勿wù 異yì 也yě 。 王wáng 問wèn 臣chén , 臣chén 不bù 敢gǎn 不bù 以yǐ 正zhèng 對duì 。 」 孟mèng 子zi 言yán 也yě 。 王wáng 色sè 定dìng , 然rán 後hòu 請qǐng 問wèn 異yì 姓xìng 之zhī 卿qīng 。 曰yuē : 「 君jūn 有yǒu 過guò 則zé 諫jiàn , 反fǎn 覆fù 之zhī 而ér 不bù 聽tīng , 則zé 去qù 。 」 君jūn 臣chén 義yì 合hé , 不bù 合hé 則zé 去qù 。 此cǐ 章zhāng 言yán 大dà 臣chén 之zhī 義yì , 親qīn 疏shū 不bù 同tóng , 守shǒu 經jīng 行xíng 權quán , 各gè 有yǒu 其qí 分fēn 。 貴guì 戚qī 之zhī 卿qīng , 小xiǎo 過guò 非fēi 不bù 諫jiàn 也yě , 但dàn 必bì 大dà 過guò 而ér 不bù 聽tīng , 乃nǎi 可kě 易yì 位wèi 。 異yì 姓xìng 之zhī 卿qīng , 大dà 過guò 非fēi 不bù 諫jiàn 也yě , 雖suī 小xiǎo 過guò 而ér 不bù 聽tīng , 已yǐ 可kě 去qù 矣yǐ 。 然rán 三sān 仁rén 貴guì 戚qī , 不bù 能néng 行xíng 之zhī 於yú 約yuē ; 而ér 霍huò 光guāng 異yì 姓xìng , 乃nǎi 能néng 行xíng 之zhī 於yú 昌chāng 邑yì 。 此cǐ 又yòu 委wěi 任rèn 權quán 力lì 之zhī 不bù 同tóng , 不bù 可kě 以yǐ 執zhí 一yī 論lùn 也yě 。


孟mèng 子zi 集jí 注zhù 卷juǎn 十shí 一yī

  告gào 子zi 章zhāng 句jù 上shàng 凡fán 二èr 十shí 章zhāng 。

告gào 子zi 曰yuē : 「 性xìng , 猶yóu 杞qǐ 柳liǔ 也yě ; 義yì , 猶yóu 桮bēi 棬quān 也yě 。 以yǐ 人rén 性xìng 為wèi 仁rén 義yì , 猶yóu 以yǐ 杞qǐ 柳liǔ 為wèi 桮bēi 棬quān 。 」 桮bēi , 音yīn 杯bēi 。 棬quān , 丘qiū 圓yuán 反fǎn 。 性xìng 者zhě , 人rén 生shēng 所suǒ之zhī 天tiān 理lǐ 也yě 。 杞qǐ 柳liǔ , 柜guì 柳liǔ 。 桮bēi 棬quān , 屈qū 木mù 所suǒ 為wèi , 若ruò 卮zhī 匜yí 之zhī 屬shǔ 。 告gào 子zi 言yán 人rén 性xìng 本běn 無wú 仁rén 義yì , 必bì 待dài 矯jiǎo 揉róu 而ér 後hòu 成chéng , 如rú 荀xún 子zi 性xìng 惡è 之zhī 說shuō 也yě 。 孟mèng 子zi 曰yuē : 「 子zi 能néng 順shùn 杞qǐ 柳liǔ 之zhī 性xìng 而ér 以yǐ 為wèi 桮bēi 棬quān 乎hū ? 將jiāng 戕qiāng 賊zéi 杞qǐ 柳liǔ 而ér 後hòu 以yǐ 為wèi 桮bēi 棬quān 也yě ? 如rú 將jiāng 戕qiāng 賊zéi 杞qǐ 柳liǔ 而ér 以yǐ 為wèi 桮bēi 棬quān , 則zé 亦yì 將jiāng 戕qiāng 賊zéi 人rén 以yǐ 為wèi 仁rén 義yì 與yǔ ? 率lǜ 天tiān 下xià 之zhī 人rén 而ér 禍huò 仁rén 義yì 者zhě , 必bì 子zi 之zhī 言yán 夫fū ! 」 戕qiāng , 音yīn 牆qiáng 。 與yǔ , 平píng 聲shēng 。 夫fū , 音yīn 扶fú 。 言yán 如rú 此cǐ , 則zé 天tiān 下xià 之zhī 人rén 皆jiē 以yǐ 仁rén 義yì 為wèi 害hài 性xìng 而ér 不bù 肯kěn 為wèi , 是shì 因yīn 子zi 之zhī 言yán 而ér 為wèi 仁rén 義yì 之zhī 禍huò 也yě 。

告gào 子zi 曰yuē : 「 性xìng 猶yóu 湍tuān 水shuǐ 也yě , 決jué 諸zhū 東dōng 方fāng 則zé 東dōng 流liú , 袂mèi 諸zhū 西xī 方fāng 則zé 西xī 流liú 。 人rén 性xìng 之zhī 無wú 分fēn 於yú 善shàn 不bù 善shàn 也yě , 猶yóu 水shuǐ 之zhī 無wú 分fēn 於yú 東dōng 西xī 也yě 。 」 湍tuān , 他tā 端duān 反fǎn 。 湍tuān , 波bō 流liú 瀠yíng 回huí 之zhī 貌mào 也yě 。 告gào 子zi 因yīn 前qián 說shuō 而ér 小xiǎo 變biàn 之zhī , 近jìn 於yú 揚yáng 子zi 善shàn 惡è 混hùn 之zhī 說shuō 。 孟mèng 子zi 曰yuē : 「 水shuǐ 信xìn 無wú 分fēn 於yú 東dōng 西xī 。 無wú 分fēn 於yú 上shàng 下xià 乎hū ? 人rén 性xìng 之zhī 善shàn 也yě , 猶yóu 水shuǐ 之zhī 就jiù 下xià 也yě 。 人rén 無wú 有yǒu 不bù 善shàn , 水shuǐ 無wú 有yǒu 不bù 下xià 。 言yán 水shuǐ 誠chéng 不bù 分fēn 東dōng 西xī 矣yǐ , 然rán 豈qǐ 不bù 分fēn 上shàng 下xià 乎hū ? 性xìng 即jí 天tiān 理lǐ , 未wèi 有yǒu 不bù 善shàn 者zhě 也yě 。 今jīn 夫fū 水shuǐ , 搏bó 而ér 躍yuè 之zhī , 可kě 使shǐ 過guò 顙sǎng ; 激jī 而ér 行xíng 之zhī , 可kě 使shǐ 在zài 山shān 。 是shì 豈qǐ 水shuǐ 之zhī 性xìng 哉zāi ? 其qí 勢shì 則zé 然rán 也yě 。 人rén 之zhī 可kě 使shǐ 為wèi 不bù 善shàn , 其qí 性xìng 亦yì 猶yóu 是shì 也yě 。 」 夫fū , 音yīn 扶fú 。 搏bó , 補bǔ 各gè 反fǎn 。 搏bó , 擊jī 也yě 。 躍yuè , 跳tiào 也yě 。 顙sǎng , 額é 也yě 。 水shuǐ 之zhī 過guò 額é 在zài 山shān , 皆jiē 不bù 就jiù 下xià 也yě 。 然rán 其qí 本běn 性xìng 未wèi 嘗cháng 不bù 就jiù 下xià , 但dàn 為wèi 博bó 激jī 所suǒ 使shǐ 而ér 逆nì 其qí 性xìng 耳ěr 。 此cǐ 章zhāng 言yán 性xìng 本běn 善shàn , 故gù 順shùn 之zhī 而ér 無wú 不bù 善shàn ; 本běn 無wú 惡è , 故gù 反fǎn 之zhī 而ér 後hòu 為wèi 惡è , 非fēi 本běn 無wú 定dìng 體tǐ , 而ér 可kě 以yǐ 無wú 所suǒ 不bù 為wèi 也yě 。

告gào 子zi 曰yuē : 「 生shēng 之zhī 謂wèi 性xìng 。 」 生shēng , 指zhǐ 人rén 物wù 之zhī 所suǒ 以yǐ 知zhī 覺jué 運yùn 動dòng 者zhě 而ér 言yán 。 告gào 子zi 論lùn 性xìng , 前qián 後hòu 四sì 章zhāng , 語yǔ 雖suī 不bù 同tóng , 然rán 其qí 大dà 指zhǐ 不bù 外wài 乎hū 此cǐ , 與yǔ 近jìn 世shì 佛fú 氏shì 所suǒ 謂wèi 作zuò 用yòng 是shì 性xìng 者zhě 略lüè 相xiāng 似shì 。 孟mèng 子zi 曰yuē : 「 生shēng 之zhī 謂wèi 性xìng 也yě , 猶yóu 白bái 之zhī 謂wèi 白bái 與yǔ ? 」 曰yuē : 「 然rán 。 」 「 白bái 羽yǔ 之zhī 白bái 也yě , 猶yóu 白bái 雪xuě 之zhī 白bái ; 白bái 雪xuě 之zhī 白bái , 猶yóu 白bái 玉yù 之zhī 白bái 與yǔ ? 」 曰yuē : 「 然rán 。 」 與yǔ , 平píng 聲shēng 。 下xià 同tóng 。 白bái 之zhī 謂wèi 白bái , 猶yóu 言yán 凡fán 物wù 之zhī 白bái 者zhě , 同tóng 謂wèi 之zhī 白bái , 更gèng 無wú 差chà 別bié 也yě 。 白bái 羽yǔ 以yǐ 下xià , 孟mèng 子zi 再zài 問wèn 而ér 告gào 子zi 曰yuē 然rán , 則zé 是shì 謂wèi 凡fán 有yǒu 生shēng 者zhě 同tóng 是shì 一yī 性xìng 矣yǐ 。 「 然rán 則zé 犬quǎn 之zhī 性xìng , 猶yóu 牛niú 之zhī 性xìng ; 牛niú 之zhī 性xìng , 猶yóu 人rén 之zhī 性xìng 與yǔ ? 」 孟mèng 子zi 又yòu 言yán 若ruò 果guǒ 如rú 此cǐ , 則zé 犬quǎn 牛niú 與yǔ 人rén 皆jiē 有yǒu 知zhī 覺jué , 皆jiē 能néng 運yùn 動dòng , 其qí 性xìng 皆jiē 無wú 以yǐ 異yì 矣yǐ , 於yú 是shì 告gào 子zi 自zì 知zhī 其qí 說shuō 之zhī 非fēi 而ér 不bù 能néng 對duì 也yě 。 愚yú 按àn : 性xìng 者zhě , 人rén 之zhī 所suǒ 得dé 於yú 天tiān 之zhī 理lǐ 也yě ; 生shēng 者zhě , 人rén 之zhī 所suǒ 得dé 於yú 天tiān 之zhī 氣qì 也yě 。 性xìng , 形xíng 而ér 上shàng 者zhě 也yě ; 氣qì , 形xíng 而ér 下xià 者zhě 也yě 。 人rén 物wù 之zhī 生shēng , 莫mò 不bù 有yǒu 是shì 性xìng , 亦yì 莫mò 不bù 有yǒu 是shì 氣qì 。 然rán 以yǐ 氣qì 言yán 之zhī , 則zé 知zhī 覺jué 運yùn 動dòng , 人rén 與yǔ 物wù 若ruò 不bù 異yì 也yě ; 以yǐ 理lǐ 言yán 之zhī , 則zé 仁rén 義yì 禮lǐ 智zhì 之zhī豈qǐ 物wù 之zhī 所suǒ 得dé 而ér 全quán 哉zāi ? 此cǐ 人rén 之zhī 性xìng 所suǒ 以yǐ 無wú 不bù 善shàn , 而ér 為wèi 萬wàn 物wù 之zhī 靈líng 也yě 。 告gào 子zi 不bù 知zhī 性xìng 之zhī 為wèi 理lǐ , 而ér 以yǐ 所suǒ 謂wèi 氣qì 者zhě 當dāng 之zhī , 是shì 以yǐ 杞qǐ 柳liǔ 湍tuān 水shuǐ 之zhī 喻yù , 食shí 色sè 無wú 善shàn 無wú 不bù 善shàn 之zhī 說shuō , 縱zòng 橫héng 繆móu 戾lì , 紛fēn 紜yún 舛chuǎn 錯cuò , 而ér 此cǐ 章zhāng 之zhī 誤wù 乃nǎi 其qí 本běn 根gēn 。 所suǒ 以yǐ 然rán 者zhě , 蓋gài 徒tú 知zhī 知zhī 覺jué 運yùn 動dòng 之zhī 蠢chǔn 然rán 者zhě , 人rén 與yǔ 物wù 同tóng ; 而ér 不bù 知zhī 仁rén 義yì 禮lǐ 智zhì 之zhī 粹cuì 然rán 者zhě , 人rén 與yǔ 物wù 異yì 也yě 。 孟mèng 子zi 以yǐ 是shì 折zhé 之zhī , 其qí 義yì 精jīng 矣yǐ 。

告gào 子zi 曰yuē : 「 食shí 色sè , 性xìng 也yě 。 仁rén , 內nèi 也yě , 非fēi 外wài 也yě ; 義yì , 外wài 也yě , 非fēi 內nèi 也yě 。 」 告gào 子zi 以yǐ 人rén 之zhī 知zhī 覺jué 運yùn 動dòng 者zhě 為wèi 性xìng , 故gù 言yán 人rén 之zhī 甘gān 食shí 悅yuè 色sè 者zhě 即jí 其qí 性xìng 。 故gù 仁rén 愛ài 之zhī 心xīn 生shēng 於yú 內nèi , 而ér 事shì 物wù 之zhī 宜yí 由yóu 乎hū 外wài 。 學xué 者zhě 但dàn 當dāng 用yòng 力lì 於yú 仁rén , 而ér 不bù 必bì 求qiú 合hé 於yú 義yì 也yě 。 孟mèng 子zi 曰yuē : 「 何hé 以yǐ 謂wèi 仁rén 內nèi 義yì 外wài 也yě ? 」 曰yuē : 「 彼bǐ 長zhǎng 而ér 我wǒ 長zhǎng 之zhī , 非fēi 有yǒu 長zhǎng 於yú 我wǒ 也yě ; 猶yóu 彼bǐ 白bái 而ér 我wǒ 白bái 之zhī , 從cóng 其qí 白bái 於yú 外wài 也yě , 故gù 謂wèi 之zhī 外wài 也yě 。 」 長zhǎng , 上shàng 聲shēng , 下xià 同tóng 。 我wǒ 長zhǎng 之zhī , 我wǒ 以yǐ 彼bǐ 為wèi 長zhǎng 也yě ; 我wǒ 白bái 之zhī , 我wǒ 以yǐ 彼bǐ 為wèi 白bái 也yě 。 曰yuē : 「 異yì 於yú 白bái 馬mǎ 之zhī 白bái 也yě , 無wú 以yǐ 異yì 於yú 白bái 人rén 之zhī 白bái 也yě ; 不bù 識shí 長zhǎng 馬mǎ 之zhī 長zhǎng 也yě , 無wú 以yǐ 異yì 於yú 長zhǎng 人rén 之zhī 長zhǎng 與yǔ ? 且qiě 謂wèi 長zhǎng 者zhě 義yì 乎hū ? 長zhǎng 之zhī 者zhě 義yì 乎hū ? 」 與yǔ , 平píng 聲shēng , 下xià 同tóng 。 張zhāng 氏shì 曰yuē : 「 上shàng 異yì 於yú 二èr 字zì 疑yí 衍yǎn 。 」 李lǐ 氏shì 曰yuē : 「 或huò 有yǒu 闕què 文wén 焉yān 。 」 愚yú 按àn : 白bái 馬mǎ 白bái 人rén , 所suǒ 謂wèi 彼bǐ 白bái 而ér 我wǒ 白bái 之zhī 也yě ; 長zhǎng 馬mǎ 長zhǎng 人rén , 所suǒ 謂wèi 彼bǐ 長zhǎng 而ér 我wǒ 長zhǎng 之zhī 也yě 。 白bái 馬mǎ 白bái 人rén 不bù 異yì , 而ér 長zhǎng 馬mǎ 長zhǎng 人rén 不bù 同tóng , 是shì 乃nǎi 所suǒ 謂wèi 義yì 也yě 。 義yì 不bù 在zài 彼bǐ 之zhī 長zhǎng , 而ér 在zài 我wǒ 長zhǎng 之zhī 之zhī 心xīn , 則zé 義yì 之zhī 非fēi 外wài 明míng 矣yǐ 。 曰yuē : 「 吾wú 弟dì 則zé 愛ài 之zhī , 秦qín 人rén 之zhī 弟dì 則zé 不bù 愛ài 也yě , 是shì 以yǐ 我wǒ 為wèi 悅yuè 者zhě 也yě , 故gù 謂wèi 之zhī 內nèi 。 長zhǎng 楚chǔ 人rén 之zhī 長zhǎng , 亦yì 長zhǎng 吾wú 之zhī 長zhǎng , 是shì 以yǐ 長zhǎng 為wèi 悅yuè 者zhě 也yě , 故gù 謂wèi 之zhī 外wài 也yě 。 」 言yán 愛ài 主zhǔ 於yú 我wǒ , 故gù 仁rén 在zài 內nèi ; 敬jìng 主zhǔ 於yú 長zhǎng , 故gù 義yì 在zài 外wài 。 曰yuē : 「 耆qí 秦qín 人rén 之zhī 炙zhì , 無wú 以yǐ 異yì 於yú 耆qí 吾wú 炙zhì 。 夫fū 物wù 則zé 亦yì 有yǒu 然rán 者zhě 也yě , 然rán 則zé 耆qí 炙zhì 亦yì 有yǒu 外wài 與yǔ ? 」 耆qí , 與yǔ 嗜shì 同tóng 。 夫fū , 音yīn 扶fú 。 言yán 長zhǎng 之zhī 耆qí 之zhī , 皆jiē 出chū 於yú 心xīn 也yě 。 林lín 氏shì 曰yuē : 「 告gào 子zi 以yǐ 食shí 色sè 為wèi 性xìng , 故gù 因yīn 其qí 所suǒ 明míng 者zhě 而ér 通tōng 之zhī 。 」 自zì 篇piān 首shǒu 至zhì 此cǐ 四sì 章zhāng , 告gào 子zi 之zhī 辯biàn 屢lǚ 屈qū , 而ér 屢lǚ 變biàn 其qí 說shuō 以yǐ 求qiú 勝shèng , 卒zú 不bù 聞wén 其qí 能néng 自zì 反fǎn 而ér 有yǒu 所suǒ 疑yí 也yě 。 此cǐ 正zhèng 其qí 所suǒ 謂wèi 不bù 得dé 於yú 言yán 勿wù 求qiú 於yú 心xīn 者zhě , 所suǒ 以yǐ 卒zú 於yú 鹵lǔ 莽mǎng 而ér 不bù 得dé 其qí 正zhèng 也yě 。

孟mèng 季jì 子zi 問wèn 公gōng 都dōu 子zi 曰yuē : 「 何hé 以yǐ 謂wèi 義yì 內nèi 也yě ? 」 孟mèng 季jì 子zi , 疑yí 孟mèng 仲zhòng 子zi 之zhī 弟dì 也yě 。 蓋gài 聞wén 孟mèng 子zi 之zhī 言yán 而ér 未wèi 達dá , 故gù 私sī 論lùn 之zhī 。 曰yuē : 「 行xíng 吾wú 敬jìng , 故gù 謂wèi 之zhī 內nèi 也yě 。 」 所suǒ 敬jìng 之zhī 人rén 雖suī 在zài 外wài , 然rán 知zhī 其qí 當dāng 敬jìng 而ér 行xíng 吾wú 心xīn 之zhī 敬jìng 以yǐ 敬jìng 之zhī , 則zé 不bù 在zài 外wài 也yě 。 「 鄉xiāng 人rén 長zhǎng 於yú 伯bó 兄xiōng 一yī 歲suì , 則zé 誰shuí 敬jìng ? 」 曰yuē : 「 敬jìng 兄xiōng 。 」 「 酌zhuó 則zé 誰shuí 先xiān ? 」 曰yuē : 「 先xiān 酌zhuó 鄉xiāng 人rén 。 」 「 所suǒ 敬jìng 在zài 此cǐ , 所suǒ 長zhǎng 在zài 彼bǐ , 果guǒ 在zài 外wài , 非fēi 由yóu 內nèi 也yě 。 」 長zhǎng , 上shàng 聲shēng 。 伯bó , 長zhǎng 也yě 。 酌zhuó , 酌zhuó 酒jiǔ 也yě 。 此cǐ 皆jiē 季jì 子zi 問wèn 、 公gōng 都dōu 子zi 答dá , 而ér 季jì 子zi 又yòu 言yán , 如rú 此cǐ 則zé 敬jìng 長zhǎng 之zhī 心xīn , 果guǒ 不bù 由yóu 中zhōng 出chū 也yě 。 公gōng 都dōu 子zi 不bù 能néng 答dá , 以yǐ 告gào 孟mèng 子zi 。 孟mèng 子zi 曰yuē : 「 敬jìng 叔shū 父fù 乎hū ? 敬jìng 弟dì 乎hū ? 彼bǐ 將jiāng 曰yuē 『 敬jìng 叔shū 父fù 』 。 曰yuē : 『 弟dì 為wèi 尸shī , 則zé 誰shuí 敬jìng ? 』 彼bǐ 將jiāng 曰yuē 『 敬jìng 弟dì 。 』 子zi 曰yuē : 『 惡è 在zài 其qí 敬jìng 叔shū 父fù 也yě ? 』 彼bǐ 將jiāng 曰yuē 『 在zài 位wèi 故gù 也yě 。 』 子zi 亦yì 曰yuē : 『 在zài 位wèi 故gù 也yě 。 庸yōng 敬jìng 在zài 兄xiōng , 斯sī 須xū 之zhī 敬jìng 在zài 鄉xiāng 人rén 。 』 」 惡è , 平píng 聲shēng 。 尸shī , 祭jì 祀sì 所suǒ 主zhǔ 以yǐ 象xiàng 神shén , 雖suī 子zi 弟dì 為wèi 之zhī , 然rán 敬jìng 之zhī 當dāng 如rú 祖zǔ 考kǎo 也yě 。 在zài 位wèi , 弟dì 在zài 尸shī 位wèi , 鄉xiāng 人rén 在zài 賓bīn 客kè 之zhī 位wèi 也yě 。 庸yōng , 常cháng 也yě 。 斯sī 須xū , 暫zàn 時shí 也yě 。 言yán 因yīn 時shí 制zhì 宜yí , 皆jiē 由yóu 中zhōng 出chū 也yě 。 季jì 子zi 聞wén 之zhī 曰yuē : 「 敬jìng 叔shū 父fù 則zé 敬jìng , 敬jìng 弟dì 則zé 敬jìng , 果guǒ 在zài 外wài , 非fēi 由yóu 內nèi 也yě 。 」 公gōng 都dōu 子zi 曰yuē : 「 冬dōng 日rì 則zé 飲yǐn 湯tāng , 夏xià 日rì 則zé 飲yǐn 水shuǐ , 然rán 則zé 飲yǐn 食shí 亦yì 在zài 外wài 也yě ? 」 此cǐ 亦yì 上shàng 章zhāng 耆qí 炙zhì 之zhī 意yì 。 范fàn 氏shì 曰yuē : 「 二èr 章zhāng 問wèn 答dá , 大dà 指zhǐ 略lüè 同tóng , 皆jiē 反fǎn 覆fù 譬pì 喻yù 以yǐ 曉xiǎo 當dāng 世shì , 使shǐ 明míng 仁rén 義yì 之zhī 在zài 內nèi , 則zé 知zhī 人rén 之zhī 性xìng 善shàn , 而ér 皆jiē 可kě 以yǐ 為wèi 堯yáo 舜shùn 矣yǐ 。 」

公gōng 都dōu 子zi 曰yuē : 「 告gào 子zi 曰yuē : 『 性xìng 無wú 善shàn 無wú 不bù 善shàn 也yě 。 』 此cǐ 亦yì 「 生shēng 之zhī 謂wèi 性xìng 、 食shí 色sè 性xìng 也yě 」 之zhī 意yì , 近jìn 世shì 蘇sū 氏shì 、 胡hú 氏shì 之zhī 說shuō 蓋gài 如rú 此cǐ 。 或huò 曰yuē : 『 性xìng 可kě 以yǐ 為wèi 善shàn , 可kě 以yǐ 為wèi 不bù 善shàn ; 是shì 故gù 文wén 武wǔ 興xìng , 則zé 民mín 好hǎo 善shàn ; 幽yōu 厲lì 興xìng , 則zé 民mín 好hǎo 暴bào 。 』 好hǎo , 去qù 聲shēng 。 此cǐ 即jí 湍tuān 水shuǐ 之zhī 說shuō 也yě 。 或huò 曰yuē : 『 有yǒu 性xìng 善shàn , 有yǒu 性xìng 不bù 善shàn ; 是shì 故gù 以yǐ 堯yáo 為wèi 君jūn 而ér 有yǒu 象xiàng , 以yǐ 瞽gǔ 瞍sǒu 為wèi 父fù 而ér 有yǒu 舜shùn ; 以yǐ 紂zhòu 為wèi 兄xiōng 之zhī 子zi 且qiě 以yǐ 為wèi 君jūn , 而ér 有yǒu 微wēi 子zi 啟qǐ 、 王wáng 子zi 比bǐ 干gàn 。 』 韓hán 子zi 性xìng 有yǒu 三sān 品pǐn 之zhī 說shuō 蓋gài 如rú 此cǐ 。 按àn 此cǐ 文wén , 則zé 微wēi 子zi 、 比bǐ 干gàn 皆jiē 紂zhòu 之zhī 叔shū 父fù , 而ér 書shū 稱chēng 微wēi 子zi 為wèi 商shāng 王wáng 元yuán 子zi , 疑yí 此cǐ 或huò 有yǒu 誤wù 字zì 。 今jīn 曰yuē 『 性xìng 善shàn 』 , 然rán 則zé 彼bǐ 皆jiē 非fēi 與yǔ ? 」 與yǔ , 平píng 聲shēng 。 孟mèng 子zi 曰yuē : 「 乃nǎi 若ruò 其qí 情qíng , 則zé 可kě 以yǐ 為wèi 善shàn 矣yǐ , 乃nǎi 所suǒ 謂wèi 善shàn 也yě 。 乃nǎi 若ruò , 發fā 語yǔ 辭cí 。 情qíng 者zhě , 性xìng 之zhī 動dòng 也yě 。 人rén 之zhī 情qíng , 本běn 但dàn 可kě 以yǐ 為wèi 善shàn 而ér 不bù 可kě 以yǐ 為wèi 惡è , 則zé 性xìng 之zhī 本běn 善shàn 可kě 知zhī 矣yǐ 。 若ruò 夫fū 為wèi 不bù 善shàn , 非fēi 才cái 之zhī 罪zuì 也yě 。 夫fū , 音yīn 扶fú 。 才cái , 猶yóu 材cái 質zhì , 人rén 之zhī 能néng 也yě 。 人rén 有yǒu 是shì 性xìng , 則zé 有yǒu 是shì 才cái , 性xìng 既jì 善shàn 則zé 才cái 亦yì 善shàn 。 人rén 之zhī 為wèi 不bù 善shàn , 乃nǎi 物wù 欲yù 陷xiàn 溺nì 而ér 然rán , 非fēi 其qí 才cái 之zhī 罪zuì 也yě 。 惻cè 隱yǐn 之zhī 心xīn , 人rén 皆jiē 有yǒu 之zhī ; 羞xiū 惡è 之zhī 心xīn , 人rén 皆jiē 有yǒu 之zhī ; 恭gōng 敬jìng 之zhī 心xīn , 人rén 皆jiē 有yǒu 之zhī ; 是shì 非fēi 之zhī 心xīn , 人rén 皆jiē 有yǒu 之zhī 。 惻cè 隱yǐn 之zhī 心xīn , 仁rén 也yě ; 羞xiū 惡è 之zhī 心xīn , 義yì 也yě ; 恭gōng 敬jìng 之zhī 心xīn , 禮lǐ 也yě ; 是shì 非fēi 之zhī 心xīn , 智zhì 也yě 。 仁rén 義yì 禮lǐ 智zhì , 非fēi 由yóu 外wài 鑠shuò 我wǒ 也yě , 我wǒ 固gù 有yǒu 之zhī 也yě , 弗fú 思sī 耳ěr 矣yǐ 。 故gù 曰yuē : 『 求qiú 則zé 得dé 之zhī , 舍shě 則zé 失shī 之zhī 。 』 或huò 相xiāng 倍bèi 蓰xǐ 而ér 無wú 算suàn 者zhě , 不bù 能néng 盡jǐn 其qí 才cái 者zhě 也yě 。 惡è , 去qù 聲shēng 。 舍shě , 上shàng 聲shēng 。 蓰xǐ , 音yīn 師shī 。 恭gōng 者zhě , 敬jìng 之zhī 發fā 於yú 外wài 者zhě 也yě ; 敬jìng 者zhě , 恭gōng 之zhī 主zhǔ 於yú 中zhōng 者zhě 也yě 。 鑠shuò , 以yǐ 火huǒ 銷xiāo 金jīn 之zhī 名míng , 自zì 外wài 以yǐ 至zhì 內nèi 也yě 。 算suàn , 數shù 也yě 。 言yán 四sì 者zhě 之zhī 心xīn 人rén 所suǒ 固gù 有yǒu , 但dàn 人rén 自zì 不bù 思sī 而ér 求qiú 之zhī 耳ěr , 所suǒ 以yǐ 善shàn 惡è 相xiāng 去qù 之zhī 遠yuǎn , 由yóu 不bù 思sī 不bù 求qiú 而ér 不bù 能néng 擴kuò 充chōng 以yǐ 盡jǐn 其qí 才cái 也yě 。 前qián 篇piān 言yán 是shì 四sì 者zhě 為wèi 仁rén 義yì 禮lǐ 智zhì 之zhī 端duān , 而ér 此cǐ 不bù 言yán 端duān 者zhě , 彼bǐ 欲yù 其qí 擴kuò 而ér 充chōng 之zhī , 此cǐ 直zhí 因yīn 用yòng 以yǐ 著zhù 其qí 本běn 體tǐ , 故gù 言yán 有yǒu 不bù 同tóng 耳ěr 。 詩shī 曰yuē : 『 天tiān 生shēng 蒸zhēng 民mín , 有yǒu 物wù 有yǒu 則zé 。 民mín 之zhī 秉bǐng 夷yí , 好hǎo 是shì 懿yì 德dé 。 』 孔kǒng 子zi 曰yuē : 『 為wèi 此cǐ 詩shī 者zhě , 其qí 知zhī 道dào 乎hū ! 故gù 有yǒu 物wù 必bì 有yǒu 則zé , 民mín 之zhī 秉bǐng 夷yí 也yě , 故gù 好hǎo 是shì 懿yì 德dé 。 』 」 好hǎo , 去qù 聲shēng 。 詩shī 大dà 雅yǎ 烝zhēng 民mín 之zhī 篇piān 。 蒸zhēng , 詩shī 作zuò 烝zhēng , 眾zhòng 也yě 。 物wù , 事shì 也yě 。 則zé , 法fǎ 也yě 。 夷yí , 詩shī 作zuò 彝yí , 常cháng 也yě 。 懿yì , 美měi 也yě 。 有yǒu 物wù 必bì 有yǒu 法fǎ : 如rú 有yǒu 耳ěr 目mù , 則zé 有yǒu 聰cōng 明míng 之zhī 德dé ; 有yǒu 父fù 子zi , 則zé 有yǒu 慈cí 孝xiào 之zhī 心xīn , 是shì 民mín 所suǒ 秉bǐng 執zhí 之zhī 常cháng 性xìng 也yě , 故gù 人rén 之zhī 情qíng 無wú 不bù 好hǎo 此cǐ 懿yì 德dé 者zhě 。 以yǐ 此cǐ 觀guān 之zhī , 則zé 人rén 性xìng 之zhī 善shàn 可kě 見jiàn , 而ér 公gōng 都dōu 子zi 所suǒ 問wèn 之zhī 三sān 說shuō , 皆jiē 不bù 辯biàn 而ér 自zì 明míng 矣yǐ 。 程chéng 子zi 曰yuē : 「 性xìng 即jí 理lǐ 也yě , 理lǐ 則zé 堯yáo 舜shùn 至zhì 於yú 塗tú 人rén 一yī 也yě 。 才cái於yú 氣qì , 氣qì 有yǒu 清qīng 濁zhuó ,  其qí 清qīng 者zhě 為wèi 賢xián ,  其qí 濁zhuó 者zhě 為wèi 愚yú 。 學xué 而ér 知zhī 之zhī , 則zé 氣qì 無wú 清qīng 濁zhuó , 皆jiē 可kě 至zhì 於yú 善shàn 而ér 復fù 性xìng 之zhī 本běn , 湯tāng 武wǔ 身shēn 之zhī 是shì 也yě 。 孔kǒng 子zi 所suǒ 言yán 下xià 愚yú 不bù 移yí 者zhě , 則zé 自zì 暴bào 自zì 棄qì 之zhī 人rén 也yě 。 」 又yòu 曰yuē : 「 論lùn 性xìng 不bù 論lùn 氣qì , 不bù 備bèi ; 論lùn 氣qì 不bù 論lùn 性xìng , 不bù 明míng , 二èr 之zhī 則zé 不bù 是shì 。 」 張zhāng 子zi 曰yuē : 「 形xíng 而ér 後hòu 有yǒu 氣qì 質zhì 之zhī 性xìng , 善shàn 反fǎn 之zhī 則zé 天tiān 地dì 之zhī 性xìng 存cún 焉yān 。 故gù 氣qì 質zhì 之zhī 性xìng , 君jūn 子zi 有yǒu 弗fú 性xìng 者zhě 焉yān 。 」 愚yú 按àn : 程chéng 子zi 此cǐ 說shuō 才cái 字zì , 與yǔ 孟mèng 子zi 本běn 文wén 小xiǎo 異yì 。 蓋gài 孟mèng 子zi 專zhuān 指zhǐ 其qí 發fā 於yú 性xìng 者zhě 言yán 之zhī , 故gù 以yǐ 為wèi 才cái 無wú 不bù 善shàn ; 程chéng 子zi 兼jiān 指zhǐ 其qí於yú 氣qì 者zhě 言yán 之zhī , 則zé 人rén 之zhī 才cái 固gù 有yǒu 昏hūn 明míng 強qiáng 弱ruò 之zhī 不bù 同tóng 矣yǐ , 張zhāng 子zi 所suǒ 謂wèi 氣qì 質zhì 之zhī 性xìng 是shì 也yě 。 二èr 說shuō 雖suī 殊shū , 各gè 有yǒu 所suǒ 當dāng , 然rán 以yǐ 事shì 理lǐ 考kǎo 之zhī , 程chéng 子zi 為wèi 密mì 。 蓋gài 氣qì 質zhì 所suǒ雖suī 有yǒu 不bù 善shàn , 而ér 不bù 害hài 性xìng 之zhī 本běn 善shàn ; 性xìng 雖suī 本běn 善shàn , 而ér 不bù 可kě 以yǐ 無wú 省shěng 察chá 矯jiǎo 揉róu 之zhī 功gōng , 學xué 者zhě 所suǒ 當dāng 深shēn 玩wán 也yě 。

孟mèng 子zi 曰yuē : 「 富fù 歲suì , 子zi 弟dì 多duō 賴lài ; 凶xiōng 歲suì , 子zi 弟dì 多duō 暴bào , 非fēi 天tiān 之zhī 降jiàng 才cái 爾ěr 殊shū 也yě , 其qí 所suǒ 以yǐ 陷xiàn 溺nì 其qí 心xīn 者zhě 然rán 也yě 。 富fù 歲suì , 豐fēng 年nián 也yě 。 賴lài , 藉jí 也yě 。 豐fēng 年nián 衣yī 食shí 饒ráo 足zú , 故gù 有yǒu 所suǒ 顧gù 藉jí 而ér 為wèi 善shàn ; 凶xiōng 年nián 衣yī 食shí 不bù 足zú , 故gù 有yǒu 以yǐ 陷xiàn 溺nì 其qí 心xīn 而ér 為wèi 暴bào 。 今jīn 夫fū 麰móu 麥mài , 播bō 種zhǒng 而ér 耰yōu 之zhī , 其qí 地dì 同tóng , 樹shù 之zhī 時shí 又yòu 同tóng , 浡bó 然rán 而ér 生shēng , 至zhì 於yú 日rì 至zhì 之zhī 時shí , 皆jiē 熟shú 矣yǐ 。 雖suī 有yǒu 不bù 同tóng , 則zé 地dì 有yǒu 肥féi 磽qiāo , 雨yǔ 露lù 之zhī 養yǎng , 人rén 事shì 之zhī 不bù 齊qí 也yě 。 夫fū , 音yīn 扶fú 。 麰móu , 音yīn 牟móu 。 耰yōu , 音yīn 憂yōu 。 磽qiāo , 苦kǔ 交jiāo 反fǎn 。 麰móu , 大dà 麥mài 也yě 。 耰yōu , 覆fù 種zhǒng 也yě 。 日rì 至zhì 之zhī 時shí , 謂wèi 當dāng 成chéng 熟shú 之zhī 期qī 也yě 。 磽qiāo , 瘠jí 薄báo 也yě 。 故gù 凡fán 同tóng 類lèi 者zhě , 舉jǔ 相xiāng 似shì 也yě , 何hé 獨dú 至zhì 於yú 人rén 而ér 疑yí 之zhī ? 聖shèng 人rén 與yǔ 我wǒ 同tóng 類lèi 者zhě 。 聖shèng 人rén 亦yì 人rén 耳ěr , 其qí 性xìng 之zhī 善shàn , 無wú 不bù 同tóng 也yě 。 故gù 龍lóng 子zi 曰yuē : 『 不bù 知zhī 足zú 而ér 為wèi 屨jù , 我wǒ 知zhī 其qí 不bù 為wèi 蕢kuì 也yě 。 』 屨jù 之zhī 相xiāng 似shì , 天tiān 下xià 之zhī 足zú 同tóng 也yě 。 蕢kuì , 音yīn 匱guì 。 蕢kuì , 草cǎo 器qì 也yě 。 不bù 知zhī 人rén 足zú 之zhī 大dà 小xiǎo 而ér 為wèi 之zhī 屨jù , 雖suī 未wèi 必bì 適shì 中zhōng , 然rán 必bì 似shì 足zú 形xíng , 不bù 至zhì 成chéng 蕢kuì 也yě 。 口kǒu 之zhī 於yú 味wèi , 有yǒu 同tóng 耆qí 也yě 。 易yì 牙yá 先xiān 得dé 我wǒ 口kǒu 之zhī 所suǒ 耆qí 者zhě 也yě 。 如rú 使shǐ 口kǒu 之zhī 於yú 味wèi 也yě , 其qí 性xìng 與yǔ 人rén 殊shū , 若ruò 犬quǎn 馬mǎ 之zhī 與yǔ 我wǒ 不bù 同tóng 類lèi 也yě , 則zé 天tiān 下xià 何hé 耆qí 皆jiē 從cóng 易yì 牙yá 之zhī 於yú 味wèi 也yě ? 至zhì 於yú 味wèi , 天tiān 下xià 期qī 於yú 易yì 牙yá , 是shì 天tiān 下xià 之zhī 口kǒu 相xiāng 似shì 也yě 耆qí , 與yǔ 嗜shì 同tóng , 下xià 同tóng 。 易yì 牙yá , 古gǔ 之zhī 知zhī 味wèi 者zhě 。 言yán 易yì 牙yá 所suǒ 調diào 之zhī 味wèi , 則zé 天tiān 下xià 皆jiē 以yǐ 為wèi 美měi 也yě 。 惟wéi 耳ěr 亦yì 然rán 。 至zhì 於yú 聲shēng , 天tiān 下xià 期qī 於yú 師shī 曠kuàng , 是shì 天tiān 下xià 之zhī 耳ěr 相xiāng 似shì 也yě 。 師shī 曠kuàng , 能néng 審shěn 音yīn 者zhě 也yě 。 言yán 師shī 曠kuàng 所suǒ 和hé 之zhī 音yīn , 則zé 天tiān 下xià 皆jiē 以yǐ 為wèi 美měi 也yě 。 惟wéi 目mù 亦yì 然rán 。 至zhì 於yú 子zi 都dōu , 天tiān 下xià 莫mò 不bù 知zhī 其qí 姣jiāo 也yě 。 不bù 知zhī 子zi 都dōu 之zhī 姣jiāo 者zhě , 無wú 目mù 者zhě 也yě 。 姣jiāo , 古gǔ 卯mǎo 反fǎn 。 子zi 都dōu , 古gǔ 之zhī 美měi 人rén 也yě 。 妏wèn , 好hǎo 也yě 。 故gù 曰yuē : 口kǒu 之zhī 於yú 味wèi 也yě , 有yǒu 同tóng 耆qí 焉yān ; 耳ěr 之zhī 於yú 聲shēng 也yě , 有yǒu 同tóng 聽tīng 焉yān ; 目mù 之zhī 於yú 色sè 也yě , 有yǒu 同tóng 美měi 焉yān 。 至zhì 於yú 心xīn , 獨dú 無wú 所suǒ 同tóng 然rán 乎hū ? 心xīn 之zhī 所suǒ 同tóng 然rán 者zhě 何hé 也yě ? 謂wèi 理lǐ 也yě , 義yì 也yě 。 聖shèng 人rén 先xiān 得dé 我wǒ 心xīn 之zhī 所suǒ 同tóng 然rán 耳ěr 。 故gù 理lǐ 義yì 之zhī 悅yuè 我wǒ 心xīn , 猶yóu 芻chú 豢huàn 之zhī 悅yuè 我wǒ 口kǒu 。 」 然rán , 猶yóu 可kě 也yě 。 草cǎo 食shí 曰yuē 芻chú , 牛niú 羊yáng 是shì 也yě ; 穀gǔ 食shí 曰yuē 豢huàn , 犬quǎn 豕shǐ 是shì 也yě 。 程chéng 子zi 曰yuē : 「 在zài 物wù 為wèi 理lǐ , 處chù 物wù 為wèi 義yì , 體tǐ 用yòng 之zhī 謂wèi 也yě 。 孟mèng 子zi 言yán 人rén 心xīn 無wú 不bù 悅yuè 理lǐ 義yì 者zhě , 但dàn 聖shèng 人rén 則zé 先xiān 知zhī 先xiān 覺jué 乎hū 此cǐ 耳ěr , 非fēi 有yǒu 以yǐ 異yì 於yú 人rén 也yě 。 」 程chéng 子zi 又yòu 曰yuē : 「 理lǐ 義yì 之zhī 悅yuè 我wǒ 心xīn , 猶yóu 芻chú 豢huàn 之zhī 悅yuè 我wǒ 口kǒu , 此cǐ 語yǔ 親qīn 切qiè 有yǒu 味wèi 。 須xū 實shí 體tǐ 察chá 得dé 理lǐ 義yì 之zhī 悅yuè 心xīn , 真zhēn 猶yóu 芻chú 豢huàn 之zhī 悅yuè 口kǒu , 始shǐ 得dé 。 」

孟mèng 子zi 曰yuē : 「 牛niú 山shān 之zhī 木mù 嘗cháng 美měi 矣yǐ , 以yǐ 其qí 郊jiāo 於yú 大dà 國guó 也yě , 斧fǔ 斤jīn 伐fá 之zhī , 可kě 以yǐ 為wèi 美měi 乎hū ? 是shì 其qí 日rì 夜yè 之zhī 所suǒ 息xī , 雨yǔ 露lù 之zhī 所suǒ 潤rùn , 非fēi 無wú 萌méng 櫱niè 之zhī 生shēng 焉yān , 牛niú 羊yáng 又yòu 從cóng 而ér 牧mù 之zhī , 是shì 以yǐ 若ruò 彼bǐ 濯zhuó 濯zhuó 也yě 。 人rén 見jiàn 其qí 濯zhuó 濯zhuó 也yě , 以yǐ 為wèi 未wèi 嘗cháng 有yǒu 材cái 焉yān , 此cǐ 豈qǐ 山shān 之zhī 性xìng 也yě 哉zāi ? 櫱niè , 五wǔ 割gē 反fǎn 。 牛niú 山shān , 齊qí 之zhī 東dōng 南nán 山shān 也yě 。 邑yì 外wài 謂wèi 之zhī 郊jiāo , 言yán 牛niú 山shān 之zhī 木mù , 前qián 此cǐ 固gù 嘗cháng 美měi 矣yǐ , 今jīn 為wèi 大dà 國guó 之zhī 郊jiāo , 伐fá 之zhī 者zhě 眾zhòng , 故gù 失shī 其qí 美měi 耳ěr 。 息xī , 生shēng 長zhǎng 也yě 。 日rì 夜yè 之zhī 所suǒ 息xī , 謂wèi 氣qì 化huà 流liú 行xíng 未wèi 嘗cháng 間jiān 斷duàn , 故gù 日rì 夜yè 之zhī 閒xián , 凡fán 物wù 皆jiē 有yǒu 所suǒ 生shēng 長zhǎng 也yě , 萌méng , 芽yá 也yě 。 櫱niè , 芽yá 之zhī 旁páng 出chū 者zhě 也yě 。 濯zhuó 濯zhuó , 光guāng 潔jié 之zhī 貌mào 。 材cái , 材cái 木mù 也yě 。 言yán 山shān 木mù 雖suī 伐fá , 猶yóu 有yǒu 萌méng 櫱niè , 而ér 牛niú 羊yáng 又yòu 從cóng 而ér 害hài 之zhī , 是shì 以yǐ 至zhì 於yú 光guāng 潔jié 而ér 無wú 草cǎo 木mù 也yě 。 雖suī 存cún 乎hū 人rén 者zhě , 豈qǐ 無wú 仁rén 義yì 之zhī 心xīn 哉zāi ? 其qí 所suǒ 以yǐ 放fàng 其qí 良liáng 心xīn 者zhě , 亦yì 猶yóu 斧fǔ 斤jīn 之zhī 於yú 木mù 也yě , 旦dàn 旦dàn 而ér 伐fá 之zhī , 可kě 以yǐ 為wèi 美měi 乎hū ? 其qí 日rì 夜yè 之zhī 所suǒ 息xī , 平píng 旦dàn 之zhī 氣qì , 其qí 好hǎo 惡è 與yǔ 人rén 相xiāng 近jìn 也yě 者zhě 幾jǐ 希xī , 則zé 其qí 旦dàn 晝zhòu 之zhī 所suǒ 為wèi , 有yǒu 梏gù 亡wáng 之zhī 矣yǐ 。 梏gù 之zhī 反fǎn 覆fù , 則zé 其qí 夜yè 氣qì 不bù 足zú 以yǐ 存cún ; 夜yè 氣qì 不bù 足zú 以yǐ 存cún , 則zé 其qí 違wéi 禽qín 獸shòu 不bù 遠yuǎn 矣yǐ 。 人rén 見jiàn 其qí 禽qín 獸shòu 也yě , 而ér 以yǐ 為wèi 未wèi 嘗cháng 有yǒu 才cái 焉yān 者zhě , 是shì 豈qǐ 人rén 之zhī 情qíng 也yě 哉zāi ? 好hǎo 、 惡è , 並bìng 去qù 聲shēng 。 良liáng 心xīn 者zhě , 本běn 然rán 之zhī 善shàn 心xīn , 即jí 所suǒ 謂wèi 仁rén 義yì 之zhī 心xīn 也yě 。 平píng 旦dàn 之zhī 氣qì , 謂wèi 未wèi 與yǔ 物wù 接jiē 之zhī 時shí , 清qīng 明míng 之zhī 氣qì 也yě 。 好hǎo 惡è 與yǔ 人rén 相xiāng 近jìn , 言yán 得dé 人rén 心xīn 之zhī 所suǒ 同tóng 然rán 也yě 。 幾jǐ 希xī , 不bù 多duō 也yě 。 梏gù , 械xiè 也yě 。 反fǎn 覆fù , 展zhǎn 轉zhuǎn 也yě 。 言yán 人rén 之zhī 良liáng 心xīn 雖suī 已yǐ 放fàng 失shī , 然rán 其qí 日rì 夜yè 之zhī 間jiān , 亦yì 必bì 有yǒu 所suǒ 生shēng 長zhǎng 。 故gù 平píng 旦dàn 未wèi 與yǔ 物wù 接jiē , 其qí 氣qì 清qīng 明míng 之zhī 際jì , 良liáng 心xīn 猶yóu 必bì 有yǒu 發fā 見jiàn 者zhě 。 但dàn 其qí 發fā 見jiàn 至zhì 微wēi , 而ér 旦dàn 晝zhòu 所suǒ 為wèi 之zhī 不bù 善shàn , 又yòu 已yǐ 隨suí 而ér 梏gù 亡wáng 之zhī , 如rú 山shān 木mù 既jì 伐fá , 猶yóu 有yǒu 萌méng 櫱niè , 而ér 牛niú 羊yáng 又yòu 牧mù 之zhī 也yě 。 晝zhòu 之zhī 所suǒ 為wèi , 既jì 有yǒu 以yǐ 害hài 其qí 夜yè 之zhī 所suǒ 息xī , 又yòu 不bù 能néng 勝shèng 其qí 晝zhòu 之zhī 所suǒ 為wèi , 是shì 以yǐ 展zhǎn 轉zhuǎn 相xiāng 害hài 。 至zhì 於yú 夜yè 氣qì 之zhī 生shēng , 日rì 以yǐ 寖jìn 薄báo , 而ér 不bù 足zú 以yǐ 存cún 其qí 仁rén 義yì 之zhī 良liáng 心xīn , 則zé 平píng 旦dàn 之zhī 氣qì 亦yì 不bù 能néng 清qīng , 而ér 所suǒ 好hǎo 惡è 遂suì 與yǔ 人rén 遠yuǎn 矣yǐ 。 故gù 苟gǒu 得dé 其qí 養yǎng , 無wú 物wù 不bù 長zhǎng ; 苟gǒu 失shī 其qí 養yǎng , 無wú 物wù 不bù 消xiāo 。 長zhǎng , 上shàng 聲shēng 。 山shān 木mù 人rén 心xīn , 其qí 理lǐ 一yī 也yě 。 孔kǒng 子zi 曰yuē : 『 操cāo 則zé 存cún , 舍shě 則zé 亡wáng ; 出chū 入rù 無wú 時shí , 莫mò 知zhī 其qí 鄉xiāng 。 』 惟wéi 心xīn 之zhī 謂wèi 與yǔ ? 」 舍shě , 日rì 暴bào 之zhī , 十shí 日rì 寒hán 之zhī , 未wèi 有yǒu 能néng 生shēng 者zhě 也yě 。 吾wú 見jiàn 亦yì 罕hǎn 矣yǐ , 吾wú 退tuì 而ér 寒hán 之zhī 者zhě 至zhì 矣yǐ , 吾wú 如rú 有yǒu 萌méng 焉yān 何hé 哉zāi ? 易yì , 去qù 聲shēng 。 暴bào , 步bù 卜bo 反fǎn 。 見jiàn , 音yīn 現xiàn 。 暴bào , 溫wēn 之zhī 也yě 。 我wǒ 見jiàn 王wáng 之zhī 時shí 少shǎo , 猶yóu 一yī 日rì 暴bào 之zhī 也yě , 我wǒ 退tuì 則zé 諂chǎn 諛yú 雜zá 進jìn 之zhī 日rì 多duō , 是shì 十shí 日rì 寒hán 之zhī 也yě 。 雖suī 有yǒu 萌méng 櫱niè 之zhī 生shēng , 我wǒ 亦yì 安ān 能néng 如rú 之zhī 何hé 哉zāi ? 今jīn 夫fū 弈yì 之zhī 為wèi 數shù , 小xiǎo 數shù 也yě ; 不bù 專zhuān 心xīn 致zhì 志zhì , 則zé 不bù 得dé 也yě 。 弈yì 秋qiū , 通tōng 國guó 之zhī 善shàn 弈yì 者zhě 也yě 。 使shǐ 弈yì 秋qiū 誨huì 二èr 人rén 弈yì , 其qí 一yī 人rén 專zhuān 心xīn 致zhì 志zhì , 惟wéi 弈yì 秋qiū 之zhī 為wèi 聽tīng 。 一yī 人rén 雖suī 聽tīng 之zhī , 一yī 心xīn 以yǐ 為wèi 有yǒu 鴻hóng 鵠hú 將jiāng 至zhì , 思sī 援yuán 弓gōng 繳jiǎo 而ér 射shè 之zhī , 雖suī 與yǔ 之zhī 俱jù 學xué , 弗fú 若ruò 之zhī 矣yǐ 。 為wèi 是shì 其qí 智zhì 弗fú 若ruò 與yǔ ? 曰yuē : 非fēi 然rán 也yě 。 」 夫fū , 音yīn 扶fú 。 繳jiǎo , 音yīn 灼zhuó 。 射shè , 食shí 亦yì 反fǎn 。 為wèi 是shì 之zhī 為wèi , 去qù 聲shēng 。 若ruò 與yǔ 之zhī 與yǔ , 平píng 聲shēng 。 弈yì , 圍wéi 棋qí 也yě 。 數shù , 技jì 也yě 。 致zhì , 極jí 也yě 。 弈yì 秋qiū , 善shàn 弈yì 者zhě 名míng 秋qiū 也yě 。 繳jiǎo , 以yǐ 繩shéng 繫xì 矢shǐ 而ér 射shè 也yě 。 程chéng 子zi 為wèi 講jiǎng 官guān , 言yán 於yú 上shàng 曰yuē : 「 人rén 主zhǔ 一yī 日rì 之zhī 閒xián , 接jiē 賢xián 士shì 大dà 夫fū 之zhī 時shí 多duō , 親qīn 宦huàn 官guān 宮gōng 妾qiè 之zhī 時shí 少shǎo ; 則zé 可kě 以yǐ 涵hán 養yǎng 氣qì 質zhì , 而ér 薰xūn 陶táo 德dé 性xìng 。 」 時shí 不bù 能néng 用yòng , 識shí 者zhě 恨hèn 之zhī 。 范fàn 氏shì 曰yuē 「 人rén 君jūn 之zhī 心xīn , 惟wéi 在zài 所suǒ 養yǎng 。 君jūn 子zi 養yǎng 之zhī 以yǐ 善shàn 則zé 智zhì , 小xiǎo 人rén 養yǎng 之zhī 以yǐ 惡è 則zé 愚yú 。 然rán 賢xián 人rén 易yì 疏shū , 小xiǎo 人rén 易yì 親qīn , 是shì 以yǐ 寡guǎ 不bù 能néng 勝shèng 眾zhòng , 正zhèng 不bù 能néng 勝shèng 邪xié 。 自zì 古gǔ 國guó 家jiā 治zhì 日rì 常cháng 少shǎo , 而ér 亂luàn 日rì 常cháng 多duō , 蓋gài 以yǐ 此cǐ 也yě 。 」

孟mèng 子zi 曰yuē : 「 魚yú , 我wǒ 所suǒ 欲yù 也yě ; 熊xióng 掌zhǎng , 亦yì 我wǒ 所suǒ 欲yù 也yě , 二èr 者zhě 不bù 可kě 得dé 兼jiān , 舍shě 魚yú 而ér 取qǔ 熊xióng 掌zhǎng 者zhě 也yě 。 生shēng , 亦yì 我wǒ 所suǒ 欲yù 也yě ; 義yì , 亦yì 我wǒ 所suǒ 欲yù 也yě , 二èr 者zhě 不bù 可kě 得dé 兼jiān , 舍shě 生shēng 而ér 取qǔ 義yì 者zhě 也yě 。 舍shě , 上shàng 聲shēng 。 魚yú 與yǔ 熊xióng 掌zhǎng 皆jiē 美měi 味wèi , 而ér 熊xióng 掌zhǎng 尤yóu 美měi 也yě 。 生shēng 亦yì 我wǒ 所suǒ 欲yù , 所suǒ 欲yù 有yǒu 甚shèn 於yú 生shēng 者zhě , 故gù 不bù 為wèi 苟gǒu 得dé 也yě ; 死sǐ 亦yì 我wǒ 所suǒ 惡è , 所suǒ 惡è 有yǒu 甚shèn 於yú 死sǐ 者zhě , 故gù 患huàn 有yǒu 所suǒ 不bù 辟pì 也yě 。 惡è 、 辟pì , 皆jiē 去qù 聲shēng , 下xià 同tóng 。 釋shì 所suǒ 以yǐ 舍shě 生shēng 取qǔ 義yì 之zhī 意yì 。 得dé , 得dé 生shēng 也yě 。 欲yù 生shēng 惡è 死sǐ 者zhě , 雖suī 眾zhòng 人rén 利lì 害hài 之zhī 常cháng 情qíng ; 而ér 欲yù 惡è 有yǒu 甚shèn 於yú 生shēng 死sǐ 者zhě , 乃nǎi 秉bǐng 彝yí 義yì 理lǐ 之zhī 良liáng 心xīn , 是shì 以yǐ 欲yù 生shēng 而ér 不bù 為wèi 苟gǒu 得dé , 惡è 死sǐ 而ér 有yǒu 所suǒ 不bù 避bì 也yě 。 如rú 使shǐ 人rén 之zhī 所suǒ 欲yù 莫mò 甚shèn 於yú 生shēng , 則zé 凡fán 可kě 以yǐ 得dé 生shēng 者zhě , 何hé 不bù 用yòng 也yě ? 使shǐ 人rén 之zhī 所suǒ 惡è 莫mò 甚shèn 於yú 死sǐ 者zhě , 則zé 凡fán 可kě 以yǐ 辟pì 患huàn 者zhě , 何hé 不bù 為wèi 也yě ? 設shè 使shǐ 人rén 無wú 秉bǐng 彝yí 之zhī 良liáng 心xīn , 而ér 但dàn 有yǒu 利lì 害hài 之zhī 私sī 情qíng , 則zé 凡fán 可kě 以yǐ 偷tōu 生shēng 免miǎn 死sǐ 者zhě , 皆jiē 將jiāng 不bù 顧gù 禮lǐ 義yì 而ér 為wèi 之zhī 矣yǐ 。 由yóu 是shì 則zé 生shēng 而ér 有yǒu 不bù 用yòng 也yě , 由yóu 是shì 則zé 可kě 以yǐ 辟pì 患huàn 而ér 有yǒu 不bù 為wèi 也yě 。 由yóu 其qí 必bì 有yǒu 秉bǐng 彝yí 之zhī 良liáng 心xīn , 是shì 以yǐ 其qí 能néng 舍shě 生shēng 取qǔ 義yì 如rú 此cǐ 。 是shì 故gù 所suǒ 欲yù 有yǒu 甚shèn 於yú 生shēng 者zhě , 所suǒ 惡è 有yǒu 甚shèn 於yú 死sǐ 者zhě , 非fēi 獨dú 賢xián 者zhě 有yǒu 是shì 心xīn 也yě , 人rén 皆jiē 有yǒu 之zhī , 賢xián 者zhě 能néng 勿wù 喪sàng 耳ěr 。 喪sàng , 去qù 聲shēng 。 羞xiū 惡è 之zhī 心xīn , 人rén 皆jiē 有yǒu 之zhī , 但dàn 眾zhòng 人rén 汨mì 於yú 利lì 欲yù 而ér 忘wàng 之zhī , 惟wéi 賢xián 者zhě 能néng 存cún 之zhī 而ér 不bù 喪sàng 耳ěr 。 一yī 簞dān 食shí , 一yī 豆dòu 羹gēng , 得dé 之zhī 則zé 生shēng , 弗fú 得dé 則zé 死sǐ 。  爾ěr 而ér 與yǔ 之zhī , 行xíng 道dào 之zhī 人rén 弗fú 受shòu ; 蹴cù 爾ěr 而ér 與yǔ 之zhī , 乞qǐ 人rén 不bù 屑xiè 也yě 。 食shí , 音yīn 嗣sì 。  , 呼hū 故gù 反fǎn 。 蹴cù , 子zi 六liù 反fǎn 。 豆dòu , 木mù 器qì 也yě 。  , 咄duō 啐cuì 之zhī 貌mào 。 行xíng 道dào 之zhī 人rén , 路lù 中zhōng 凡fán 人rén 也yě 。 蹴cù , 踐jiàn 踏tà 也yě 。 乞qǐ 人rén , 丐gài 乞qǐ 之zhī 人rén 也yě 。 不bù 屑xiè , 不bù 以yǐ 為wèi 潔jié 也yě 。 言yán 雖suī 欲yù 食shí 之zhī 急jí 而ér 猶yóu 惡è 無wú 禮lǐ , 有yǒu 寧níng 死sǐ 而ér 不bù 食shí 者zhě 。 是shì 其qí 羞xiū 惡è 之zhī 本běn 心xīn , 欲yù 惡è 有yǒu 甚shèn 於yú 生shēng 死sǐ 者zhě , 人rén 皆jiē 有yǒu 之zhī 也yě 。 萬wàn 鍾zhōng 則zé 不bù 辨biàn 禮lǐ 義yì 而ér 受shòu 之zhī 。 萬wàn 鍾zhōng 於yú 我wǒ 何hé 加jiā 焉yān ? 為wèi 宮gōng 室shì 之zhī 美měi 、 妻qī 妾qiè 之zhī 奉fèng 、 所suǒ 識shí 窮qióng 乏fá 者zhě 得dé 我wǒ 與yǔ ? 為wèi , 去qù 聲shēng 。 與yǔ , 平píng 聲shēng 。 萬wàn 鍾zhōng 於yú 我wǒ 何hé 加jiā , 言yán 於yú 我wǒ 身shēn 無wú 所suǒ 增zēng 益yì 也yě 。 所suǒ 識shí 窮qióng 乏fá 者zhě 得dé 我wǒ , 謂wèi 所suǒ 知zhī 識shí 之zhī 窮qióng 乏fá 者zhě 感gǎn 我wǒ 之zhī 惠huì 也yě 。 上shàng 言yán 人rén 皆jiē 有yǒu 羞xiū 惡è 之zhī 心xīn , 此cǐ 言yán 眾zhòng 人rén 所suǒ 以yǐ 喪sàng 之zhī 。 由yóu 此cǐ 三sān 者zhě , 蓋gài 理lǐ 義yì 之zhī 心xīn 雖suī 曰yuē 固gù 有yǒu , 而ér 物wù 欲yù 之zhī 蔽bì , 亦yì 人rén 所suǒ 易yì 昏hūn 也yě 。 鄉xiāng 為wèi 身shēn 死sǐ 而ér 不bù 受shòu , 今jīn 為wèi 宮gōng 室shì 之zhī 美měi 為wèi 之zhī ; 鄉xiāng 為wèi 身shēn 死sǐ 而ér 不bù 受shòu , 今jīn 為wèi 妻qī 妾qiè 之zhī 奉fèng 為wèi 之zhī ; 鄉xiāng 為wèi 身shēn 死sǐ 而ér 不bù 受shòu , 今jīn 為wèi 所suǒ 識shí 窮qióng 乏fá 者zhě 得dé 我wǒ 而ér 為wèi 之zhī , 是shì 亦yì 不bù 可kě 以yǐ 已yǐ 乎hū ? 此cǐ 之zhī 謂wèi 失shī 其qí 本běn 心xīn 。 」 鄉xiāng 、 為wèi , 並bìng 去qù 聲shēng 。 為wèi 之zhī 之zhī 為wèi , 並bìng 如rú 字zì 。 言yán 三sān 者zhě 身shēn 外wài 之zhī 物wù , 其qí 得dé 失shī 比bǐ 生shēng 死sǐ 為wèi 甚shèn 輕qīng 。 鄉xiāng 為wèi 身shēn 死sǐ 猶yóu 不bù 肯kěn 受shòu蹴cù 之zhī 食shí , 今jīn 乃nǎi 為wèi 此cǐ 三sān 者zhě 而ér 受shòu 無wú 禮lǐ 義yì 之zhī 萬wàn 鍾zhōng , 是shì 豈qǐ 不bù 可kě 以yǐ 止zhǐ 乎hū ? 本běn 心xīn , 謂wèi 羞xiū 惡è 之zhī 心xīn 。 此cǐ 章zhāng 言yán 羞xiū 惡è 之zhī 心xīn , 人rén 所suǒ 固gù 有yǒu 。 或huò 能néng 決jué 死sǐ 生shēng 於yú 危wēi 迫pò 之zhī 際jì , 而ér 不bù 免miǎn 計jì 豐fēng 約yuē 於yú 宴yàn 安ān 之zhī 時shí , 是shì 以yǐ 君jūn 子zi 不bù 可kě 頃qǐng 刻kè 而ér 不bù 省shěng 察chá 於yú 斯sī 焉yān 。

❖
🔊 本页支持朗读:点屏幕底部控制条即可听书(Chrome / Edge / Safari 支持)。 若未出现控制条,说明当前浏览器不支持语音朗读。
相关推荐