推荐

第 31 / 35 回

孟mèng 子zi 曰yuē : 「 仁rén , 人rén 心xīn 也yě ; 義yì , 人rén 路lù 也yě 。 仁rén 者zhě 心xīn 之zhī 德dé , 程chéng 子zi 所suǒ 謂wèi 心xīn 如rú 穀gǔ 種zhǒng , 仁rén 則zé 其qí 生shēng 之zhī 性xìng , 是shì 也yě 。 然rán 但dàn 謂wèi 之zhī 仁rén , 則zé 人rén 不bù 知zhī 其qí 切qiè 於yú 己jǐ , 故gù 反fǎn 而ér 名míng 之zhī 曰yuē 人rén 心xīn , 則zé 可kě 以yǐ 見jiàn 其qí 為wèi 此cǐ 身shēn 酬chóu 酢cù 萬wàn 變biàn 之zhī 主zhǔ , 而ér 不bù 可kě 須xū 臾yú 失shī 矣yǐ 。 義yì 者zhě 行xíng 事shì 之zhī 宜yí , 謂wèi 之zhī 人rén 路lù , 則zé 可kě 以yǐ 見jiàn 其qí 為wèi 出chū 入rù 往wǎng 來lái 必bì 由yóu 之zhī 道dào , 而ér 不bù 可kě 須xū 臾yú 舍shě 矣yǐ 。 舍shě 其qí 路lù 而ér 弗fú 由yóu , 放fàng 其qí 心xīn 而ér 不bù 知zhī 求qiú , 哀āi 哉zāi ! 舍shě , 上shàng 聲shēng 。 哀āi 哉zāi 二èr 字zì , 最zuì 宜yí 詳xiáng 味wèi , 令lìng 人rén 惕tì 然rán 有yǒu 深shēn 省shěng 處chù 。 人rén 有yǒu 雞jī 犬quǎn 放fàng , 則zé 知zhī 求qiú 之zhī ; 有yǒu 放fàng 心xīn , 而ér 不bù 知zhī 求qiú 。 程chéng 子zi 曰yuē : 「 心xīn 至zhì 重zhòng , 雞jī 犬quǎn 至zhì 輕qīng 。 雞jī 犬quǎn 放fàng 則zé 知zhī 求qiú 之zhī , 心xīn 放fàng 而ér 不bù 知zhī 求qiú , 豈qǐ 愛ài 其qí 至zhì 輕qīng 而ér 忘wàng 其qí 至zhì 重zhòng 哉zāi ? 弗fú 思sī 而ér 已yǐ 矣yǐ 。 」 愚yú 謂wèi 上shàng 兼jiān 言yán 仁rén 義yì , 而ér 此cǐ 下xià 專zhuān 論lùn 求qiú 放fàng 心xīn 者zhě , 能néng 求qiú 放fàng 心xīn , 則zé 不bù 違wéi 於yú 仁rén 而ér 義yì 在zài 其qí 中zhōng 矣yǐ 。 學xué 問wèn 之zhī 道dào 無wú 他tā , 求qiú 其qí 放fàng 心xīn 而ér 已yǐ 矣yǐ 。 」 學xué 問wèn 之zhī 事shì , 固gù 非fēi 一yī 端duān , 然rán 其qí 道dào 則zé 在zài 於yú 求qiú 其qí 放fàng 心xīn 而ér 已yǐ 。 蓋gài 能néng 如rú 是shì 則zé 志zhì 氣qì 清qīng 明míng , 義yì 理lǐ 昭zhāo 著zhù , 而ér 可kě 以yǐ 上shàng 達dá ; 不bù 然rán 則zé 昏hūn 昧mèi 放fàng 逸yì , 雖suī 曰yuē 從cóng 事shì 於yú 學xué , 而ér 終zhōng 不bù 能néng 有yǒu 所suǒ 發fā 明míng 矣yǐ 。 故gù 程chéng 子zi 曰yuē : 「 聖shèng 賢xián 千qiān 言yán 萬wàn 語yǔ , 只zhǐ 是shì 欲yù 人rén 將jiāng 已yǐ 放fàng 之zhī 心xīn 約yuē 之zhī , 使shǐ 反fǎn 復fù 入rù 身shēn 來lái , 自zì 能néng 尋xún 向xiàng 上shàng 去qù , 下xià 學xué 而ér 上shàng 達dá 也yě 。 」 此cǐ 乃nǎi 孟mèng 子zi 開kāi 示shì 切qiè 要yào 之zhī 言yán , 程chéng 子zi 又yòu 發fā 明míng 之zhī , 曲qū 盡jǐn 其qí 指zhǐ , 學xué 者zhě 宜yí 服fú 膺yīng 而ér 勿wù 失shī 也yě 。

孟mèng 子zi 曰yuē : 「 今jīn 有yǒu 無wú 名míng 之zhī 指zhǐ , 屈qū 而ér 不bù 信xìn , 非fēi 疾jí 痛tòng 害hài 事shì 也yě , 如rú 有yǒu 能néng 信xìn 之zhī 者zhě , 則zé 不bù 遠yuǎn 秦qín 楚chǔ 之zhī 路lù , 為wèi 指zhǐ 之zhī 不bù 若ruò 人rén 也yě 。 信xìn , 與yǔ 伸shēn 同tóng 。 為wèi , 去qù 聲shēng 。 無wú 名míng 指zhǐ , 手shǒu 之zhī 第dì 四sì 指zhǐ 也yě 。 指zhǐ 不bù 若ruò 人rén , 則zé 知zhī 惡è 之zhī ; 心xīn 不bù 若ruò 人rén , 則zé 不bù 知zhī 惡è , 此cǐ 之zhī 謂wèi 不bù 知zhī 類lèi 也yě 。 」 惡è , 去qù 聲shēng 。 不bù 知zhī 類lèi , 言yán 其qí 不bù 知zhī 輕qīng 重zhòng 之zhī 等děng 也yě 。

孟mèng 子zi 曰yuē : 「 拱gǒng 把bǎ 之zhī 桐tóng 梓zǐ , 人rén 苟gǒu 欲yù 生shēng 之zhī , 皆jiē 知zhī 所suǒ 以yǐ 養yǎng 之zhī 者zhě 。 至zhì 於yú 身shēn , 而ér 不bù 知zhī 所suǒ 以yǐ 養yǎng 之zhī 者zhě , 豈qǐ 愛ài 身shēn 不bù 若ruò 桐tóng 梓zǐ 哉zāi ? 弗fú 思sī 甚shèn 也yě 。 」 拱gǒng , 兩liǎng 手shǒu 所suǒ 圍wéi 也yě 。 把bǎ , 一yī 手shǒu 所suǒ 握wò 也yě 。 桐tóng 梓zǐ , 二èr 木mù 名míng 。

孟mèng 子zi 曰yuē : 「 人rén 之zhī 於yú 身shēn 也yě , 兼jiān 所suǒ 愛ài 。 兼jiān 所suǒ 愛ài , 則zé 兼jiān 所suǒ 養yǎng 也yě 。 無wú 尺chǐ 寸cùn 之zhī 膚fū 不bù 愛ài 焉yān , 則zé 無wú 尺chǐ 寸cùn 之zhī 膚fū 不bù 養yǎng 也yě 。 所suǒ 以yǐ 考kǎo 其qí 善shàn 不bù 善shàn 者zhě , 豈qǐ 有yǒu 他tā 哉zāi ? 於yú 己jǐ 取qǔ 之zhī 而ér 已yǐ 矣yǐ 。 人rén 於yú 一yī 身shēn , 固gù 當dāng 兼jiān 養yǎng , 然rán 欲yù 考kǎo 其qí 所suǒ 養yǎng 之zhī 善shàn 否fǒu 者zhě , 惟wéi 在zài 反fǎn 之zhī 於yú 身shēn , 以yǐ 審shěn 其qí 輕qīng 重zhòng 而ér 已yǐ 矣yǐ 。 體tǐ 有yǒu 貴guì 賤jiàn , 有yǒu 小xiǎo 大dà 。 無wú 以yǐ 小xiǎo 害hài 大dà , 無wú 以yǐ 賤jiàn 害hài 貴guì 。 養yǎng 其qí 小xiǎo 者zhě 為wèi 小xiǎo 人rén , 養yǎng 其qí 大dà 者zhě 為wèi 大dà 人rén 。 賤jiàn 而ér 小xiǎo 者zhě , 口kǒu 腹fù 也yě ; 貴guì 而ér 大dà 者zhě , 心xīn 志zhì 也yě 。 今jīn 有yǒu 場chǎng 師shī , 舍shě 其qí 梧wú 檟jiǎ , 養yǎng 其qí 樲èr 棘jí , 則zé 為wèi 賤jiàn 場chǎng 師shī 焉yān 。 舍shě , 上shàng 聲shēng 。 檟jiǎ , 音yīn 賈jiǎ 。 樲èr , 音yīn 貳èr 。 場chǎng 師shī , 治zhì 場chǎng 圃pǔ 者zhě 。 梧wú , 桐tóng 也yě ; 檟jiǎ , 梓zǐ 也yě , 皆jiē 美měi 材cái 也yě 。 樲èr 棘jí , 小xiǎo 棗zǎo , 非fēi 美měi 材cái 也yě 。 養yǎng 其qí 一yī 指zhǐ 而ér 失shī 其qí 肩jiān 背bèi , 而ér 不bù 知zhī 也yě , 則zé 為wèi 狼láng 疾jí 人rén 也yě 。 狼láng 善shàn 顧gù , 疾jí 則zé 不bù 能néng , 故gù 以yǐ 為wèi 失shī 肩jiān 背bèi 之zhī 喻yù 。 飲yǐn 食shí 之zhī 人rén , 則zé 人rén 賤jiàn 之zhī 矣yǐ , 為wèi 其qí 養yǎng 小xiǎo 以yǐ 失shī 大dà 也yě 。 為wèi , 去qù 聲shēng 。 飲yǐn 食shí 之zhī 人rén , 專zhuān 養yǎng 口kǒu 腹fù 者zhě 也yě 。 飲yǐn 食shí 之zhī 人rén 無wú 有yǒu 失shī 也yě , 則zé 口kǒu 腹fù 豈qǐ 適shì 為wèi 尺chǐ 寸cùn 之zhī 膚fū 哉zāi ? 」 此cǐ 言yán 若ruò 使shǐ 專zhuān 養yǎng 口kǒu 腹fù , 而ér 能néng 不bù 失shī 其qí 大dà 體tǐ , 專zhuān 口kǒu 腹fù 之zhī 養yǎng , 軀qū 命mìng 所suǒ 關guān , 不bù 但dàn 為wèi 尺chǐ 寸cùn 之zhī 膚fū 而ér 已yǐ 。 但dàn 養yǎng 小xiǎo 之zhī 人rén , 無wú 不bù 失shī 其qí 大dà 者zhě , 故gù 口kǒu 腹fù 雖suī 所suǒ 當dāng 養yǎng , 而ér 終zhōng 不bù 可kě 以yǐ 小xiǎo 害hài 大dà , 賤jiàn 害hài 貴guì 也yě 。

公gōng 都dōu 子zi 問wèn 曰yuē : 「 鈞jūn 是shì 人rén 也yě , 或huò 為wèi 大dà 人rén , 或huò 為wèi 小xiǎo 人rén , 何hé 也yě ? 」 孟mèng 子zi 曰yuē : 「 從cóng 其qí 大dà 體tǐ 為wèi 大dà 人rén , 從cóng 其qí 小xiǎo 體tǐ 為wèi 小xiǎo 人rén 。 」 鈞jūn , 同tóng 也yě 。 從cóng , 隨suí 也yě 。 大dà 體tǐ , 心xīn 也yě 。 小xiǎo 體tǐ , 耳ěr 目mù 之zhī 類lèi 也yě 。 曰yuē : 「 鈞jūn 是shì 人rén 也yě , 或huò 從cóng 其qí 大dà 體tǐ , 或huò 從cóng 其qí 小xiǎo 體tǐ , 何hé 也yě ? 」 曰yuē : 「 耳ěr 目mù 之zhī 官guān 不bù 思sī , 而ér 蔽bì 於yú 物wù , 物wù 交jiāo 物wù , 則zé 引yǐn 之zhī 而ér 已yǐ 矣yǐ 。 心xīn 之zhī 官guān 則zé 思sī , 思sī 則zé 得dé 之zhī , 不bù 思sī 則zé 不bù 得dé 也yě 。 此cǐ 天tiān 之zhī 所suǒ 與yǔ 我wǒ 者zhě , 先xiān 立lì 乎hū 其qí 大dà 者zhě , 則zé 其qí 小xiǎo 者zhě 弗fú 能néng 奪duó 也yě 。 此cǐ 為wèi 大dà 人rén 而ér 已yǐ 矣yǐ 。 」 官guān 之zhī 為wèi 言yán 司sī 也yě 。 耳ěr 司sī 聽tīng , 目mù 司sī 視shì , 各gè 有yǒu 所suǒ 職zhí 而ér 不bù 能néng 思sī , 是shì 以yǐ 蔽bì 於yú 外wài 物wù 。 既jì 不bù 能néng 思sī 而ér 蔽bì 於yú 外wài 物wù , 則zé 亦yì 一yī 物wù 而ér 已yǐ 。 又yòu 以yǐ 外wài 物wù 交jiāo 於yú 此cǐ 物wù , 其qí 引yǐn 之zhī 而ér 去qù 不bù 難nán 矣yǐ 。 心xīn 則zé 能néng 思sī , 而ér 以yǐ 思sī 為wèi 職zhí 。 凡fán 事shì 物wù 之zhī 來lái , 心xīn 得dé 其qí 職zhí , 則zé 得dé 其qí 理lǐ , 而ér 物wù 不bù 能néng 蔽bì ; 失shī 其qí 職zhí , 則zé 不bù 得dé 其qí 理lǐ , 而ér 物wù 來lái 蔽bì 之zhī 。 此cǐ 三sān 者zhě , 皆jiē 天tiān 之zhī 所suǒ 以yǐ 與yǔ 我wǒ 者zhě , 而ér 心xīn 為wèi 大dà 。 若ruò 能néng 有yǒu 以yǐ 立lì 之zhī , 則zé 事shì 無wú 不bù 思sī , 而ér 耳ěr 目mù 之zhī 欲yù 不bù 能néng 奪duó 之zhī 矣yǐ , 此cǐ 所suǒ 以yǐ 為wèi 大dà 人rén 也yě 。 然rán 此cǐ 天tiān 之zhī 此cǐ , 舊jiù 本běn 多duō 作zuò 比bǐ , 而ér 趙zhào 注zhù 亦yì 以yǐ 比bǐ 方fāng 釋shì 之zhī 。 今jīn 本běn 既jì 多duō 作zuò 此cǐ , 而ér 注zhù 亦yì 作zuò 此cǐ , 乃nǎi 未wèi 詳xiáng 孰shú 是shì 。 但dàn 作zuò 比bǐ 字zì 〔 一yī 〕 , 於yú 義yì 為wèi 短duǎn , 故gù 且qiě 從cóng 今jīn 本běn 云yún 。 范fàn 浚jùn 心xīn 箴zhēn 曰yuē : 「 茫máng 茫máng 堪kān 輿yú , 俯fǔ 仰yǎng 無wú 垠yín 。 人rén 於yú 其qí 間jiān , 眇miǎo 然rán 有yǒu 身shēn 。 是shì 身shēn 之zhī 微wēi , 大dà 倉cāng 稊tí 米mǐ , 參cān 為wèi 三sān 才cái , 曰yuē 惟wéi 心xīn 耳ěr 。 往wǎng 古gǔ 來lái 今jīn , 孰shú 無wú 此cǐ 心xīn ? 心xīn 為wèi 形xíng 役yì , 乃nǎi 獸shòu 乃nǎi 禽qín 。 惟wéi 口kǒu 耳ěr 目mù , 手shǒu 足zú 動dòng 靜jìng , 投tóu 閒xián 抵dǐ 隙xì , 為wèi 厥jué 心xīn 病bìng 。 一yī 心xīn 之zhī 微wēi , 眾zhòng 欲yù 攻gōng 之zhī , 其qí 與yǔ 存cún 者zhě , 嗚wū 呼hū 幾jǐ 希xī ! 君jūn 子zi 存cún 誠chéng , 克kè 念niàn 克kè 敬jìng , 天tiān 君jūn 泰tài 然rán , 百bǎi 體tǐ 從cóng 令lìng 。 」

〔 一yī 〕 「 字zì 」 原yuán 「 方fāng 」 , 據jù 清qīng 仿fǎng 宋sòng 大dà 字zì 本běn 改gǎi 。

孟mèng 子zi 曰yuē : 「 有yǒu 天tiān 爵jué 者zhě , 有yǒu 人rén 爵jué 者zhě 。 仁rén 義yì 忠zhōng 信xìn , 樂lè 善shàn 不bù 倦juàn , 此cǐ 天tiān 爵jué 也yě ; 公gōng 卿qīng 大dà 夫fū , 此cǐ 人rén 爵jué 也yě 。 樂lè , 音yīn 洛luò 。 天tiān 爵jué 者zhě , 德dé 義yì 可kě 尊zūn , 自zì 然rán 之zhī 貴guì 也yě 。 古gǔ 之zhī 人rén 修xiū 其qí 天tiān 爵jué , 而ér 人rén 爵jué 從cóng 之zhī 。 修xiū 其qí 天tiān 爵jué , 以yǐ 為wèi 吾wú 分fēn 之zhī 所suǒ 當dāng 然rán 者zhě 耳ěr 。 人rén 爵jué 從cóng 之zhī , 蓋gài 不bù 待dài 求qiú 之zhī 而ér 自zì 至zhì 也yě 。 今jīn 之zhī 人rén 修xiū 其qí 天tiān 爵jué , 以yǐ 要yào 人rén 爵jué ; 既jì 得dé 人rén 爵jué , 而ér 棄qì 其qí 天tiān 爵jué , 則zé 惑huò 之zhī 甚shèn 者zhě 也yě , 終zhōng 亦yì 必bì 亡wáng 而ér 已yǐ 矣yǐ 。 」 要yào , 音yīn 邀yāo 。 要yào , 求qiú 也yě 。 修xiū 天tiān 爵jué 以yǐ 要yào 人rén 爵jué , 其qí 心xīn 固gù 已yǐ 惑huò 矣yǐ ; 得dé 人rén 爵jué 而ér 棄qì 天tiān 爵jué , 則zé 其qí 惑huò 又yòu 甚shèn 焉yān , 終zhōng 必bì 并bìng 其qí 所suǒ 得dé 之zhī 人rén 爵jué 而ér 亡wáng 之zhī 也yě 。

孟mèng 子zi 曰yuē : 「 欲yù 貴guì 者zhě , 人rén 之zhī 同tóng 心xīn 也yě 。 人rén 人rén 有yǒu 貴guì 於yú 己jǐ 者zhě , 弗fú 思sī 耳ěr 。 貴guì 於yú 己jǐ 者zhě , 謂wèi 天tiān 爵jué 也yě 。 人rén 之zhī 所suǒ 貴guì 者zhě , 非fēi 良liáng 貴guì 也yě 。 趙zhào 孟mèng 之zhī 所suǒ 貴guì , 趙zhào 孟mèng 能néng 賤jiàn 之zhī 。 人rén 之zhī 所suǒ 貴guì , 謂wèi 人rén 以yǐ 爵jué 位wèi 加jiā 己jǐ 而ér 後hòu 貴guì 也yě 。 良liáng 者zhě , 本běn 然rán 之zhī 善shàn 也yě 。 趙zhào 孟mèng , 晉jìn 卿qīng 也yě 。 能néng 以yǐ 爵jué 祿lù 與yǔ 人rén 而ér 使shǐ 之zhī 貴guì , 則zé 亦yì 能néng 奪duó 之zhī 而ér 使shǐ 之zhī 賤jiàn 矣yǐ 。 若ruò 良liáng 貴guì , 則zé 人rén 安ān 得dé 而ér 賤jiàn 之zhī 哉zāi ? 詩shī 云yún : 『 既jì 醉zuì 以yǐ 酒jiǔ , 既jì 飽bǎo 以yǐ 德dé 。 』 言yán 飽bǎo 乎hū 仁rén 義yì 也yě , 所suǒ 以yǐ 不bù 願yuàn 人rén 之zhī 膏gāo 粱liáng 之zhī 味wèi 也yě ; 令lìng 聞wén 廣guǎng 譽yù 施shī 於yú 身shēn , 所suǒ 以yǐ 不bù 願yuàn 人rén 之zhī 文wén 繡xiù 也yě 。 」 聞wén , 去qù 聲shēng 。 詩shī 大dà 雅yǎ 既jì 醉zuì 之zhī 篇piān 。 飽bǎo , 充chōng 足zú 也yě 。 願yuàn , 欲yù 也yě 。 膏gāo , 肥féi 肉ròu 。 粱liáng , 美měi 穀gǔ 。 令lìng , 善shàn 也yě 。 聞wén , 亦yì 譽yù 也yě 。 文wén 繡xiù , 衣yī 之zhī 美měi 者zhě 也yě 。 仁rén 義yì 充chōng 足zú 而ér 聞wén 譽yù 彰zhāng 著zhù , 皆jiē 所suǒ 謂wèi 良liáng 貴guì 也yě 。 尹yǐn 氏shì 曰yuē : 「 言yán 在zài 我wǒ 者zhě 重zhòng , 則zé 外wài 物wù 輕qīng 。 」

孟mèng 子zi 曰yuē : 「 仁rén 之zhī 勝shèng 不bù 仁rén 也yě , 猶yóu 水shuǐ 勝shèng 火huǒ 。 今jīn 之zhī 為wèi 仁rén 者zhě , 猶yóu 以yǐ 一yī 杯bēi 水shuǐ , 救jiù 一yī 車chē 薪xīn 之zhī 火huǒ 也yě ; 不bù 熄xī , 則zé 謂wèi 之zhī 水shuǐ 不bù 勝shèng 火huǒ , 此cǐ 又yòu 與yǔ 於yú 不bù 仁rén 之zhī 甚shèn 者zhě 也yě 。 與yǔ , 猶yóu 助zhù 也yě 。 仁rén 之zhī 能néng 勝shèng 不bù 仁rén , 必bì 然rán 之zhī 理lǐ 也yě 。 但dàn 為wèi 之zhī 不bù 力lì , 則zé 無wú 以yǐ 勝shèng 不bù 仁rén , 而ér 人rén 遂suì 以yǐ 為wèi 真zhēn 不bù 能néng 勝shèng , 是shì 我wǒ 之zhī 所suǒ 為wèi 有yǒu 以yǐ 深shēn 助zhù 於yú 不bù 仁rén 者zhě 也yě 。 亦yì 終zhōng 必bì 亡wáng 而ér 已yǐ 矣yǐ 。 」 言yán 此cǐ 人rén 之zhī 心xīn , 亦yì 且qiě 自zì 怠dài 於yú 為wèi 仁rén , 終zhōng 必bì 并bìng 與yǔ 其qí 所suǒ 為wèi 而ér 亡wáng 之zhī 。 趙zhào 氏shì 曰yuē : 「 言yán 為wèi 仁rén 不bù 至zhì , 而ér 不bù 反fǎn 諸zhū 己jǐ 也yě 。 」

孟mèng 子zi 曰yuē : 「 五wǔ 穀gǔ 者zhě , 種zhǒng 之zhī 美měi 者zhě 也yě ; 苟gǒu 為wèi 不bù 熟shú , 不bù 如rú 荑tí 稗bài 。 夫fū 仁rén 亦yì 在zài 乎hū 熟shú 之zhī 而ér 已yǐ 矣yǐ 。 」 荑tí , 音yīn 蹄tí 。 稗bài , 蒲pú 賣mài 反fǎn 。 夫fū , 音yīn 扶fú 。 荑tí 稗bài , 草cǎo 之zhī 似shì 穀gǔ 者zhě , 其qí 實shí 亦yì 可kě 食shí , 然rán 不bù 能néng 如rú 五wǔ 穀gǔ 之zhī 美měi 也yě 。 但dàn 五wǔ 穀gǔ 不bù 熟shú , 則zé 反fǎn 不bù 如rú 荑tí 稗bài 之zhī 熟shú ; 猶yóu 為wèi 仁rén 而ér 不bù 熟shú , 則zé 反fǎn 不bù 如rú 為wèi 他tā 道dào 之zhī 有yǒu 成chéng 。 是shì 以yǐ 為wèi 仁rén 必bì 貴guì 乎hū 熟shú , 而ér 不bù 可kě 徒tú 恃shì 其qí 種zhǒng 之zhī 美měi , 又yòu 不bù 可kě 以yǐ 仁rén 之zhī 難nán 熟shú , 而ér 甘gān 為wèi 他tā 道dào 之zhī 有yǒu 成chéng 也yě 。 尹yǐn 氏shì 曰yuē : 「 日rì 新xīn 而ér 不bù 已yǐ 則zé 熟shú 。 」

孟mèng 子zi 曰yuē : 「 羿yì 之zhī 教jiào 人rén 射shè , 必bì 志zhì 於yú 彀gòu ; 學xué 者zhě 亦yì 必bì 志zhì 於yú 彀gòu 。 彀gòu , 古gǔ 候hòu 反fǎn 。 羿yì , 善shàn 射shè 者zhě 也yě 。 志zhì , 猶yóu 期qī 也yě 。 彀gòu , 弓gōng 滿mǎn 也yě 。 滿mǎn 而ér 後hòu 發fā , 射shè 之zhī 法fǎ 也yě 。 學xué , 謂wèi 學xué 射shè 。 大dà 匠jiàng 誨huì 人rén , 必bì 以yǐ 規guī 矩jǔ ; 學xué 者zhě 亦yì 必bì 以yǐ 規guī 矩jǔ 。 」 大dà 匠jiàng , 工gōng 師shī 也yě 。 規guī 矩jǔ , 匠jiàng 之zhī 法fǎ 也yě 。 此cǐ 章zhāng 言yán 事shì 必bì 有yǒu 法fǎ , 然rán 後hòu 可kě 成chéng , 師shī 舍shě 是shì 則zé 無wú 以yǐ 教jiào , 弟dì 子zi 舍shě 是shì 則zé 無wú 以yǐ 學xué 。 曲qū 藝yì 且qiě 然rán , 況kuàng 聖shèng 人rén 之zhī 道dào 乎hū ?
 
 
 

孟mèng 子zi 集jí 注zhù 卷juǎn 十shí 二èr

  告gào 子zi 章zhāng 句jù 下xià 凡fán 十shí 六liù 章zhāng 。

任rèn 人rén 有yǒu 問wèn 屋wū 廬lú 子zi 曰yuē : 「 禮lǐ 與yǔ 食shí 孰shú 重zhòng ? 」 曰yuē : 「 禮lǐ 重zhòng 。 」 任rèn , 平píng 聲shēng 。 任rèn , 國guó 名míng 。 屋wū 廬lú 子zi , 名míng 連lián , 孟mèng 子zi 弟dì 子zi 也yě 。 「 色sè 與yǔ 禮lǐ 孰shú 重zhòng ? 」 任rèn 人rén 復fù 問wèn 也yě 。 曰yuē : 「 禮lǐ 重zhòng 。 」 曰yuē : 「 以yǐ 禮lǐ 食shí , 則zé 飢jī 而ér 死sǐ ; 不bù 以yǐ 禮lǐ 食shí , 則zé 得dé 食shí , 必bì 以yǐ 禮lǐ 乎hū ? 親qīn 迎yíng , 則zé 不bù 得dé 妻qī ; 不bù 親qīn 迎yíng , 則zé 得dé 妻qī , 必bì 親qīn 迎yíng 乎hū ! 」 迎yíng , 去qù 聲shēng 。 屋wū 廬lú 子zi 不bù 能néng 對duì , 明míng 日rì 之zhī 鄒zōu 以yǐ 告gào 孟mèng 子zi 。 孟mèng 子zi 曰yuē : 「 於yú 答dá 是shì 也yě 何hé 有yǒu ? 於yú , 如rú 字zì 。 何hé 有yǒu , 不bù 難nán 也yě 。 不bù 揣chuāi 其qí 本běn 而ér 齊qí 其qí 末mò , 方fāng 寸cùn 之zhī 木mù 可kě 使shǐ 高gāo 於yú 岑cén 樓lóu 。 揣chuāi , 初chū 委wěi 反fǎn 。 本běn , 謂wèi 下xià 。 末mò , 謂wèi 上shàng 。 方fāng 寸cùn 之zhī 木mù 至zhì 卑bēi , 喻yù 食shí 色sè 。 岑cén 樓lóu , 樓lóu 之zhī 高gāo 銳ruì 似shì 山shān 者zhě , 至zhì 高gāo , 喻yù 禮lǐ 。 若ruò 不bù 取qǔ 其qí 下xià 之zhī 平píng , 而ér 升shēng 寸cùn 木mù 於yú 岑cén 樓lóu 之zhī 上shàng , 則zé 寸cùn 木mù 反fǎn 高gāo , 岑cén 樓lóu 反fǎn 卑bēi 矣yǐ 。 金jīn 重zhòng 於yú 羽yǔ 者zhě , 豈qǐ 謂wèi 一yī 鉤gōu 金jīn 與yǔ 一yī 輿yú 羽yǔ 之zhī 謂wèi 哉zāi ? 鉤gōu , 帶dài 鉤gōu 也yě 。 金jīn 木mù 重zhòng 而ér 帶dài 鉤gōu 小xiǎo , 故gù 輕qīng , 喻yù 禮lǐ 有yǒu 輕qīng 於yú 食shí 色sè 者zhě ; 羽yǔ 本běn 輕qīng 而ér 一yī 輿yú 多duō , 故gù 重zhòng , 喻yù 食shí 色sè 有yǒu 重zhòng 於yú 禮lǐ 者zhě 。 取qǔ 食shí 之zhī 重zhòng 者zhě , 與yǔ 禮lǐ 之zhī 輕qīng 者zhě 而ér 比bǐ 之zhī , 奚xī 翅chì 食shí 重zhòng ? 取qǔ 色sè 之zhī 重zhòng 者zhě , 與yǔ 禮lǐ 之zhī 輕qīng 者zhě 而ér 比bǐ 之zhī , 奚xī 翅chì 色sè 重zhòng ? 翅chì , 與yǔ 啻chì 同tóng , 古gǔ 字zì 通tōng 用yòng , 施shī 智zhì 反fǎn 。 禮lǐ 食shí 親qīn 迎yíng , 禮lǐ 之zhī 輕qīng 者zhě 也yě 。 飢jī 而ér 死sǐ 以yǐ 滅miè 其qí 性xìng , 不bù 得dé 妻qī 而ér 廢fèi 人rén 倫lún , 食shí 色sè 之zhī 重zhòng 者zhě 也yě 。 奚xī 翅chì , 猶yóu 言yán 何hé 但dàn 。 言yán 其qí 相xiāng 去qù 懸xuán 絕jué , 不bù 但dàn 有yǒu 輕qīng 重zhòng 之zhī 差chà 而ér 已yǐ 。 往wǎng 應yīng 之zhī 曰yuē : 『 紾zhěn 兄xiōng 之zhī 臂bì 而ér 奪duó 之zhī 食shí , 則zé 得dé 食shí ; 不bù 紾zhěn , 則zé 不bù 得dé 食shí , 則zé 將jiāng 紾zhěn 之zhī 乎hū ? 踰yú 東dōng 家jiā 牆qiáng 而ér 摟lǒu 其qí 處chù 子zi , 則zé 得dé 妻qī ; 不bù 摟lǒu , 則zé 不bù 得dé 妻qī , 則zé 將jiāng 摟lǒu 之zhī 乎hū ? 』 」 紾zhěn , 音yīn 軫zhěn 。 摟lǒu , 音yīn 婁lóu 。 紾zhěn , 戾lì 也yě 。 摟lǒu , 牽qiān 也yě 。 處chù 子zi , 處chù 女nǚ 也yě 。 此cǐ 二èr 者zhě , 禮lǐ 與yǔ 食shí 色sè 皆jiē 其qí 重zhòng 者zhě , 而ér 以yǐ 之zhī 相xiāng 較jiào , 則zé 禮lǐ 為wèi 尤yóu 重zhòng 也yě 。 此cǐ 章zhāng 言yán 義yì 理lǐ 事shì 物wù , 其qí 輕qīng 重zhòng 固gù 有yǒu 大dà 分fēn , 然rán 於yú 其qí 中zhōng , 又yòu 各gè 自zì 有yǒu 輕qīng 重zhòng 之zhī 別bié 。 聖shèng 賢xián 於yú 此cǐ , 錯cuò 綜zōng 斟zhēn 酌zhuó , 毫háo 髮fà 不bù 差chà , 固gù 不bù 肯kěn 枉wǎng 尺chǐ 而ér 直zhí 尋xún , 亦yì 未wèi 嘗cháng 膠jiāo 柱zhù 而ér 調diào 瑟sè , 所suǒ 以yǐ 斷duàn 之zhī , 一yī 視shì 於yú 理lǐ 之zhī 當dāng 然rán 而ér 已yǐ 矣yǐ 。

曹cáo 交jiāo 問wèn 曰yuē : 「 人rén 皆jiē 可kě 以yǐ 為wèi 堯yáo 舜shùn , 有yǒu 諸zhū ? 」 孟mèng 子zi 曰yuē : 「 然rán 。 」 趙zhào 氏shì 曰yuē : 「 曹cáo 交jiāo , 曹cáo 君jūn 之zhī 弟dì 也yě 。 」 人rén 皆jiē 可kě 以yǐ 為wèi 堯yáo 舜shùn , 疑yí 古gǔ 語yǔ , 或huò 孟mèng 子zi 所suǒ 嘗cháng 言yán 也yě 。 交jiāo 聞wén 文wén 王wáng 十shí 尺chǐ , 湯tāng 九jiǔ 尺chǐ , 今jīn 交jiāo 九jiǔ 尺chǐ 四sì 寸cùn 以yǐ 長zhǎng , 食shí 粟sù 而ér 已yǐ , 如rú 何hé 則zé 可kě ? 」 曹cáo 交jiāo 問wèn 也yě 。 食shí 粟sù 而ér 已yǐ , 言yán 無wú 他tā 材cái 能néng 也yě 。 曰yuē : 「 奚xī 有yǒu 於yú 是shì ? 亦yì 為wèi 之zhī 而ér 已yǐ 矣yǐ 。 有yǒu 人rén 於yú 此cǐ , 力lì 不bù 能néng 勝shèng 一yī 匹pǐ 雛chú , 則zé 為wèi 無wú 力lì 人rén 矣yǐ ; 今jīn 曰yuē 舉jǔ 百bǎi 鈞jūn , 則zé 為wèi 有yǒu 力lì 人rén 矣yǐ 。 然rán 則zé 舉jǔ 烏wū 獲huò 之zhī 任rèn , 是shì 亦yì 為wèi 烏wū 獲huò 而ér 已yǐ 矣yǐ 。 夫fū 人rén 豈qǐ 以yǐ 不bù 勝shèng 為wèi 患huàn 哉zāi ? 弗fú 為wèi 耳ěr 。 勝shèng , 平píng 聲shēng 。 匹pǐ , 字zì 本běn 作zuò 鴄pǐ , 鴨yā 也yě , 從cóng 省shěng 作zuò 匹pǐ 。 禮lǐ 記jì 說shuō 「 匹pǐ 為wèi 鶩wù 」 是shì 也yě 。 烏wū 獲huò , 古gǔ 之zhī 有yǒu 力lì 人rén 也yě , 能néng 舉jǔ 移yí 千qiān 鈞jūn 。 徐xú 行xíng 後hòu 長zhǎng 者zhě 謂wèi 之zhī 弟dì , 疾jí 行xíng 先xiān 長zhǎng 者zhě 謂wèi 之zhī 不bù 弟dì 。 夫fū 徐xú 行xíng 者zhě , 豈qǐ 人rén 所suǒ 不bù 能néng 哉zāi ? 所suǒ 不bù 為wèi 也yě 。 堯yáo 舜shùn 之zhī 道dào , 孝xiào 弟dì 而ér 已yǐ 矣yǐ 。 後hòu , 去qù 聲shēng 。 長zhǎng , 上shàng 聲shēng 。 先xiān , 去qù 聲shēng 。 夫fū , 音yīn 扶fú 。 陳chén 氏shì 曰yuē : 「 孝xiào 弟dì 者zhě , 人rén 之zhī 良liáng 知zhī 良liáng 能néng , 自zì 然rán 之zhī 性xìng 也yě 。 堯yáo 舜shùn 人rén 倫lún 之zhī 至zhì , 亦yì 率lǜ 是shì 性xìng 而ér 已yǐ 。 豈qǐ 能néng 加jiā 毫háo 末mò 於yú 是shì 哉zāi ? 」 楊yáng 氏shì 曰yuē : 「 堯yáo 舜shùn 之zhī 道dào 大dà 矣yǐ , 而ér 所suǒ 以yǐ 為wèi 之zhī , 乃nǎi 在zài 夫fū 行xíng 止zhǐ 疾jí 徐xú 之zhī 閒xián , 非fēi 有yǒu 甚shèn 高gāo 難nán 行xíng 之zhī 事shì 也yě , 百bǎi 姓xìng 蓋gài 日rì 用yòng 而ér 不bù 知zhī 耳ěr 。 」 子zi 服fú 堯yáo 之zhī 服fú , 誦sòng 堯yáo 之zhī 言yán , 行xíng 堯yáo 之zhī 行xíng , 是shì 堯yáo 而ér 已yǐ 矣yǐ ; 子zi 服fú 桀jié 之zhī 服fú , 誦sòng 桀jié 之zhī 言yán , 行xíng 桀jié 之zhī 行xíng , 是shì 桀jié 而ér 已yǐ 矣yǐ 。 」 之zhī 、 行xíng , 並bìng 去qù 聲shēng 。 言yán 為wèi 善shàn 為wèi 惡è , 皆jiē 在zài 我wǒ 而ér 已yǐ 。 詳xiáng 曹cáo 交jiāo 之zhī 問wèn 。 淺qiǎn 陋lòu 麤cū 率lǜ , 必bì 其qí 進jìn 見jiàn 之zhī 時shí , 禮lǐ 貌mào 衣yī 冠guān 言yán 動dòng 之zhī 閒xián , 多duō 不bù 循xún 理lǐ , 故gù 孟mèng 子zi 告gào 之zhī 如rú 此cǐ 兩liǎng 節jié 云yún 曰yuē : 「 交jiāo 得dé 見jiàn 於yú 鄒zōu 君jūn , 可kě 以yǐ 假jiǎ 館guǎn , 願yuàn 留liú 而ér 受shòu 業yè 於yú 門mén 。 」 見jiàn , 音yīn 現xiàn 。 假jiǎ 館guǎn 而ér 後hòu 受shòu 業yè , 又yòu 可kě 見jiàn 其qí 求qiú 道dào 之zhī 不bù 篤dǔ 。 曰yuē : 「 夫fū 道dào , 若ruò 大dà 路lù 然rán , 豈qǐ 難nán 知zhī 哉zāi ? 人rén 病bìng 不bù 求qiú 耳ěr 。 子zi 歸guī 而ér 求qiú 之zhī , 有yǒu 餘yú 師shī 。 」 夫fū , 音yīn 扶fú 。 言yán 道dào 不bù 難nán 知zhī , 若ruò 歸guī 而ér 求qiú 之zhī 事shì 親qīn 敬jìng 長zhǎng 之zhī 閒xián , 則zé 性xìng 分fēn 之zhī 內nèi , 萬wàn 理lǐ 皆jiē 備bèi , 隨suí 處chù 發fā 見jiàn , 無wú 不bù 可kě 師shī , 不bù 必bì 留liú 此cǐ 而ér 受shòu 業yè 也yě 。 曹cáo 交jiāo 事shì 長zhǎng 之zhī 禮lǐ 既jì 不bù 至zhì , 求qiú 道dào 之zhī 心xīn 又yòu 不bù 篤dǔ , 故gù 孟mèng 子zi 教jiào 之zhī 以yǐ 孝xiào 弟dì , 而ér 不bù 容róng 其qí 受shòu 業yè 。 蓋gài 孔kǒng 子zi 餘yú 力lì 學xué 文wén 之zhī 意yì , 亦yì 不bù 屑xiè 之zhī 教jiào 誨huì 也yě 。

公gōng 孫sūn 丑chǒu 問wèn 曰yuē : 「 高gāo 子zi 曰yuē : 『 小xiǎo 弁biàn , 小xiǎo 人rén 之zhī 詩shī 也yě 。 』 」 孟mèng 子zi 曰yuē :「
何hé 以yǐ 言yán 之zhī ? 」 曰yuē : 「 怨yuàn 。 」 弁biàn , 音yīn 盤pán 。 高gāo 子zi , 齊qí 人rén 也yě 。 小xiǎo 弁biàn , 小xiǎo 雅yǎ 篇piān 名míng 。 周zhōu 幽yōu 王wáng 娶qǔ 申shēn 后hòu , 生shēng 太tài 子zi 宜yí 臼jiù ; 又yòu 得dé 褒bāo 姒sì , 生shēng 伯bó 服fú , 而ér 黜chù 申shēn 后hòu 、 廢fèi 宜yí 臼jiù 。 於yú 是shì 宜yí 臼jiù 之zhī 傅fù 為wèi 作zuò 此cǐ 詩shī , 以yǐ 敘xù 其qí 哀āi 痛tòng 迫pò 切qiè 之zhī 情qíng 也yě 。 曰yuē : 「 固gù 哉zāi , 高gāo 叟sǒu 之zhī 為wèi 詩shī 也yě ! 有yǒu 人rén 於yú 此cǐ , 越yuè 人rén 關guān 弓gōng 而ér 射shè 之zhī , 則zé 己jǐ 談tán 笑xiào 而ér 道dào 之zhī ; 無wú 他tā , 疏shū 之zhī 也yě 。 其qí 兄xiōng 關guān 弓gōng 而ér 射shè 之zhī , 則zé 己jǐ 垂chuí 涕tì 泣qì 而ér 道dào 之zhī ; 無wú 他tā , 戚qī 之zhī 也yě 。 小xiǎo 弁biàn 之zhī 怨yuàn , 親qīn 親qīn 也yě 。 親qīn 親qīn , 仁rén 也yě 。 固gù 矣yǐ 夫fū , 高gāo 叟sǒu 之zhī 為wèi 詩shī 也yě ! 」 關guān , 與yǔ 彎wān 同tóng 。 射shè , 食shí 亦yì 反fǎn 。 夫fū , 音yīn 扶fú 。 固gù , 謂wèi 執zhí 滯zhì 不bù 通tōng 也yě 。 為wèi , 猶yóu 治zhì 也yě 。 越yuè , 蠻mán 夷yí 國guó 名míng 。 道dào , 語yǔ 也yě 。 親qīn 親qīn 之zhī 心xīn , 仁rén 之zhī 發fā 也yě 。 曰yuē : 「 凱kǎi 風fēng 何hé 以yǐ 不bù 怨yuàn ? 」 凱kǎi 風fēng , 邶bèi 風fēng 篇piān 名míng 。 衛wèi 有yǒu 七qī 子zi 之zhī 母mǔ , 不bù 能néng 安ān 其qí 室shì , 七qī 子zi 作zuò 此cǐ 以yǐ 自zì 責zé 也yě 。 曰yuē : 「 凱kǎi 風fēng , 親qīn 之zhī 過guò 小xiǎo 者zhě 也yě ; 小xiǎo 弁biàn , 親qīn 之zhī 過guò 大dà 者zhě 也yě 。 親qīn 之zhī 過guò 大dà 而ér 不bù 怨yuàn , 是shì 愈yù 疏shū 也yě ; 親qīn 之zhī 過guò 小xiǎo 而ér 怨yuàn , 是shì 不bù 可kě 磯jī 也yě 。 愈yù 疏shū , 不bù 孝xiào 也yě ; 不bù 可kě 磯jī , 亦yì 不bù 孝xiào 也yě 。 磯jī , 音yīn 機jī 。 磯jī , 水shuǐ 激jī 石shí 也yě 。 不bù 可kě 磯jī , 言yán 微wēi 激jī 之zhī 而ér 遽jù 怒nù 也yě 。 孔kǒng 子zi 曰yuē : 『 舜shùn 其qí 至zhì 孝xiào 矣yǐ , 五wǔ 十shí 而ér 慕mù 。 』 」 言yán 舜shùn 猶yóu 怨yuàn 慕mù , 小xiǎo 弁biàn 之zhī 怨yuàn , 不bù 為wèi 不bù 孝xiào 也yě 。 趙zhào 氏shì 曰yuē : 「 生shēng 之zhī 膝xī 下xià , 一yī 體tǐ 而ér 分fēn 。 喘chuǎn 息xī 呼hū 吸xī , 氣qì 通tōng 於yú 親qīn 。 當dāng 親qīn 而ér 疏shū , 怨yuàn 慕mù 號hào 天tiān 。 是shì 以yǐ 小xiǎo 弁biàn 之zhī 怨yuàn , 未wèi 足zú 為wèi 愆qiān 也yě 。 」

宋sòng 牼kēng 將jiāng 之zhī 楚chǔ , 孟mèng 子zi 遇yù 於yú 石shí 丘qiū 。 牼kēng , 口kǒu 莖jīng 反fǎn 。 宋sòng , 姓xìng ; 牼kēng , 名míng 。 石shí 丘qiū , 地dì 名míng 。 曰yuē : 「 先xiān 生shēng 將jiāng 何hé 之zhī ? 」 趙zhào 氏shì 曰yuē : 「 學xué 士shì 年nián 長zhǎng 者zhě , 故gù 謂wèi 之zhī 先xiān 生shēng 。 」 曰yuē : 「 吾wú 聞wén 秦qín 楚chǔ 構gòu 兵bīng , 我wǒ 將jiāng 見jiàn 楚chǔ 王wáng 說shuō 而ér 罷bà 之zhī 。 楚chǔ 王wáng 不bù 悅yuè , 我wǒ 將jiāng 見jiàn 秦qín 王wáng 說shuō 而ér 罷bà 之zhī , 二èr 王wáng 我wǒ 將jiāng 有yǒu 所suǒ 遇yù 焉yān 。 」 說shuō , 音yīn 稅shuì 。 時shí 宋sòng 牼kēng 方fāng 欲yù 見jiàn 楚chǔ 王wáng , 恐kǒng 其qí 不bù 悅yuè , 則zé 將jiāng 見jiàn 秦qín 王wáng 也yě 。 遇yù , 合hé 也yě 。 按àn 莊zhuāng 子zi 書shū : 「 有yǒu 宋sòng 鈃xíng 者zhě , 禁jìn 攻gōng 寢qǐn 兵bīng , 救jiù 世shì 之zhī 戰zhàn 。 上shàng 說shuō 下xià 教jiào , 強qiáng 聒guā 不bù 舍shě 。 」 疏shū 云yún : 「 齊qí 宣xuān 王wáng 時shí 人rén 。 」 以yǐ 事shì 考kǎo 之zhī , 疑yí 即jí 此cǐ 人rén 也yě 。 曰yuē : 「 軻kē 也yě 請qǐng 無wú 問wèn 其qí 詳xiáng , 願yuàn 聞wén 其qí 指zhǐ 。 說shuō 之zhī 將jiāng 何hé 如rú ? 」 曰yuē : 「 我wǒ 將jiāng 言yán 其qí 不bù 利lì 也yě 。 」 曰yuē : 「 先xiān 生shēng 之zhī 志zhì 則zé 大dà 矣yǐ , 先xiān 生shēng 之zhī 號hào 則zé 不bù 可kě 。 徐xú 氏shì 曰yuē : 「 能néng 於yú 戰zhàn 國guó 擾rǎo 攘rǎng 之zhī 中zhōng , 而ér 以yǐ 罷bà 兵bīng 息xī 民mín 為wèi 說shuō , 其qí 志zhì 可kě 謂wèi 大dà 矣yǐ ; 然rán 以yǐ 利lì 為wèi 名míng , 則zé 不bù 可kě 也yě 。 」 先xiān 生shēng 以yǐ 利lì 說shuō 秦qín 楚chǔ 之zhī 王wáng , 秦qín 楚chǔ 之zhī 王wáng 悅yuè 於yú 利lì , 以yǐ 罷bà 三sān 軍jūn 之zhī 師shī , 是shì 三sān 軍jūn 之zhī 士shì 樂lè 罷bà 而ér 悅yuè 於yú 利lì 也yě 。 為wèi 人rén 臣chén 者zhě 懷huái 利lì 以yǐ 事shì 其qí 君jūn , 為wèi 人rén 子zi 者zhě 懷huái 利lì 以yǐ 事shì 其qí 父fù , 為wèi 人rén 弟dì 者zhě 懷huái 利lì 以yǐ 事shì 其qí 兄xiōng 。 是shì 君jūn 臣chén 、 父fù 子zi 、 兄xiōng 弟dì 終zhōng 去qù 仁rén 義yì , 懷huái 利lì 以yǐ 相xiāng 接jiē , 然rán 而ér 不bù 亡wáng 者zhě , 未wèi 之zhī 有yǒu 也yě 。 樂lè , 音yīn 洛luò , 下xià 同tóng 。 先xiān 生shēng 以yǐ 仁rén 義yì 說shuō 秦qín 楚chǔ 之zhī 王wáng , 秦qín 楚chǔ 之zhī 王wáng 悅yuè 於yú 仁rén 義yì , 而ér 罷bà 三sān 軍jūn 之zhī 師shī , 是shì 三sān 軍jūn 之zhī 士shì 樂lè 罷bà 而ér 悅yuè 於yú 仁rén 義yì 也yě 。 為wèi 人rén 臣chén 者zhě 懷huái 仁rén 義yì 以yǐ 事shì 其qí 君jūn , 為wèi 人rén 子zi 者zhě 懷huái 仁rén 義yì 以yǐ 事shì 其qí 父fù , 為wèi 人rén 弟dì 者zhě 懷huái 仁rén 義yì 以yǐ 事shì 其qí 兄xiōng , 是shì 君jūn 臣chén 、 父fù 子zi 、 兄xiōng 弟dì 去qù 利lì , 懷huái 仁rén 義yì 以yǐ 相xiāng 接jiē 也yě 。 然rán 而ér 不bù 王wáng 者zhě , 未wèi 之zhī 有yǒu 也yě 。 何hé 必bì 曰yuē 利lì ? 」 王wáng , 去qù 聲shēng 。 此cǐ 章zhāng 言yán 休xiū 兵bīng 息xī 民mín , 為wèi 事shì 則zé 一yī , 然rán 其qí 心xīn 有yǒu 義yì 利lì 之zhī 殊shū , 而ér 其qí 效xiào 有yǒu 興xìng 亡wáng 之zhī 異yì , 學xué 者zhě 所suǒ 當dāng 深shēn 察chá 而ér 明míng 辨biàn 之zhī 也yě 。

孟mèng 子zi 居jū 鄒zōu , 季jì 任rèn 為wèi 任rèn 處chù 守shǒu , 以yǐ 幣bì 交jiāo , 受shòu 之zhī 而ér 不bù 報bào 。 處chù 於yú 平píng 陸lù , 儲chǔ 子zi 為wèi 相xiāng , 以yǐ 幣bì 交jiāo , 受shòu 之zhī 而ér 不bù 報bào 。 任rèn , 平píng 聲shēng 。 相xiāng , 去qù 聲shēng , 下xià 同tóng 。 趙zhào 氏shì 曰yuē : 「 季jì 任rèn , 任rèn 君jūn 之zhī 弟dì 。 任rèn 君jūn 朝cháo 會huì 於yú 鄰lín 國guó , 季jì 任rèn 為wèi 之zhī 居jū 守shǒu 其qí 國guó 也yě 。 儲chǔ 子zi , 齊qí 相xiāng 也yě 。 」 不bù 報bào 者zhě , 來lái 見jiàn 則zé 當dāng 報bào 之zhī , 但dàn 以yǐ 幣bì 交jiāo , 則zé 不bù 必bì 報bào 也yě 。 他tā 日rì 由yóu 鄒zōu 之zhī 任rèn , 見jiàn 季jì 子zi ; 由yóu 平píng 陸lù 之zhī 齊qí , 不bù 見jiàn 儲chǔ 子zi 。 屋wū 廬lú 子zi 喜xǐ 曰yuē : 「 連lián 得dé 閒xián 矣yǐ 。 」 屋wū 廬lú 子zi 知zhī 孟mèng 子zi 之zhī 處chù 此cǐ 必bì 有yǒu 義yì 理lǐ , 故gù 喜xǐ 得dé 其qí 閒xián 隙xì 而ér 問wèn 之zhī 。 問wèn 曰yuē : 「 夫fū 子zi 之zhī 任rèn 見jiàn 季jì 子zi , 之zhī 齊qí 不bù 見jiàn 儲chǔ 子zi , 為wèi 其qí 為wèi 相xiāng 與yǔ ? 」 為wèi 其qí 之zhī 為wèi , 去qù 聲shēng , 下xià 同tóng 。 與yǔ , 平píng 聲shēng 。 言yán 儲chǔ 子zi 但dàn 為wèi 齊qí 相xiāng , 不bù 若ruò 季jì 子zi 攝shè 守shǒu 君jūn 位wèi , 故gù 輕qīng 之zhī 邪xié ? 曰yuē : 「 非fēi 也yě 。 書shū 曰yuē : 『 享xiǎng 多duō 儀yí , 儀yí 不bù 及jí 物wù 曰yuē 不bù 享xiǎng , 惟wéi 不bù 役yì 志zhì 于yú 享xiǎng 。 』 書shū 周zhōu 書shū 洛luò 誥gào 之zhī 篇piān 。 享xiǎng , 奉fèng 上shàng 也yě 。 儀yí , 禮lǐ 也yě 。 物wù , 幣bì 也yě 。 役yì , 用yòng 也yě 。 言yán 雖suī 享xiǎng 而ér 禮lǐ 意yì 不bù 及jí 其qí 幣bì , 則zé 是shì 不bù 享xiǎng 矣yǐ , 以yǐ 其qí 不bù 用yòng 志zhì 於yú 享xiǎng 故gù 也yě 。 為wèi 其qí 不bù 成chéng 享xiǎng 也yě 。 」 孟mèng 子zi 釋shì 書shū 意yì 如rú 此cǐ 。 屋wū 廬lú 子zi 悅yuè 。 或huò 問wèn 之zhī 。 屋wū 廬lú 子zi 曰yuē : 「 季jì 子zi 不bù 得dé 之zhī 鄒zōu , 儲chǔ 子zi 得dé 之zhī 平píng 陸lù 。 」 徐xú 氏shì 曰yuē : 「 季jì 子zi 為wèi 君jūn 居jū 守shǒu , 不bù 得dé 往wǎng 他tā 國guó 以yǐ 見jiàn 孟mèng 子zi , 則zé 以yǐ 幣bì 交jiāo 而ér 禮lǐ 意yì 已yǐ 備bèi 。 儲chǔ 子zi 為wèi 齊qí 相xiāng , 可kě 以yǐ 至zhì 齊qí 之zhī 境jìng 內nèi 而ér 不bù 來lái 見jiàn , 則zé 雖suī 以yǐ 幣bì 交jiāo , 而ér 禮lǐ 意yì 不bù 及jí 其qí 物wù 也yě 。 」

淳chún 于yú 髡kūn 曰yuē : 「 先xiān 名míng 實shí 者zhě , 為wèi 人rén 也yě ; 後hòu 名míng 實shí 者zhě , 自zì 為wèi 也yě 。 夫fū 子zi 在zài 三sān 卿qīng 之zhī 中zhōng , 名míng 實shí 未wèi 加jiā 於yú 上shàng 下xià 而ér 去qù 之zhī , 仁rén 者zhě 固gù 如rú 此cǐ 乎hū ? 」 先xiān 、 後hòu 、 為wèi , 皆jiē 去qù 聲shēng 。 名míng , 聲shēng 譽yù 也yě 。 實shí , 事shì 功gōng 也yě 。 言yán 以yǐ 名míng 實shí 為wèi 先xiān 而ér 為wèi 之zhī 者zhě , 是shì 有yǒu 志zhì 於yú 救jiù 民mín 也yě ; 以yǐ 名míng 實shí 為wèi 後hòu 而ér 不bù 為wèi 者zhě , 是shì 欲yù 獨dú 善shàn 其qí 身shēn 者zhě 也yě 。 名míng 實shí 未wèi 加jiā 於yú 上shàng 下xià , 言yán 上shàng 未wèi 能néng 正zhèng 其qí 君jūn , 下xià 未wèi 能néng 濟jì 其qí 民mín 也yě 。 孟mèng 子zi 曰yuē : 「 居jū 下xià 位wèi , 不bù 以yǐ 賢xián 事shì 不bù 肖xiào 者zhě , 伯bó 夷yí 也yě ; 五wǔ 就jiù 湯tāng , 五wǔ 就jiù 桀jié 者zhě , 伊yī 尹yǐn 也yě ; 不bù 惡è 汙wū 君jūn , 不bù 辭cí 小xiǎo 官guān 者zhě , 柳liǔ 下xià 惠huì 也yě 。 三sān 子zi 者zhě 不bù 同tóng 道dào , 其qí 趨qū 一yī 也yě 。 一yī 者zhě 何hé 也yě ? 曰yuē : 仁rén 也yě 。 君jūn 子zi 亦yì 仁rén 而ér 已yǐ 矣yǐ , 何hé 必bì 同tóng ? 」 惡è 、 趨qū , 並bìng 去qù 聲shēng 。 仁rén 者zhě , 無wú 私sī 心xīn 而ér 合hé 天tiān 理lǐ 之zhī 謂wèi 。 楊yáng 氏shì 曰yuē : 「 伊yī 尹yǐn 之zhī 就jiù 湯tāng , 以yǐ 三sān 聘pìn 之zhī 勤qín 也yě 。 其qí 就jiù 桀jié 也yě , 湯tāng 進jìn 之zhī 也yě 。 湯tāng 豈qǐ 有yǒu 伐fá 桀jié 之zhī 意yì 哉zāi ? 其qí 進jìn 伊yī 尹yǐn 以yǐ 事shì 之zhī 也yě , 欲yù 其qí 悔huǐ 過guò 遷qiān 善shàn 而ér 已yǐ 。 伊yī 尹yǐn 既jì 就jiù 湯tāng , 則zé 以yǐ 湯tāng 之zhī 心xīn 為wèi 心xīn 矣yǐ ; 及jí 其qí 終zhōng 也yě , 人rén 歸guī 之zhī , 天tiān 命mìng 之zhī , 不bù 得dé 已yǐ 而ér 伐fá 之zhī 耳ěr 。 若ruò 湯tāng 初chū 求qiú 伊yī 尹yǐn , 即jí 有yǒu 伐fá 桀jié 之zhī 心xīn , 而ér 伊yī 尹yǐn 遂suì 相xiāng 之zhī 以yǐ 伐fá 桀jié , 是shì 以yǐ 取qǔ 天tiān 下xià 為wèi 心xīn 也yě 。 以yǐ 取qǔ 天tiān 下xià 為wèi 心xīn , 豈qǐ 聖shèng 人rén 之zhī 心xīn 哉zāi ? 」 曰yuē : 「 魯lǔ 繆móu 公gōng 之zhī 時shí , 公gōng 儀yí 子zi 為wèi 政zhèng , 子zi 柳liǔ 、 子zi 思sī 為wèi 臣chén , 魯lǔ 之zhī 削xuē 也yě 滋zī 甚shèn 。 若ruò 是shì 乎hū 賢xián 者zhě 之zhī 無wú 益yì 於yú 國guó 也yě ! 」 公gōng 儀yí 子zi , 名míng 休xiū , 為wèi 魯lǔ 相xiāng 。 子zi 柳liǔ , 泄xiè 柳liǔ 也yě 。 削xuē , 地dì 見jiàn 侵qīn 奪duó 也yě 。 髡kūn 譏jī 孟mèng 子zi 雖suī 不bù 去qù , 亦yì 未wèi 必bì 能néng 有yǒu 為wèi 也yě 。 曰yuē : 「 虞yú 不bù 用yòng 百bǎi 里lǐ 奚xī 而ér 亡wáng , 秦qín 穆mù 公gōng 用yòng 之zhī 而ér 霸bà 。 不bù 用yòng 賢xián 則zé 亡wáng , 削xuē 何hé 可kě 得dé 與yǔ ? 」 與yǔ , 平píng 聲shēng 。 百bǎi 里lǐ 奚xī , 事shì 見jiàn 前qián 篇piān 。 曰yuē : 「 昔xī 者zhě 王wáng 豹bào 處chù 於yú 淇qí , 而ér 河hé 西xī 善shàn 謳ōu ; 綿mián 駒jū 處chù 於yú 高gāo 唐táng , 而ér 齊qí 右yòu 善shàn 歌gē ; 華huá 周zhōu 、 杞qǐ 梁liáng 之zhī 妻qī 善shàn 哭kū 其qí 夫fū , 而ér 變biàn 國guó 俗sú 。 有yǒu 諸zhū 內nèi 必bì 形xíng 諸zhū 外wài 。 為wèi 其qí 事shì 而ér 無wú 其qí 功gōng 者zhě , 髡kūn 未wèi 嘗cháng 睹dǔ 之zhī 也yě 。 是shì 故gù 無wú 賢xián 者zhě 也yě , 有yǒu 則zé 髡kūn 必bì 識shí 之zhī 。 」 華huá , 去qù 聲shēng 。 王wáng 豹bào , 衛wèi 人rén , 善shàn 謳ōu 。 淇qí , 水shuǐ 名míng 。 綿mián 駒jū , 齊qí 人rén , 善shàn 歌gē 。 高gāo 唐táng , 齊qí 西xī 邑yì 。 華huá 周zhōu 、 杞qǐ 梁liáng , 二èr 人rén 皆jiē 齊qí 臣chén , 戰zhàn 死sǐ 於yú 莒jǔ 。 其qí 妻qī 哭kū 之zhī 哀āi , 國guó 俗sú 化huà 之zhī 皆jiē 善shàn 哭kū 。 髡kūn 以yǐ 此cǐ 譏jī 孟mèng 子zi 仕shì 齊qí 無wú 功gōng , 未wèi 足zú 為wèi 賢xián 也yě 。 曰yuē : 「 孔kǒng 子zi 為wèi 魯lǔ 司sī 寇kòu , 不bù 用yòng , 從cóng 而ér 祭jì , 燔fán 肉ròu 不bù 至zhì , 不bù 稅shuì 冕miǎn 而ér 行xíng 。 不bù 知zhī 者zhě 以yǐ 為wèi 為wèi 肉ròu 也yě 。 其qí 知zhī 者zhě 以yǐ 為wèi 為wèi 無wú 禮lǐ 也yě 。 乃nǎi 孔kǒng 子zi 則zé 欲yù 以yǐ 微wēi 罪zuì 行xíng , 不bù 欲yù 為wèi 苟gǒu 去qù 。 君jūn 子zi 之zhī 所suǒ 為wèi , 眾zhòng 人rén 固gù 不bù 識shí 也yě 。 」 稅shuì , 音yīn 脫tuō 。 為wèi 肉ròu 、 為wèi 無wú 之zhī 為wèi , 並bìng 去qù 聲shēng 。 按àn 史shǐ 記jì : 「 孔kǒng 子zi 為wèi 魯lǔ 司sī 寇kòu , 攝shè 行xíng 相xiāng 事shì 。 齊qí 人rén 聞wén 而ér 懼jù , 於yú 是shì 以yǐ 女nǚ 樂lè 遺yí 魯lǔ 君jūn 。 季jì 桓huán 子zi 與yǔ 魯lǔ 君jūn 往wǎng 觀guān 之zhī , 怠dài 於yú 政zhèng 事shì 。 子zi 路lù 曰yuē : 『 夫fū 子zi 可kě 以yǐ 行xíng 矣yǐ 。 』 孔kǒng 子zi 曰yuē : 『 魯lǔ 今jīn 且qiě 郊jiāo , 如rú 致zhì 膰fán 于yú 大dà 夫fū , 則zé 吾wú 猶yóu 可kě 以yǐ 止zhǐ 。 』 桓huán 子zi 卒zú 受shòu 齊qí 女nǚ 樂lè , 郊jiāo 又yòu 不bù 致zhì 膰fán 俎zǔ 于yú 大dà 夫fū , 孔kǒng 子zi 遂suì 行xíng 。 」 孟mèng 子zi 言yán 以yǐ 為wèi 為wèi 肉ròu 者zhě , 固gù 不bù 足zú 道dào ; 以yǐ 為wèi 為wèi 無wú 禮lǐ , 則zé 亦yì 未wèi 為wèi 深shēn 知zhī 孔kǒng 子zi 者zhě 。 蓋gài 聖shèng 人rén 於yú 父fù 母mǔ 之zhī 國guó , 不bù 欲yù 顯xiǎn 其qí 君jūn 相xiāng 之zhī 失shī , 又yòu 不bù 欲yù 為wèi 無wú 故gù 而ér 苟gǒu 去qù , 故gù 不bù 以yǐ 女nǚ 樂lè 去qù , 而ér 以yǐ 膰fán 肉ròu 行xíng 。 其qí 見jiàn 幾jǐ 明míng 決jué , 而ér 用yòng 意yì 忠zhōng 厚hòu , 固gù 非fēi 眾zhòng 人rén 所suǒ 能néng 識shí 也yě 。 然rán 則zé 孟mèng 子zi 之zhī 所suǒ 為wèi , 豈qǐ 髡kūn 之zhī 所suǒ 能néng 識shí 哉zāi ? 尹yǐn 氏shì 曰yuē : 「 淳chún 于yú 髡kūn 未wèi 嘗cháng 知zhī 仁rén , 亦yì 〔 一yī 〕 未wèi 嘗cháng 識shí 賢xián 也yě , 宜yí 乎hū 其qí 言yán 若ruò 是shì 。 」

〔 一yī 〕 「 亦yì 」 原yuán 作zuò 「 而ér 」 , 據jù 清qīng 仿fǎng 宋sòng 大dà 字zì 本běn 改gǎi 。

孟mèng 子zi 曰yuē : 「 五wǔ 霸bà 者zhě , 三sān 王wáng 之zhī 罪zuì 人rén 也yě ; 今jīn 之zhī 諸zhū 侯hóu , 五wǔ 霸bà 之zhī 罪zuì 人rén 也yě ; 今jīn 之zhī 大dà 夫fū , 今jīn 之zhī 諸zhū 侯hóu 之zhī 罪zuì 人rén 也yě 。 趙zhào 氏shì 曰yuē : 「 五wǔ 霸bà : 齊qí 桓huán 、 晉jìn 文wén 、 秦qín 穆mù 、 宋sòng 襄xiāng 、 楚chǔ 莊zhuāng 也yě 。 三sān 王wáng , 夏xià 禹yǔ 、 商shāng 湯tāng 、 周zhōu 文wén 、 武wǔ 也yě 。 」 丁dīng 氏shì 曰yuē : 「 夏xià 昆kūn 吾wú , 商shāng 大dà 彭péng 、 豕shǐ 韋wéi , 周zhōu 齊qí 桓huán 、 晉jìn 文wén , 謂wèi 之zhī 五wǔ 霸bà 。 」 天tiān 子zi 適shì 諸zhū 侯hóu 曰yuē 巡xún 狩shòu , 諸zhū 侯hóu 朝cháo 於yú 天tiān 子zi 曰yuē 述shù 職zhí 。 春chūn 省shěng 耕gēng 而ér 補bǔ 不bù 足zú , 秋qiū 省shěng 斂liǎn 而ér 助zhù 不bù 給gěi 。 入rù 其qí 疆jiāng , 土tǔ 地dì 辟pì , 田tián 野yě 治zhì , 養yǎng 老lǎo 尊zūn 賢xián , 俊jùn 傑jié 在zài 位wèi , 則zé 有yǒu 慶qìng , 慶qìng 以yǐ 地dì 。 入rù 其qí 疆jiāng , 土tǔ 地dì 荒huāng 蕪wú , 遺yí 老lǎo 失shī 賢xián , 掊póu 克kè 在zài 位wèi , 則zé 有yǒu 讓ràng 。 一yī 不bù 朝cháo , 則zé 貶biǎn 其qí 爵jué ; 再zài 不bù 朝cháo , 則zé 削xuē 其qí 地dì ; 三sān 不bù 朝cháo , 則zé 六liù 師shī 移yí 之zhī 。 是shì 故gù 天tiān 子zi 討tǎo 而ér 不bù 伐fá , 諸zhū 侯hóu 伐fá 而ér 不bù 討tǎo 。 五wǔ 霸bà 者zhě , 摟lǒu 諸zhū 侯hóu 以yǐ 伐fá 諸zhū 侯hóu 者zhě 也yě , 故gù 曰yuē : 五wǔ 霸bà 者zhě , 三sān 王wáng 之zhī 罪zuì 人rén 也yě 。 朝cháo , 音yīn 潮cháo 。 辟pì , 與yǔ 闢pì 同tóng 。 治zhì , 去qù 聲shēng 。 慶qìng , 賞shǎng 也yě , 益yì 其qí 地dì 以yǐ 賞shǎng 之zhī 也yě 。 掊póu 克kè , 聚jù 斂liǎn 也yě 。 讓ràng , 責zé 也yě 。 移yí 之zhī 者zhě , 誅zhū 其qí 人rén 而ér 變biàn 置zhì 之zhī 也yě 。 討tǎo 者zhě , 出chū 命mìng 以yǐ 討tǎo 其qí 罪zuì , 而ér 使shǐ 方fāng 伯bó 連lián 帥shuài 帥shuài 諸zhū 侯hóu 以yǐ 伐fá 之zhī 也yě 。 伐fá 者zhě 奉fèng 天tiān 子zi 之zhī 命mìng , 聲shēng 其qí 罪zuì 而ér 伐fá 之zhī 也yě 。 摟lǒu , 牽qiān 也yě 。 五wǔ 霸bà 牽qiān 諸zhū 侯hóu 以yǐ 伐fá 諸zhū 侯hóu , 不bù 用yòng 天tiān 子zi 之zhī 命mìng 也yě 。 自zì 入rù 其qí 疆jiāng 至zhì 則zé 有yǒu 讓ràng , 言yán 巡xún 狩shòu 之zhī 事shì ; 自zì 一yī 不bù 朝cháo 至zhì 六liù 師shī 移yí 之zhī , 言yán 述shù 職zhí 之zhī 事shì 。 五wǔ 霸bà , 桓huán 公gōng 為wèi 盛shèng 。 葵kuí 丘qiū 之zhī 會huì 諸zhū 侯hóu , 束shù 牲shēng 、 載zài 書shū 而ér 不bù 歃shà 血xuè 。 初chū 命mìng 曰yuē : 『 誅zhū 不bù 孝xiào , 無wú 易yì 樹shù 子zi , 無wú 以yǐ 妾qiè 為wèi 妻qī 。 』 再zài 命mìng 曰yuē : 『 尊zūn 賢xián 育yù 才cái , 以yǐ 彰zhāng 有yǒu 德dé 。 』 三sān 命mìng 曰yuē : 『 敬jìng 老lǎo 慈cí 幼yòu , 無wú 忘wàng 賓bīn 旅lǚ 。 』 四sì 命mìng 曰yuē : 『 士shì 無wú 世shì 官guān , 官guān 事shì 無wú 攝shè , 取qǔ 士shì 必bì 得dé , 無wú 專zhuān 殺shā 大dà 夫fū 。 』 五wǔ 命mìng 曰yuē : 『 無wú 曲qū 防fáng , 無wú 遏è 糴dí , 無wú 有yǒu 封fēng 而ér 不bù 告gào 。 』 曰yuē : 『 凡fán 我wǒ 同tóng 盟méng 之zhī 人rén , 既jì 盟méng 之zhī 後hòu , 言yán 歸guī 于yú 好hǎo 。 』 今jīn 之zhī 諸zhū 侯hóu , 皆jiē 犯fàn 此cǐ 五wǔ 禁jìn , 故gù 曰yuē : 今jīn 之zhī 諸zhū 侯hóu , 五wǔ 霸bà 之zhī 罪zuì 人rén 也yě 。 歃shà , 所suǒ 洽qià 反fǎn 。 糴dí , 音yīn 狄dí 。 好hǎo , 去qù 聲shēng 。 按àn 春chūn 秋qiū 傳chuán : 「 僖xī 公gōng 九jiǔ 年nián , 葵kuí 丘qiū 之zhī 會huì , 陳chén 牲shēng 而ér 不bù 殺shā 。 讀dú 書shū 加jiā 於yú 牲shēng 上shàng , 壹yī 明míng 天tiān 子zi 之zhī 禁jìn 。 」 樹shù , 立lì 也yě 。 已yǐ 立lì 世shì 子zi , 不bù 得dé 擅shàn 易yì 。 初chū 命mìng 三sān 事shì , 所suǒ 以yǐ 修xiū 身shēn 正zhèng 家jiā 之zhī 要yào 也yě 。 賓bīn , 賓bīn 客kè 也yě 。 旅lǚ , 行xíng 旅lǚ 也yě 。 皆jiē 當dāng 有yǒu 以yǐ 待dài 之zhī , 不bù 可kě 忽hū 忘wàng 也yě 。 士shì 世shì 祿lù 而ér 不bù 世shì 官guān , 恐kǒng 其qí 未wèi 必bì 賢xián 也yě 。 官guān 事shì 無wú 攝shè , 當dāng 廣guǎng 求qiú 賢xián 才cái 以yǐ 充chōng 之zhī , 不bù 可kě 以yǐ 闕què 人rén 廢fèi 事shì 也yě 。 取qǔ 士shì 必bì 得dé , 必bì 得dé 其qí 人rén 也yě 。 無wú 專zhuān 殺shā 大dà 夫fū , 有yǒu 罪zuì 則zé 請qǐng 命mìng 於yú 天tiān 子zi 而ér 後hòu 殺shā 之zhī 也yě 。 無wú 曲qū 防fáng , 不bù 得dé 曲qū 為wèi 隄dī 防fáng , 壅yōng 泉quán 〔 一yī 〕 激jī 水shuǐ , 以yǐ 專zhuān 小xiǎo 利lì , 病bìng 鄰lín 國guó 也yě 。 無wú 遏è 糴dí , 鄰lín 國guó 凶xiōng 荒huāng , 不bù 得dé 閉bì 糴dí 也yě 。 無wú 有yǒu 封fēng 而ér 不bù 告gào 者zhě , 不bù 得dé 專zhuān 封fēng 國guó 邑yì 而ér 不bù 告gào 天tiān 子zi 也yě 。 長zhǎng 君jūn 之zhī 惡è 其qí 罪zuì 小xiǎo , 逢féng 君jūn 之zhī 惡è 其qí 罪zuì 大dà 。 今jīn 之zhī 大dà 夫fū , 皆jiē 逢féng 君jūn 之zhī 惡è , 故gù 曰yuē : 今jīn 之zhī 大dà 夫fū , 今jīn 之zhī 諸zhū 侯hóu 之zhī 罪zuì 人rén 也yě 。 」 長zhǎng , 上shàng 聲shēng 。 君jūn 有yǒu 過guò 不bù 能néng 諫jiàn , 又yòu 順shùn 之zhī 者zhě , 長zhǎng 君jūn 之zhī 惡è 也yě 。 君jūn 之zhī 過guò 未wèi 萌méng , 而ér 先xiān 意yì 導dǎo 之zhī 者zhě , 逢féng 君jūn 之zhī 惡è 也yě 。 林lín 氏shì 曰yuē : 「 邵shào 子zi 有yǒu 言yán : 『 治zhì 春chūn 秋qiū 者zhě , 不bù 先xiān 治zhì 五wǔ 霸bà 之zhī 功gōng 罪zuì , 則zé 事shì 無wú 統tǒng 理lǐ , 而ér 不bù 得dé 聖shèng 人rén 之zhī 心xīn 。 春chūn 秋qiū 之zhī 閒xián , 有yǒu 功gōng 者zhě 未wèi 有yǒu 大dà 於yú 五wǔ 霸bà , 有yǒu 過guò 者zhě 亦yì 未wèi 有yǒu 大dà 於yú 五wǔ 霸bà 。 故gù 五wǔ 霸bà 者zhě , 功gōng 之zhī 首shǒu , 罪zuì 之zhī 魁kuí 也yě 。 』 孟mèng 子zi 此cǐ 章zhāng 之zhī 義yì , 其qí 若ruò 此cǐ 也yě 與yǔ ? 然rán 五wǔ 霸bà 得dé 罪zuì 於yú 三sān 王wáng , 今jīn 之zhī 諸zhū 侯hóu 得dé 罪zuì 於yú 五wǔ 霸bà , 皆jiē 出chū 於yú 異yì 世shì , 故gù 得dé 以yǐ 逃táo 其qí 罪zuì 。 至zhì 於yú 今jīn 之zhī 大dà 夫fū , 其qí 得dé 罪zuì 於yú 今jīn 之zhī 諸zhū 侯hóu , 則zé 同tóng 時shí 矣yǐ ; 而ér 諸zhū 侯hóu 非fēi 惟wéi 莫mò 之zhī 罪zuì 也yě , 乃nǎi 反fǎn 以yǐ 為wèi 良liáng 臣chén 而ér 厚hòu 禮lǐ 之zhī 。 不bù 以yǐ 為wèi 罪zuì 而ér 反fǎn 以yǐ 為wèi 功gōng , 何hé 其qí 謬miù 哉zāi ! 」

❖
🔊 本页支持朗读:点屏幕底部控制条即可听书(Chrome / Edge / Safari 支持)。 若未出现控制条,说明当前浏览器不支持语音朗读。
相关推荐